የዕንባቆም መጽሐፍ መቼ ተጻፈ?

የዕንባቆም መጽሐፍ የተጻፈበትን ዘመን ለማወቅ፣ እግዚአብሔር በመጽሐፉ መጀመሪያ ላይ ለነቢዩ የሰጠውን ቁልፍ ታሪካዊ ማስጠንቀቂያ ማየት ያስፈልጋል፤ ቃሉም “በዘመናችሁ ማንም ቢነግራችሁ የማታምኑትን ሥራ እሠራለሁና።… እነሆ፣ በምድር ስፋት ላይ የሚራመዱትን፣ መራራና ፈጣን ሕዝብ ከለዳውያንን አስነሣለሁ” (ዕንባቆም 1፥5-6) ይላል። ይህ የሚያሳየው መጽሐፉ የተጻፈው ታላቂቱ የባቢሎን (ከለዳውያን) መንግሥት በዓለም ላይ ኃያል ሆና በምትነሣበትና በይሁዳ ላይ አደጋ ለመጣል በተቃረበችበት ዘመን መሆኑን ነው።

በታሪካዊው አውድ፣ ብዙ ምሁራን እንደሚስማሙት መጽሐፉ የተጻፈው በሰባተኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ (ከክርስቶስ ልደት በፊት ከስድስት መቶ አሥራ ሁለት እስከ አምስት መቶ ሰማንያ ስድስት ባለው ጊዜ) ነው። ይህ ዘመን የነነዌ (የአሦር) መውደቅን ተከትሎ የባቢሎን መንግሥት የዓለምን ሥልጣን የጨበጠበት ወቅት ነበር። በይሁዳ ታሪክ ደግሞ፣ የጻድቁ ንጉሥ ኢዮስያስ የንስሐ ዘመን አልፎ፣ ክፉና ዓመፀኛ የነበረው ንጉሥ ኢዮአቄም በነገሠበት የሞራል ውድቀት ዘመን እንደተጻፈ ይገመታል።

ማኅበራዊና ሞራላዊ ዳራውን ስንመረምር፣ መጽሐፉ የተጻፈበት ዘመን እጅግ የጨለመ ነበር። ዕንባቆም “ሕግ ላልቷል፣ ፍርድም ለዘላለም አይወጣም፤ ኃጢአተኛው ጻድቁን ከብቦታልና” (ዕንባቆም 1፥4) ብሎ እንደጮኸው፣ በይሁዳ የፍትሕ መጓደል፣ ጭቆናና ዓመፅ ነግሦ ነበር። ፍርድ ቤቶች በጉቦ ተበላሽተው፣ ደካማው ሕዝብ የሚደርስለት አጥቶ የነበረበት ይህ ዘመን፣ የእግዚአብሔርን አፋጣኝ ጣልቃ ገብነት የሚጠይቅ የጥፋት አፋፍ ነበር።

የዚህ ዘመን ሥነ መለኮታዊ ውጥረት የሚያጠነጥነው በእግዚአብሔር የፍርድ ጊዜ ላይ ነው። ጻድቃን በግፍ እየተሰቃዩ እግዚአብሔር ለምን ዝም እንዳለ፣ እንዲሁም ፍትሕን ለማምጣት ለምን ከይሁዳ ይበልጥ ክፉና ጣዖት አምላኪ የሆኑትን ባቢሎናውያንን እንደሚጠቀም ለነቢዩ ትልቅ የሃሳብ ማዕበል ሆኖበት ነበር። መጽሐፉ የተጻፈው፣ እግዚአብሔር በዝምታው ውስጥም ቢሆን እየሠራ መሆኑንና፣ የጥፋት ኃይሎችም ቢሆኑ በመለኮታዊ ቁጥጥር ሥር መሆናቸውን ለማሳየት ነው።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች ጊዜንና የእግዚአብሔርን አሠራር በተመለከተ ጥልቅ ትዕግሥትን ያስተምረናል። በዓለም ላይ ዓመፅ ሲበዛና ክፉዎች ሲበለጽጉ፣ እግዚአብሔር የተወን ወይም የማይቆጣጠር ሊመስለን ይችላል። ነገር ግን ዕንባቆም እንደተማረው፣ ራእዩ ለተወሰነው ጊዜ መሆኑን አውቀን፣ ቢዘገይም እንደሚመጣ እርግጠኞች ሆነን በትዕግሥት ልንጠብቀው ይገባል። የእግዚአብሔር ሰዓት አይሳሳትም።

በማጠቃለያም፣ መጽሐፉ የተጻፈበት ዘመን የሰው ልጅ ጥያቄና የመለኮት ሉዓላዊነት የተገናኙበት የታሪክ ምዕራፍ ነው። "የእግዚአብሔር ዝምታ መቅረት አይደለም፤ የፍርዱም መዘግየት ቸልተኝነትን አያሳይም" እንደሚባለው፣ መጽሐፉ በዚያ በታወከ ዘመን ለጻድቃን የተስፋ መልሕቅ ሆኖ ተጽፏል።