የማርቆስ ወንጌል ጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ውስጥ ከኢየሩሳሌም የመጡ ፈሪሳውያንና የሕግ መምህራን በጌታችን በኢየሱስና በደቀመዛሙርቱ ላይ አዲስ ክስ ሲያቀርቡ እንመለከታለን። ደቀመዛሙርቱ እጃቸውን ሳይታጠቡ (በሃይማኖታዊ ሥርዓት መሠረት ሳይነጹ) እንጀራ ሲበሉ በማየታቸው ፥ “ደቀመዛሙርትህ ለምን እንደ ሽማግሌዎች ወግ አይሄዱም?” በማለት ጠየቁ። በወቅቱ የነበሩት የሃይማኖት መሪዎች ከእግዚአብሔር ቃል ይልቅ ለሰዎች ወግና ለጽዋ ፣ ለኬሻ ፣ ለሰንደቅ ማጠብ ሥርዓት እጅግ ይጨነቁ ነበር። ጌታ ኢየሱስም “ግብዞች” በማለት ጠራቸውና ነቢዩ ኢሳይያስ አስቀድሞ “ይህ ሕዝብ በከንፈሩ ያከብረኛል ልቡ ግን ከእኔ የራቀ ነው” ብሎ የተነበየባቸው መሆኑን ነገራቸው። የእግዚአብሔርን ትእዛዝ ትተው የሰውን ወግ አጥብቀው በመያዛቸው ወቀሳቸው። በተለይም “ቁርባን” (ለእግዚአብሔር የተሰጠ መባ) በሚል ሰበብ ወላጆቻቸውን ከመርዳትና ከመንከባከብ በመሸሽ የአምስተኛውን ትእዛዝ ሕግ እንዴት እንደሚሽሩ እንደ ምሳሌ ጠቀሰላቸው። በመጨረሻም ሕዝቡን ጠርቶ ወደ ሰው ከውጭ የሚገባ ነገር ሊያረክሰው እንደማይችል ፥ ነገር ግን ከሰው ልብ የሚወጣው ክፋት ሰውን እንደሚያረክሰው በግልጽ አስተማረ።  ይህ ትምህርት በሃይማኖታዊ ግብዝነትና በእውነተኛ መንፈሳዊነት መካከል ያለውን ልዩነት ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። ፈሪሳውያን ንጽሕናን የሚያዩት በውጫዊ ድርጊትና በእጅ መታጠብ ብቻ ነበር። ጌታ ግን እውነተኛው የርኩሰት ምንጭ የሰው ልብ መሆኑን ገለጠ። ምግብ ወደ ሆድ ገብቶ ወደ ውጭ ይወጣል እንጂ ልብን አይነካውም ፤ ስለዚህም ጌታ ምግቦችን ሁሉ ንጹሕ አደረገ። ይሁን እንጂ ከሰው ልብ የሚወጡት ክፉ አሳብ ፣ ዝሙት ፣ ስርቆት ፣ መግደል ፣ ምንዝርነት ፣ ስግብግብነት ፣ ተንኮል ፣ መዳራት ፣ ምቀኝነት ፣ ስድብ ፣ ትዕቢትና ስንፍና ሰውን ከእግዚአብሔር የሚለዩ እውነተኛ ርኩሰቶች ናቸው።  ለምሳሌ፦ አንድ ሰው ውብና ንጹሕ የሆነ የውኃ ኩባያ ይዞ ነገር ግን በውስጡ መርዝ ቢኖርበት ፥ ኩባያው ከውጭ ስለታጠበ ብቻ መጠጣቱ ደህንነትን አይሰጥም። ልክ እንደዚሁ የሃይማኖት ሥርዓቶችን ብንፈጽምም ልባችን ግን በጥላቻ ፣ በምቀኝነትና በክፋት ከተሞላ በእግዚአብሔር ፊት ንጹሐን አይደለንም።  ጌታ እዚህ ጋር እያስተማረን ያለው እውነተኛ ለውጥ የሚጀምረው ከውስጥ ወደ ውጭ መሆኑን ነው። እግዚአብሔር የሚፈልገው የታጠበ እጅን ሳይሆን የታጠበና የተቀደሰ ልብን ነው። የሰዎች ወግና ሥርዓት በራሳቸው ጠቃሚ ሊመስሉ ቢችሉም ፥ የእግዚአብሔርን ቃል የሚሽሩና ፍቅርን የሚያጠፉ ሲሆኑ ግን ዋጋ የላቸውም። ዛሬም እኛ ራሳችንን መመርመር ይኖርብናል ፤ ትኩረታችን ሰዎች በሚያዩት ውጫዊ ማንነታችን ላይ ነው ወይስ እግዚአብሔር በሚመለከተው የልባችን ሁኔታ ላይ? ጌታ ዛሬም የልባችንን ምንጭ ሊቀድስና ከውስጥ የመነጨ እውነተኛ ቅድስናን ሊሰጠን ይፈልጋል።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ፈሪሳውያን ለእጅ መታጠብ (ሥርዓታዊ ንጽሕና) ትልቅ ትኩረት የሰጡት ለምንድን ነው?  👉ኢየሱስ የኢሳይያስን ትንቢት (“በከንፈራቸው ያከብሩኛል ልባቸው ግን ከእኔ የራቀ ነው”) የጠቀሰባቸው ለምንድን ነው?  👉”ቁርባን” (መባ) የሚለው ወግ የእግዚአብሔርን ትእዛዝ እንዴት ይሽራል? 👉ከውጭ የሚገባ ነገር ሰውን ሊያረክስ የማይችለው ለምንድን ነው?  👉ከልብ የሚወጡት ክፉ ነገሮች (ምንዝር፣ ስርቆት፣ ግድያ…) ለምን የሰው ዋና ጠላቶች ናቸው?  👉ማርቆስ “መብልን ሁሉ አነጻ” ብሎ የጨመረው ማብራሪያ ለአሕዛብ አማኞች ምን ጠቀሜታ አለው?  👉እውነተኛ ሃይማኖታዊ ንጽሕና በኢየሱስ እይታ ምን ማለት ነው?  👉”ወግን ለመጠበቅ የእግዚአብሔርን ትእዛዝ ትተዋላችሁ” መባሉ ለዘመናዊት ቤተክርስቲያን ምን ማስጠንቀቂያ ይሰጣል?  👉የልብ ክፋት ዝርዝር ውስጥ “ምቀኝነት” እና “ኩራት” ለምን ተካተቱ?  👉በምግብና በልብ ንጽሕና መካከል ያለውን ልዩነት ደቀመዛሙርቱ ለመረዳት ለምን ተቸገሩ?

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የአገልግሎቱን አድማስ በማስፋት ከአይሁድ ምድር ወጣ ብሎ ወደ ጢሮስና ወደ ሲዶና አገር ሲሄድ እንመለከታለን። በዚያም አንዲት ግሪካዊትና ትውልዷ ፊንቄያዊ የሆነች ሴት ልጇን ከርኩስ መንፈስ እንዲያድንላት በፊቱ ተደፍታ ለመነችው። ጌታም “ልጆቹ መጀመሪያ ይጠግቡ ዘንድ ፍቀድ ፤ የልጆችን እንጀራ ይዞ ለቡችሎች መጣል አይገባምና” የሚል እጅግ አስገራሚና ፈታኝ ምላሽ ሰጣት። ሴቲቱ ግን አልተከፋችም ፤ ይልቁንም “አዎን ጌታ ሆይ ፤ ቡችሎች እንኳ ከማዕድ በታች የልጆችን ፍርፋሪ ይበላሉ” በማለት በትሕትናና በእምነት መለሰችለት። ጌታም በዚህ ንግግሯ ተደንቆ ልጇን ፈወሰላት። ከዚህ በኋላ ጌታ ወደ አሥሩ ከተማ (ዲካጶሊስ) ተመልሶ ሲመጣ ፤ ደንቆሮና መናገር የማይችል አንድ ሰው ወደ እርሱ አመጡ። ጌታም ሰውየውን ከሕዝቡ ለይቶ ብቻውን ወሰደው ፤ ጣቶቹንም በጆሮዎቹ ውስጥ አገባ ፤ እንትፍም ብሎ ምላሱን ዳሰሰ ፤ ወደ ሰማይም አሻቅቦ ተመልክቶ በታላቅ ትንፋሽ “ኤፍታህ” (ተከፈት) አለው። በዚያው ቅጽበት የሰውየው ጆሮ ተከፈተ ፤ የምላሱም እሥራት ተፈቶ አጥርቶ መናገር ጀመረ። ሕዝቡም “ሁሉን በመልካም አደረገ” በማለት በታላቅ መገረም መሰከሩ።  ይህ ታሪክ የእግዚአብሔር ጸጋ ለሰው ሁሉ (አይሁድም ሆኑ አሕዛብ) የተሰጠ መሆኑን የሚያሳይ ታላቅ ትምህርት ይዟል። የፊንቄያዊቷ ሴት ታሪክ ጌታ እኛን በእምነት እንዴት እንደሚፈትነን ያሳያል። ጌታ “ቡችሎች” (ውሾች) የሚለውን ቃል የተጠቀመው በወቅቱ አይሁድ አሕዛብን የሚጠሩበትን መንገድ በማስታወስ እንጂ ሴቲቱን ለማሳነስ አልነበረም። ሴቲቱ ግን “የልጆች እንጀራ” የተባለው የእግዚአብሔር በረከት ለአይሁድ አስቀድሞ እንደተሰጠ አምናለች ፤ ሆኖም ከአምላክ ማዕድ የሚወድቅ አንዲት “ፍርፋሪ” እንኳ የልጇን እስራት ለመበጠስ በቂ መሆኑን ተረድታለች።  ለምሳሌ፦ አንድ እጅግ ሀብታም የሆነ ሰው ካለው ቢሊዮን ብር ውስጥ ጥቂት ሳንቲሞችን ቢሰጠን ለእርሱ ምንም አይደሉም ፤ ለእኛ ግን ትልቅ ሀብት ሊሆኑ ይችላሉ።  የክርስቶስም ኃይል እንደዚሁ ነው ፤ ከእርሱ ዘንድ የምታገኘው አንዲት ቅንጣት ጸጋ በማንኛውም ዓለማዊ መድኃኒት ሊፈታ የማይችልን ችግር ትፈታለች። ይህች ሴት ትዕቢቷን ጥላ ለበረከቱ በመንበርከኳ ታላቅ ተአምር ተደረገላት።  ደንቆሮውንና ዲዳውን የመፈወሱ ታሪክ ደግሞ ጌታ እያንዳንዱን ሰው በግል እንደሚያውቅና እንደሚረዳ ያሳየናል። ጌታ ሰውየውን ለይቶ ወደ ጎን መውሰዱ ፤ ለእያንዳንዱ ሰው የሚሰጠው ፈውስ የግል መሆኑን ይጠቁማል። ጌታ ጣቶቹን በጆሮው ማድረጉና ምላሱን መዳሰሱ ፥ በደዌ ለተዘጋው ሕይወታችን ጌታ በራሱ እጅ ጣልቃ እንደሚገባ ያሳያል። “ኤፍታህ” ወይም “ተከፈት” የሚለው ቃል ዛሬም ለእኛ እጅግ አስፈላጊ ነው። ብዙ ጊዜ ጆሯችን የእግዚአብሔርን ቃል ለመስማት ዝግ ሊሆን ይችላል ፤ ምላሳችንም የእግዚአብሔርን ክብር ለመመስከር ታስሮ ሊሆን ይችላል። ጌታ ግን ዛሬም ወደ ሰማይ አሻቅቦ እያየ ለእኛ ሕይወት “ተከፈት” ይላል። ጆሯችን ለእውነት ሲከፈት ፥ ምላሳችንም ምስጋናን ያወጣል። ይህ ክፍል የሚያስተምረን ጌታ ያላደረገውና የማይችለው ምንም ነገር አለመኖሩንና ፥ እኛም እንደ ፊንቄያዊቷ ሴት በትሕትና እንደ ደንቆሮውም ደግሞ ለጌታ እጅ በመገዛት መቅረብ እንዳለብን ነው።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ ለምን ወደ አሕዛብ ግዛት (ጢሮስና ሲዶና) ለመሄድ ፈለገ? 👉የሴቲቱ ልመና ከአሕዛብ እምነት አንጻር ምን ልዩ ያደርገዋል?  👉ኢየሱስ “ቡችሎች” የሚለውን ቃል መጠቀሙ እሷን ለመናቅ ሳይሆን እምነቷን ለመፈተን መሆኑን እንዴት እንረዳለን?  👉ሴቲቱ የተናገረችው ምላሽ የእሷን ትሕትናና ጽናት እንዴት ያሳያል?  👉ደንቆሮውን ሰው ሲፈውስ ምራቁን መጠቀሙና ወደ ሰማይ መመልከቱ ምን ትርጉም አለው?  👉”ኤፍታህ” የሚለው ቃል መጠቀሱ የታሪኩን ትክክለኛነት እንዴት ያሳያል?  👉ሕዝቡ “ሁሉን በመልካም አደረገ” ብለው መመስከራቸው የኢየሱስን አገልግሎት ከፍጥረት ሥራ ጋር እንዴት ያገናኘዋል?  👉ሴቲቱ “ቡችሎችም ከልጆች ማዕድ የሚወድቀውን ይበላሉ” ማለቷ ስለ እግዚአብሔር ሉዓላዊነትና ጸጋ ምን ይገልጻል?  👉ደንቆሮውን ሰው ለብቻው አውጥቶ መፈወሱ ስለ ግል እንክብካቤ ምን ያስተምራል?  👉”ምራቅን” መጠቀም በወቅቱ ከነበረው የመፈወስ ልማድና ከኢየሱስ መለኮታዊ ኃይል ጋር እንዴት ይያያዛል?

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግመኛ በምድረ በዳ እያስተማረ ሳለ እጅግ ብዙ ሕዝብ አብሮት ለሦስት ቀናት መቆየቱን እንመለከታለን። ጌታ “የሚበሉት የላቸውምና ለሕዝቡ አዝንላቸዋለሁ” በማለት ጥልቅ ርኅራኄውን ገለጠ። ደቀመዛሙርቱ ግን አሁንም በምድረ በዳ ምግብ ከየት ይገኛል? በማለት ሲጠይቁ እናያለን። ጌታም ያላቸውን ሰባት እንጀራና ጥቂት ትናንሽ ዓሦች ተቀብሎ ባረከ ፣ ቆረሰ ፣ ለሕዝቡም እንዲያቀርቡ ለደቀመዛሙርቱ ሰጠ። አራት ሺህ የሚያህሉ ሰዎች በልተው ሲጠግቡ ሰባት ሙሉ ቅርጫት ትርፍ ተነሣ። ከዚህ ድንቅ ተአምር በኋላ ፈሪሳውያን መጥተው ሊፈትኑት ከሰማይ ምልክትን እንዲያሳያቸው ለመኑት ፤ ጌታ ግን በመንፈሱ እጅግ አዝኖ “ለዚህ ትውልድ ምልክት አይሰጠውም” በማለት ጥሏቸው ወደ ማዶ ተሻገረ። በታንኳይቱ ውስጥ ሳሉ ደቀመዛሙርቱ እንጀራ መያዝ መርሳታቸውን ሲያወሩ ፤ ጌታ “ከፈሪሳውያንና ከሄሮድስ እርሾ ተጠበቁ” በማለት አስጠነቀቃቸው። እነርሱ ግን ነገሩ የገባው መስሏቸው “እንጀራ ስለሌለን ነው” ብለው እርስ በርሳቸው ተከራከሩ። ጌታም ልባቸው ስለ ደነደነና ስላልተረዱ ገሠጻቸው።  ይህ ታሪክ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አሁንም በተደጋጋሚ ለሰው ልጅ ሥጋዊ ፍላጎት ግድ እንደሚለውና በሚያስደንቅ ሁኔታ እንደሚያቀርብ ያሳየናል። ሰባት እንጀራና ሰባት ቅርጫት መነሳቱ ፤ ሰባት የፍጽምና ምልክት እንደመሆኑ ጌታ የሚሰጠው በረከት ሙሉና ፍጹም መሆኑን ያስገነዝበናል። ሆኖም ግን ትልቁ ትምህርት ያለው በታንኳይቱ ውስጥ በተነገረው “እርሾ” ላይ ነው። ጌታ ስለ እርሾ ሲናገር ስለ ቁሳዊ እንጀራ ሳይሆን ስለ ትምህርትና ስለ ተጽዕኖ መሆኑን ልብ ማለት ይገባል።  ለምሳሌ፦ በአንድ ንጹሕ ነጭ ሊጥ ውስጥ ጥቂት እርሾ ቢጨመር ፤ ያቺ ትንሽ እርሾ መላውን ሊጥ እንደምታቦካውና እንደምትለውጠው ሁሉ ፤ የፈሪሳውያን ግብዝነትና የሄሮድስ ዓለማዊነትም የሰውን መንፈሳዊ ሕይወት ቀስ በቀስ የመበከል ኃይል አለው። የፈሪሳውያን እርሾ “ሕጋዊነትና ግብዝነት” ሲሆን ፥ የሄሮድስ እርሾ ደግሞ “ፖለቲካዊና ዓለማዊ አመለካከት” ነው። ደቀመዛሙርቱ በታንኳይቱ ውስጥ ስለ እንጀራ እጥረት መጨነቃቸው ፥ አምስት ሺህና አራት ሺህ ሰዎችን የመገበው ጌታ አብሮአቸው መሆኑን መዘንጋታቸውን ያሳያል።  እኛም ብዙ ጊዜ በሕይወታችን ውስጥ የእግዚአብሔርን ታላቅ ሥራ እያየን ፥ ነገር ግን ትናንሽ ችግሮች ሲገጥሙን ጌታን የመርሳትና የመጠራጠር ፈተና ይገጥመናል። ጌታ “እንዴት እስካሁን አታስተውሉም?” ብሎ ሲጠይቅ ፤ የችግራችን ትልቁ ምንጭ የጌታ ኃይል ማነስ ሳይሆን የልባችን ድንዛዜ መሆኑን ሊያሳየን ፈልጎ ነው። ዛሬም ጌታ የሚፈልገው በሚታየው እንጀራ ላይ ብቻ ከማተኮር ወጥተን ፥ የማይታየውንና ሁሉን የሚችለውን የእርሱን ኃይል እንድናስተውል ነው። ከክፉ ተጽዕኖዎችና ከጥርጣሬ እርሾ ራሳችንን ጠብቀን ፥ በቃሉ እውነት ላይ ብቻ መደገፍ ይኖርብናል።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉አራት ሺህ ሰዎችን መመገብ ከአምስት ሺህ ሰዎች መመገብ ጋር ያለው ተመሳሳይነትና ልዩነት ምንድን ነው?  👉ኢየሱስ “ለሕዝቡ አዝንላቸዋለሁ” ማለቱ ስለ ርኅራኄው ምን ይነግረናል? 👉ፈሪሳውያን ምልክት የጠየቁት ለምንድን ነው? ኢየሱስስ ለምን ከለከላቸው? 👉”እርሾ” የሚለው ምሳሌ ስለ ፈሪሳውያንና ስለ ሄሮድስ ትምህርት ምን ያስጠነቅቃል?  👉ደቀመዛሙርቱ ስለ ቁሳዊ እንጀራ መጨነቃቸው መንፈሳዊ ግንዛቤያቸው ምን ያህል ዝቅተኛ እንደሆነ ያሳያል?  👉ኢየሱስ ያለፉትን ተአምራት (5000 እና 4000) ያስታወሳቸው ለምንድን ነው?  👉”ገና አታስተውሉምን?” የሚለው ጥያቄ በደቀመዛሙርቱ ላይ ያለውን ተስፋና ወቀሳ እንዴት ያሳያል?  👉ከሰማይ ምልክት መፈለግ ከእውነተኛ እምነት ጋር ለምን ይቃረናል? 👉ሰባት ቅርጫት ትርፍ መሰብሰቡ ስለ እግዚአብሔር በረከት ሙላት ምን ይናገራል?  👉ደቀመዛሙርቱ እንጀራ መርሳታቸውና ኢየሱስ ስለ እርሾ ማስተማሩ ስለ አለመግባባት (Miscommunication) ምን ያስተምራል? 

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ቤተሳይዳ ሲገባ ሰዎች አንድ ዕውር ወደ እርሱ አምጥተው እንዲዳስሰው ለመኑት። ጌታም የዕውሩን እጅ ይዞ ከመንደሩ ውጭ አወጣው ፤ በዓይኑም ላይ እንትፍ ብሎ እጁን ጫነበትና “አንዳች ታያለህን?” ብሎ ጠየቀው። ሰውየውም አሻቅቦ ተመልክቶ “ሰዎች እንደ ዛፍ ሲመላለሱ አያለሁ” በማለት ምላሽ ሰጠ። ይህም ማለት እይታው ገና ግልጽ አልነበረም። ጌታም ዳግመኛ እጁን በዓይኑ ላይ ጫነበት ፤ በዚያን ጊዜም አጥርቶ ማየት ጀመረና ፈጽሞ ዳነ። ከዚህ አስደናቂ ተአምር በኋላ ጌታና ደቀመዛሙርቱ ወደ ፊልጶስ ቂሳሪያ መንደሮች ሲሄዱ ፤ በመንገድ ላይ ሳሉ ጌታ አንድ ወሳኝ ጥያቄ አቀረበላቸው። “ሰዎች እኔን ማን እንደሆንሁ ይሉኛል?” አላቸው። እነርሱም “መጥምቁ ዮሐንስ ፥ ሌሎችም ኤልያስ ፥ ሌሎችም ከነቢያት አንዱ” እንደሚሉት ነገሩት። ጌታም ጥያቄውን ወደ እነርሱ አዙሮ “እናንተስ እኔን ማን እንደሆንሁ ትላላችሁ?” አላቸው። ጴጥሮስም ወዲያውኑ “አንተ ክርስቶስ ነህ” በማለት መለሰለት። ጌታም ስለ እርሱ ለማንም እንዳይናገሩ አዘዛቸው።  የቤተሳይዳው ዕውር ፈውስ በወንጌል ታሪኮች ውስጥ ለየት ያለ ነው። ጌታ አብዛኛውን ጊዜ በቃሉ ወይም በአንድ ንክኪ ወዲያውኑ ሲፈውስ ፤ እዚህ ጋር ግን ፈውሱ በሁለት ደረጃ የተከናወነ ነው። ይህ ጌታ ኃይል አንሶት ሳይሆን ፤ ለደቀመዛሙርቱና ለእኛ አንድ ትልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ሊያስተምረን ፈልጎ ነው። ይህም “መንፈሳዊ ዕይታ” ወይም “እውቀት” ብዙ ጊዜ ደረጃ በደረጃ የሚያድግ መሆኑን ያሳያል።  ለምሳሌ፦ አንድ ሰው ጨለማ ክፍል ውስጥ ለብዙ ጊዜ ቆይቶ ድንገት ወደ ብርሃን ሲወጣ ፥ ብርሃኑ ወዲያውኑ ዓይኑን ስለሚጋርደው ነገሮችን ለይቶ ለማየት ይቸገራል ፤ ጊዜ ሲሰጠው ግን ጥርት ብሎ ይታየዋል። ደቀመዛሙርቱም ልክ እንደዚህ ነበሩ። የኢየሱስን ተአምራት ቢያዩም ፥ ማንነቱ ገና እንደ “ዛፍ” ደብዝዞ ይታያቸው ነበር። ይህ ተአምር የተደረገው ጴጥሮስ “አንተ ክርስቶስ ነህ” ብሎ ከመመስከሩ በፊት መሆኑ ፥ ደቀመዛሙርቱ ከፊል ዕይታ ወደ ሙሉ ዕይታ እየተሸጋገሩ መሆናቸውን ያመለክታል።  የጴጥሮስ ምስክርነት ደግሞ የወንጌል ታሪክ ትልቁ መገጣጠሚያ ነው። ሰዎች ጌታን እንደ መጥምቁ ዮሐንስ ወይም እንደ ኤልያስ ማየታቸው ታላቅ አክብሮት ቢመስልም ፥ እውነተኛ ማንነቱን ግን አልገለጸም። ክርስቶስን “ጥሩ ሰው” ወይም “ታላቅ ነቢይ” ብቻ አድርጎ ማየት በቂ አይደለም። ጴጥሮስ “አንተ ክርስቶስ ነህ” ሲል ፥ ኢየሱስ መሲሕ ፥ የእግዚአብሔር ልጅና ብቸኛው አዳኝ መሆኑን መመስከሩ ነው። ዛሬም ለሁላችንም የሚቀርበው ትልቁ ጥያቄ “አንተስ እኔን ማን ትለኛለህ?” የሚል ነው። ጌታን በሌሎች ምስክርነት ብቻ ሳይሆን ፥ በራሳችን የልብ ተሞክሮ አውቀነው ልንመሰክርለት ይገባል። ጌታ ዛሬም የደነዘዘውን ዓይነ ልቦናችንን ሊከፍትና ማንነቱን ጥርት አድርጎ ሊያሳየን ይፈልጋል።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ዕውሩን በሁለት ደረጃ መፈወሱ ኢየሱስ ኃይል አንሶት ነው ወይስ ሌላ ትርጉም አለው?  👉”ሰዎች እንደ ዛፍ ሲሄዱ አያለሁ” የሚለው መግለጫ ስለ ከፊል እይታ ምን ያስተምረናል?  👉ይህ ተአምር በወንጌሉ መዋቅር ውስጥ (በመሃል ላይ) መገኘቱ ምን ፋይዳ አለው? 👉ኢየሱስ የሰዎችን አስተያየት የጠየቀው ለምንድን ነው?  👉ጴጥሮስ “አንተ ክርስቶስ ነህ” ማለቱ ከሌሎች አስተያየቶች በምን ይለያል? 👉ኢየሱስ ለማንም እንዳይናገሩ ማዘዙ (Messianic Secret) ለምን አስፈለገ? 👉እኛ ዛሬ ለኢየሱስ “አንተ ማን ነህ?” ለሚለው ጥያቄ ምን ምላሽ እንሰጣለን? 👉የቤተሳይዳው ዕውር ከከተማ ውጭ መወሰዱ ስለ ግል ግንኙነት ምን ያስተምራል?  👉ጴጥሮስ ምስክርነቱን የሰጠው በቄሣርያ ፊልጶስ መሆኑ ምን ዓይነት ፖለቲካዊና ሃይማኖታዊ ዳራ አለው?  👉”አንዳንዶቹ መጥምቁ ዮሐንስ… ኤልያስ” ማለታቸው ስለ ኢየሱስ ግርማ ምን ዓይነት ግምት እንደነበራቸው ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ማንነቱ በጴጥሮስ አማካኝነት “አንተ ክርስቶስ ነህ” ተብሎ ከተመሰከረ በኋላ ፥ ወዲያውኑ ትኩረቱን ወደሚመጣው መከራ አዞረ። የሰው ልጅ ብዙ መከራ ሊቀበል ፥ በሽማግሌዎችና በካህናት አለቆች በጻፎችም ሊጣል ፥ ሊገደልም ከሦስት ቀንም በኋላ ሊነሣ እንዲገባው በግልጽ ያስተምራቸው ጀመር። ይህ ንግግር ለደቀመዛሙርቱ እጅግ አስደንጋጭ ነበር ፤ ምክንያቱም እነርሱ የሚጠብቁት መሲሕ በምድር ላይ ነግሦ ሥልጣን የሚይዝ እንጂ መከራ የሚቀበል አልነበረም። ጴጥሮስም ጌታን ለይቶ ወስዶ “አይሁንብህ” በማለት ሊገሥጸው ሞከረ። ጌታ ግን ዘወር ብሎ ደቀመዛሙርቱን ተመለከተና ጴጥሮስን “ወደ ኋላዬ ሂድ አንተ ሰይጣን ፤ የሰውን እንጂ የእግዚአብሔርን አታስብምና” በማለት በብርቱ ገሠጸው። ከዚያም ሕዝቡንና ደቀመዛሙርቱን ጠርቶ ፥ እርሱን መከተል የሚፈልግ ሁሉ ራሱን እንዲክድ ፥ መስቀሉንም ተሸክሞ እንዲከተለው አዘዘ። ነፍሱን ሊያድን የሚፈልግ ሁሉ እንደሚያጣት ፥ ስለ እርሱና ስለ ወንጌል ነፍሱን የሚያጣ ግን እንደሚያድናት ታላቅ መመሪያ ሰጠ።  ይህ ክፍል የመሲሑን ትክክለኛ ተልዕኮና የደቀመዝሙርነትን ትርጉም በግልጽ ያስቀምጣል። ጌታ “ሊገባው ይገባል” (Must) የሚለውን ቃል የተጠቀመው ፥ መከራው በአጋጣሚ የመጣ ሳይሆን የሰውን ልጅ ለማዳን የተቀረጸ ሰማያዊ ዕቅድ መሆኑን ለማሳየት ነው። የጴጥሮስ ተቃውሞ ከፍቅር የመነጨ ቢመስልም ፥ በውስጡ ግን የእግዚአብሔርን የድነት መንገድ የሚያግድ በመሆኑ ጌታ “ሰይጣን” ብሎ ጠራው። ሰይጣን ሁልጊዜም እኛን ከመስቀሉ መንገድ ሊያስወጣንና ወደ ምቹው መንገድ ሊመራን ይሞክራል። ጌታ የሚያስተምረን ትልቁ እውነት ፥ ያለ መስቀል ዘውድ ፥ ያለ መከራም ክብር እንደሌለ ነው።  ለምሳሌ፦ አንድ ታላቅ ሯጭ የኦሎምፒክ የወርቅ ሜዳሊያ ለማግኘት ቢፈልግ ፥ በየቀኑ እንቅልፉን መሥዋዕት ማድረግ ፥ ከባድ ልምምድ ማድረግና ምቾቱን መተው ይኖርበታል። ያንን መሥዋዕትነት ካልከፈለ ድሉን ሊያገኝ አይችልም። ክርስቶስን መከተልም ልክ እንደዚሁ ነው ፤ ራስን መካድ ማለት የራስን ምኞትና ፈቃድ ለእግዚአብሔር ፈቃድ ማስገዛት ማለት ነው። መስቀልን መሸከም ደግሞ ስለ ክርስቶስ የሚመጣውን ማንኛውንም መከራና ውርደት በደስታ ለመቀበል መዘጋጀትን ያሳያል። “ነፍሱን ሊያድን የሚፈልግ ያጣታል” የሚለው ቃል ፥  በዚህ ምድራዊ ዓለም ላይ ብቻ ተመስርቶ ለራሱ ምቾት የሚኖር ሰው የዘላለም ሕይወትን እንደሚያጣ ያስጠነቅቃል። በተቃራኒው ደግሞ ሕይወቱን ለጌታ አሳልፎ የሚሰጥ ሰው እውነተኛውንና የማይጠፋውን ሕይወት ያገኛል። ዓለሙን ሁሉ ቢያተርፍ ነፍሱንም ቢጎዳ ምን ይጠቅመዋል? የሚለው ጥያቄ ዛሬም ለእያንዳንዳችን የቀረበ ወሳኝ ጥያቄ ነው። ጌታ ዛሬም የሚጠራን ወደ ምቾት ሕይወት ሳይሆን ፥ ራስን ወደ መካድና የእርሱን ፈቃድ ወደ መከተል ነው። በምድር ላይ ስለ እርሱ የምንሸከመው መስቀል ፥ በሰማይ ወደማይጠፋው የክብር አክሊል ይመራናል።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ መከራውን በግልጽ መናገር የጀመረው ለምንድን ነው?  👉ጴጥሮስ ኢየሱስን መገሠጹ ስላለው የተሳሳተ የመሲሕ እይታ ምን ይነግረናል? 👉ኢየሱስ ጴጥሮስን “ሰይጣን” ማለቱ ምን ያህል ከባድና ትክክለኛ ወቀሳ ነው? 👉”ራሱን ይካድ” ማለት በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ እንዴት ይተገበራል?  👉”መስቀሉን መሸከም” በወቅቱ ለነበሩት ሰዎች ምን ዓይነት አስፈሪ ምስል ነበረው?  👉”ነፍሱን ሊያድን የሚወድ ያጠፋታል” የሚለው ተቃርኖ (Paradox) ምን ትርጉም አለው?  👉ዓለምን ሁሉ ቢያተርፍ ነፍሱን ግን ቢያጣ ምን ይጠቅመዋል? የሚለው ጥያቄ ቅድሚያ ለምንሰጣቸው ነገሮች ምን ትምህርት ይሰጣል?  👉”የሰው ሃሳብ እንጂ የእግዚአብሔርን ሃሳብ አታስብም” መባል ስለ ፈተና ምንጭ ምን ይገልጣል?  👉በዝሙተኛና በኃጢአተኛ ትውልድ መካከል በኢየሱስ ማፈር ምን ዓይነት ውጤት አለው? 👉መከራን መቀበልና የዘላለም ሕይወት ያላቸው ግንኙነት ምንድን ነው? 

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ታላቅ ክፍል ውስጥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጴጥሮስን ፣ ያዕቆብንና ዮሐንስን ብቻ ይዞ ወደ ረጅም ተራራ ሲወጣ እናያለን። በዚያም መልኩ ተለወጠ ፤ ልብሱም በምድር ላይ ማንም አጣቢ ሊያነጣው በማይችል ሁኔታ እጅግ አንጸባራቂና ነጭ ሆነ። በዚያም መጥምቁ ዮሐንስ አስቀድሞ ስለ እርሱ እንደመሰከረው ሁሉ ፥ አሁንም የብሉይ ኪዳን ታላላቅ ሰዎች ሙሴና ኤልያስ ተገልጠው ከጌታ ጋር ሲነጋገሩ ታዩ። ጴጥሮስም በክብሩ ተመስጦ “በዚህ መሆን ለእኛ መልካም ነው” በማለት ሦስት ዳስ ለመሥራት ቢመኝም ፥ ድንገት ብሩህ ደመና ጋርዳቸው ከደመናውም ውስጥ “የምወደው ልጄ ይህ ነው ፤ እርሱን ስሙት” የሚል አምላካዊ ድምፅ ተሰማ። ጌታና ሦስቱ ደቀመዛሙርት ከተራራው ወርደው ሌሎቹን ደቀመዛሙርት ሲቀላቀሉ ግን ፥ በዚያ ታላቅ ግርግርና ጭንቀት አገኙ። አንድ አባት ዲዳ መንፈስ ያደረበትን ልጁን ይዞ ወደ ደቀመዛሙርቱ መጥቶ ቢሆንም ሊያወጡለት አልቻሉም ነበር። ጌታም ልጁን አስመጥቶ አባቱን “ካመኑ ሁሉ ይቻላል” አለው ፤ አባቱም “አምናለሁ ፤ አለማመኔን እርዳው” በማለት በልቅሶ ተማጸነ። ጌታም ርኩሱን መንፈስ ገሥጾ አስወጣው ፤ ልጁም እንደ ሙት ሆኖ ቢታይም ጌታ እጁን ይዞ አስነሣውና ድኖ ተነሣ። ደቀመዛሙርቱ በድብቅ “እኛ ለምን ማውጣት አልቻልንም?” ብለው ሲጠይቁት “ይህ ዓይነት በጸሎት ካልሆነ በቀር በምንም አይወጣም” የሚል ምላሽ ሰጣቸው።  የደብረ ታቦር ታሪክ ጌታ ከመከራውና ከሞቱ በፊት መለኮታዊ ክብሩን በምድር ላይ የገለጠበት ታላቅ ምስጢር ነው። ሙሴና ኤልያስ መታየታቸው ብሉይ ኪዳን (ሕጉና ነቢያቱ) ለክርስቶስ ምስክሮች መሆናቸውን ያሳያል። ጌታ መከራን ለመቀበል ወደ ኢየሩሳሌም ከመሄዱ በፊት ፥ ደቀመዛሙርቱ እርሱ የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን እንዲረዱና በፈተና ጊዜ እንዳይደነግጡ ይህን ሰማያዊ ትዕይንት አሳያቸው። የጴጥሮስ “ዳስ እንሥራ” ማለት የክብርን ሰዓት አራዝሞ ከመስቀሉ መንገድ ለማምለጥ የሚደረግ ሰብአዊ ሙከራ ቢመስልም ፥ አብ ግን “እርሱን ስሙት” በማለት ጌታ የሚሄድበት የመስቀል መንገድ ብቻ እውነተኛው የድል መንገድ መሆኑን አረጋገጠ። ለምሳሌ፦ አንድ ተራራ ላይ ወጥቶ ዙሪያውን የሚመለከት ሰው ፥ ከታች ያለውን ጭጋግና ጫጫታ ሳይሆን የሰማዩን ጥራትና ውበት እንደሚያይ ሁሉ ፤ ደቀመዛሙርቱም ሰማያዊውን ክብር አይተው ለምድራዊው መከራ እንዲዘጋጁ ተደረገ።  ከተራራው ስር የተደረገው ተአምር ደግሞ ሌላ ጠቃሚ ትምህርት አለው። ደቀመዛሙርቱ ቀደም ሲል አጋንንትን የማውጣት ሥልጣን ተሰጥቷቸው ቢሆንም ፥ እዚህ ጋር ግን ሊሳካላቸው አልቻለም። ይህ የሆነው ስጦታውን እንደ ተለመደ ልምምድ አድርገው ስለቆጠሩትና ከኃይሉ ምንጭ ጋር ያላቸው ግንኙነት ስለላላ ነው። የአባቱ ጩኸት “አምናለሁ ፤ አለማመኔን እርዳው” የሚለው ቃል ፥ ዛሬም ለእኛ እውነተኛ የጸሎትና የእምነት መመሪያ ነው። እምነታችን ደካማ ቢሆንም እንኳ ፥ ባለችን ትንሿ እምነት ወደ ጌታ ስንቀርብ እርሱ እምነታችንን ያጸናልናል። ጌታ “በጸሎት ካልሆነ በቀር አይወጣም” ማለቱ ፥ መንፈሳዊ ድል የሚገኘው ከእግዚአብሔር ጋር ካለን የጠበቀ ኅብረት እንጂ ከራሳችን ችሎታ እንዳልሆነ ያስተምረናል። ጸሎት እኛን ከሰማያዊው ኃይል ጋር የሚያገናኘን ገመድ ነው። ዛሬም በሕይወታችን “ይህ ዓይነት” የተባሉ ከባድና ተስፋ አስቆራጭ ችግሮች ሲገጥሙን ፥ መፍትሔው ከተራራው ላይ ካየነው ከክርስቶስ ክብር ጋር በጸሎት መገናኘት ብቻ ነው።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ ሦስቱን ደቀመዛሙርት ብቻ ለብቻ ይዞ መውጫቱ ለምን አስፈለገ? 👉የልብሱ መነጣትና መለወጥ ስለ መለኮታዊ ክብሩ ምን ይናገራል?  👉ሙሴና ኤልያስ መታየታቸው ከሕግና ከነቢያት አንጻር ምን ትርጉም አለው? 👉ጴጥሮስ “ሦስት ዳሶች እንሥራ” ማለቱ ያለበትን ግራ መጋባት እንዴት ያሳያል? 👉ደቀመዛሙርቱ አጋንንቱን ማውጣት ያልቻሉት ለምንድን ነው?  👉የአባትየው ልመና “ባለማመኔ እርዳኝ” የሚለው ለእኛ ምን ትምህርት ይሰጣል? 👉ጸሎትና እምነት ከአጋንንት ጋር በሚደረግ ትግል ውስጥ ያላቸውን ሚና አብራሩ።  👉”የእግዚአብሔር መንግሥት በኃይል ስትመጣ እስኪያዩ ድረስ ሞትን የማይቀምሱ አሉ” የሚለው ቃል ትርጉሙ ምንድን ነው?  👉ከሙታን መነሣት ምን ማለት እንደሆነ ደቀመዛሙርቱ ለምን ግራ ተጋቡ? 👉ኤልያስ ቀድሞ ይመጣል የሚለው ትምህርት ከመጥምቁ ዮሐንስ ጋር እንዴት ተፈጸመ?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገሊላ በኩል ሲያልፍ ማንም እንዳያውቅ ፈልጎ ነበር ፤ ምክንያቱም ትኩረቱን ሁሉ ደቀመዛሙርቱን በማስተማር ላይ አድርጎ ነበርና። ለሁለተኛ ጊዜ “የሰው ልጅ በሰዎች እጅ አልፎ ይሰጣል ፥ ይገድሉትማል ፥ ከተገደለ በኋላም በሦስተኛው ቀን ይነሣል” በማለት ስለ መከራው በግልጽ ነገራቸው። ነገር ግን ደቀመዛሙርቱ ነገሩ ስላልገባቸው ለመጠየቅም ፈሩ። ወደ ቅፍርናሆም በደረሱ ጊዜ ጌታ በመንገድ ላይ ስለ ምን ሲከራከሩ እንደነበር ጠየቃቸው። እነርሱ ግን “ከሁላችን ማን ይበልጣል?” በሚል የሥልጣን ፍላጎት ይከራከሩ ስለነበር ዝም አሉ። ጌታም ተቀምጦ አሥራ ሁለቱን ጠርቶ “ፊተኛ ሊሆን የሚወድ ከሁሉ በኋላ የሁሉ አገልጋይ ይሁን” በማለት ሰማያዊውን የሥልጣን መለኪያ ነገራቸው። አንዲትን ሕፃንም በመካከላቸው አቁሞ አቀፋትና እንዲህ ያለውን ሕፃን የሚቀበል እርሱን እንደሚቀበል አስተማራቸው። በዚያው መሃል ዮሐንስ አንድ ሰው በጌታ ስም አጋንንት ሲያወጣ አይተው እንደከለከሉት ቢነግረውም ፥ ጌታ ግን “በእኔ ስም ተአምር አድርጎ በቶሎ በእኔ ላይ ክፉ ለመናገር የሚችል ማንም የለምና አትከልክሉት” በማለት ሰፊ ልብ እንዲኖራቸው መከራቸው። በመጨረሻም ጌታ ስለ ኃጢአት አስከፊነት እጅግ ብርቱ የሆኑ ማስጠንቀቂያዎችን ሰጠ ፤ እጅህ ወይም እግርህ ወይም ዓይንህ ለኃጢአት ምክንያት ቢሆኑብህ ቆርጠህ ጣለው በማለት ፥ ወደ ገሃነም ከመጣል ይልቅ ቆርጦ ማውጣት እንደሚሻል በምሳሌ አስረዳ። ይህ ክፍል በምድራዊ አስተሳሰብና በሰማያዊው የእግዚአብሔር መንግሥት መርህ መካከል ያለውን ሰፊ ልዩነት ያሳየናል። ጌታ ስለ መከራውና ስለ ሞቱ ሲያስተምር ፥ ደቀመዛሙርቱ ግን ስለ ሥልጣንና ስለ ታላቅነት ይከራከሩ ነበር። ይህም የሰው ልጅ በተፈጥሮው ራስ ወዳድና ለክብር የሚሳሳ መሆኑን ያሳያል። ጌታ “የሁሉ አገልጋይ” መሆንን እንደ ታላቅነት መለኪያ ማቅረቡ ፥ በቤተክርስቲያን ውስጥ ሥልጣን ማለት ሌሎችን የመርገጥ ሳይሆን ሌሎችን የመሸከም ኃላፊነት መሆኑን ያስገነዝበናል። ለምሳሌ፦ በአንድ ትልቅ ድርጅት ውስጥ ያለ ስራ አስኪያጅ ራሱን እንደ ጌታ ሳይሆን ፥ የሰራተኞቹን ችግር እንደሚፈታና እንደሚረዳ አገልጋይ አድርጎ ካየ ፥ ያ ድርጅት ፍሬያማ ይሆናል። ጌታም የመጣው ሊያገለግል እንጂ እንዲያገለግሉት እንዳልሆነ በተግባር አሳይቷል። ሕፃን ልጅን እንደ ምሳሌ መጠቀሙ ፥ በኅብረተሰቡ ዘንድ ምንም ክብርና ቦታ የሌላቸውን ሰዎች ማክበርና መንከባከብ ጌታን እንደ ማክበር መሆኑን ሊያስተምረን ነው። ስለ ኃጢአት የተናገረው “ቆርጦ መጣል” የሚለው ትምህርት ደግሞ እጅግ ጥልቅ ነው። ጌታ እዚህ ጋር እጃችንን በቢላ እንድንቆርጥ እያዘዘን ሳይሆን ፥ ለኃጢአት ምክንያት የሚሆኑብንን የሕይወት ክፍሎች ምን ያህል በቆራጥነት ልንለያቸው እንደሚገባ ለማሳየት ነው። ለምሳሌ፦ አንድ ሰው የሚመለከተው የሞባይል ስልክ ምስል ለኃጢአት የሚዳርገው ከሆነ ፥ ያንን ስልክ ወይም ያንን መተግበሪያ (App) ጨርሶ ማጥፋት “ዓይንን እንደ ማውጣት” ያለ ከባድ ግን አስፈላጊ ውሳኔ ነው። ኃጢአት የዘላለም ሕይወታችንን የሚያሳጣ በመሆኑ ፥ ከእግዚአብሔር የሚለየንን ማንኛውንም ነገር ዋጋ ከፍለን ልንርቀው ይገባል። “በእሳት ይቀመማል” የሚለውና ስለ “ጨው” የተናገረው ቃል ፥ አማኞች በመከራ ውስጥ አልፈው እንደሚጠሩና በዓለም ውስጥ የሰላምና የቅድስና ተጽዕኖ መሆን እንዳለባቸው ያስተምረናል። ዛሬም ጌታ የሚፈልገው ዝቅ ብለን የምናገለግልበትን ትሕትናና ፥ ኃጢአትን የምንዋጋበትን የቅድስና ወኔ እንድንይዝ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ደቀመዛሙርቱ ስለ መከራው ታሪክ ለመጠየቅ የፈሩት ለምንድን ነው? 👉በመንገድ ላይ “ማን ይበልጣል?” ብለው መከራከራቸው ስለ ምድራዊ አስተሳሰባቸው ምን ይነግረናል? 👉ኢየሱስ ሕፃንን እንደ ምሳሌ መጠቀሙ ስለ ትሕትና ምን ያስተምረናል? 👉”የማይቃወመን የእኛ ወገን ነው” ማለቱ ስለ ቤተክርስቲያን አንድነት ምን ፍንጭ ይሰጣል? 👉ስለ መሰናክል (ዐይንን ማውጣት፣ እጅን መቁረጥ) የተናገረው ጠንካራ ቃላት ምን ዓይነት መንፈሳዊ ጥንቃቄን ይጠይቃሉ? 👉”የማይጠፋ እሳትና የማይሞት ትል” የሚሉት ገለጻዎች ስለ ገሃነም ምን ያስጠነቅቃሉ? 👉”ጨው በራሳችሁ ይኑርባችሁ” የሚለው ትእዛዝ ከሰላም ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉ዮሐንስ “በስምህ አጋንንት ሲያወጣ አየነው ከለከልነውም” ማለቱ ስለ አግላይነት (Exclusivity) ምን ያስተምራል? 👉”በእሳት ይቀመማል” የሚለው ቃል ስለ መከራና ስለ መንጻት ምን ይገልጻል? 👉ለአንዱ ሕፃን ቀዝቃዛ ውኃ መስጠት ያለው ዋጋ ምንድን ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከገሊላ ወጥቶ ወደ ይሁዳ አውራጃና ወደ ዮርዳኖስ ማዶ በመጣ ጊዜ፥ አሁንም ፈሪሳውያን ሊፈትኑትና ሊያጠምዱት ወደ እርሱ ቀረቡ። ያቀረቡለት ጥያቄ “ሰው ሚስቱን ሊፈታ ተፈቅዶለታልን?” የሚልና በወቅቱ እጅግ አከራካሪ የነበረ የፍቺ ጉዳይ ነው። ጌታም ሙሴ ምን አዘዛችሁ? ብሎ ሲጠይቃቸው ፥ እነርሱም ሙሴ የፍቺ የምስክር ወረቀት ጽፎ መፍታትን እንደፈቀደ ተናገሩ። ኢየሱስ ግን ሙሴ ይህን የፈቀደው ከልባቸው ድርቀት የተነሳ እንጂ ከጥንት ጀምሮ የእግዚአብሔር ሐሳብ እንዳልነበረ ገለጠላቸው። ፈጣሪ በመጀመሪያ ወንድና ሴት አድርጎ እንደፈጠራቸው ፥ ስለዚህም ሰው ከአባቱና ከእናቱ ተለይቶ ከሚስቱ ጋር እንደሚጣመርና ሁለቱም አንድ ሥጋ እንደሚሆኑ አስረዳ። “እግዚአብሔር ያጣመረውን ሰው አይለየው” በማለት ጋብቻ መለኮታዊ ውሕደት መሆኑን አወጀ። ከዚህ የጋብቻ ትምህርት በኋላ ደግሞ ሰዎች ሕፃናትን እንዲዳስሳቸው ወደ እርሱ አመጡ። ደቀመዛሙርቱ ግን የሚያመጡትን ገሠጿቸው። ኢየሱስ ግን ይህን ባየ ጊዜ ተቆጣ ፤ “ሕፃናትን ወደ እኔ ይመጡ ዘንድ ተዉአቸው ፤ አትከልክሏቸው ፤ የእግዚአብሔር መንግሥት እንደነዚህ ላሉት ናትና” አላቸው። ሕፃናቱንም አቅፎ እጁን ጭኖ ባረካቸው። ይህ ክፍል የእግዚአብሔር መንግሥት በምድራዊ ሕግጋትና ወጎች ሳይሆን በመለኮታዊ ፍቅርና በትሕትና ላይ የተመሠረተች መሆኗን ያስተምረናል። ስለ ጋብቻ የተነገረው ትምህርት የሰው ልጅ በራሱ ፍላጎትና ድካም (በልብ ድርቀት) ምክንያት የእግዚአብሔርን መጀመሪያ ሐሳብ እንዴት እንደሚያጣምም ያሳያል። ጋብቻ በሁለት ሰዎች መካከል የሚደረግ ውል ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔር ራሱ በመካከላቸው ገብቶ “አንድ” የሚያደርግበት ቅዱስ ምስጢር ነው። ለምሳሌ፦ አንድን ሕንፃ ስንገነባ መሠረቱ ጠንካራ ካልሆነ ትናንሽ ንዝረቶች ሲመጡ ይፈራርሳል። ጋብቻም መሠረቱ የእግዚአብሔር ቃል ካልሆነ በሰው ፍላጎት ብቻ ሊቆም አይችልም። ጌታ ያጣመረውን መለየት ማለት በፈጣሪ ሥራ ላይ እንደ መቃወም ይቆጠራል። በመቀጠል ሕፃናትን ስለመቀበል የተናገረው ቃል ደግሞ እጅግ ጥልቅ ነው። ፈሪሳውያን በሕግ ክርክርና በዕውቀት “ታላቅ” ለመሆን ሲጥሩ ፥ ጌታ ግን ወደ መንግሥቱ ለመግባት እንደ ሕፃናት መሆን እንደሚገባ ነገረን። እንደ ሕፃን መሆን ማለት ደግሞ ዕውቀት ማጣት ማለት ሳይሆን ፥ ፍጹም በሆነ መታመንና በየዋህነት በሰማያዊ አባታችን ላይ መደገፍ ማለት ነው። ሕፃናት ምንም ዓይነት ብቃት ኖሯቸው ሳይሆን በወላጆቻቸው ፍቅር ብቻ እንደሚተማመኑ ፥ እኛም የእግዚአብሔርን መንግሥት በሥራችን ሳይሆን በጸጋው እንደ ስጦታ ልንቀበላት ይገባል። ይህ ትምህርት ዛሬ ለእኛ የሚያስተምረን ፥ በቤታችንም ሆነ በቤተክርስቲያን ውስጥ ሰብአዊ ጥበባችንንና ግትርነታችንን ትተን ፥ ለእግዚአብሔር ቃል ታማኝ እንድንሆንና እንደ ሕፃናት ደግሞ በንጹሕ ልብ ወደ ጌታ እንድንቀርብ ነው። ጌታ ዛሬም ቤታችንን ሊባርክና ሕይወታችንን ደግሞ በሰማያዊው መንግሥት ፍቅር ሊሞላው ይፈልጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ፈሪሳውያን የፍቺን ጥያቄ ለምን እንደ መፈተኛ ተጠቀሙበት? 👉”እግዚአብሔር ያጣመረውን ሰው አይለየው” የሚለው መመሪያ ለጋብቻ ያለው ፋይዳ ምንድን ነው? 👉ሙሴ የፍቺን ደብዳቤ የፈቀደበትን ምክንያት ኢየሱስ እንዴት አብራራው? 👉በቤት ውስጥ ለደቀመዛሙርቱ ስለ ምንዝር የሰጠው ትርጓሜ ምን ያህል ጥብቅ ነው? 👉ደቀመዛሙርቱ ሕፃናትን መከልከላቸው ስለ ክብራቸው ያላቸውን የተሳሳተ እይታ እንዴት ያሳያል? 👉ኢየሱስ ስለ ሕፃናቱ መከልከል “ተቆጣ” መባሉ ስለ ፍትሕና ስለ ፍቅር ምን ይነግረናል? 👉መንግሥተ ሰማያትን እንደ ሕፃን መቀበል ማለት ምን ማለት ነው? 👉የአይሁድ ወንድ ሚስቱን በፈለገው ምክንያት እንዲፈታ የሚፈቅደው የሸማይና የሂሌል ክርክር በዚህ ክፍል እንዴት ይንጸባረቃል? 👉ኢየሱስ ሕፃናቱን አቅፎ መባረኩ ስለ መለኮታዊ ፍቅር ምን ምስል ይሰጣል? 👉ጋብቻ ከሕግ ይልቅ በፍጥረት ሥርዓት ላይ መመሥረቱ ምን ጠቀሜታ አለው?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመንገድ ላይ ሳለ አንድ ባለጠጋ ጎልማሳ እየሮጠ መጥቶ በፊቱ ተንበረከከ። ሰውየው በታላቅ ጉጉት “ቸር መምህር ሆይ የዘላለም ሕይወትን እወርስ ዘንድ ምን ላድርግ?” በማለት ጠየቀው። ጌታም መጀመሪያ ትእዛዛቱን እንዲያስታውስ ነገረው:: ሰውየውም ገና ከሕፃንነቱ ጀምሮ ሕጉን ሁሉ እንደጠበቀ በልበ ሙሉነት መለሰ። ኢየሱስም ወደ እርሱ ተመልክቶ ወደደውና “አንዲት ነገር ይጎድልሃል ፤ ሂድና ያለህን ሁሉ ሽጠህ ለድሆች ስጥ ፥ በሰማይም ሀብት ታገኛለህ ፥ መስቀሉንም ተሸክመህ ተከተለኝ” አለው። ሰውየው ግን ብዙ ንብረት ስለነበረው በዚህ ንግግር እጅግ አዝኖ ፊቱ እየጠቆረ ሄደ። ጌታም ለባለጠጎች ወደ እግዚአብሔር መንግሥት መግባት ምን ያህል አስቸጋሪ እንደሆነ ከግመልና ከመርፌ ቀዳዳ ምሳሌ ጋር አያይዞ ለደቀመዛሙርቱ አስተማረ። በመቀጠልም ወደ ኢየሩሳሌም በሚወጡበት መንገድ ላይ ሳሉ ፥ ጌታ አሥራ ሁለቱን ለብቻቸው ለይቶ ስለሚጠብቀው መከራ ለሦስተኛ ጊዜ በዝርዝር ነገራቸው። አሳልፈው እንደሚሰጡት ፥ እንደሚዘብቱበት ፥ እንደሚተፉበት ፥ እንደሚገርፉትና እንደሚገድሉት ፥ በሦስተኛውም ቀን እንደሚነሣ በግልጽ አስረዳቸው። ይህ ታሪክ ስለ መዳንና ስለ ደቀመዝሙርነት እጅግ ጥልቅ የሆኑ እውነቶችን ይገልጽልናል። ባለጠጋው ጎልማሳ ሃይማኖተኛና ሥነ ምግባር ያለው ሰው ቢሆንም ፥ ልቡ ግን በሀብቱ ላይ ተጣብቆ ነበር። ጌታ “ሁሉን ሽጥ” ሲለው ሀብት መኖር ኃጢአት ስለሆነ ሳይሆን ፥ በዚያ ሰው ሕይወት ውስጥ ሀብቱ ከእግዚአብሔር በላይ “ጣዖት” ሆኖ ስለነበር ያንን እንቅፋት እንዲያስወግድ ለማሳየት ነው። እውነተኛ የዘላለም ሕይወት የሚገኘው በራስ መልካም ሥራ ሳይሆን ፥ ራስን ሙሉ በሙሉ ለክርስቶስ በማስገዛት ነው። ለምሳሌ፦ አንድ ሰው ባህር ውስጥ እየሰመጠ እያለ ፥ የሚያድነው ጀልባ ቢመጣና “እጅህን ስጠኝ” ቢባል ፤ ያ ሰው ግን በሁለቱ እጆቹ የከበደ የወርቅ ሳጥን ጨብጦ ለመልቀቅ ባይፈልግ፥ ጀልባው ላይ ሊወጣ አይችልም። ችግሩ የወርቁ ውድነት ሳይሆን ሰውየው ወርቁን ለመልቀቅ አለመፈለጉ ነው። ልክ እንደዚሁ ይህ ጎልማሳ ምድራዊ ሀብቱን መልቀቅ ስላልፈለገ ሰማያዊውን ሀብት አጣ። ጌታ “ለሰው የማይቻል ለእግዚአብሔር ይቻላል” ማለቱ ፥ መዳን በሰው ጥረት ሳይሆን በእግዚአብሔር ጸጋ የሚገኝ ተአምር መሆኑን ለማሳየት ነው። ለሦስተኛ ጊዜ የተናገረው የሕማማት ትንቢት ደግሞ የኢየሱስን ፍጹም አምላክነትና ወሳኝነት ያሳያል። ጌታ ወደ ሞቱ የሚሄደው በአጋጣሚ ሳይሆን ምን እንደሚደርስበት እያንዳንዱን ዝርዝር እያወቀና እየመረጠ ነው። “ይዘብቱበታል ፥ ይተፉበታል” የሚሉት ቃላት ጌታ እኛን ለማዳን የተቀበለውን ውርደት ያሳያሉ። ደቀመዛሙርቱ በታላቅ ፍርሃት እየተከተሉት ነበር ፤ ይህም የመስቀሉ መንገድ ለሥጋዊ ማንነት አስፈሪ ቢሆንም ፥ ለነፍስ ግን ብቸኛው የሕይወት መንገድ መሆኑን ያስተምረናል። ዛሬም ጌታ እኛን የሚጠይቀን “ልብህ የታሰረው በምንድን ነው?” የሚል ነው። ከክርስቶስ ፍቅር የሚለየንን ማንኛውንም “ሀብት” ወይም “ምኞት” ትተን እርሱን ለመከተል ስንወስን ፥ የማይቻለውን የሚችል የእግዚአብሔር ኃይል በሕይወታችን መሥራት ይጀምራል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ባለጠጋው ሰው “ቸር መምህር” ብሎ መጥራቱ ምን ዓይነት እይታ እንደነበረው ያሳያል? 👉ኢየሱስ “ለምን ቸር ትለኛለህ?” ብሎ መጠየቁ መለኮታዊነቱን ለመካድ ነው ወይስ ለሌላ ዓላማ? 👉ሰውየው ትእዛዛቱን ጠብቆ ሳለ አንድ ነገር ለምን ጎደለው? 👉”ባለጸጋ ከመግባት ግመል በመርፌ ቀዳዳ ቢያልፍ ይቀላል” የሚለው ምሳሌ ምን ያመለክታል? 👉ጴጥሮስ “ሁሉን ትተን ተከተልንህ” ማለቱ ስላላቸው ተስፋ ምን ይናገራል? 👉ሦስተኛው የሕማማት ትንቢት ከቀደሙት በምን ይለያል? (ዝርዝር ሁኔታዎች) 👉ኢየሱስ ወደ ኢየሩሳሌም ሲሄድ ፊቱን አጽንቶ መሄዱና ደቀመዛሙርቱ መፍራታቸው ምን ያሳያል? 👉”በእግዚአብሔር ዘንድ ሁሉ ይቻላል” የሚለው ቃል ለድኅነት ያለውን ተስፋ እንዴት ያሳያል? 👉መቶ እጥፍ በረከት በዚህ ዘመንና በሚመጣው ዘመን ማግኘት ምን ማለት ነው? 👉ብዙዎቹ ፊተኞች ኋለኞች እንደሚሆኑ መገለጹ ስለ መንግሥተ ሰማያት እሴቶች ምን ያስተምራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ውስጥ ሁለት እጅግ ተቃራኒ የሆኑ ልመናዎችን እንመለከታለን። በመጀመሪያ የዘብዴዎስ ልጆች ያዕቆብና ዮሐንስ ወደ ጌታ ቀርበው “በክብርህ ጊዜ አንዱ በቀኝህ አንዱም በግራህ እንድንቀመጥ ስጠን” በማለት የሥልጣን ጥያቄ ሲያቀርቡ እናያለን። ጌታም የሚጠይቁትን እንደማያውቁ በመንገር እርሱ የሚጠጣውን ጽዋ (መከራ) ሊጠጡ እንደሚችሉ ጠየቃቸው ፤ እነርሱም “እንችላለን” አሉ። ሌሎቹ አሥሩ ደቀመዛሙርት በዚህ በሰሙ ጊዜ በሁለቱ ወንድማማቾች ላይ ተቆጡ። ጌታ ግን ሁሉንም ጠርቶ በዓለም ያሉ ገዥዎች ሕዝባቸውን እንደሚጨቁኑ ፥ በእነርሱ ዘንድ ግን ታላቅ መሆን የሚፈልግ የሁሉ አገልጋይ ሊሆን እንደሚገባው አስተማራቸው። የሰው ልጅም የመጣው ሊያገለግልና ነፍሱን ለብዙዎች ቤዛ አድርጎ ሊሰጥ እንደሆነ ገለጠላቸው። ከዚህ በኋላ ወደ ኢያሪኮ በደረሱ ጊዜ ፥ ዓይነ ስውሩ በርጤሜዎስ በመንገድ ዳር ተቀምጦ ይለምን ነበር። የናዝሬቱ ኢየሱስ መሆኑን በሰማ ጊዜ “የዳዊት ልጅ ኢየሱስ ሆይ ፥ ማረኝ!” እያለ ይጮኽ ጀመር። ብዙዎች ዝም እንዲል ቢገሥጹትም እርሱ ግን አብልጦ ጮኸ። ጌታም ቆሞ እንዲጠሩት አዘዘ ፤ በርጤሜዎስም ልብሱን ጥሎ ተነሣና ወደ ኢየሱስ መጣ። ጌታም “ምን ላደርግልህ ትወዳለህ?” ብሎ ሲጠይቀው ፥ “መምህር ሆይ ፥ አያ ዘንድ” አለው። ጌታም “እምነትህ አድኖሃል” አለው ፤ ወዲያውም አየና በመንገድ ተከተለው። ይህ ታሪክ የእግዚአብሔር መንግሥት መርሆዎች ከዓለማዊ አመለካከት ጋር እንዴት እንደሚጋጩ በግልጽ ያሳየናል። ያዕቆብና ዮሐንስ የፈለጉት “ከፍታን” ሲሆን ፥ ጌታ ግን የጠቆማቸው “ዝቅታን” ወይም አገልግሎትን ነው። ጌታ የተጠቀመው “ጽዋ” የሚለው ምሳሌ ስለሚመጣው መከራና ሞት የሚናገር ነው። እውነተኛ ታላቅነት የሚለካው በምንገዛቸው ሰዎች ብዛት ሳይሆን በምናገለግላቸው ሰዎች ብዛት መሆኑን ጌታ አስተማረን። ለምሳሌ፦ አንድ ታላቅ ንጉሥ ከዙፋኑ ወርዶ የደከሙትንና የታመሙትን እግር ቢያጥብ ፥ ንጉሥነቱ አይቀንስም ነገር ግን ክብሩ ይበልጥ ይገናል። ክርስቶስም የሰማይና የምድር ጌታ ሆኖ ሳለ ፥ እኛን ለማዳን ራሱን ባዶ አድርጎ እንደ አገልጋይ መጣ። ደቀመዛሙርቱ ገና ስለ ሥልጣን ሲጨነቁ ፥ እርሱ ግን ስለ መሥዋዕትነት ያስተምራቸው ነበር። በሌላ በኩል ደግሞ የበርጤሜዎስ ታሪክ የእምነትን ጽናት ያሳየናል። በርጤሜዎስ ጌታን የጠራው “የዳዊት ልጅ” ብሎ ነው ፤ ይህም ኢየሱስ መሲሕ መሆኑን ማመኑን የሚያሳይ ትልቅ ምስክርነት ነው። ሰዎቹ ዝም እንዲል ሲገሥጹት እጅግ አብልጦ መጮሁ ፥ እውነተኛ በረከት ለማግኘት ሰብአዊ እንቅፋቶችን ጥሶ ማለፍ እንደሚገባ ያስተምረናል። ጌታ “ጥሩት” ሲለው ልብሱን ጥሎ መነሣቱ ፥ የቀድሞውን የልመናና የድህነት ሕይወቱን ትቶ ወደ አዲሱ ተስፋ መሮጡን ያሳያል። ለምሳሌ፦ አንድ ሰው በባሕር ላይ እየሰመጠ እያለ ፥ የሚያድነው ሰው ሲመጣ በእጁ የያዘውን ከባድ ሻንጣ ጥሎ እጁን እንደሚዘረጋው ሁሉ ፤ በርጤሜዎስም ለምነቱንና ልብሱን ጥሎ ወደ ጌታ ሮጠ። ጌታ “ምን ላደርግልህ ትወዳለህ?” ብሎ የጠየቀው ጥያቄ ለያዕቆብና ለዮሐንስ ካቀረበላቸው ጥያቄ ጋር ተመሳሳይ ነው። ያዕቆብና ዮሐንስ “ሥልጣን” ሲለምኑ ፥ በርጤሜዎስ ግን “ማየትን” ለመነ። ዛሬም እኛ ወደ ጌታ ስንቀርብ ምን እየለመንን እንደሆነ ራሳችንን መመርመር አለብን። ጌታ የሚፈልገው እንደ በርጤሜዎስ ዓይነ ልቦናችን እንዲበራና እርሱን በጽናት እንድንከተለው ነው። ይህ ክፍል የሚያስተምረን በክርስቶስ መንግሥት ውስጥ ትልቁ ሰው ትልቁ አገልጋይ መሆኑንና ፥ በእምነት ወደ ጌታ የሚጮኽ ደግሞ ፈጽሞ እንደማይታፈር ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉የያዕቆብና የዮሐንስ ልመና ስለ መንፈሳዊ ሥልጣን ያለውን ስሕተት እንዴት ያሳያል? 👉”ጽዋ” እና “ጥምቀት” የሚሉት ቃላት በዚህ ክፍል ምንን ያመለክታሉ? 👉ቀሪዎቹ አሥር ደቀመዛሙርት በያዕቆብና በዮሐንስ ላይ ለምን ተቆጡ? 👉በዓለምና በክርስቶስ መንግሥት መካከል ያለውን የታላቅነት ልዩነት አብራሩ። 👉ቁጥር 45 የወንጌሉ ቁልፍ ጥቅስ (Key Verse) የሆነው ለምንድን ነው? 👉በርጤሜዎስ ኢየሱስን “የዳዊት ልጅ” ብሎ መጥራቱ ስለ መሲሐዊ እውቀቱ ምን ይናገራል? 👉በርጤሜዎስ ከተፈወሰ በኋላ ኢየሱስን በመንገድ መከተሉ ምን ያስተምረናል? 👉”የዳዊት ልጅ” የሚለው ርዕስ ከናታን ትንቢት (2 ሳሙኤል 7) ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉በርጤሜዎስ ልብሱን ጥሎ መነሣቱ ስለ አሮጌው ሕይወት መተው ምን ያስተምራል? 👉”ልታደርግልህ የምትወደው ምንድን ነው?” የሚለው የኢየሱስ ጥያቄ የግል ምርጫን እንዴት ያከብራል?