የማርቆስ ወንጌል ጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ የመጀመሪያው የቂጣ በዓል ቀን በደረሰ ጊዜ ፥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የፋሲካን በዓል የሚያከብሩበትን ስፍራ ለማዘጋጀት ከደቀመዛሙርቱ ሁለቱን ላከ። ልክ እንደ ቀድሞው ሁሉ ፥ ጌታ አስቀድሞ የሚያውቀውን ምልክት ሰጣቸው ፤ የውኃ ማሰሮ የተሸከመ ሰው በመንገድ እንደሚያገኙና እርሱንም ተከትለው ወደሚገባበት ቤት እንዲሄዱ አዘዛቸው። የቤቱ ባለቤትም የታረመና የተዘጋጀ ታላቅ አዳራሽ እንደሚያሳያቸው ነገራቸው። ደቀመዛሙርቱም ሄደው ጌታ እንዳላቸው አገኙና ፋሲካን አዘጋጁ። ምሽት በሆነ ጊዜ ጌታ ከአሥራ ሁለቱ ጋር መጣና በማዕድ ተቀምጠው ሳለ ፥ “ከእናንተ አንዱ እኔን አሳልፎ ይሰጣል” በማለት በታላቅ ሐዘን የተሞላ ንግግር ተናገረ። ደቀመዛሙርቱም እየተጨነቁ “እኔ እሆንን?” ይሉ ነበር። ጌታም ከእርሱ ጋር በማዕድ የሚጠልቀው ያ ሰው አሳልፎ እንደሚሰጠውና ለዚያ ሰው ባልተወለደ እንደሚሻለው ተናገረ። በዚያው እራት ላይ ጌታ እንጀራን አንሥቶ ባረከ ፥ ቆርሶም “ይህ ሥጋዬ ነው” በማለት ሰጣቸው ፤ ጽዋንም አንሥቶ አመስግኖ “ይህ ስለ ብዙዎች የሚፈስ የኪዳን ደሜ ነው” በማለት አዲስ የቃል ኪዳን ሥርዓት መሠረተ። ከመዝሙር በኋላም ወደ ደብረ ዘይት ተራራ ወጡ። በዚያም ጌታ ደቀመዛሙርቱ ሁሉ በእርሱ እንደሚሰናከሉ ፥ ጴጥሮስ ግን ዶሮ ሁለት ጊዜ ሳይጮኽ ሦስት ጊዜ እንደሚክደው በግልጽ አስጠነቀቀው። ጴጥሮስ ግን “ከአንተ ጋር መሞት እንኳ ቢያስፈልገኝ ከቶ አልክድህም” በማለት በልበ ሙሉነት ተከራከረ። ይህ ክፍል በሰው ልጅ ድካም እና በእግዚአብሔር ፍጹም ታማኝነት መካከል ያለውን ግጭት ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። ጌታ የፋሲካውን ዝግጅት አስቀድሞ መናገሩ ፥ ወደ መስቀሉ የሚሄደው ሁኔታዎች ተገፋፍተውት ሳይሆን ፥ እርሱ ሁሉን እያወቀና እየመራው መሆኑን ያረጋግጥልናል። የጌታ እራት ተቋቁሞ የነበረው በፋሲካ በዓል ላይ መሆኑ ትልቅ ትርጉም አለው። በጥንት ዘመን እስራኤላውያን ከግብፅ ባርነት በበጉ ደም እንደወጡ ፥ ዛሬ ደግሞ እኛ ከኃጢአት ባርነት በክርስቶስ (በእውነተኛው የፋሲካ በግ) ደም መውጣታችንን ያበስራል። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ ታላቅ ንጉሥ ለልጆቹ ትልቅ ውርስ ትቶ ሊሞት ሲል ፥ የኑዛዜ ሰነድ ፈርሞ እንደሚሰጣቸውና ያ ሰነድ የውርሱ መታወቂያ እንደሚሆን ፥ ጌታም ሥጋውንና ደሙን የዘላለም ሕይወት ውርሳችን መታመኛ አድርጎ ሰጠን። እንጀራውና ወይኑ ዝም ብለው የሚበሉ ነገሮች ሳይሆኑ ፥ ከጌታ ሕይወትና መሥዋዕትነት ጋር የምንጣመርባቸው የፍቅር ገመዶች ናቸው። የጴጥሮስ ክህደት ትንቢት ደግሞ በራሳችን ኃይል ላይ መተማመን ምን ያህል አደገኛ እንደሆነ ያስተምረናል። ጴጥሮስ ጌታን የሚወደው ቢሆንም ፥ ስለ ራሱ ጥንካሬ የነበረው ግምት ግን የተሳሳተ ነበር። ጌታ “እረኛውን እመታለሁ በጎቹም ይበተናሉ” ማለቱ ፥ ያለ እርሱ ምንም ማድረግ እንደማንችል ሊያሳየን ፈልጎ ነው። ጴጥሮስ “ከቶ አልክድህም” ማለቱ ፥ የእኛም ሕይወት ነጸብራቅ ነው ፤ ብዙ ጊዜ በጸሎትና በጉባኤ መካከል ሆነን ለጌታ ቃል እንገባለን ፥ ነገር ግን የፈተናው ዓውሎ ነፋስ ሲመጣ ራሳችንን መቆጣጠር እንሳናለን። ይህ ታሪክ ዛሬ ለእኛ የሚነግረን ፥ ጌታ የእኛን ድካም እያወቀ እንኳ ወደ ማዕዱ እንደሚጠራን ነው። ይሁዳን “አሳልፎ ይሰጣል” ብሎ እያወቀ ፥ ጴጥሮስን “ይክደኛል” ብሎ እያወቀ አብሮአቸው በማዕድ ተቀመጠ። ይህ የሚያሳየው የጌታ ፍቅር በእኛ ብቃት ላይ ሳይሆን በእርሱ ርኅራኄ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ነው። ዛሬም እኛ ወደ ጌታ ማዕድ ስንቀርብ ፥ እንደ ጴጥሮስ በራሳችን ጥንካሬ ከመመካት ወጥተን ፥ እንደ ዮሐንስ በጌታ ደረት ላይ ተደግፈን የእርሱን ረዳትነት ልንለምን ይገባል። መዳናችን የሚቆመው በእኛ “አልተውህም” ባይነት ሳይሆን ፥ በእርሱ “አልተዋችሁም” ባይነት ላይ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ኢየሱስ የፋሲካን ቦታ ያዘጋጀበት ሚስጥራዊ መንገድ ምን ያሳያል? 👉አሳልፎ ስለሚሰጠው ሰው “ለዚያ ሰው ወዮለት” መባሉ ስለ ኃላፊነት ምን ይነግረናል? 👉”የኪዳን ደም” የሚለው አገላለጽ ከብሉይ ኪዳን መሥዋዕት ጋር እንዴት ይያያዛል? 👉የጌታ እራት ለቤተክርስቲያን ያለው ዘላለማዊ ትርጉም ምንድን ነው? 👉ጴጥሮስ በራሱ ጥንካሬ መመካቱ ለምን አደገኛ ነበር? 👉”እረኛውን እመታለሁ በጎችም ይበተናሉ” የሚለው ትንቢት እንዴት ተፈጸመ? 👉ደቀመዛሙርቱ ሁሉ “እንደ አንተ አንክድም” ማለታቸው ስላላቸው ፍቅርና ድካም ምን ይነግረናል? 👉”ከእኔ ጋር በእቃው ውስጥ የሚጠልቀው” መባሉ የይሁዳን የቅርብ ዝምድና እንዴት ያሳያል? 👉ወይኑን “በአባቴ መንግሥት አዲስ እስክጠጣ” ማለቱ ስለ ተስፋው ምን ይገልጻል? 👉መዝሙር ዘምረው መውጣታቸው ስለ ፋሲካ ሥርዓት ማጠቃለያ ምን ያስተምራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የመጨረሻውን እራት ካበቃ በኋላ ፥ ደቀመዛሙርቱን ይዞ ጌቴሴማኒ ወደሚባል ስፍራ ሄደ። በዚያም ጴጥሮስን ፥ ያዕቆብንና ዮሐንስን ለይቶ ወደ ውስጥ ከወሰዳቸው በኋላ ፥ ነፍሱ እስከ ሞት ድረስ እንደታወከችና እንደተጨነቀች ነገራቸው። “በዚህ ቆዩና ትጉ” ብሏቸው ጥቂት እልፍ ብሎ በምድር ላይ በመውደቅ ፥ “አባ አባት ሆይ ፥ ሁሉ ይቻልሃል ፤ ይህችን ጽዋ ከእኔ ውሰድ ፤ ነገር ግን አንተ የምትወደው እንጂ እኔ የምወደው አይሁን” በማለት በታላቅ ጭንቀት ጸለየ። ወደ ደቀመዛሙርቱ ሲመለስ ግን ተኝተው አገኛቸው ፤ ይህ ሁኔታ ሦስት ጊዜ ተደገመ። ጌታም “መንፈስ ተዘጋጅታለች ፥ ሥጋ ግን ደካማ ነው” በማለት የሰውን ልጅ ድካም ገለጠ። ጸሎቱን እንደጨረሰ ፥ ይሁዳ ከካህናት አለቆችና ከሽማግሌዎች ዘንድ የተላኩ ሰዎችንና ሰይፍ የያዙ ጭፍሮችን ይዞ መጣ። ይሁዳ አስቀድሞ በሰጠው ምልክት መሠረት ጌታን በመሳም አሳልፎ ሰጠው። በዚያ የነበሩት ሊከላከሉለት ቢሞክሩም ፥ ጌታ ግን “መጻሕፍት ይፈጸሙ ዘንድ ይገባል” በማለት ራሱን ሰጠ። በዚያን ጊዜ ደቀመዛሙርቱ ሁሉ ትተውት ሸሹ። እንዲያውም አንድ ጎልማሳ በዕራቁቱ ላይ በፍታ ለብሶ ይከተለው ነበር ፥ ሊይዙት ሲሉ ግን በፍታውን ጥሎ ሸሸ። ይህ ክፍል የጌታችንን የኢየሱስ ክርስቶስን ፍጹም ሰውነትና ፍጹም ታዛዥነት በግልጽ ያሳየናል። “ጌቴሴማኒ” ማለት “የወይራ መጭመቂያ” ማለት ነው። ጌታ በዚያ ስፍራ መጸለዩ ፥ ልክ ወይራ ተጨምቆ ዘይት እንደሚወጣው ሁሉ ፥ እርሱም የዓለምን ኃጢአት ሸክም ተጭኖት ደሙን ሊያፈስ መዘጋጀቱን ያሳያል። ጌታ “ይህች ጽዋ ከእኔ ትለፍ” ማለቱ የመስቀሉን መከራና ከእግዚአብሔር አብ የሚመጣውን የቁጣ ጽዋ ክብደት ያሳየናል። ሆኖም ግን “የእኔ ፈቃድ ሳይሆን ያንተ ይሁን” ማለቱ ፥ በመጀመሪያው ሰው በአዳም አለመታዘዝ የመጣውን ሞት ፥ በሁለተኛው አዳም በክርስቶስ ፍጹም መታዘዝ ሊሽረው መምጣቱን ያረጋግጣል። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ ታላቅ ሐኪም ለብዙ ሕዝብ መድኃኒት ሊያገኝ ቢጥርና ፥ መድኃኒቱን ለማዘጋጀት ግን የእርሱ ደም የግድ የሚያስፈልግ ቢሆን ፤ ሐኪሙ ለራሱ ሕይወት ቢሳሳም ነገር ግን ለሕዝቡ ሲል ደሙን ለመስጠት ቢወስን ፥ ያ ውሳኔ ምን ያህል ከባድና የላቀ ፍቅር ነው? ጌታም ለእኛ ሲል ያንን የመከራ ጽዋ ለመጠጣት የወሰነው በታላቅ ፍቅር ነው። የሥጋ ድካምና የመንፈስ ንቃት፦ ደቀመዛሙርቱ በዚያ ወሳኝ ሰዓት መተኛታቸው ፥ የሰው ልጅ በራሱ ጥረትና ኃይል ብቻ ፈተናን ማለፍ እንደማይችል ያስተምረናል። ጌታ “ትጉና ጸልዩ” ማለቱ ፥ ፈተናን የምናሸንፈው በእውቀት ሳይሆን ከእግዚአብሔር ጋር ባለን የጸሎት ግንኙነት መሆኑን ሊያሳየን ነው። የይሁዳ “በመሳም” አሳልፎ መስጠት ደግሞ ፥ ክፋት አንዳንድ ጊዜ በፍቅርና በሃይማኖት መልክ ተሸፍኖ ሊመጣ እንደሚችል ያስጠነቅቀናል። በመጨረሻም ደቀመዛሙርቱ ሁሉ ትተውት መሸሻቸውና ያ ጎልማሳ በፍታውን ጥሎ መፈርጠጡ ፥ ጌታ የዓለምን ኃጢአት ሸክም ብቻውን ሊሸከም መወሰኑን ያሳያል። እርሱ ለሁላችን ሲል ብቻውን ተያዘ ፤ እኛ ነጻ እንድንወጣ እርሱ ተገዛ። ዛሬም ይህ ክፍል የሚያስተምረን ፥ በሕይወታችን የፈተና ሰዓት ሲመጣ ፥ የገዛ ፈቃዳችንን ለእግዚአብሔር ፈቃድ ማስገዛት ድል መሆኑን ነው። ጌታ ዛሬም በጌቴሴማኒ የጸለየውን ጸሎት በልባችን እያስተጋባ ፥ በእርሱ ፈቃድ ውስጥ እንድንኖር ይረዳናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ኢየሱስ በጌቴሴማኒ የተሰማው “ታላቅ ድንጋጤና ጭንቀት” ስለ ሰብአዊነቱ ምን ያስተምረናል? 👉”ጽዋው ያልፍ ዘንድ” መጸለዩና ለፈቃዱ መገዛቱ እውነተኛ ጸሎት ምን እንደሆነ እንዴት ያሳያል? 👉ደቀመዛሙርቱ “አንድ ሰዓት እንኳ መትጋት” አለመቻላቸው የሥጋን ድካም እንዴት ይገልጻል? 👉ይሁዳ “መሳምን” ለመያዣ ምልክት መጠቀሙ የክህደቱን አስከፊነት እንዴት ያሳያል? 👉ኢየሱስ “እንደ ወንበዴ ሊይዙኝ መጡ” ማለቱ የክሱን መሠረተ ቢስነት እንዴት ያሳያል? 👉ደቀመዛሙርቱ ሁሉ ጥለውት መሸሻቸው የትንቢቱን ፍጻሜና የሰው ልጅ ብቸኝነት እንዴት ያሳያል? 👉ዕራቁቱን የሸሸው ጎልማሳ ታሪክ በማርቆስ ወንጌል ብቻ የተጠቀሰው ለምንድን ነው? 👉”መንፈስ ተዘጋጅታለች ሥጋ ግን ደካማ ናት” የሚለው ቃል ለፈተና ዝግጅት ምን ትርጉም አለው? 👉ኢየሱስ ሦስት ጊዜ መጸለዩና ደቀመዛሙርቱ ሦስት ጊዜ መተኛታቸው ያለውን ንጽጽር አብራሩ። 👉የመልኩስ ጆሮ መቆረጥና የኢየሱስ ምላሽ (እንደ ማቴዎስና ሉቃስ ዘገባ) ከዚህ ክፍል ጋር እንዴት ይያያዛል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ እጅግ ልብ በሚነካ ታሪክ ውስጥ ሁለት ተቃራኒ የሆኑ የፍርድ ሂደቶችን እንመለከታለን። በአንድ በኩል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ሊቀ ካህናቱ ግቢ ተወሰደ ፤ በዚያም የካህናት አለቆች ፣ ሽማግሌዎችና ጻፎች ሁሉ ተሰበሰቡ። በጌታ ላይ የሐሰት ምስክርነት የሚሰጡ ብዙዎች ቢመጡም ፥ ምስክርነታቸው ግን እርስ በርሱ አይስማማም ነበር። ጌታ ግን ለቀረቡበት ውንጀላዎች ሁሉ ምንም ሳይመልስ ዝም አለ። በመጨረሻም ሊቀ ካህናቱ “አንተ የቡሩክ ልጅ ክርስቶስ ነህ?” ብሎ ሲጠይቀው ፥ ጌታ “እኔ ነኝ” በማለት በግልጽ መለሰለት ፤ በተጨማሪም የሰው ልጅ በኃይል ቀኝ ሲቀመጥና በሰማይ ደመና ሲመጣ እንደሚያዩት ተነበየ። በዚህ ጊዜ ሊቀ ካህናቱ ልብሱን ቀደደና በስድብ ከሰሰው ፤ ሁሉም የሞት ፍርድ ይገባዋል ብለው ፈረዱበት። በዚያው ሰዓት በሌላ በኩል ፥ ጴጥሮስ ከታች በግቢው ውስጥ እሳት ሲሞቅ ነበር። አንዲት የሊቀ ካህናቱ ገረድ አይታው ከናዝሬቱ ኢየሱስ ጋር እንደነበር ስትናገር ፥ ጴጥሮስ ግን “አላውቀውም” በማለት ካደ። ይህ ሁኔታ ሦስት ጊዜ ተደገመ ፤ ጴጥሮስም በመጨረሻ ይረግምና ይምል ጀመር። በዚያን ጊዜ ዶሮ ሁለት ጊዜ ጮኸ ፤ ጴጥሮስም ጌታ “ዶሮ ሁለት ጊዜ ሳይጮኽ ሦስት ጊዜ ትክደኛለህ” ያለው ቃል ትዝ አለውና ምርር ብሎ አለቀሰ። ይህ ክፍል የእግዚአብሔርን ልጅ ፍጹም ጽናትና የሰውን ልጅ ፍጹም ድካም ጎን ለጎን ያሳየናል። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሐሰት ሸንጎ ፊት ዝም ማለቱ ፥ በነቢዩ ኢሳይያስ ላይ “እንደ በግ ወደ መታረድ ተነዳ” ተብሎ የተነገረውን ትንቢት ይፈጽም ዘንድ ነው። “እኔ ነኝ” የሚለው የጌታ ምላሽ ፥ እርሱ የመጣበትን ሰማያዊ ተልዕኮና መለኮታዊ ማንነቱን ያረጋገጠበት ታላቅ ቃል ነው። ጌታ እውነትን በመናገሩ ምክንያት የሞት ፍርድ ሲፈረድበት ፥ ጴጥሮስ ግን ሕይወቱን ለማዳን ሲል እውነትን ሲክድ እናያለን። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ እውነተኛ ወርቅና በወርቅ የተለበጠ ናስ እሳት ውስጥ ቢገቡ ፥ እውነተኛው ወርቅ እሳቱ ይበልጥ ያነጻዋል እንጂ አይለውጠውም ፤ ናሱ ግን ወርቅነቱ ተገፎ ማንነቱ ይታወቃል። በዚያ ምሽት ጌታ እንደ እውነተኛ ወርቅ በፈተናው መካከል መለኮታዊ ክብሩ ታየ ፤ ጴጥሮስ ግን የራሱን ጥንካሬ አምኖ ስለነበር በፈተናው እሳት ውስጥ ድካሙ ተገለጠ። ሆኖም ጌታ በሸንጎው ፊት መቆሙ ለእኛ የጽናት ምሳሌ ሲሆን ፥ የጴጥሮስ መውደቅ ደግሞ እኛ በራሳችን ኃይል ሳይሆን በጌታ ጸጋ ብቻ መቆም እንደምንችል ያስተምረናል። የጴጥሮስ ምርር ብሎ ማልቀስ የጥፋተኝነት ስሜት ብቻ ሳይሆን የንስሐ መጀመሪያ ነው። ጌታን አሳልፎ የሰጠው ይሁዳ ተስፋ በመቁረጥ ሕይወቱን ሲያጠፋ ፥ ጴጥሮስ ግን በለቅሶ ወደ ጌታ ፍቅር ተመለሰ። ይህ የሚያሳየው ጌታ እኛ ስንወድቅ እንኳ በምሕረቱ ሊያነሣን ዝግጁ መሆኑን ነው። ዶሮው መጮኹ ለጴጥሮስ የማንቂያ ደወል እንደነበረው ሁሉ ፥ ዛሬም በሕይወታችን ውስጥ የምንሳሳትባቸውን መንገዶች ጌታ በተለያየ ሁኔታ ያስታውሰናል። ጌታ ዛሬም የሚፈልገው እንደ ጴጥሮስ ልባችን ተሰብሮ ወደ እርሱ እንድንመለስና ፥ በሸንጎው ፊት እንደመሰከረው እንደ ጌታችን ደግሞ ለእውነት እንድንቆም ነው። ክርስትና በመውደቅና በመነሣት መካከል ያለ የእግዚአብሔር ጸጋ ውጤት መሆኑን ይህ ታሪክ በግልጽ ያስተምረናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉በሌሊት የተደረገው ፍርድ ከሕግ አንጻር ምን ዓይነት ግድፈቶች ነበሩት? 👉ኢየሱስ ለሐሰት ምስክሮች መልስ አለመስጠቱ የነቢዩ ኢሳይያስን ትንቢት እንዴት ይፈጽማል? 👉”እኔ ነኝ” የሚለው የኢየሱስ ምላሽና ስለ ሰው ልጅ መምጣት የተናገረው ቃል ለምን “ስድብ” ተባለ? 👉በኢየሱስ ላይ የተደረገው መተፋትና መመታት ስላደረገው ትሕትና ምን ይነግረናል? 👉ጴጥሮስ ወደ ፈተናው ስፍራ (ወደ ግቢው) መግባቱና መጨረሻ ላይ መካዱ ምን ዓይነት መንፈሳዊ ውድቀትን ያሳያል? 👉የጴጥሮስ ክህደትና የይሁዳ ክህደት ልዩነታቸው ምንድን ነው? 👉የጴጥሮስ ልቅሶ እውነተኛ ንስሐ መሆኑን እንዴት ያረጋግጣል? 👉ስለ ቤተ መቅደሱ መፍረስ የቀረበው ሐሰተኛ ምስክርነት ምን ዓይነት ግራ መጋባት ነበረው? 👉ሊቀ ካህናቱ ልብሱን መቅደዱ በሕጉ መሠረት ምን ማለት ነበር? 👉የጴጥሮስ ዘዬ (Accent) በገሊላውያንና በኢየሩሳሌም ሰዎች መካከል የነበረውን ልዩነት እንዴት አጋለጠው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ማለዳ በሆነ ጊዜ የካህናት አለቆች ከሽማግሌዎችና ከጻፎች ጋር ተመካክረው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን አስረው ለሮማው ገዥ ለጲላጦስ አሳልፈው ሰጡት። ጲላጦስም “አንተ የአይሁድ ንጉሥ ነህን?” ብሎ ሲጠይቀው ፥ ጌታ “አንተ አልህ” በማለት በአጭር ቃል መለሰለት። ከዚያ በኋላ የካህናት አለቆች በብዙ ነገር ሲከሱት ፥ ጌታ ግን አንዲት ቃል እንኳ ሳይመልስ ዝም አለ ፤ ይህም ጲላጦስን እጅግ አስገረመው። በበዓሉም ጊዜ ሕዝቡ የሚለምኑትን አንድ እስረኛ የመፍታት ልማድ ነበረ። በዚያን ጊዜ በርባን የተባለ በዓመፅ ነፍስ የገደለ ወንጀለኛ ታስሮ ነበር። ጲላጦስ “የአይሁድን ንጉሥ እፈታላችሁ ዘንድ ትወዳላችሁን?” ብሎ ቢጠይቃቸውም ፥ የካህናት አለቆች ግን በርባንን እንዲፈታላቸው ሕዝቡን አባበሉ። ጲላጦስም “እንግዲህ የአይሁድ ንጉሥ የምትሉትን ምን ላድርገው?” ቢላቸው ፥ “ስቀለው!” እያሉ ጮኹ። ጲላጦስም “ምን ክፉ ነገር አድርጓል?” ብሎ ቢሞግታቸውም ፥ እነርሱ ግን ጩኸታቸውን አበረቱ። በመጨረሻም ጲላጦስ የሕዝቡን ፈቃድ ሊያደርግ ወዶ በርባንን ፈታላቸው ፤ ኢየሱስን ግን አስገርፎ እንዲሰቀል አሳልፎ ሰጠው። ይህ ታሪክ የወንጌልን ዋና ፍሬ ነገር ማለትም “ቤዛነትን” ወይም “ልውውጥን” ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። በርባን የሚለው ስም በዕብራይስጥ “የአባት ልጅ” (Bar-Abba) ማለት ነው። በርባን እውነተኛ ወንጀለኛና የሞት ፍርድ የሚገባው ሰው ነበር ፤ እርሱም እኛን ኃጢአተኞችን ይወክላል። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ግን ምንም በደል ያልተገኘበት ንጹሕ ሆኖ ሳለ ፥ ወንጀለኛው በርባን ነጻ እንዲወጣ እርሱ በእርሱ ቦታ ተተክቶ የሞት ፍርድን ተቀበለ። ይህ ታላቅ መለኮታዊ ልውውጥ ይባላል። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ እጅግ ከፍተኛ የገንዘብ ዕዳ ያለበት ሰው ፥ ዕዳውን መክፈል ስላልቻለ ወደ ወህኒ ሊወርድ ሲል ፥ አንድ ጨርሶ ዕዳ የሌለበት ባለሀብት መጥቶ “የእርሱን ዕዳ በእኔ ስም ጻፉት ፤ እርሱን ግን ነጻ ልቀቁት” ቢል ፥ ያ ድሃ ሰው በሌላው ሰው መሥዋዕትነት ነጻ ወጣ ማለት ነው። በርባን በዚያ ቀን ከእሥር ሲወጣ ፥ ለእርሱ ነጻነት ሲባል ክርስቶስ ወደ መስቀል እየሄደ መሆኑን አይቷል። እኛም ዛሬ ነጻ የሆንነው በራሳችን ጽድቅ ሳይሆን ፥ ንጹfh ጌታ በእኛ ቦታ ስለቆመ ነው። ጲላጦስ ጌታ ንጹሕ መሆኑን ቢያውቅም ፥ የሰዎችን ጩኸትና የራሱን ሥልጣን ከመውደዱ የተነሳ እውነትን አሳልፎ ሰጠ። ይህ የሚያሳየው ዓለማዊ ፍርሃትና የሰዎች ተጽዕኖ እውነትን እንዴት እንደሚያዛባ ነው። ጌታችን ኢየሱስ በጲላጦስ ፊት ዝም ማለቱ ደግሞ ፥ እርሱ በዚህ ምድራዊ ሸንጎ ላይ ለመከራከር ሳይሆን ፥ ሰማያዊውን የድነት ዕቅድ ለመፈጸም የመጣ ታዛዥ መሆኑን ያረጋግጥልናል። ጌታ ተገረፈ ፥ ተዋረደ ፥ የሞት ፍርድም ተፈረደበት ፤ ይህ ሁሉ የሆነው ግን የበርባን ምሳሌ ለሆንነው ለእኛ ሲል ነው። ዛሬም ይህ ክፍል የሚያስተምረን ፥ እኛ ነጻ የወጣነው በታላቅ ዋጋ መሆኑን ተረድተን ፥ ለእኛ ሲል ፍርዱን ለተቀበለው ለጌታ ሕይወታችንን እንድንሰጥ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ጲላጦስ ኢየሱስን ለምን ሊፈታው ፈልጎ ነበር? 👉የካህናት አለቆች ሕዝቡን ለምን በርባንን እንዲመርጡ አነሳሱ? 👉በርባን (ነፍሰ ገዳይ) ተፈትቶ ኢየሱስ (ጻድቁ) መሞቱ ስለ ምትክነት (Substitution) ምን ያስተምረናል? 👉ኢየሱስ ለክሱ መልስ አለመስጠቱ ጲላጦስን ያስገረመው ለምንድን ነው? 👉”ምን ክፉ ነገር አድርጓል?” የሚለው የጲላጦስ ጥያቄ የኢየሱስን ንጽሕና እንዴት ያረጋግጣል? 👉ጲላጦስ “ሕዝቡን ደስ ሊያሰኝ ወዶ” ፍትሕን ማጓደሉ ለዛሬው ዓለም ምን ማስጠንቀቂያ ይሰጣል? 👉ኢየሱስን መገረፋቸው ከመስቀሉ ሞት በፊት የደረሰበትን ስቃይ እንዴት ያሳያል? 👉”የአይሁድ ንጉሥ” የሚለው ርዕስ ለሮማውያን ፖለቲካዊ ትርጉሙ ምን ነበር? 👉በካህናት አለቆች “ቅናት” ምክንያት አሳልፈው እንደሰጡት ጲላጦስ ማወቁ ምን ይገልጣል? 👉በርባን የተፈታበት ልማድ (Privilegium Paschale) በታሪክ እንዴት ይታያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ እጅግ ልብ በሚነካ የታሪክ ክፍል ውስጥ ፥ የዓለም መድኃኒት የሆነው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተቀበለውን ወደር የለሽ ውርደትና መከራ እንመለከታለን። ጭፍሮቹ ጌታን ወደ ገዥው ግቢ (ፕራይቶሪየም) ወሰዱትና መላውን ጭፍራ ጠሩ። የንግሥና ምልክት የሆነውን ቀይ ልብስ አለበሱት ፤ የእሾህ አክሊልም ጎንጉነው በራሱ ላይ ደፉበት። “የአይሁድ ንጉሥ ሆይ፥ ሰላም ለአንተ ይሁን” እያሉ እየተሳለቁበት በሸንበቆ ራሱን መቱት ፥ ተፉበትም ፥ ተንበርክከውም ሰገዱለት። ከተዘበቱበትም በኋላ ቀዩን ልብስ አውልቀው የገዛ ልብሱን አለበሱትና ሊሰቅሉት ይዘውት ወጡ። በመንገድ ላይ ሳሉም የአሌክሳንድሮስና የሩፎስ አባት የሆነውን የቀሬናውን ስምዖን ከመስክ ሲመጣ አግኝተው መስቀሉን እንዲሸከም አስገደዱት። “የራስ ቅል ስፍራ” ወደሚባለው ወደ ጎልጎታም አደረሱት። በዚያም ከርቤ የተደባለቀበት የወይን ጠጅ ሊያጠጡት ቢሞክሩም እርሱ ግን አልተቀበለም። በሦስት ሰዓትም ሰቀሉት ፤ ልብሱንም ተካፈሉ። በእርሱ ላይ የተጻፈው የክሱ ጽሕፈት “የአይሁድ ንጉሥ” የሚል ነበረ። ከእርሱም ጋር ሁለት ወንበዴዎችን አንዱን በቀኝ አንዱን በግራ ሰቀሉ። በመንገድ የሚያልፉትም ራሳቸውን እየነቀነቁ ይሰድቡት ነበር ፤ እንዲሁም የካህናት አለቆችና ጻፎች “ሌሎችን አዳነ ፥ ራሱን ሊያድን አይችልም” እያሉ ይዘብቱበት ነበር። ይህ ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሰው ልጅን ከውርደት ለማውጣት ሲል የተቀበለውን ጥልቅ ሕማም ያሳየናል። ጭፍሮቹ ያደረጉት ዘበት ሳያውቁት ትልቅ መንፈሳዊ እውነትን የሚገልጥ ነበር። ቀይ ልብስ ማልበሳቸው እርሱ እውነተኛው የክብር ንጉሥ መሆኑን ፥ የእሾህ አክሊል መድፋታቸው ደግሞ በአዳም ኃጢአት ምክንያት ምድር ያፈራችውን መርገም (እሾህና አሜኬላ) እርሱ በራሱ ላይ መሸከሙን ያሳያል። ጌታችን ከርቤ የተደባለቀበትን የወይን ጠጅ (ማደንዘዣ) አለመቀበሉ ፥ ለእኛ ሲል የመስቀሉን ሕመም ያለ ምንም ቅነሳ ሙሉ በሙሉ ለመቀበል መወሰኑን ያረጋግጥልናል። አንድ ታሪክ እንመልከት፦ አንድ እጅግ የሚወደድ ንጉሥ በጦርነት የተማረኩትንና ለሞት የተፈረደባቸውን ሕዝቦቹን ለማዳን ሲል ፥ የጠላትን ምርኮኛ ልብስ ለብሶ በነጻ እንዲለቀቁና እርሱ ግን በእነርሱ ፋንታ እንዲገደል ፈቃደኛ ቢሆን ፥ ያ ንጉሥ ለሕዝቡ ያለው ፍቅር ምን ያህል ጥልቅ ነው? ጌታም ያደረገው ይህንን ነው። የእኛን የኃጢአት ዕዳና ውርደት ወስዶ ፥ የእርሱን ክብር ሰጠን። የቀሬናው ስምዖን መስቀሉን መሸከሙ ደግሞ ፥ ጌታ በምድራዊ ድካሙ ውስጥ ሳለ እንኳ ሌሎች በእርሱ መከራ ውስጥ ተካፋይ እንዲሆኑ መፍቀዱን ያሳያል። ስምዖን በግዴታ ቢጀምረውም ፥ በኋላ ግን ልጆቹ (አሌክሳንድሮስና ሩፎስ) በቤተክርስቲያን የታወቁ አማኞች መሆናቸው ፥ የመስቀሉን ሸክም መጋራት ወደ በረከት እንደሚመራ ትልቅ ትምህርት ይሰጠናል። ሰዎቹ “ራሱን ሊያድን አይችልም” ብለው መዘበታቸው ትልቁ አስገራሚ እውነት ያለበት ንግግር ነው። በእርግጥም እርሱ ራሱን ቢያድን ኖሮ እኛን ማዳን አይችልም ነበር ፤ እኛን ለማዳን ሲል ግን ራሱን ላለማዳን ወሰነ። ዛሬም ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ፥ ጌታ የተቀበለው እያንዳንዱ ግርፋትና ስድብ ለእኛ ክብር መሆኑን ነው። በሰዎች ዘንድ መናቁ የእኛን የሰውነት ክብር መመለሱ ነው። ዛሬ በሕይወትህ ውስጥ የሚገጥሙህ ውርደቶችና መከራዎች ቢኖሩ ፥ የመስቀሉን ጌታ ተመልከት። እርሱ ውርደትን ወደ ክብር ፥ ሞትንም ወደ ሕይወት የለወጠ አምላክ ነው። ይህን ታላቅ ፍቅር እያሰብን በፊቱ በአምልኮ ልንሰግድ ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ወታደሮቹ ለኢየሱስ የሰጡት “ንጉሣዊ” ክብር ምን ያህል ስላቅ የተሞላበት ነበር? 👉የቀሬናው ስምዖን ታሪክ በማርቆስ ወንጌል ውስጥ የልጆቹ ስም (አሌክሳንደርና ሩፎስ) መጠቀሱ ምን ያመለክታል? 👉የወይን ጠጅ ከከርቤ ጋር የተቀላቀለ ሊያጠጡት ሲሉ ለምን አልጠጣም? 👉”የአይሁድ ንጉሥ” የሚለው የክስ ጽሕፈት ምን ዓይነት መለኮታዊ እውነት ይዟል? 👉መስቀል ላይ ያሉት ወንበዴዎችና ሕዝቡ “ራስህን አድን” ማለታቸው ስለ መሲሕ ያላቸውን የተሳሳተ እይታ እንዴት ያሳያል? 👉”ሌሎችን አዳነ ራሱን ሊያድን አይችልም” የሚለው ስድብ በምን መንገድ እውነት ሆነ? 👉ይህ ሁሉ መከራ በዝምታ ማለፉ የኢየሱስን ትሕትና እንዴት ይገልጻል? 👉ፕሪቶሪየም (Pretorium) በተባለው አደባባይ ውስጥ የተደረገው ግፍ ስለ ሰብአዊ መብት ጥሰት ምን ይናገራል? 👉ሦስት ሰዓት ላይ መሰቀሉ (እንደ ሮማውያን አቆጣጠር) ከሌሎች ወንጌላት ጋር ያለው ንጽጽር ምንድን ነው? 👉”ከመስቀል ይውረድና እናምንበታለን” የሚለው ፈተና በምድረ በዳ ከነበረው ፈተና ጋር እንዴት ይያያዛል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ እጅግ አስገራሚና የመዳናችን መሠረት በሆነው የታሪክ ክፍል ውስጥ ፥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀል ላይ እያለ ከስድስት ሰዓት ጀምሮ እስከ ዘጠኝ ሰዓት ድረስ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ እንደሆነ እንመለከታለን። በዘጠኝ ሰዓትም ጌታ “ኤሎሄ ፥ ኤሎሄ ፥ ላማ ሰበቅታኒ?” (አምላኬ ፥ አምላኬ ፥ ለምን ተውኸኝ?) በማለት በታላቅ ድምፅ ጮኸ። በዚያ የነበሩት አንዳንዶች ኤልያስን የሚጠራ መሰላቸውና ሆምጣጤ በሰፍነግ ሞልተው ሊያጠጡት ሞከሩ ፤ ጌታ ግን ዳግመኛ በታላቅ ድምፅ ጮኸና ነፍሱን ሰጠ። በዚያው ቅጽበት የቤተ መቅደስ መጋረጃ ከላይ እስከ ታች ለሁለት ተቀደደ። በአንጻሩ ቆሞ የነበረው የመቶ አለቃ ጌታ በዚህ ሁኔታ ነፍሱን ሲሰጥ አይቶ “ይህ ሰው በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነበረ” በማለት መሰከረ። ሴቶችም ከሩቅ ሆነው ይመለከቱ ነበር። ምሽት በሆነ ጊዜ ፥ የተከበረው አማካሪ የአርማትያስ ዮሴፍ በድፍረት ወደ ጲላጦስ ገብቶ የኢየሱስን ሥጋ ለመነ። ጲላጦስም መሞቱን አረጋግጦ ፈቀደለት። ዮሴፍም በፍታ ገዝቶ ጌታን ከመስቀል አወረደው ፥ በበፍታውም ከፈነውና ከዓለት ተወክሮ በተሠራ መቃብር አኖረው ፤ የመቃብሩንም ደጅ በታላቅ ድምፅ ዘጋው። መግደላዊት ማርያምና የዮሳ እናት ማርያምም የት እንደተቀበረ ይመለከቱ ነበር። ይህ ታሪክ ዓለም የተለወጠበት ታላቅ ቅጽበት ነው። የሦስት ሰዓት ጨለማ ተፈጥሮ ለፈጣሪዋ ሕመም ማዘኗንና የኃጢአት ሸክም ምን ያህል ከባድ እንደሆነ ያሳያል። ጌታ “ለምን ተውኸኝ?” ማለቱ ፥ እኛ በኃጢአታችን ምክንያት ከእግዚአብሔር ተለይተን ልንቀበለው የሚገባንን ፍርድ እርሱ በእኛ ፋንታ ሆኖ ስለተቀበለውና የኃጢአታችን ሸክም ከአብ ጋር ያለውን ኅብረት በዚያች ሰዓት ስለከለከለው ነው። የቤተ መቅደሱ መጋረጃ መቀደድ ደግሞ እጅግ ታላቅ ትርጉም አለው። ቀደም ሲል ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ሊቀ ካህናቱ ብቻ በዓመት አንድ ጊዜ በደም ይገባ ነበር ፤ አሁን ግን በክርስቶስ ሞት ምክንያት በሰውና በእግዚአብሔር መካከል ያለው የኃጢአት ግድግዳ ፈርሶ እኛ ሁላችን በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር ጸጋ ዙፋን የምንቀርብበት መንገድ ተከፍቷል። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ በአንድ ትልቅ አገርና በሌላ አገር መካከል ለብዙ ዘመናት ጦርነት ቢኖርና በመካከላቸው ትልቅ ግንብ ቢታጠር ፥ ሰዎቹ እርስ በርሳቸው መገናኘት አይችሉም። ነገር ግን አንድ ጀግና መጥቶ ያንን ግንብ ቢያፈርሰውና መንገዱን ቢከፍተው ፥ ሁለቱም ወገኖች በሰላም መገናኘት ይጀምራሉ። ጌታ ኢየሱስም በመስቀል ላይ የሞተው በእኛና በእግዚአብሔር መካከል የነበረውን የኃጢአት ግንብ አፍርሶ የሰላም መንገድ ሊከፍትልን ነው። መጋረጃው “ከላይ እስከ ታች” መቀደዱ ደግሞ ድነታችን ከሰው ሳይሆን ከእግዚአብሔር ዘንድ የመጣ መሆኑን ያረጋግጥልናል። የዮሴፍ ድፍረትና የቀብሩ አስፈላጊነት፦ የአርማትያስ ዮሴፍ በዚያ የጭንቀት ሰዓት በድፍረት መውጣቱ ፥ እውነተኛ ደቀመዝሙርነት በፈተና ሰዓት እንደሚገለጥ ያሳየናል። ጌታ ተቀበረ መባሉ ፥ እርሱ በእውነት መሞቱንና ለትንሣኤው መሠረት መጣሉን ያረጋግጥልናል። ሞት ጌታን የያዘው ቢመስለውም ፥ መቃብሩ ግን ለትንሣኤው ድል ማረፊያ ብቻ ነበር። የመቶ አለቃው ምስክርነት ደግሞ ጌታ በሞቱ እንኳ የጠላቶቹን ልብ መስበርና ማንነቱን መግለጥ እንደሚችል ያስተምረናል። ዛሬም ይህ ክፍል የሚያስተምረን ፥ ጌታ ስለ እኛ የከፈለውን ዋጋ ጥልቀት ነው። እኛ ወደ እግዚአብሔር የምንቀርበው በራሳችን ችሎታ ሳይሆን ጌታ በመስቀል ላይ በከፈተው “በተቀደደው መጋረጃ” በኩል ነው። ዛሬ በሕይወትህ ውስጥ የሚከብዱህ የኃጢአትና የጭንቀት ግድግዳዎች ቢኖሩ ፥ በመስቀል ላይ ሞቶ መንገድ የከፈተልህን ጌታ ተመልከት። እርሱ ለሞትህ ሞቶ ፥ ለሕይወትህ ሕይወት የሆነ አምላክ ነው። መቃብሩ ዝግ ቢመስልም ፥ በውስጡ ግን ታላቁ የትንሣኤ ተስፋ ተቀምጧል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉የሦስት ሰዓት ጨለማ መሆኑ ምን ዓይነት መለኮታዊ ፍርድንና ሐዘንን ያሳያል? 👉ኢየሱስ መዝሙር 22ን (አምላኬ አምላኬ…) መጥቀሱ ስለ ስቃዩና ስለ ትንቢቱ ፍጻሜ ምን ይነግረናል? 👉የመጋረጃው መቀደድ ለእኛ ለአማኞች ምን ዓይነት መብት ሰጠን? 👉መጋረጃው “ከላይ እስከ ታች” መቀደዱ የእግዚአብሔርን ተግባር እንዴት ያሳያል? 👉አሕዛብ የሆነው የመቶ አለቃ ምስክርነት በማርቆስ ወንጌል ውስጥ ያለው ቦታ ምንድን ነው? 👉ሴቶቹ በርቀት ሆነው መመልከታቸው ስለ ታማኝነታቸው ምን ይናገራል? 👉የአርማትያስ ዮሴፍ ድፍረትና ደግነት በዚያ አስቸጋሪ ሰዓት ምን ትርጉም ነበረው? 👉”ኤልያስን ይጣራል” ብለው መሳለቃቸው ስለ አረማይክ ቋንቋ አለመረዳት ምን ይገልጣል? 👉ሆምጣጤ በሰፍነግ አድርገው ማጠጣታቸው ስለ መዝሙር 69 ፍጻሜ ምን ያስተምራል? 👉”ታላቅ ድምፅ” አውጥቶ ነፍሱን መስጠቱ ስለ ሕይወቱ ሥልጣን ምን ይናገራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ሰንበት ካለፈ በኋላ በሳምንቱ መጀመሪያ ቀን መግደላዊት ማርያም ፣ የያዕቆብ እናት ማርያም እንዲሁም ሰሎሜ የጌታን ሥጋ ሊቀቡ ሽቶ ገዝተው ፀሐይ ሲወጣ ወደ መቃብሩ ሄዱ። በመንገድ ላይ ሳሉ “ያንን ታላቅ ድንጋይ ከመቃብሩ ደጅ ማን ያንከባልልልናል?” እያሉ ይጨነቁ ነበር ፤ ምክንያቱም ድንጋዩ እጅግ ትልቅና በሰው ኃይል በቀላሉ የማይነቃነቅ ነበርና። ነገር ግን ወደ ስፍራው ደርሰው አሻቅበው ሲመለከቱ ድንጋዩ ተንከባሎ አገኙት። ወደ መቃብሩም በገቡ ጊዜ ነጭ ረጅም ልብስ የለበሰ ጎልማሳ (መልአክ) በቀኝ በኩል ተቀምጦ አዩና እጅግ ደነገጡ። እርሱ ግን “አትደንግጡ ፤ የተሰቀለውን የናዝሬቱን ኢየሱስን ትፈልጋላችሁ? እርሱ ተነሥቷል ፤ በዚህ የለም ፤ እነሆ እርሱን ያኖሩበት ስፍራ” በማለት ታላቁን የምሥራች ነገራቸው። በተጨማሪም ሄደው ለደቀመዛሙርቱና ለጴጥሮስ “ወደ ገሊላ ይቀድማችኋል ፤ እንደ ነገራችሁ በዚያ ታዩታላችሁ” ብለው እንዲነግሯቸው አዘዛቸው። ሴቶቹም በመንቀጥቀጥና በመደነቅ ተውጠው ከመቃብሩ ወጥተው ሸሹ ፤ ከፍርሃታቸውም የተነሳ ለማንም አንዳች አልተናገሩም ነበር። ይህ ታሪክ የክርስትና እምነት መሠረትና የሰው ልጅ ተስፋ የታደሰበት ታላቅ ክስተት ነው። ድንጋዩ ተንከባሎ መገኘቱ ጌታ ከውስጥ እንዲወጣ ሳይሆን (ጌታ በትንሣኤ አካሉ መቃብሩ ተዘግቶም መውጣት ይችላልና) ፥ እኛ ግን ወደ ውስጥ ገብተን መቃብሩ ባዶ መሆኑን እንድናይ ነው። ጌታ የእኛን የጭንቀት “ድንጋዮች” አስቀድሞ የሚያንከባልል አምላክ መሆኑን እዚህ ጋር እንረዳለን። ሴቶቹ ሽቶ ይዘው መሄዳቸው ለጌታ ያላቸውን ፍቅር ቢያሳይም ፥ ትንሣኤውን ግን ገና እንዳልተረዱ ያሳያል። ጌታ ግን ከሽቷቸው በላይ በሕይወት በመነሣት የሕይወትን መዓዛ ለዓለም አበረከተ። አንድ ታሪክ እንመልከት፦ አንድ ሰው በጨለማ ክፍል ውስጥ ታስሮ ቢቆይና በሩም በውጭ ቢቆለፍ ፥ ተስፋ ሊቆርጥ ይችላል። ነገር ግን በድንገት በሩ ተከፍቶ ብርሃን ሲገባና “ነጻ ነህ!” የሚል ድምፅ ሲሰማ የሚሰማው ደስታ ምን ያህል ነው? የክርስቶስ ትንሣኤ ለሰው ልጅ ሁሉ የሞትን በር የሰበረና የዘላለም ሕይወት ብርሃንን ያበራ ታላቅ ድል ነው። መቃብሩ ባዶ መሆኑ የሞት ኃይል መሸነፉን የሚያረጋግጥ የድላችን አዋጅ ነው። “ለጴጥሮስ ንገሩት” የሚለው ቃል ምስጢር፦ መልአኩ “ለደቀመዛሙርቱና ለጴጥሮስ ንገሩት” ማለቱ እጅግ የሚደንቅ የእግዚአብሔር ርኅራኄ ያለበት ቃል ነው። ጴጥሮስ ጌታን ሦስት ጊዜ ክዶ ስለነበር ፥ ራሱን ከደቀመዛሙርት ተርታ አውጥቶ በሐዘን ተውጦ ሊሆን እንደሚችል ጌታ ያውቃል። ስለዚህ ስሙን ለይቶ መጥራቱ “ጴጥሮስ ሆይ ፥ ብትክደኝም እኔ ግን አሁንም እወድሃለሁ ፤ ትንሣኤዬ ላንተም ነው” የሚል የይቅርታና የፍቅር መልእክት ነው። ጌታ ወደ “ገሊላ” እቀድማችኋለሁ ማለቱ ደግሞ ፥ አገልግሎቱ ወደ ተጀመረበትና መጀመሪያ ወደ ተጠሩበት ስፍራ በመመለስ አዲስ ሕይወትን ሊጀምርላቸው መሆኑን ያሳያል። ዛሬም ይህ ክፍል የሚያስተምረን ፥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ የተነሣ ሕያው አምላክ መሆኑን ነው። እኛ የምናመልከው በመቃብር ያለን ሟች ሳይሆን ፥ መቃብርን ባዶ አድርጎ የተነሣውን የሕይወት ጌታ ነው። በሕይወታችን ውስጥ የሚገጥሙን ማንኛቸውም የሞትና የተስፋ መቁረጥ ድባቦች በጌታ ትንሣኤ ኃይል ይሸነፋሉ። ጌታ ዛሬም እንደ ጴጥሮስ በድካም ውስጥ ላለን ለእኛ ፥ በትንሣኤው ብርሃን ሊያነሣንና ወደ አዲስ ተስፋ ሊመራን ይፈልጋል። መቃብሩ ባዶ ነው ፤ ጌታችን ተነስቷል! ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ሴቶቹ በማለዳ ወደ መቃብር የሄዱት ለምንድን ነው? 👉ድንጋዩን ማን ያንከባልልልናል? ብለው መጨነቃቸው የነበራቸውን የሰውኛ አስተሳሰብ እንዴት ያሳያል? 👉መልአኩ (ጎልማሳው) “የተሰቀለውን የናዝሬቱን ኢየሱስን ትፈልጋላችሁ” ማለቱ ማንነቱን እንዴት ያረጋግጣል? 👉”ተነሥቷል በዚህ የለም” የሚለው ቃል ለክርስትና እምነት ያለው ፋይዳ ምንድን ነው? 👉ለጴጥሮስ ለብቻው መልእክት መላኩ ጴጥሮስ ከክህደቱ በኋላ ያለውን መታደስ እንዴት ያሳያል? 👉ሴቶቹ ፈርተው መሸሻቸው የክስተቱን ታላቅነትና አስፈሪነት እንዴት ይገልጻል? 👉የማርቆስ ወንጌል በዚህ (ቁጥር 8) ላይ ቢቆም ኖሮ ምን ዓይነት መልእክት ያስተላልፍ ነበር? 👉”ወደ ገሊላ ይቀድማችኋል” የሚለው ቃል የአገልግሎት መቀጠልን እንዴት ያሳያል? 👉ነጭ ልብስ መልበሱ ስለ ሰማያዊ መገለጥ ምን ይናገራል? 👉”አትደንግጡ” የሚለው የመልአኩ ቃል ለሚያምኑ ሁሉ ምን ዓይነት ሰላም ይሰጣል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በዚህ የማርቆስ ወንጌል መዝጊያ ክፍል ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከሞት ከተነሣ በኋላ መጀመሪያ ለመግደላዊት ማርያም እንደታየ እንመለከታለን። እርሷም ሄዳ አብረውት ለነበሩትና በሐዘንና በልቅሶ ላይ ላሉት ደቀመዛሙርት ብታበስራቸውም ፥ እነርሱ ግን አላመኑም ነበር። ከዚያም በኋላ ወደ ገጠር ለሚሄዱ ለሁለት ደቀመዛሙርት በሌላ መልክ ተገለጠላቸው ፤ እነርሱም ተመልሰው ለሌሎቹ ቢነግሩም አሁንም አላመኗቸውም። በመጨረሻም አሥራ አንዱ በማዕድ ተቀምጠው ሳለ ጌታ ተገለጠላቸውና ፥ የተነሣውን ያዩትን ስላላመኑ አለማመናቸውንና የልባቸውን ጥንካሬ ገሠጸ። ከዚያም እጅግ ታላቅ የሆነውን ተልዕኮ ሰጣቸው ፤ “ወደ ዓለም ሁሉ ሂዱ ወንጌልንም ለፍጥረት ሁሉ ስበኩ” አላቸው። ያመነ የተጠመቀ እንደሚድን ፥ ያላመነ ግን እንደሚፈረድበት አወጀ። ለሚያምኑትም ተከታይ ምልክቶችን ሰጣቸው ፤ በአፉ አጋንንትን እንደሚያወጡ ፥ በአዲስ ቋንቋ እንደሚናገሩ ፥ እባቦችን እንደሚይዙ ፥ የሚገድልም ነገር ቢጠጡ እንደማይጎዳቸውና በእጃቸውም በሽተኞችን እንደሚፈውሱ ቃል ገባላቸው። ጌታም ይህን ከተናገረ በኋላ ወደ ሰማይ አረገ በእግዚአብሔርም ቀኝ ተቀመጠ። እነርሱም ወጥተው በየስፍራው ሁሉ ሰበኩ ፥ ጌታም ከእነርሱ ጋር ይሠራ ነበር ፤ በምልክቶችም ቃሉን ያጸና ነበር። ይህ የመጨረሻ ክፍል የወንጌል ታሪክ ፍጻሜ ሳይሆን ፥ የቤተክርስቲያን አገልግሎት መጀመሪያ ነው። ጌታ መጀመሪያ ለመግደላዊት ማርያም መታየቱ እጅግ ጥልቅ ትርጉም አለው። ሰባት አጋንንት የወጡላትን ሴት መጀመሪያ የምስራቹ ተሸካሚ ማድረጉ ፥ የእግዚአብሔር ጸጋ ለማንኛውም ሰው ክፍት መሆኑንና ዝቅ ያሉትን ከፍ እንደሚያደርግ ያሳያል። ደቀመዛሙርቱ ደጋግመው መጠራጠራቸው ደግሞ ፥ ትንሣኤ በሰው አእምሮ የሚደረስበት ሳይሆን በእግዚአብሔር ኃይል የሚታመን መሆኑን ያስተምረናል። ጌታ የገሠጻቸው ስላላወቁ ሳይሆን ፥ ምስክሮቹን ባለማመናቸው ነው። አንድ ምሳሌ እንመልከት፦ አንድ ትልቅ ንጉሥ ጦርነቱን ድል አድርጎ ሲያበቃ ፥ የድሉን ዜና ለሕዝቡ ሁሉ የሚያደርሱ ፈጣን መልእክተኞችን እንደሚልክና ፤ መልእክተኞቹም በሄዱበት ሁሉ የንጉሡን ማኅተም ይዘው እንደሚንቀሳቀሱ ሁሉ ፤ ጌታም ደቀመዛሙርቱን የድሉ መልእክተኞች አደረጋቸው። ምልክቶቹ የተሰጡት ቃሉን ለማጽናት እንጂ ፥ ተአምራቱ በራሳቸው ግብ እንዲሆኑ አይደለም። ዛሬም ወንጌል በሚሰበክበት ስፍራ ሁሉ የእግዚአብሔር ኃይል አብሮ ይሠራል። “ወደ ዓለም ሁሉ ሂዱ” የሚለው ትእዛዝ ወንጌል ለአንድ ዘር ወይም ለአንድ ወገን ብቻ ሳይሆን ለፍጥረት ሁሉ የተሰጠ መሆኑን ያሳያል። ጌታ ወደ ሰማይ አርጎ “በእግዚአብሔር ቀኝ ተቀመጠ” መባሉ ፥ በምድር የጀመረውን የማዳን ሥራ ጨርሶ አሁን በክብር ሁሉን እየገዛ መሆኑን ያሳያል። ነገር ግን ጌታ በሰማይ ቢሆንም ፥ በምድር ካሉት ደቀመዛሙርቱ ጋር “አብሮ ይሠራ” ነበር። ይህ ለእኛ ትልቅ ማበረታቻ ነው ፤ በምናገለግልበትና በምንመሰክርበት ጊዜ ብቻችንን አይደለንም ፤ የትንሣኤው ጌታ ከእኛ ጋር ነው። ዛሬም ይህ ክፍል የሚያስተምረን ፥ እኛም የዚህ ታላቅ ተልዕኮ አካል መሆናችንን ነው። ጌታ የሰጠን ሥልጣን ኃጢአትንና የጨለማውን ኃይል ድል የምናደርግበት ነው። አለማመንን ጥለን በእርሱ ቃል ላይ ስንቆም ፥ ቃሉ በሕይወታችን በተአምራት ይገለጣል። የማርቆስ ወንጌል የሚደመደመው በዝምታ ሳይሆን ፥ በታላቅ እንቅስቃሴና በጌታ አብሮነት ነው። ዛሬም እኛ ሄደን ለዓለም የምንናገረው አንድ እውነት አለ ፤ እርሱም “ጌታ ተነሥቷል! ዛሬም ከእኛ ጋር ይሠራል!” የሚል ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች 👉ኢየሱስ መጀመሪያ ለማርያም መግደላዊት መገለጡ በወቅቱ ባሕል ለሴቶች ያለውን ክብር እንዴት ይለውጣል? 👉ደቀመዛሙርቱ መጀመሪያ የትንሣኤውን ዜና ለማመን ለምን ተቸገሩ? 👉”ወደ ዓለም ሁሉ ሂዱ” የሚለው ትእዛዝ የወንጌልን ዓለም አቀፋዊነት እንዴት ያሳያል? 👉ጥምቀት ከእምነት ጋር ተያይዞ መጠቀሱ ለድኅነት ያለውን አስፈላጊነት እንዴት ያሳያል? 👉አማኞችን የሚከተሉ ተብለው የተጠቀሱት ምልክቶች (አጋንንት ማውጣት፣ በአዲስ ቋንቋ መናገር…) ዓላማቸው ምንድን ነው? 👉ኢየሱስ ወደ ሰማይ ማረጉና “በእግዚአብሔር ቀኝ መቀመጡ” ስለ ክብሩ ምን ይነግረናል? 👉”ጌታ ከእነርሱ ጋር ይሠራ ነበር” የሚለው ቃል ለወንጌል ሰባኪዎች ምን ዓይነት መተማመኛ ይሰጣል? 👉”የልባቸውን ጥንካሬ ገሠጸ” የሚለው ቃል ስለ እምነት አስፈላጊነት ምን ያስጠነቅቃል? 👉እባብን መያዝና መርዝ መጠጣት ጉዳት አለማድረሱ ስለ መለኮታዊ ጥበቃ ምን ያስተምራል? 👉የወንጌል ስብከት “በምልክቶች መጽናቱ” ለቤተክርስቲያን እድገት ያለው ሚና ምንድን ነው?