የማርቆስ ወንጌል ጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም ሊገባ ሲቃረብ በደብረ ዘይት አቅራቢያ ወዳሉት ወደ ቤተ ፋጌና ወደ ቢታንያ ደረሰ። በዚያም ከደቀመዛሙርቱ ሁለቱን ልኮ ማንም ያልተቀመጠበትን ውርንጫ እንዲያመጡለት አዘዛቸው ፤ “ጌታ ያስፈልገዋል” የሚል ቃልም ሰጣቸው። ውርንጫውንም አምጥተው ልብሳቸውን በላዩ ላይ ጣሉበት ፤ እርሱም ተቀመጠበት። ብዙ ሰዎችም ልብሳቸውንና ከዛፍ የቆረጡትን ቅርንጫፎች በመንገድ ላይ እያነጠፉ “ሆሣዕና! በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው! የምትመጣው የአባታችን የዳዊት መንግሥት የተባረከች ናት! ሆሣዕና በአርያም!” እያሉ በታላቅ ደስታ ይዘምሩ ነበር። ጌታም ወደ ኢየሩሳሌም ገብቶ ወደ መቅደሱ ከገባ በኋላ ሁሉንም ተመልክቶ ምሽት ስለነበር ወደ ቢታንያ ተመለሰ። በማግስቱም ከቢታንያ ሲወጡ ጌታ ተራበ። ከሩቅ ቅጠል ያላት በለስ አይቶ ፍሬ ይገኝባት እንደሆነ ብሎ ወደ እርሷ ሄደ ፤ ነገር ግን የፍሬ ወቅት ስላልነበረ ከቅጠል በቀር ምንም አላገኘባትም። ጌታም ወደ በለሷ ተመልክቶ “ከእንግዲህ ወዲህ ለዘላለም ማንም ከአንተ ፍሬ አይብላ” በማለት ረገማት። ደቀመዛሙርቱም ይህን ሰሙ። ይህ ክፍል የመሲfhን ትክክለኛ ማንነትና እግዚአብሔር ከሕዝቡ የሚጠብቀውን ፍሬ በግልጽ የሚያሳይ ነው። ጌታ ኢየሱስ በውርንጫ ላይ ተቀምጦ መግባቱ ትልቅ ትርጉም አለው። በጥንት ዘመን ነገሥታት ለጦርነት ሲወጡ በፈረስ ላይ ይቀመጡ ነበር ፤ ለሰላም ሲመጡ ግን በአህያ ወይም በውርንጫ ላይ ይቀመጡ ነበር። ጌታችን ኢየሱስ የሰላም ንጉሥ መሆኑንና የመጣውም በኃይል ሊገዛ ሳይሆን በሕይወቱ ሊያገለግል መሆኑን በተግባር አሳየን። ሕዝቡ “ሆሣዕና” (አሁን አድን!) እያሉ መጮኻቸው ፥ እርሱ ነጻ አውጪ መሲሕ መሆኑን ማመናቸውን ያሳያል። ለምሳሌ፦ አንድ ታላቅ እንግዳ ወደ ቤታችን ሲመጣ ምንጣፍ እንደምናነጥፍ ሁሉ ፤ የኢየሩሳሌም ሕዝብም ልብሳቸውን ማነጠፋቸው ለንጉሡ ያላቸውን ፍጹም አክብሮትና ተገዢነት ይገልጻል። ሆኖም ጌታ ወደ መቅደሱ ገብቶ “ሁሉን ተመለከተ” የሚለው ቃል ፥ ዛሬም ጌታ በሕይወታችንና በቤተክርስቲያናችን ውስጥ ያለውን እውነተኛ ሁኔታ በትኩረት እንደሚመለከት ያስታውሰናል። የበለሷ መርገም ደግሞ እጅግ ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ መልእክት አለው። በለስ ቅጠል ካወጣች ፍሬ መያዝ ነበረባት ፤ ቅጠል ኖሮ ፍሬ አለመገኘቱ ግን “ግብዝነትን” ወይም “ሐሰተኛ መልክን” ያሳያል። በለሷ በወቅቱ የነበረችውንና ውጫዊ የሃይማኖት ሥርዓት ያላት ነገር ግን ውስጣዊ የቅድስና ፍሬ የሌላትን ኢየሩሳሌምን ትወክላለች። ጌታ በለሷን መርገሙ ፥ ፍሬ በሌለው የሃይማኖት ሕይወት ላይ የሚመጣውን ፍርድ ያሳየናል። ለምሳሌ፦ አንድ ሱቅ በሩ ላይ “ትኩስ ዳቦ አለ” የሚል ማስታወቂያ ለጥፎ ፥ ገብተን ስንጠይቅ ግን ምንም ባዶ ቢሆን ምን ይሰማናል? ልክ እንደዚሁ ፥ ክርስቲያን ነን ብለን የምንመላለስ ግን የፍቅር ፥ የሰላም ፥ የትሕትና ፍሬ በሕይወታችን የማይታይ ከሆነ ጌታን እናሳዝናለን። ጌታ ዛሬም በሕይወታችን የሚፈልገው የሚያምር “ቅጠልን” (ንግግርንና ሥርዓትን) ብቻ ሳይሆን ፥ የሚበላ “ፍሬን” (ተግባራዊ ሕይወትን) ነው። ይህ ክፍል የሚያስተምረን ጌታን እንደ ሰላም ንጉሥ ልንቀበለውና ፥ በሕይወታችንም ለእርሱ የሚሆን ፍሬ ልናፈራ እንደሚገባን ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ኢየሱስ በአህያ ውርንጭላ ላይ ሆኖ መግባቱ ስለ ሰላማዊ ንግሥናው ምን ይናገራል? 👉ሕዝቡ “የሚመጣው የአባታችን የዳዊት መንግሥት ቡርክት ናት” ማለታቸው ምን ዓይነት ተስፋ እንደነበራቸው ያሳያል? 👉ኢየሱስ ወደ ቤተ መቅደስ ገብቶ ሁሉን ከተመለከተ በኋላ ወደ ቢታንያ የተመለሰው ለምንድን ነው? 👉የበለሷ መርገም ከኢየሱስ ርኅራኄ ጋር እንዴት ይጣጣማል? 👉”የበለስ ወራት አልነበረም” ተብሎ ሳለ ኢየሱስ ፍሬ መፈለጉና መርገሙ ፍትሐዊ ነውን? 👉በለሷ የእስራኤል ሃይማኖታዊ ሕይወት ምሳሌ የሆነችው በምን መንገድ ነው? 👉ይህ ተአምር በኢየሱስ አገልግሎት ውስጥ ብቸኛው የማጥፋት (Destructive) ተአምር መሆኑ ምን ትርጉም አለው? 👉”ለጌታ ያስፈልገዋል” ተብሎ ሲነገራቸው የውርንጭላው ባለቤቶች መፍቀዳቸው ምን ያስተምራል? 👉ሆሣዕና ማለት “አሁን አድን” (Save now) ማለት መሆኑ ከኢየሱስ ቤዛነት ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉ኢየሱስ የበለስ ዛፍን መጠቀሙ ከብሉይ ኪዳን ነቢያት (ለምሳሌ ኤርምያስ) ምሳሌያዊ ተግባር ጋር እንዴት ይነጻጸራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም በገባ በሁለተኛው ቀን ወደ መቅደስ በመሄድ በመቅደስ የሚሸጡትንና የሚገዙትን ያወጣ ጀመር። የገንዘብ ለዋጮችን ጠረጴዛና የርግብ ሻጮችን ወንበር ገለበጠ ፤ ዕቃም ተሸክሞ ማንም በመቅደስ መካከል እንዳያልፍ ከለከለ። “ቤቴ ለአሕዛብ ሁሉ የጸሎት ቤት ትባላለች ተብሎ አልተጻፈምን? እናንተ ግን የወንበዴዎች ዋሻ አደረጋችሁት” በማለት በታላቅ ስልጣን ገሠጻቸው። ይህን የሰሙ የካህናት አለቆችና ጻፎች ግን ይበልጥ ሊገድሉት መንገድ ይፈልጉ ነበር ፤ ምክንያቱም ሕዝቡ ሁሉ በትምህርቱ ይደነቁ ስለነበር ይፈሩት ነበርና። በማግስቱም ማለዳ በመንገድ ሲያልፉ ያቺ የረገማት በለስ ከሥሯ ደርቃ አገኟት። ጴጥሮስም ነገሩ ትዝ ብሎት “መምህር ሆይ ፥ እነሆ የረገምሃት በለስ ደርቃለች” አለው። ጌታም መልሶ በእግዚአብሔር ማመንን ፥ ተራራን የሚነቅል እምነት እንዴት እንደሚገኝና በጸሎት ጊዜም ይቅርታ ማድረግ ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ እጅግ ጥልቅ የሆነ ትምህርት ሰጣቸው። ቤተ መቅደሱን የማንጻቱ ተግባር ጌታ ኢየሱስ ለንጹሕ አምልኮ ያለውን ቅንዓት ያሳያል። መቅደሱ እግዚአብሔርና ሰው የሚገናኙበት ቅዱስ ስፍራ መሆኑ ቀርቶ የንግድና የትርፍ ቦታ መሆኑ ጌታን አሳዝኖታል። ይህ ድርጊት ዛሬ ለእኛ የሚያስተምረን ጌታ የእኛንም የልብ መቅደስ ሊያነጻ እንደሚፈልግ ነው። ብዙ ጊዜ በሕይወታችን ውስጥ ለአምልኮ የሚገባውን ቦታ ዓለማዊ ሃሳቦችና ጥቅሞች ሊወርሩት ይችላሉ ፤ ጌታ ግን ያንን ሁሉ ገልብጦ የእርሱ የጸሎት ቤት እንድንሆን ይፈልጋል። የደረቀችው በለስ ደግሞ ፍሬ ለሌለውና ለደረቀ የሃይማኖት ሥርዓት የሚሰጥ ፍርድ ነው። በለሷ ከሥሯ መድረቋ ጌታ የሚሰጠው ለውጥና ፈውስ ወይም ፍርድ ከመሬት በላይ ካለው ገጽታ ይልቅ እስከ ውስጥ እስከ ማንነታችን ሥር ድረስ ዘልቆ እንደሚገባ ያሳያል። “ተራራን ተነቅለህ ወደ ባሕር ተጣል” የሚለው ንግግር ፥ እውነተኛ እምነት ሊታለፉ የማይችሉ የሚመስሉ ትላልቅ ችግሮችን የመፍታት አቅም እንዳለው ያበስረናል። ነገር ግን ይህ እምነት የሚሠራው ከእግዚአብሔር ጋር በቅንነት ስንገናኝና ለሰዎችም ይቅርታን ስናደርግ ብቻ ነው። ዛሬም ጌታ የሚጠይቀን በመቅደሳችን (በልባችን) ያለውን የንግድ ስሜት እንድናስወጣ ፥ በበለሳችን (በሕይወታችን) ደግሞ የእምነትና የፍቅር ፍሬ እንድናፈራ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ቤተ መቅደስን የማንጻት ተግባር ከበለሷ መርገም ጋር ያለው ትስስር ምንድን ነው? 👉”የወንበዴዎች ዋሻ” የሚለው አገላለጽ በወቅቱ የነበረውን የቤተ መቅደስ ብልሹ አሠራር እንዴት ይገልጻል? 👉የካህናት አለቆችና ጻፎች ኢየሱስን ሊገድሉት የፈለጉት ከዚሁ ተግባሩ በኋላ የሆነው ለምንድን ነው? 👉”በእግዚአብሔር እመኑ” የሚለው ትእዛዝ ከተአምራቱ ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉ተራራን “ተነቅለህ ወደ ባሕር ተጣል” ማለት ስለ ጸሎት ኃይል ምን ያስተምረናል? 👉በጸሎት ስንቆም ሌሎችን ይቅር ማለት ለምን ግዴታ ሆነ? 👉ጸሎታችን መልስ እንዳያገኝ እንቅፋት የሚሆኑ ነገሮች ምንድን ናቸው? 👉”የመጋቢዎች” እና “የገንዘብ ለዋጮች” በቤተ መቅደስ ግቢ መገኘት ለምን “አሕዛብን” ይጎዳል? 👉በለሷ ከሥሯ ደርቃ መገኘቷ የፍርዱን ፍጹምነት እንዴት ያሳያል? 👉”የምታምኑበትን ሁሉ እንደተቀበላችሁት እመኑ” የሚለው ቃል ለእምነት ያለውን አስፈላጊነት እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መቅደሱን ካነጻና በለሷን ከረገመ በኋላ ዳግመኛ ወደ ኢየሩሳሌም ገባ። እርሱ በመቅደስ ውስጥ ሲመላለስ ሳለ የካህናት አለቆች ፥ ጻፎችና ሽማግሌዎች ወደ እርሱ ቀረቡ። እነዚህ ሰዎች በወቅቱ የሃይማኖትና የሕግ የበላይ አካላት ነበሩና ጌታ ያደረጋቸውን ነገሮች በማየት “እነዚህን በምን ሥልጣን ታደርጋለህ? ይህንስ ታደርግ ዘንድ ሥልጣንን ማን ሰጠህ?” በማለት የሹመት ምንጩን ጠየቁት። ጌታ ኢየሱስም ለጥያቄያቸው ቀጥተኛ መልስ ከመስጠት ይልቅ አንዲት ጥያቄ ጠየቃቸው ፤ እርሱንም ከመለሱለት ሥልጣኑን እንደሚነግራቸው ቃል ገባላቸው። ጥያቄውም “የዮሐንስ ጥምቀት ከሰማይ ነበረችን ወይስ ከሰው? መልሱልኝ” የሚል ነበር። እነርሱም በመካከላቸው ይከራከሩ ጀመር ፤ “ከሰማይ ብንል ፥ ለምን አላመናችሁበትም? ይለናል ፤ ከሰው ብንል ግን ሕዝቡን እንፈራለን” በማለት ተጨነቁ። ምክንያቱም ሕዝቡ ሁሉ ዮሐንስን እንደ እውነተኛ ነቢይ ያዩት ነበርና። በመጨረሻም “አናውቅም” የሚል የሸሽግ ምላሽ ሰጡ። ጌታም “እኔም በምን ሥልጣን እነዚህን እንደማደርግ አልነግራችሁም” አላቸው። ይህ ክፍል የእግዚአብሔርን እውነት ለመቀበል የልብ ቅንነት ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ ያስተምረናል። የካህናት አለቆቹ ጥያቄ እውነትን ለማወቅ ፈልገው ሳይሆን ጌታን በንግግሩ ለመያዝ የተሸረበ ተንኮል ነበር። ጌታ የዮሐንስን ጥምቀት እንደ ምሳሌ ያነሳው ፥ የዮሐንስን ምስክርነት ያልተቀበለ ሰው የክርስቶስን ሥልጣን ሊረዳ እንደማይችል ለማሳየት ነው። ምክንያቱም ዮሐንስ ስለ ኢየሱስ የመሰከረው “የእግዚአብሔር በግ” በማለት ነበር። ለምሳሌ፦ አንድ ሰው የአንድን ትልቅ ድርጅት ባለቤት ማንነት ለማወቅ ቢፈልግና ዋናው ሥራ አስኪያጅ መጥቶ “ባለቤቱ ይህ ሰው ነው” ብሎ ሲመሰክር ፥ ያ ሰው ሥራ አስኪያጁን ካላመነው ባለቤቱንም ሊያምን አይችልም። ዮሐንስ መጥምቁ እንደ ሥራ አስኪያጅ መንገዱን የጠረገለትና የመሰከረለት ቢሆንም ፥ የሃይማኖት መሪዎቹ ግን ዮሐንስን አልተቀበሉትም ነበር። የሃይማኖት መሪዎቹ “አናውቅም” ማለታቸው በእውነት ካለማወቅ ሳይሆን ፥ እውነቱን ከተናገሩ የሚመጣባቸውን ኃላፊነትና ተቃውሞ ስለፈሩ ነው። ይህ “ግብዝነት” ይባላል። ብዙ ጊዜ እግዚአብሔር ሥልጣኑንና ክብሩን የማይገልጥልን ዕውቀት ስለሌለን ሳይሆን ፥ ያለንን እውነት በቅንነት ለመቀበል ልባችን ዝግ ስለሆነ ነው። ጌታ “አልነግራችሁም” ማለቱ እውነትን ለማሾፊያ ለሚፈልጉ ሰዎች የሚሰጥ ምላሽ ነው። ጌታ ዛሬም ለእኛ ሥልጣኑንና ኃይሉን የሚገልጠው በሁኔታዎች መካከል ስንወላውል ሳይሆን ፥ እንደ ዮሐንስ መጥምቁ በእርሱ አምነንና በትሕትና ተንበርክከን ስንቀርብ ብቻ ነው። እውነተኛ ሥልጣን የሚታወቀው በልብ መታዘዝ እንጂ በክርክር አይደለም። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉የሃይማኖት መሪዎች የሥልጣን ጥያቄ ያነሱት ለምንድን ነው? 👉ኢየሱስ ለምን በቀጥታ ከመመለስ ይልቅ ሌላ ጥያቄ አቀረበላቸው? 👉የዮሐንስ ጥምቀት ምንጭ ላይ ያላቸው ግራ መጋባት የእነርሱን ግብዝነት እንዴት ያሳያል? 👉”አናውቅም” ማለታቸው ከእውነት ይልቅ ለሥልጣናቸው መጨነቃቸውን እንዴት ያረጋግጣል? 👉የኢየሱስ ሥልጣንና የዮሐንስ አገልግሎት ያላቸው ግንኙነት ምንድን ነው? 👉ኢየሱስ “እኔም አልነግራችሁም” ማለቱ ለምን ፍትሐዊ ነው? 👉እውነተኛ መንፈሳዊ ሥልጣን ከየት እንደሚመጣ በዚህ ክፍል መሠረት አብራሩ። 👉በምኩራብ አለቆች፣ በጻፎችና በሽማግሌዎች መካከል የነበረው ተባባሪነት ምን ዓላማ ነበረው? 👉የዮሐንስ ምስክርነት ለኢየሱስ ሥልጣን ምን ዓይነት መሠረት ጥሏል? 👉እውነትን እያወቁ “አናውቅም” ማለት ከመንፈሳዊ ዕውርነት ጋር እንዴት ይያያዛል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሁለት እጅግ ጥልቅ የሆኑ ታሪኮችን ያስተምረናል። መጀመሪያ አንድ ሰው የወይን አትክልት ተክሎ ፣ አጥሮለት ፣ መጥመቂያም ቆፍሮለት ፣ ግንብም ሠርቶለት ለገበሬዎች አከራይቶ ወደ ሌላ አገር እንደሄደ የሚገልጸውን ምሳሌ ይነግረናል። የወይኑ ፍሬ ወቅት በደረሰ ጊዜ ባለቤቱ ፍሬውን እንዲቀበሉ በተለያየ ጊዜ አገልጋዮቹን ቢልክም ገበሬዎቹ ግን አገልጋዮቹን እየደበደቡና እየገደሉ ሰደዷቸው። በመጨረሻም “የሚወደውን ልጁን” ቢልክም “ወራሹ ይህ ነው ፤ ኑ እንግደለው” ብለው ገደሉት። ጌታም “የግንበኞች የናቁት ድንጋይ እርሱ የማዕዘን ራስ ሆነ” የሚለውን የመዝሙር ቃል ጠቅሶ የሃይማኖት መሪዎቹን ተቃወማቸው። ከዚህ በኋላ ደግሞ ፈሪሳውያንና የሄሮድስ ወገኖች ጌታን በንግግር ሊያጠምዱት መጡ። “ለቄሳር ግብር መስጠት ተፈቅዷልን ወይስ አልተፈቀደም?” የሚል እጅግ አስቸጋሪ ጥያቄ አቀረቡለት። ጌታ ግን ግብዝነታቸውን አውቆ ዲናር (ገንዘብ) እንዲያመጡለት ጠየቀ። በገንዘቡ ላይ ያለው መልክና ጽሕፈት የማን እንደሆነ ሲጠይቃቸው “የቄሳር ነው” አሉት። እርሱም “የቄሳርን ለቄሳር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር አስረክቡ” በማለት እጅግ የሚደንቅ ምላሽ ሰጠ ፤ እነርሱም ተገረሙ። የክፉዎች ገበሬዎች ምሳሌ በወቅቱ የነበሩትን የአይሁድ መሪዎች ግልጽ ተግሣጽ የሚሰጥ ነው። የወይኑ አትክልት “እስራኤልን” ወይም “የእግዚአብሔርን መንግሥት” ሲያመለክት ፥ ገበሬዎቹ ደግሞ ለሕዝቡ ኃላፊነት የተሰጣቸው መሪዎች ናቸው። ባለቤቱ እግዚአብሔር ሲሆን አገልጋዮቹ ደግሞ በተለያየ ዘመን የተላኩ ነቢያት ናቸው። የአይሁድ መሪዎች ነቢያትን ሲያሳድዱ እንደቆዩና በመጨረሻም የእግዚአብሔርን ልጅ ክርስቶስን ሊገድሉ እንደተዘጋጁ ጌታ አስቀድሞ ገለጠባቸው። ለምሳሌ፦ አንድ ቤት ተከራይቶ ለረጅም ዘመን የኖረ ሰው ፥ ቤቱን እንደ ራሱ ንብረት ቆጥሮ ባለቤቱን ሊያወጣው ቢሞክር እንዴት ያለ ክፋት ነው? እነዚህ ገበሬዎችም የእግዚአብሔርን ሕዝብና መንግሥት የራሳቸው የግል ንብረት ለማድረግ መሞከራቸው ለፍርድ ዳረጋቸው። “የማዕዘን ራስ” የተባለው ክርስቶስ ፥ በሰዎች ዘንድ ቢናቅም የእግዚአብሔር መንግሥት ሕንፃ የሚቆምበት ዋናው ድንጋይ እርሱ መሆኑን እናያለን። ስለ ግብር የተጠየቀው ጥያቄ ደግሞ በምድራዊ ሕግና በሰማያዊ ግዴታ መካከል ያለውን ሚዛን ያስተምረናል። ቄሳርን “አይሰጥም” ቢል በሮማውያን ላይ እንደ ማመጽ ይቆጠርበታል ፤ “ይሰጥ” ቢል ደግሞ አይሁድ እንደ ከዳተኛ ያዩታል። ጌታ ግን ከሳንቲሙ በላይ ያለውን እውነት ገለጠላቸው። ሳንቲሙ የቄሳር መልክ ስላለው ለቄሳር መሰጠት እንዳለበት ሁሉ ፥ የሰው ልጅ ደግሞ “በእግዚአብሔር መልክ” ስለተፈጠረ ሙሉ በሙሉ ለእግዚአብሔር መሰጠት አለበት። ይህ ትምህርት ዛሬ ለእኛ የሚነግረን ፥ በምድር ላይ የምንኖር እንደመሆናችን ለምድራዊ ሥርዓቶች ተገቢውን ክብር መስጠት እንዳለብንና ፥ ነገር ግን ዋናው ማንነታችንና ሕይወታችን የእግዚአብሔር ንብረት መሆኑን እንዳንረሳ ነው። ጌታ የሚፈልገው ሳንቲማችንን ብቻ ሳይሆን፥ የእርሱ መልክ የታተመበትን ልባችንን ነው። ዛሬም እኛ ራሳችንን መመርመር ያለብን ፥ ለእግዚአብሔር የሚገባውን ታማኝነትና አምልኮ እየሰጠን ነው ወይስ እንደ ክፉዎቹ ገበሬዎች የበረከቱን ባለቤት ዘንግተናል? እውነተኛ ነጻነት የሚገኘው የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር በመስጠት ውስጥ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉በምሳሌው ውስጥ የወይን አትክልቱ፣ ገበሬዎቹና ልጁ ማንን ይወክላሉ? 👉”ግንቢዎች የናቁት ድንጋይ እርሱ የማዕዘን ራስ ሆነ” የሚለው ጥቅስ ስለ ኢየሱስ ምን ይናገራል? 👉መሪዎቹ ምሳሌው በእነርሱ ላይ እንደተነገረ አውቀው ሳለ ለምን ንስሐ አልገቡም? 👉የግብር ጥያቄ ለምን ወጥመድ ሊሆን ቻለ? 👉ኢየሱስ የዲናርን ምስል ተጠቅሞ የሰጠው ምላሽ ምን ዓይነት ጥልቅ ትርጉም አለው? 👉”የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር ስጡ” ሲባል ምን ማለቱ ነው? 👉ክርስቲያን ለመንግሥትና ለእግዚአብሔር ያለበትን ግዴታ እንዴት ማመጣጠን ይችላል? 👉”የተወደደ ልጅ” መገደሉ የኢየሱስን ሞት እንዴት አስቀድሞ ይገልጻል? 👉ወይን አትክልቱ ለሌሎች መሰጠቱ የአሕዛብን መጠራት እንዴት ያሳያል? 👉የሄሮድስ ወገኖችና ፈሪሳውያን ለምን በግብር ጥያቄ ተባበሩ?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ ክፍል ውስጥ ሁለት የተለያዩ የሰዎች ቡድኖች ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሲቀርቡ እንመለከታለን። መጀመሪያ ትንሣኤ ሙታን የለም የሚሉ ሰዱቃውያን አንድ አስቸጋሪ የሚመስል ጥያቄ ይዘው መጡ። ሰባት ወንድማማቾች አንዲትን ሴት አግብተው ልጅ ሳይወልዱ ቢሞቱ ፥ በትንሣኤ ጊዜ የትኛው ሚስት ትሆናለች? የሚል የሙሴን ሕግ (የለዊራትን ሥርዓት) ጠቅሰው ጠየቁት። ጌታም መጽሐፍትንና የእግዚአብሔርን ኃይል ባለማወቃቸው እንደሳቱ ነገራቸው ፤ በትንሣኤስ እንደ ሰማይ መላእክት ይሆናሉ እንጂ አይጋቡም በማለት መለሰላቸው። እግዚአብሔርም የሕያዋን አምላክ እንጂ የሙታን አምላክ እንዳልሆነ የአብርሃምን የይስሐቅንና የያዕቆብን አምላክነት ጠቅሶ አስረዳቸው። ከዚህ በኋላ አንድ ጻፊ (የሕግ መምህር) ቀርቦ “ከሁሉ ፊተኛይቱ ትእዛዝ ማናቸው ናት?” ብሎ ጠየቀው። ጌታም ፊተኛይቱ ትእዛዝ እግዚአብሔርን በሙሉ ልብ ፥ በሙሉ ነፍስ ፥ በሙሉ አሳብና በሙሉ ኃይል መውደድ እንደሆነች ፥ ሁለተኛይቱም ባልንጀራን እንደ ራስ መውደድ እንደሆነች ገለጠለት። ጻፊውም በዚህ መልስ ተስማምቶ ፍቅር ከሚቃጠል መሥዋዕት ሁሉ እንደሚበልጥ ሲመሰክር ፥ ጌታም “ከእግዚአብሔር መንግሥት የራቅህ አይደለህም” አለው። ይህ ክፍል የእግዚአብሔርን ማንነትና ከእኛ የሚፈልገውን እውነተኛ ሕይወት ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። የሰዱቃውያን ስህተት ሰማያዊውንና ዘላለማዊውን ሕይወት በምድራዊ መነጽር ለማየት መሞከራቸው ነው። ጌታ ግን ትንሣኤ ማለት የዚህ ምድራዊ ሕይወት ድግግሞሽ ሳይሆን ፥ ፍጹም አዲስና መለኮታዊ ለውጥ ያለበት ሕይወት መሆኑን አስተማረን። ለምሳሌ፦ አንዲት አባጨጓሬ በምድር ላይ እየተሳበች እያለች ፥ ወደፊት ቢራቢሮ ሆና በሰማይ ስለምትበርበት ሁኔታ ብታስብ ፥ በእርሷ አእምሮ “እንዴት ተሳብኩኝ እበራለሁ?” ብላ ልትጠራጠር ትችላለች። ነገር ግን ተፈጥሮዋ ሲቀየር ሕጓም ይቀየራል። ትንሣኤም ልክ እንደዚሁ ነው ፤ በምድር የነበረው ሥጋዊ ትስስር በሰማይ በመለኮታዊ ኅብረት ይተካል። እግዚአብሔር የሕያዋን አምላክ ነው ሲባል ፥ አብርሃም ፥ ይስሐቅና ያዕቆብ በሥጋ ቢሞቱም በነፍስ ግን ከጌታ ጋር ሕያዋን መሆናቸውን ያረጋግጥልናል። ስለ ዋናዋ ትእዛዝ የተሰጠው ትምህርት ደግሞ የመላው መጽሐፍ ቅዱስ ማጠቃለያ ነው። እግዚአብሔርን መውደድ “ቀጥ ያለ” (Vertical) ግንኙነታችን ሲሆን ፥ ባልንጀራን መውደድ ደግሞ “አግድም” (Horizontal) ያለ ግንኙነታችን ነው። እነዚህ ሁለት ትእዛዛት ልክ እንደ መስቀል ቅርፅ ተሳስረው ይገኛሉ። አንዱ ያለ አንዱ ሊኖር አይችልም። ለምሳሌ፦ አንድ ዛፍ ስሩ ወደ ታች መሬት ውስጥ በደንብ ካልሰመጠ (እግዚአብሔርን መውደድ) ፥ ቅርንጫፎቹን ወደ ጎን ዘርግቶ ጥላ ሊሆን (ሰውን መውደድ) አይችልም። ልክ እንደዚሁ እግዚአብሔርን ሳንወድ ሰውን በእውነት መውደድ አንችልም ፤ ሰውን ሳንወድ ደግሞ እግዚአብሔርን እወዳለሁ ማለታችን ሐሰት ነው። ጌታ ጻፊውን “ከመንግሥቱ የራቅህ አይደለህም” ማለቱ ፥ ሃይማኖት ማለት በሕግጋት መወጠር ሳይሆን ልብን ለፍቅር ማስገዛት መሆኑን ስለተረዳ ነው። ዛሬም እኛ ልንጠይቅ የሚገባን “ሕይወቴ በእነዚህ ሁለት ፍቅሮች ላይ ቆሟል ወይ?” የሚለውን ነው። ጌታ ዛሬም የሕያዋን አምላክ ሆኖ ሊመራንና በልባችንም የእርሱን ፍቅር ሊያፈስ ይፈልጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ሰዱቃውያን ትንሣኤን ላለማመን ያቀረቡት ምክንያት ለምን ስሕተት ነበር? 👉”እግዚአብሔር የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ ነው” የሚለው ጥቅስ ትንሣኤን እንዴት ያረጋግጣል? 👉በሰማይ ጋብቻ አለመኖሩ ስለ ወደፊቱ ሕይወታችን ምን ይነግረናል? 👉”ጌታ አምላካችን አንድ ጌታ ነው” የሚለው አዋጅ (Shema) ለትእዛዛቱ ሁሉ መሠረት የሆነው ለምንድን ነው? 👉እግዚአብሔርን መውደድና ባልንጀራን መውደድ ለምን አይነጣጠሉም? 👉እነዚህ ሁለት ትእዛዛት ከሚቃጠል መስዋዕት ሁሉ የሚበልጡት ለምንድን ነው? 👉”ከእግዚአብሔር መንግሥት የራቅህ አይደለህም” መባልና በመንግሥቱ ውስጥ መሆን ልዩነታቸው ምንድን ነው? 👉ሰዱቃውያን ለምን የሙሴን መጻሕፍት (ኦሪት) ብቻ ለክርክር ተጠቀሙ? 👉በፍጹም ልብ፣ ነፍስና ኃይል መውደድ ሲባል ምንን ያካትታል? 👉ከዚህ በኋላ “ሊጠይቀው የደፈረ የለም” መባሉ የኢየሱስን ጥበብ እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመቅደስ ውስጥ እያስተማረ ሳለ ፥ የሕግ መምህራን ስለ መሲfh ያላቸውን የተሳሳተ ግንዛቤ የሚያስተካክል ጥልቅ ጥያቄ አቀረበ። “ጻፎች ክርስቶስ የዳዊት ልጅ ነው እንዴት ይላሉ?” በማለት ጠየቀ። ዳዊት ራሱ በመንፈስ ቅዱስ ተመርቶ “ጌታ ጌታዬን፦ ጠላቶችህን የእግርህ መረገጫ እስካደርግልህ ድረስ በቀኜ ተቀመጥ አለው” ማለቱን ጠቀሰ። ዳዊት ጌታዬ ብሎ ከጠራው እንዴት ልጁ ይሆናል? በማለት መሲfh ከዳዊት ዘር የሚወለድ ሰው ብቻ ሳይሆን ፥ የዳዊት ፈጣሪና ጌታ መሆኑን በምስጢር ገለጠ። ሕዝቡም በደስታ ይሰሙት ነበር። በመቀጠልም ጌታ በረጅም ልብስ መመላለስን ፥ በገበያ ሰላምታንና በምኩራብ የክብር ወንበርን ስለሚወዱ ፥ ነገር ግን የመበለቶችን ቤት ስለሚበሉ ጻፎች ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ሰጠ። ከዚህ በኋላ ጌታ በመባው ሳጥን አንጻር ተቀምጦ ሕዝቡ መባ ሲጥሉ ይመለከት ነበር። ብዙ ባለጠጎች ብዙ ገንዘብ ሲጥሉ ፥ አንዲት ድሃ መበለት ግን መጥታ የአንድ ሳንቲም ሲሶ የሚያህሉ ሁለት ናስ ጣለች። ጌታም ደቀመዛሙርቱን ጠርቶ ይህች መበለት ከሁሉ ይልቅ አብልጣ መጣሏን መሰከረ። ይህ ክፍል የእግዚአብሔርን ልጅ ማንነትና እርሱ የሚቀበለው አምልኮ ምን ዓይነት እንደሆነ በግልጽ ያስተምረናል። ስለ ዳዊት ልጅ የተነገረው ትምህርት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ሰውና ፍጹም አምላክ መሆኑን ያረጋግጥልናል። በሥጋ ከዳዊት ዘር ስለተወለደ “የዳዊት ልጅ” ሲባል ፥ እንደ አምላክነቱ ደግሞ ዳዊት “ጌታዬ” ብሎ ሰግዶለታል። ጌታ ይህን ማስተማሩ ፥ እኛም እርሱን ስንከተለው እንደ ተራ ታላቅ ሰው ሳይሆን ፥ ሁሉን እንደሚገዛ ጌታ አምነን እንድንገዛለት ነው። ስለ መበለቲቱ መባ የተነገረው ታሪክ ደግሞ ጌታ እኛ የምንሰጠውን የገንዘብ መጠን ሳይሆን ፥ የምንሰጥበትን የልብ ዝንባሌ እንደሚመለከት ያሳየናል። ባለጠጎቹ የሰጡት ከተረፋቸው ላይ ነበር ፤ ለእነርሱ የሚጎድልባቸው ነገር አልነበረም። መበለቲቱ ግን የሰጠችው ያላትን ሁሉ ፥ አልፎ ተርፎም ለሕይወቷ የሚያስፈልጋትን ነበረ። ለምሳሌ፦ አንድ አባት ለሁለት ልጆቹ ከረሜላ ቢሰጣቸውና ፥ አንደኛው ልጅ ከያዘው ሙሉ ፓኬት ከረሜላ ውስጥ አንዱን ለአባቱ ቢሰጠው ፥ ሁለተኛው ልጅ ግን የነበረችውን አንዲት ከረሜላ ብቻ ቆርሶ ለአባቱ ቢሰጠው ፥ አባቱ ይበልጥ የሚደሰተው በማንኛው ነው? በእርግጥም ያላትን ሁሉ የሰጠችው ልጅ አባቷን ምን ያህል እንደምትወድ በተግባር አሳይታለች። መበለቲቱም ያደረገችው ይህንን ነው። ለነገ ሕይወቷ በእግዚአብሔር ላይ ያላትን ፍጹም መታመን በሁለቱ ሳንቲሞች ገለጠች። ጌታ የጻፎችን ግብዝነት መውቀሱና የመበለቲቱን ትንሿን ስጦታ ማድነቁ ፥ ዛሬም ለእኛ ትልቅ መልእክት አለው። እግዚአብሔር የሚፈልገው በሰዎች ፊት የምናሳየውን ውጫዊ “ቅድስና” ሳይሆን ፥ በስውር የምናደርገውን እውነተኛ መሥዋዕትነት ነው። መስጠት ማለት ካለን ላይ ቀንሶ መጣል ሳይሆን ፥ ራስን ለእግዚአብሔር አሳልፎ መስጠት ነው። ይህች መበለት የጣለችው ሁለት ሳንቲም ብቻ ቢሆንም ፥ በእግዚአብሔር ሰማያዊ መዝገብ ግን ከባለጠጎቹ ወርቅ በላይ ክብደት ነበረው። ዛሬም ጌታ እኛን የሚጠይቀን “የምትሰጠው ከተረፈህ ነው ወይስ ከልብህ?” የሚል ነው። ጌታ ዛሬም የእኛን የልብ መባ ሊቀበልና በረከቱንም ሊያፈስልን በመካከላችን አለ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉መሲሕ የዳዊት ልጅና ጌታ መሆኑ የእርሱን ሰብአዊነትና መለኮታዊነት እንዴት ያሳያል? 👉ኢየሱስ ጻፎችን ለምን እንዲህ ባለ ጠንካራ ቃል ተቸባቸው? 👉”የመበለቶችን ቤት የሚበሉ” የሚለው አገላለጽ የጻፎቹን ግፍ እንዴት ያሳያል? 👉ኢየሱስ ሰዎች መባ ሲጥሉ ይመለከት እንደነበር ማወቃችን ስለ ስጦታችን ምን ያስተምረናል? 👉የመበለቲቱ ስጦታ በዓይነቱ አነስተኛ ቢሆንም በእግዚአብሔር ዘንድ ትልቅ የሆነው ለምንድን ነው? 👉”ካላት ሁሉ የሕይወቷን ስንቅ ሰጠች” የሚለው ስለ መስጠት (Sacrificial giving) ምን ያስተምረናል? 👉ይህች መበለት በወቅቱ ከነበረው ሃይማኖታዊ ሥርዓት በተቃራኒ ምን ዓይነት እምነት አሳየች? 👉ዳዊት በመዝሙር 11O ላይ “ጌታ ጌታዬን አለው” ማለቱ ስለ መሲሕ ምን ምስጢር ይገልጣል? 👉የጻፎች “ረጅም ጸሎት” ለምን ለፍርድ ምክንያት ይሆናል? 👉መበለቲቱ የሰጠችው ሁለት ሳንቲም (ለፕታ) በወቅቱ በነበረው የገንዘብ ግምት ምን ያህል ነበር?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከመቅደስ ሲወጣ አንዱ ደቀመዝሙር የድንጋዮቹን ግዝፈትና የሕንጻውን ውበት እጅግ አደነቀ። በወቅቱ የኢየሩሳሌም መቅደስ በታላላቅና ውብ ድንጋዮች የተገነባ የዓለም ድንቅ ሕንጻ ተደርጎ ይቆጠር ነበር። ጌታ ግን ለደቀመዝሙሩ ምላሽ ሲሰጥ የሚታየው ታላቅ ሕንጻ ሁሉ እንደሚፈርስና ድንጋይ በድንጋይ ላይ ሳይፈርስ እንደማይቀር በመንገር አስገረመው። በኋላም በደብረ ዘይት ተራራ ላይ በመቅደሱ ትይዩ ተቀምጠው ሳለ ፥ ጴጥሮስ ፥ ያዕቆብ ፥ ዮሐንስና እንድርያስ ይህ መቼ እንደሚሆንና ምልክቱ ምን እንደሆነ በድብቅ ጠየቁት። ጌታም በመጀመሪያ “ማንም እንዳያስታችሁ ተጠንቀቁ” በማለት ከምልክቶቹ በላይ ስለ መንፈሳዊ ጥንቃቄ አስጠነቀቃቸው። ብዙዎች በእኔ ስም “እኔ ነኝ” እያሉ እንደሚመጡና ብዙዎችን እንደሚያስቱ ነገራቸው። የጦርነትና የጦርነት ወሬ ፥ የመሬት መንቀጥቀጥና ረሃብ በተለያዩ ስፍራዎች እንደሚሆን ፥ ነገር ግን እነዚህ ሁሉ “የምጥ መጀመሪያ” እንጂ ገና መጨረሻው እንዳልሆኑ ገለጸላቸው። ደቀመዛሙርቱ ስለ ስሙ ወደ ሸንጎና ወደ ምኩራብ እንደሚሰጡ ፥ ነገር ግን በዚያ ሰዓት የሚናገሩትን መንፈስ ቅዱስ እንደሚሰጣቸውና እስከ መጨረሻ የሚጸና እርሱ እንደሚድን አወጀ። ይህ ክፍል ጌታ ኢየሱስ የሚታየውና ምድራዊው ነገር ሁሉ አላፊ መሆኑን የሚያስተምርበት ጥልቅ ትምህርት አለው። አይሁድ በመቅደሱ ድንጋዮች ይኩራሩና ዘላለማዊ እንደሆነ ያስቡ ነበር ፤ ጌታ ግን እውነተኛው መቅደስ የድንጋይ ሕንጻ ሳይሆን የሰው ልጅ መሆኑን ሊያሳያቸው ወደደ። ጦርነትና የተፈጥሮ አደጋዎች ሲከሰቱ አማኞች ሊደነግጡ እንደማይገባ ያስተምረናል ፤ ምክንያቱም እነዚህ ሁሉ ወደ አዲሱ የእግዚአብሔር መንግሥት የምንገባባቸው መንገዶች ናቸው። አንዲት እናት ልጇን ስትወልድ ከፍተኛ የሆነ የምጥ ሕመም ይይዛታል። ሕመሙ እጅግ ከባድና የሚያስጨንቅ ቢሆንም እናቲቱ ግን ተስፋ አትቆርጥም ፤ ምክንያቱም ከሕመሙ በኋላ አዲስ ሕይወት (ልጅ) እንደሚመጣ ስለምታውቅ ነው። ጌታም በዓለም ላይ የሚታዩት መከራዎች ሁሉ የእግዚአብሔር መንግሥት የምትወለድባቸው “የምጥ ምልክቶች” እንደሆኑ ሊነግረን ፈልጎ ነው። ስለዚህ መከራው ፍጻሜ ሳይሆን የአዲስ ሕይወት መጀመሪያ መሆኑን መረዳት አለብን። ጌታ ስለ ስደትና ስለ መከራ ሲናገር ደቀመዛሙርቱን ለማስፈራራት ሳይሆን እንዲዘጋጁ ለማድረግ ነው። “ምን እንናገራለን?” ብለው እንዳይጨነቁ መንፈስ ቅዱስ በዚያች ሰዓት ረዳታቸው እንደሚሆን ቃል መግባቱ ዛሬም ለእኛ ትልቅ ብርታት ነው። በሰዎች ፊት ስንቆም ወይም ስለ እምነታችን ስንጠየቅ የሚረዳን የራሳችን ዕውቀት ሳይሆን በውስጣችን ያለው የመንፈስ ቅዱስ ኃይል ነው። እስከ መጨረሻ መጽናት ማለት ደግሞ በሁኔታዎች ሳይናወጡ ፥ በክርስቶስ ቃልና በተስፋው ላይ ብቻ ተመስርቶ መቆም ማለት ነው። ዓለም ቢናወጥም የጌታ ቃል ግን ጸንቶ ይኖራል። ዛሬም እኛ ልባችንን በድንጋይ ሕንጻዎችና በምድራዊ ጥበቃዎች ላይ ሳይሆን ፥ በማይናወጠው በጌታ ቃል ላይ ልናኖር ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ደቀመዛሙርቱ በቤተ መቅደሱ ውበት ለምን ተደነቁ? 👉ኢየሱስ ቤተ መቅደሱ እንደሚፈርስ መናገሩ ለአይሁድ ምን ያህል አስደንጋጭ ነበር? 👉”ማንም እንዳያስታችሁ ተጠንቀቁ” የሚለው ማስጠንቀቂያ ዛሬም ለምን ያስፈልገናል? 👉ጦርነትና የተፈጥሮ አደጋዎች “የምጥ መጀመሪያ” የተባሉበት ምክንያት ምንድን ነው? 👉ወንጌል ለአሕዛብ ሁሉ መሰበክ ያለበት ከመጨረሻው በፊት ለምንድን ነው? 👉በመከራ ወቅት መንፈስ ቅዱስ ስለሚሰጠው ንግግር የተነገረው ቃል ምን ዓይነት ተስፋ ይሰጣል? 👉”እስከ መጨረሻ የሚጸና እርሱ ይድናል” የሚለው ቃል ጽናትን እንዴት ያበረታል? 👉ደቀመዛሙርቱ ለብቻቸው የጠየቁት ጥያቄ ስለ ፍጻሜው ዘመን ያላቸውን ጉጉት እንዴት ያሳያል? 👉ወንድም ወንድሙን አሳልፎ መስጠቱ የመከራውን አስከፊነት እንዴት ይገልጻል? 👉”በስሜ ስለ ሁሉ የተጠላችሁ ትሆናላችሁ” የሚለው ቃል ለወንጌል ሰባኪዎች ምን ዝግጅት ይሰጣል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ ክፍል ውስጥ እጅግ አስፈሪና አስቸኳይ ስለሆነ ጊዜ ይናገራል። “የጥፋት ርኩሰት” የማይገባው ቦታ ላይ ቆሞ ሲታይ ፥ በይሁዳ ያሉት ወደ ተራሮች እንዲሸሹ ያሳስባል። ይህ ሽሽት ምን ያህል አጣዳፊ እንደሆነ ሲገልጽ ፥ በሰገነት ላይ ያለ ዕቃውን ለመውሰድ ወደ ቤት እንዳይወርድ ፥ በእርሻ ላይ ያለ ደግሞ ልብሱን ለመውሰድ ወደ ኋላ እንዳይመለስ ይነግረናል። በተለይም ነፍሰ ጡር ለሆኑና ለሚያጠቡ እናቶች መከራው እንደሚከብድ ፥ ሽሽቱም በክረምት እንዳይሆን መጸለይ እንደሚገባ ያሳስባል። ይህ መከራ ዓለም ከተፈጠረ ጀምሮ ሆኖ የማያውቅና ወደፊትም የማይሆን ታላቅ መከራ ነው። ሆኖም እግዚአብሔር ስለ መረጣቸው ቅዱሳን ሲል እነዚያን ቀናት ባያሳጥራቸው ኖሮ ማንም ሊድን ባልቻለ ነበር። በዚያ ጊዜ “ክርስቶስ እዚህ አለ” ወይም “እዚያ አለ” የሚሉ ሐሰተኛ መሲሐውያንና ነቢያት ተነሥተው ቢቻልስ የተመረጡትን እንኳ ለማሳት ምልክትና ድንቅ እንደሚያደርጉ ጌታ አስቀድሞ አስጠነቀቀን። ይህ ክፍል በታሪክ ደረጃ በሰባኛው ዓመተ ምሕረት የኢየሩሳሌምን መፍረስ የሚያመለክት ቢሆንም ፥ በመንፈሳዊ ትርጉሙ ግን በዘመናት መጨረሻ ስለሚመጣው ታላቅ መንፈሳዊ ውጊያ ያስተምረናል። “የጥፋት ርኩሰት” ማለት ለእግዚአብሔር ቅድስና በማይገባ ስፍራ ላይ የሚቆም የርኩሰትና የክፋት አምልኮ ነው። ጌታ “ሽሹ” ሲለን ከክፋትና ከሐሰት ትምህርት በቶሎ ልንለይ እንደሚገባን ለማሳየት ነው። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ ትልቅ ሕንጻ ላይ የእሳት አደጋ መከሰቱን የሚገልጽ ደወል ቢደወል ፥ በዚያ ሕንጻ ውስጥ ያለ ሰው “ቆይ መጀመሪያ ፎቶዎቼን ላዝግጅ” ወይም “ወርቅና ብሬን ልሰብስብ” አይልም። ብቸኛው ትኩረቱ ነፍሱን ማዳን ነው። ጌታም መንፈሳዊ አደጋ ሲመጣ ልባችን በምድራዊ ንብረትና ምቾት መታሰር እንደሌለበት ሊያሳየን ፈልጎ ነው። የእኛ “ተራራ” የተባለው ጌታ ራሱ ነውና መሸሸጊያችንን በእርሱ ላይ ልናደርግ ይገባል። ጌታ ቀኖቹን አሳጠረ ማለቱ በፈተናው መካከል እንኳ የእግዚአብሔር ምሕረትና ጥበቃ እንደማይለየን ያሳያል። ሐሰተኛ መሲሐውያን ድንቅና ተአምር ማድረጋቸው ደግሞ ፥ እምነታችን በሚታዩ ምልክቶች ላይ ሳይሆን በማይለወጠው በእግዚአብሔር ቃል ላይ ብቻ ሊመሠረት እንደሚገባ ያስጠነቅቀናል። ዛሬም ብዙ የሚያሳስቱ ድምፆች ቢኖሩም ፥ እኛ ግን አስቀድሞ የነገረንን የጌታን ቃል ይዘን ልንነቃና ልንጠነቀቅ ይገባል። መዳናችን የሚረጋገጠው በምናየው ተአምር ሳይሆን በጠበቅነው እውነት ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉”የጥፋት ርኩሰት” የሚለው ሐረግ ከዳንኤል ትንቢት አንጻር ምን ትርጉም አለው? 👉በይሁዳ ያሉ ወደ ተራራ እንዲሸሹ የታዘዙት ለምንድን ነው? 👉”በቤት ጣሪያ ላይ ያለ… ሊወስድ አይውረድ” የሚለው አገላለጽ የክስተቱን አጣዳፊነት እንዴት ያሳያል? 👉ለርጉዞችና ለሚያጠቡ ለምን ወዮላቸው ተባለ? 👉እግዚአብሔር ዘመኑን ያሳጠረው ስለማን ሲል ነው? 👉ሐሰተኞች መሲሖች የሚያሳዩአቸው ምልክቶች ከእውነተኛ ተአምራት በምን ይለያሉ? 👉ኢየሱስ “ሁሉን አስቀድሜ ነገርኋችሁ” ማለቱ ለደቀመዛሙርቱ ምን ዓይነት ዝግጅት ይሰጣል? 👉በክረምት ወይም በሰንበት እንዳይሆን ጸልዩ መባሉ ስለ ሁኔታው አስቸጋሪነት ምን ይገልጻል? 👉”ለአንባቢው ያስተውል” የሚለው የማርቆስ ማስታወሻ ለምን አስፈለገ? 👉የየተመረጡትስ ቢሆን ለምን ለስሕተት ሊዳረጉ ይችላሉ?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ታላቁ መከራ ማብቂያና ስለ ክብራማው መገለጡ እጅግ አስደናቂ ምስሎችን ይስላል። በዚያን ጊዜ ፀሐይ ትጨልማለች ፥ ጨረቃም ብርሃኗን አትሰጥም ፥ ከዋክብትም ከሰማይ ይወድቃሉ ፥ የሰማያትም ኃይላት ይናወጣሉ። ከዚያም የሰው ልጅ በታላቅ ኃይልና ክብር በደመና ሲመጣ ይታያል ፤ መላእክቱንም ልኮ ከተመረጡት ከምድር ዳርቻ እስከ ሰማይ ዳርቻ ድረስ ይሰበስባቸዋል። ጌታ ይህ መቼ እንደሚሆን ለጠየቁት ደቀመዛሙርቱ በለስን እንደ ምሳሌ አቀረበላቸው ፤ የበለስ ጫፏ ሲለሰልስና ቅጠሏ ሲያቆጠቁጥ በጋ እንደቀረበ እንደሚታወቅ ሁሉ ፥ እነዚህም ምልክቶች ሲታዩ ጌታ በደጅ እንደሆነ ማወቅ እንደሚገባ አስተማረ። ሰማይና ምድር ቢያልፉም ቃሉ ግን እንደማያልፍ አወጀ። ነገር ግን ያች ቀንና ሰዓት መቼ እንደሆነች ከአብ በቀር መላእክትም ቢሆኑ ልጁም ቢሆን ማንም እንደማያውቅ ገለጠ። በመጨረሻም ቤቱን ለሎሌዎቹ ሰጥቶ ፥ ለእያንዳንዱም የየራሱን ሥራ አድሎ ፥ በረኛውንም እንዲተጋ አዝዞ ወደ ሌላ አገር እንደሄደ ሰው ራሱን መሰለ። ስለዚህም ጌታ በምን ሰዓት እንደሚመጣ ስለማይታወቅ “ንቁ” በማለት ትምህርቱን ደመደመ። ይህ ክፍል የሚያስተምረን ታላቁ የመጨረሻው ቀን ስለሚመጣበት ሁኔታ ብቻ ሳይሆን ፥ እኛ እስከዚያ ቀን ድረስ እንዴት መኖር እንዳለብን ነው። ጽንፈ ዓለሙ መናወጡ አሮጌው ሥርዓት አልፎ አዲሱና ዘላለማዊው የእግዚአብሔር መንግሥት የሚመሠረትበትን ታላቅ ለውጥ ያሳያል። ጌታ “ልጁም ቢሆን አያውቅም” ማለቱ ፥ በትሕትናውና በሰውነቱ የሰውን ልጅ የመጠበቅና የመንቃት ኃላፊነት ለማስተማር ሲል የተጠቀመበት ምስጢር ነው። ይህም እኛ ቀኑን ለመተንበይ ሳይሆን ፥ ለቀኑ ዝግጁ እንድንሆን የቀረበ ጥሪ ነው። አንድ ታሪክ እንመልከት፦ አንድ ትልቅ ባለቤት ለረጅም ጊዜ ወደ ውጭ አገር ሊሄድ ሲነሣ ፥ ለቤቱ ጠባቂዎች “በማንኛውም ቀን ልመለስ እችላለሁ” ብሎ ሄደ እንበል። አንደኛው ጠባቂ “ጌታዬ የሚመጣው ሌሊት ነው” ብሎ እያሰበ ቀኑን ሙሉ ሲተኛ ቢውል ፥ ሁለተኛው ደግሞ “ገና አይመጣም” ብሎ ቤቱን ቢዘበዝብ ፥ ሦስተኛው ግን ጌታው አሁን የሚመጣ ይመስል ቤቱን አጽድቶና ለብሶ ቢጠብቅ ፤ ጌታው ድንገት ሲመጣ ማንን ያመሰግነዋል? በእርግጥም ያንን በንቃት የጠበቀውን ነው። ጌታ ለእያንዳንዳችን “ሥራ” ሰጥቶናል፤ ይህም ሥራ ወንጌልን መመስከር ፥ በቅድስና መኖርና ሌሎችን ማገልገል ነው። ንቃት ማለት ዝም ብሎ ሰማይ ሰማዩን ማየት ሳይሆን ፥ የተሰጠንን አደራ በታማኝነት እየፈጸምን መጠበቅ ነው። ጌታ “ንቁ” የሚለውን ቃል ደጋግሞ መጠቀሙ ፥ በመንፈሳዊ እንቅልፍ እንዳንወሰድ ለማስጠንቀቅ ነው። መንፈሳዊ እንቅልፍ ማለት ለኃጢአት ግድየለሽ መሆን ፥ ለጸሎት መዳከምና በዓለማዊ ምቾት መደንዘዝ ነው። ጌታ በመጀመሪያው ሰዓት (በማታ) ፥ ወይም በእኩለ ሌሊት ፥ ወይም ዶሮ ሲጮኽ ፥ ወይም በማለዳ ቢመጣ ፥ ተኝተን እንዳያገኘን መጨነቅ ይኖርብናል። ዛሬም በዙሪያችን የሚታዩት ክፉ ወሬዎችና ሁከቶች ልባችንን ሊያስፈሩት አይገባም ፤ ይልቁንም “ቤዛችን ቀርቧልና” ራሳችንን እንድናዘጋጅ ሊያነሳሱልን ይገባል። ሰማይና ምድር የማይተማመኑ ቢሆኑም ፥ የጌታ የተስፋ ቃል ግን መቼም አይታጠፍም። ስለዚህ ዛሬውኑ ልባችንን ለንጉሡ መምጣት እናዘጋጅ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉የሰማይ ኃይላት መናወጥ ስለ ጌታ ዳግም ምጽዓት ግርማ ምን ይናገራል? 👉የሰው ልጅ በደመና መምጣቱ ከብሉይ ኪዳን መገለጦች ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉”ይህ ትውልድ አያልፍም” የሚለው ቃል ምንን ያመለክታል? 👉”ሰማይና ምድር ያልፋሉ ቃሌ ግን አያልፍም” ማለቱ ስለ ቃሉ እውነተኝነት ምን ያረጋግጣል? 👉ቀኑንና ሰዓቱን ኢየሱስ (እንደ ሰው) አላውቅም ማለቱ ስለ ሰብአዊነቱና ስለ መለኮታዊ ምስጢር ምን ያስተምረናል? 👉የቤቱ ጌታ ሳይታወቅ እንደሚመጣ የሚገልጸው ምሳሌ ለክርስቲያኖች ምን ዓይነት ኃላፊነት ይሰጣል? 👉”ለሁሉ እነግራለሁ፤ ንቁ” የሚለው ማጠቃለያ ለዘመናችን አማኞች ያለው መልእክት ምንድን ነው? 👉በለስ ቅጠል ስታወጣ በጋ እንደቀረበ ማወቅ ከመጨረሻው ዘመን ምልክቶች ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉መላእክት የተመረጡትን መሰብሰባቸው ስለ ድኅነት ሙላት ምን ይገልጻል? 👉”ሳይታሰብ እንዳይመጣ” መጠንቀቅ በምን ዓይነት ተግባር ይገለጣል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ ክፍል ውስጥ በሁለት እጅግ ተቃራኒ የሆኑ ድርጊቶችን እናገኛለን። በአንድ በኩል የፋሲካ በዓል ሊከበር ሁለት ቀን ሲቀረው የካህናት አለቆችና ጻፎች ጌታን በተንኮል ይዘው ሊገድሉት የሚመክሩበትን የጨለማ ሴራ እንመለከታለን። በሌላ በኩል ደግሞ በቢታንያ በለምጻሙ በስምዖን ቤት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በማዕድ ተቀምጦ ሳለ ፥ አንዲት ሴት እጅግ ውድ የሆነ ንጹሕ ናርዶስ ሽቶ የሞላበት የአልባስጥሮስ ብልቃጥ ይዛ መጣች። ብልቃጡን ሰብራ ሽቶውን በራሱ ላይ አፈሰሰችው። በዚያ የነበሩት አንዳንዶች ግን “ይህ የሽቶ ጥፋት ለምንድን ነው? ከሦስት መቶ ዲናር በላይ ተሽጦ ለድሆች ሊሰጥ ይቻል ነበርና” በማለት በውስጣቸው ተቆጡባት ፤ በሴቲቱም ላይ አጉረመረሙ። ኢየሱስ ግን “ተዋት ፤ ለምን ታስቸግሯታላችሁ? መልካም ሥራ ሠርታለች” በማለት ተከላከለላት። ድሆች ሁልጊዜ ከእነርሱ ጋር እንደሆኑ ፥ እርሱ ግን ሁልጊዜ እንደማይኖር ነገራቸው። ይህች ሴት ቅብዓቱን ያደረገችው ለቀብሩ ዝግጅት እንደሆነና ይህ ወንጌል በሚሰበክበት በዓለም ሁሉ የእርሷ መታሰቢያ እንደሚነገር አወጀ። ከዚህ ድንቅ የፍቅር መግለጫ በኋላ ግን ይሁዳ አስቆሮቱ ወደ ካህናት አለቆች ሄዶ ጌታን አሳልፎ ሊሰጣቸው ተስማማ ፤ እነርሱም ደስ ብሏቸው ገንዘብ ሊሰጡት ቃል ገቡ። ይህ ታሪክ እውነተኛ አምልኮና ራስ ወዳድነት እንዴት ጎን ለጎን ሊቆሙ እንደሚችሉ ያሳየናል። የሴቲቱ ተግባር “ያለ ስስት መስጠትን” ያስተምረናል። ናርዶስ ሽቶ በወቅቱ የአንድ ሰው የዓመት ሙሉ ደመወዝ የሚያክል ዋጋ ነበረው። ይህች ሴት ግን ለጌታዋ ያላትን ፍቅር ለመግለጽ ያንን ሁሉ ውድ ነገር ከማፍሰስ ወደ ኋላ አላላለችም። ብልቃጡን መስበሯ ማንነቷንና ያላትን ሁሉ ለጌታ ክብር አሳልፋ መስጠቷን ያሳያል። አንድ ታሪክ እንመልከት፦ አንዲት እናት ለልጇ ሕይወት መትረፍ ሲባል ለዓመታት ያጠራቀመችውን ሙሉ ንብረቷን ብትሸጥ ፥ ለውጭ ሰው “ገንዘቧን አባከነች” ሊመስለው ይችላል። ለእናቲቱ ግን የልጇ ሕይወት ከማንኛውም ገንዘብ በላይ ነው። በቢታንያ የነበረችውም ሴት ለጌታ ያላት ፍቅር እጅግ የላቀ ስለነበር ፥ ሽቶው ለእርሷ “መባከን” ሳይሆን “ክብር” ነበር። ጌታ “መልካም ሥራ” ብሎ የጠራው ይህንን ጥልቅ የልብ ፍቅር ነው። የልብ መከፋፈልና የይሁዳ ክህደት፦ ሌሎቹ ስለ ገንዘቡና ስለ “ጥፋቱ” ሲያወሩ ፥ ጌታ ግን የሚያየው በሴቲቱ ልብ ውስጥ ያለውን መንፈሳዊ ዝግጅት ነው። ጌታ ቅብዓቱን ለቀብሩ ምልክት አድርጎ መውሰዱ ፥ መከራውንና ሞቱን በጸጋ ለመቀበል ያለውን ዝግጁነት ያሳያል። በአንጻሩ ደግሞ ይሁዳን ስናይ ፥ ሴቲቱ ውድ ነገር ለጌታ ስትሰጥ እርሱ ግን ጌታውን በጥቂት ሳንቲሞች ለመሸጥ ሲደራደር እናያለን። ሴቲቱ የሽቶውን መዓዛ ስታፈስ ፥ ይሁዳ ግን የክህደትን ሽታ ይዞ ወጣ። ይህ ክፍል ዛሬ ለእኛ የሚያስተምረን ፥ እውነተኛ አምልኮ በስሌትና በቁጠባ የሚሆን ሳይሆን ፥ ያለንን ምርጥ ነገር ለጌታ በመስጠት የሚገለጥ መሆኑን ነው። ጌታ ከምንም ነገር በላይ የእኛን ልብና ፍቅራችንን ይፈልጋል። ብዙ ጊዜ ዓለም የእኛን ለጌታ መሰጠት እንደ “ጥፋት” ወይም እንደ “ሞኝነት” ሊቆጥረው ይችላል ፤ ጌታ ግን ያንን እንደ ታላቅ መታሰቢያ ይይዝልናል። ዛሬም እኛ ራሳችንን እንጠይቅ፦ ለጌታ የምናቀርበው የተረፈንን ነው ወይስ እንደዚች ሴት ብልቃጣችንን ሰብረን የምንሰጠውን ውድ ፍቅራችንን? ጌታ ዛሬም በእኛ ሕይወት ውስጥ ያንን የፍቅር መዓዛ ሊያይ ይፈልጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉የካህናት አለቆች በበዓል ቀን እንዳይሆን የፈሩት ለምንድን ነው? 👉የሴቲቱ ስጦታ (ሽቶውን መስበር) ስለ ፍጹም መሰጠት ምን ያስተምረናል? 👉ለድሆች መስጠት ይሻል ነበር ያሉ ሰዎች ስሕተታቸው ምን ነበር? 👉”ድሆች ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ይኖራሉ” የሚለው ቃል ለምን ተነገረ? 👉ወንጌል በሚሰበክበት ሁሉ የእሷ ተግባር እንዲታወስ መታዘዙ ምን ትርጉም አለው? 👉ይሁዳ ኢየሱስን አሳልፎ ለመስጠት የወሰነበት ምክንያት ምን ሊሆን ይችላል? 👉የካህናቱ መደሰትና ብር ለመስጠት ቃል መግባታቸው የክፋታቸውን ደረጃ እንዴት ያሳያል? 👉ናርዶስ ሽቶ በወቅቱ የነበረው ዋጋ (3OO ዲናር) ምን ያህል እንደነበር አብራሩ። 👉”መልካም ሥራ ሠራችልኝ” የሚለው የኢየሱስ ምስክርነት ለሴቲቱ ምን ዋጋ ሰጣት? 👉በለምጻሙ ስምዖን ቤት መገኘቱ ስለ ኢየሱስ ማኅበራዊ ግንኙነት ምን ይገልጻል?