የማርቆስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

የማርቆስ ወንጌል ጥልቅ ጥናት፡ ታሪካዊ፣ ዳራዊ እና ሥነ–መለኮታዊ ትንተና  በአዲስ ኪዳን መጻሕፍት መካከል ቅዱስ ማርቆስ የጻፈው ወንጌል በዝርዝር አቀራረቡ፣ በድርጊት ፍጥነቱና በሥነ-መለኮታዊ ትኩረቱ ልዩ ቦታ ይይዛል። ይህ ወንጌል የኢየሱስ ክርስቶስን ሕይወትና አገልግሎት እንደ መከራን የሚቀበል አገልጋይና የእግዚአብሔር ልጅ አድርጎ በማቅረብ፣ የአንባቢውን ትኩረት ወደ መስቀሉ ጉዞ ይስባል። ይህ ጥናት የወንጌሉን ታሪካዊ አመጣጥ፣ የጸሐፊውን ማንነትና የመጽሐፉን ዳራዊ ዳራ ከመረመረ በኋላ፣ እያንዳንዱን ምዕራፍና ቁጥር በዝርዝር በመተንተን ተግባራዊ ትምህርቶችንና አካራካሪ ጥያቄዎችን በስፋት ይዳስሳል።  የታሪካዊ እና ዳራዊ ዳሰሳ ትንተና  የማርቆስ ወንጌል በቤተክርስቲያን ታሪክና በዘመናዊው የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ውስጥ እንደ መሠረታዊ ሰነድ ይታያል። አብዛኞቹ ምሁራን ይህ ወንጌል ከመጀመሪያዎቹ ወንጌላት ቀድሞ እንደተጻፈ (Markan Priority) እና ለማቴዎስና ለሉቃስ ወንጌላት እንደ መሠረታዊ ምንጭነት ያገለገለ መሆኑን ይስማማሉ። ወንጌሉ በተለይ በድርጊት ላይ ያተኮረ (Action oriented) በመሆኑ፣ የኢየሱስን ትምህርቶች ከማቅረብ ይልቅ ለተአምራቱና ለሥራዎቹ ቅድሚያ ይሰጣል።  ጸሐፊውና የማንነት ጥያቄ  ምንም እንኳ መጽሐፉ ራሱ የጸሐፊውን ስም በቀጥታ ባይጠቅስም፣ የቀደሙት የቤተክርስቲያን አባቶችና ትውፊቶች መጽሐፉን ለዮሐንስ ማርቆስ ይሰጡታል። ማርቆስ የሐዋርያው ጴጥሮስ የቅርብ ረዳትና አስተርጓሚ እንደነበረ በፓፒያስ (Papias) ምስክርነት ይታወቃል። ማርቆስ በሐዋርያት ሥራ ውስጥ እንደተጠቀሰው የማርያም ልጅና የበርናባስ ዘመድ ሲሆን፣ ከሐዋርያው ጳውሎስና ከጴጥሮስ ጋር በወንጌል አገልግሎት ተሳትፏል። የጴጥሮስ ትዝታዎችና ምስክርነቶች ለዚህ ወንጌል መሠረት እንደሆኑ በሰፊው ይታመናል።  የመጻፊያ ዘመን፣ ቦታ እና ተደራሲያን  የመጻፊያ ዘመኑ በምሁራን መካከል ክርክር ያለበት ቢሆንም፣ አብዛኞቹ በ65 እና 75 ዓ.ም መካከል እንደሆነ ይገምታሉ። አንዳንዶች ደግሞ ከዚያ ቀደም ብሎ በ50ዎቹ ዓ.ም እንደተጻፈ ይከራከራሉ። መጽሐፉ የተጻፈበት ቦታ ሮም እንደሆነ የሚጠቁሙ ጠንካራ ማስረጃዎች አሉ። ወንጌሉ ለአይሁድ ያልሆኑ (አሕዛብ) አንባቢዎች መጻፉን የሚያሳዩ ፍንጮች በመጽሐፉ ውስጥ ይገኛሉ፤ ለምሳሌ የአይሁድ ወጎች መብራራታቸውና የአረማይክ ቃላት ወደ ግሪክ መተርጎማቸው ለዚህ ማስረጃ ነው።  የማርቆስ ወንጌል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን እንደ ታላቅ አገልጋይና የሰው ልጆችን ለማዳን መከራን እንደተቀበለ አዳኝ አድርጎ በግልጽ የሚያሳይ ድንቅ የሕይወት መጽሐፍ ነው። ይህ ወንጌል በታሪኮቹ ፍጥነትና በድርጊቶቹ ጥንካሬ የሚታወቅ ሲሆን በተለይም ኢየሱስ የታመሙትን በመፈወስና በተአምራቱ መለኮታዊ ኃይሉን እንዴት እንደገለጠ በዝርዝር ይተርካል። ማርቆስ በጽሁፉ ውስጥ የጌታን የሥራ ትጋትና የእግዚአብሔር መንግሥት መቅረብን በትጋት እያበሰረ በመጨረሻም የሰው ልጅ የመጣው ሊያገለግልና ነፍሱንም ለብዙዎች ቤዛ አድርጎ ሊሰጥ እንደሆነ በማስተማር የመስቀሉን ምስጢርና የትንሳኤውን ብርሃን በልባችን ውስጥ ይስላል። ይህ መጽሐፍ እውነተኛ ደቀ መዝሙርነት ምን ማለት እንደሆነና ጌታን መከተል ያለውን ዋጋ የሚያስረዳ ታላቅ የሕይወት መመሪያ በመሆኑ ለሁላችንም መንፈሳዊ ጥንካሬንና እውቀትን ያካፍላል።

ምልከታ እና ትርጓሜ  የማርቆስ ወንጌል አጀማመር እንደ ሌሎች ወንጌላት ከጌታችን ከኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ታሪክ ሳይሆን በቀጥታ የአገልግሎቱ ብስራት ከሆነው ከዮሐንስ መጥምቅ አገልግሎት ይነሳል። በዚህ ክፍል ውስጥ በታላቅ ትጋትና ፍጥነት ወደ ተግባር ስንገባ እናያለን። ዮሐንስ መጥምቅ በምድረ በዳ ሆኖ የንስሐን ጥምቀት ሲሰብክ እናገኘዋለን ፤ ይህም ድርጊት በብሉይ ኪዳን ነቢያት አስቀድሞ የተነገረውን ትንቢት የሚፈጽም ነበር። የዮሐንስ አለባበስና አመጋገብ ለየት ያለ ነበር ፤ የግመል ጠጉር ለብሶ በወገቡም ጠፍር ታጥቆ ይኖር ነበር ፣ ምግቡም አንበጣና የበረሃ ማር ነበር። ይህ የሚያሳየን ዮሐንስ ከዓለማዊ ቅንጦት ወጥቶ ሙሉ በሙሉ ለእግዚአብሔር ዓላማ ራሱን የሰጠ ሰው መሆኑን ነው። በዚያ ወቅት የይሁዳ ሰዎችና የኢየሩሳሌም ነዋሪዎች ሁሉ ወደ እርሱ እየመጡ ኃጢአታቸውን እየተናዘዙ በዮርዳኖስ ወንዝ ይጠመቁ እንደነበር ቃሉ ይነግረናል። ይህም ዮሐንስ ምን ያህል ተሰሚነትና ተጽዕኖ የነበረው መሪ እንደነበር ግልጽ ያደርግልናል።  የመጥምቁ ዮሐንስ አገልግሎት ዋና ዓላማ የጌታን መንገድ ማዘጋጀት ነበር። በጥንት ዘመን አንድ ንጉሥ ወደ አንድ አካባቢ ከመሄዱ በፊት መንገዱ እንዲስተካከልና እንቅፋቶቹ እንዲወገዱ መልእክተኛ ይላክ ነበር ፤ ዮሐንስም ለሰላሙ ንጉሥ ለኢየሱስ ክርስቶስ መንገዱን የሚጠርግ መልእክተኛ ሆኖ መጣ። ይህ “መንገድ መጠረግ” የተባለው ግን ተራ የመሬት መንገድ ሳይሆን የሰው ልጅ የልብ መንገድ ነው። በንስሐ አማካኝነት ልብን ለክርስቶስ ማዘጋጀት ለአገልግሎቱ ዋነኛ ትኩረት ነበር። ዮሐንስ ስለ ራሱ ያለው ትርጓሜ እጅግ የሚገርም ትሕትና የተሞላበት ነው ፤ “ከእኔ በኋላ ከእኔ የሚበረታ ይመጣል ፣ ጎንበስ ብዬ የጫማውን ጠፍር መፍታት የማይገባኝ” በማለት ክርስቶስን ከፍ አድርጎ ራሱን ዝቅ ያደርጋል።  የእርሱ ጥምቀት በውኃ ለንስሐ ሲሆን የክርስቶስ ጥምቀት ግን በመንፈስ ቅዱስ ሆኖ ውስጣዊ ማንነትን የሚለውጥ መሆኑን ያስተምረናል። ዮሐንስ የብርሃኑ ምስክር እንጂ ብርሃኑ ራሱ እንዳልሆነ በግልጽ በማሳየት ፣ እውነተኛ አገልጋይ ምን ጊዜም ሰዎችን ወደ ራሱ ሳይሆን ወደ ክርስቶስ ማመልከት እንዳለበት ትልቅ ትምህርት ይሰጠናል።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ማርቆስ ወንጌሉን “የእግዚአብሔር ልጅ የኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል መጀመሪያ” ብሎ መጀመሩ ለምን አስፈለገ?  👉በቁጥር 2-3 ላይ የተጠቀሱት የብሉይ ኪዳን ጥቅሶች የዮሐንስን አገልግሎት እንዴት ያብራራሉ?  👉ዮሐንስ በምድረ በዳ ማስተማሩና ማጥመቁ ምን ትርጉም አለው?  👉”የንስሐ ጥምቀት ለኃጢአት ስርየት” የሚለው ሃሳብ በወቅቱ ለነበሩት አይሁድ ምን አንድምታ ነበረው?  👉የዮሐንስ አለባበስና አመጋገብ ስለ ማንነቱና ስለ ተልዕኮው ምን ይነግረናል?  👉ዮሐንስ ከእርሱ በኋላ ስለሚመጣው አካል የተናገረው ምስክርነት የእርሱን ትሕትና እንዴት ያሳያል?  👉በመንፈስ ቅዱስ መጠመቅና በውኃ መጠመቅ መካከል ያለውን ልዩነት ዮሐንስ እንዴት ገለጠው?  👉ዮሐንስ የጫማውን ጠፍር መፍታት እንኳ አይገባኝም ማለቱ ስለ ክርስቶስ ታላቅነት ምን ያስተምራል?  👉የዮሐንስ አገልግሎት ለአይሁድ መሪዎች የፈጠረው ተግዳሮት ምን ይመስል ነበር?  👉በምድረ በዳ የሚጮኽ ድምጽ መባሉ ከብሉይ ኪዳን መንፈሳዊ ዳራ አንጻር እንዴት ይታያል? 

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ውስጥ ወንጌላዊው ማርቆስ የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስን የአገልግሎት መጀመሪያ በሁለት ተቃራኒ በሚመስሉ ግን ደግሞ ተያያዥ በሆኑ ትዕይንቶች ይሥልልናል። በመጀመሪያ ኢየሱስ ከገሊላ ናዝሬት መጥቶ በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ ሲጠመቅ እናየዋለን። ገና ከውኃው ሲወጣ ሰማያት ሲቀደዱ መንፈስ ቅዱስም እንደ ርግብ በእርሱ ላይ ሲወርድ ታየ። በዚያው ቅጽበት ደግሞ “በአንተ ደስ የሚለኝ የምወድህ ልጄ አንተ ነህ” የሚል ድምፅ ከሰማይ ተሰማ። ይህ ትዕይንት እጅግ ክብርና ሰላም የሞላበት ቢሆንም ፤ ወዲያውኑ ግን መንፈስ ቅዱስ ወደ ምድረ በዳ አወጣው። በዚያም ለአርባ ቀናት በአራዊት መካከል ሆኖ በሰይጣን ተፈተነ ፤ መላእክትም ያገለግሉት ነበር። ማርቆስ እዚህ ጋር ዝርዝር የፈተና ዓይነቶችን ከመጥቀስ ይልቅ ድርጊቱ የተፈጸመበትን ሁኔታና የኢየሱስን ድል አድራጊነት በአጭሩና በጥንካሬ ይነግረናል።  የኢየሱስ ጥምቀት እርሱ ኃጢአተኛ ስለነበረ ሳይሆን ከእኛ ከኃጢአተኞች ጋር ራሱን ለመለየትና የአገልግሎት ሹመቱን ለመቀበል የተፈጸመ ነው። ሰማያት መከፈታቸው በእግዚአብሔርና በሰው መካከል የነበረው መጋረጃ መወገዱን ሲያበስር ፤ የርግብ መውረድ ደግሞ የኢየሱስ አገልግሎት በኃይልና በሰላም የተሞላ መሆኑን ያሳያል። የአብ ምስክርነት ኢየሱስ የእግዚአብሔር የባሕርይ ልጅ መሆኑን ለዓለም ያወጀበት ታላቅ ሰነድ ነው።  ከዚህ ታላቅ ክብር በኋላ ወዲያውኑ ወደ ፈተና መሄዱ ትልቅ ትምህርት ይሰጠናል። መንፈስ ቅዱስ ወደ ምድረ በዳ “አወጣው” ወይም “ገፋው” ተብሎ መጻፉ ፈተናው በእግዚአብሔር ፈቃድና እቅድ ውስጥ እንደነበር ያሳየናል። ኢየሱስ የመጀመሪያው አዳም በገነት ተሸንፎ ያጣውን ክብር ፤ እርሱ በምድረ በዳ ድል አድርጎ ሊመልስልን መጣ። በአራዊት መካከል መሆኑ የቀድሞዋን ሰላማዊት ገነት የሚያስታውስ ሲሆን ፤ መላእክት ማገልገላቸው ደግሞ ሰማያዊ ድጋፍ ፈጽሞ እንደማይለየው ምስክር ነው። ይህ ታሪክ ለእኛ የሚያስተምረን ከእግዚአብሔር ጋር ያለን ግንኙነት በጸና ቁጥር ፈተናዎች ሊመጡ እንደሚችሉና ፤ ነገር ግን በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ማንኛውንም የጠላት ውጊያ ማሸነፍ እንደምንችል ነው።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ ኃጢአት የሌለበት ሆኖ ሳለ ለምን በዮሐንስ እጅ ለመጠመቅ ፈለገ?  👉በኢየሱስ ጥምቀት ወቅት የተከናወኑት ሦስት ነገሮች (ሰማይ መቀደድ፣ መንፈስ መውረድ፣ ድምጽ መሰማት) ምን ያመለክታሉ?  👉”የምወድህ ልጄ አንተ ነህ” የሚለው ድምጽ ለኢየሱስ አገልግሎት ምን ዓይነት መሠረት ጣለ?  👉መንፈስ ቅዱስ ኢየሱስን ወዲያውኑ ወደ ምድረ በዳ መምራቱ (ማውጣቱ) ስለ መንፈሳዊ ሕይወት ምን ያስተምረናል?  👉አርባ ቀን በምድረ በዳ መፈተኑ ከእስራኤል ታሪክ ጋር ምን ተያያዥነት አለው? 👉ማርቆስ ኢየሱስ “ከአራዊት ጋር ነበረ” ማለቱ ምን ምስጢራዊ ትርጉም ሊኖረው ይችላል? 👉መላእክት ማገልገላቸው በፈተናው ወቅት የእግዚአብሔርን ድጋፍ እንዴት ያሳያል? 👉ከጥምቀት ማግስት ወደ ፈተና መገባቱ ለአማኞች ሕይወት ምን ትምህርት ይሰጣል?  👉ሰይጣን ኢየሱስን የመፈተኑ ዓላማ ከእግዚአብሔር መንግሥት መምጣት ጋር እንዴት ይያያዛል?  👉ማርቆስ ስለ ፈተናው ዝርዝር ሁኔታ (እንደ ማቴዎስና ሉቃስ) አለመጥቀሱ ስለ ወንጌሉ ባህሪ ምን ይነግረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ  የመጥምቁ ዮሐንስ መታሰር ለአንዱ አገልግሎት ማብቂያ ለሌላው ደግሞ መጀመሪያ ምልክት ነበረ። በዚህ ክፍል ውስጥ ኢየሱስ ወደ ገሊላ በመሄድ “ጊዜው ተፈጽሟል የእግዚአብሔርም መንግሥት ቀርባለች ንስሐ ግቡ በወንጌልም እመኑ” በማለት ታላቁን አዋጅ ሲያውጅ እናየዋለን። ይህ አዋጅ ዝም ብሎ ትምህርት ሳይሆን የሰማይ መንግሥት በምድር ላይ ስራ መጀመሯን የሚገልጽ የድል ዜና ነው። በመቀጠልም ጌታ በገሊላ ባሕር አጠገብ ሲያልፍ ስምዖንንና ወንድሙን እንድርያስን ፤ እንዲሁም የዘብዴዎስን ልጆች ያዕቆብንና ዮሐንስን በሥራ ላይ ሳሉ ያገኛቸዋል። እነዚህ ሰዎች ተራ ዓሣ አጥማጆች ነበሩ ፤ ነገር ግን ጌታ “ተከተሉኝ” የሚል ጥሪ ሲያቀርብላቸው ያለምንም ማቅማማት መረባቸውን ፣ ጀልባቸውንና ቤተሰባቸውን ትተው ሲከተሉት እንመለከታለን። የማርቆስ ወንጌል ይህን ኩነት ሲተርክ “ወዲያውም” የሚለውን ቃል በመጠቀም የጥሪውን አጣዳፊነትና የደቀመዛሙርቱን ፈጣን ምላሽ በጉልህ ያሳየናል።  የኢየሱስ የመጀመሪያ ስብከት በሁለት ዋና ዋና ዓምዶች ላይ የቆመ ነው ፤ እነርሱም “ንስሐ መግባት” እና “በወንጌል ማመን” ናቸው። ንስሐ ማለት ከአሮጌው መንገድ ዘወር ብሎ ወደ እግዚአብሔር ሐሳብ መመለስ ሲሆን ፤ ማመን ደግሞ በክርስቶስ በኩል የመጣውን የምስራች በሙሉ ልብ መቀበል ነው። የእግዚአብሔር መንግሥት መቅረብ ማለት ንጉሡ ኢየሱስ ክርስቶስ በመካከላችን መገኘቱና የእርሱ አገዛዝ በልባችን ውስጥ መጀመሩን ያመለክታል። የደቀመዛሙርቱ ጥሪ ደግሞ አስገራሚ የሆነ ለውጥን ይዞ መጥቷል። ዓሣ ያጠምዱ የነበሩትን ሰዎች “ሰው አጥማጆች” ሊያደርጋቸው መጥራቱ ፣ ወንጌል የሰውን ሕይወት ከምድራዊ ሙያ ወደ ሰማያዊ ተልእኮ እንዴት እንደሚያሻግር ያሳየናል። እውነተኛ ደቀመዝሙርነት “መተው” እና “መከተልን” ይጠይቃል። ስምዖንና እንድርያስ መረባቸውን (መተዳደሪያቸውን) ፤ ያዕቆብና ዮሐንስ ደግሞ አባታቸውንና ጀልባቸውን (ዝምድናቸውንና ንብረታቸውን) ትተው መሄዳቸው ለክርስቶስ የሚሰጥ ቅድሚያን ያሳያል። ጌታ ዛሬም እኛን የሚጠራን ባለንበት ሁኔታ ውስጥ ሆነን ነው ፤ ጥሪው ግን ካለንበት ሁኔታ አውጥቶ ለታላቅ ሰማያዊ ዓላማ ያዘጋጀናል። ክርስቶስን መከተል ማለት ራስን ለእርሱ ፈቃድ ማስገዛትና ሌሎችንም ወደ እርሱ ብርሃን የማምጣት መንፈሳዊ ጉዞ መጀመር ነው።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉የኢየሱስ አገልግሎት መጀመሪያ ከዮሐንስ መታሰር ጋር መገጣጠሙ ምን ትርጉም አለው? 👉”ጊዜው ተፈጸመ” የሚለው አገላለጽ ስለ እግዚአብሔር ዕቅድ ምን ይነግረናል?  👉በኢየሱስ ስብከት ውስጥ “ንስሐ መግባት” እና “በወንጌል ማመን” ለምን ተያይዘው ቀረቡ?  👉የመጀመሪያዎቹ ደቀመዛሙርት ጥሪ የተከናወነበት ሁኔታ (በሥራ ላይ ሳሉ) ምን ያስተምረናል?  👉”ሰውን አጥማጆች” የሚለው ዘይቤያዊ አገላለጽ የወንጌል አገልግሎትን ተፈጥሮ እንዴት ይገልጻል?  👉ደቀመዛሙርቱ መረባቸውንና አባታቸውን ትተው መከተላቸው ስለ መሰጠት (Commitment) ምን ያሳያል?  👉ኢየሱስ ለምን ተራ ዓሣ አጥማጆችን መረጠ?  👉”የእግዚአብሔር መንግሥት” በሚለው ቃል ውስጥ ያለው ዋና መልእክት ምንድን ነው?  👉ደቀመዛሙርቱ አባታቸውን ዘብዴዎስን ትተው መሄዳቸው ለቤተሰብ ያላቸውን ታማኝነት አይቃረንም?  👉የኢየሱስ ጥሪ “ተከተሉኝ” የሚል መሆኑ ስለ ደቀመዝሙርነት ምንነት ምን ይገልጻል?

ምልከታ እና ትርጓሜ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አገልግሎቱን በጀመረበት ወቅት ወደ ቅፍርናሆም በመግባት በሰንበት ቀን በምኩራብ ያስተምር ነበር። በዚያ የነበሩት ሰዎች ሁሉ በትምህርቱ እጅግ ተደነቁ ፤ ምክንያቱም እንደ ጻፎቻቸው ሳይሆን እንደ ባለሥልጣን ያስተምራቸው ነበርና። በዚሁ ምኩራብ ውስጥ ርኩስ መንፈስ የያዘው ሰው “የናዝሬቱ ኢየሱስ ሆይ! ከአንተ ጋር ምን አለን? ልታጠፋን መጣህን? ማን እንደሆንህ አውቄሃለሁ ቅዱሱ የእግዚአብሔር ነህ” በማለት ጮኸ። ኢየሱስም መንፈሱን ገስጾ አስወጣው ፤ ይህም ድርጊት በሰዎች ዘንድ ትልቅ መገረምን ፈጥሮ ዝናው በገሊላ ሁሉ ተሰማ። ከምኩራብ ወጥቶም ወደ ስምዖንና ወደ እንድርያስ ቤት ሄደ ፤ በዚያም የስምዖን አማት በንዳድ ታማ ተኝታ ስለነበር እጇን ይዞ አስነሳት ፤ ንዳዱም ወዲያው ለቀቃትና ማገልገል ጀመረች። በመጨረሻም ፀሐይ በጠለቀች ጊዜ የከተማው ሰው ሁሉ ሕመምተኞችንና አጋንንት ያደሩባቸውን ወደ ደጃፉ አመጡ ፤ እርሱም ብዙዎችን ፈወሰ ፤ አጋንንትም ማንነቱን ስላወቁ እንዳይናገሩ ከለከላቸው።  በዚህ ክፍል ውስጥ የምናየው የኢየሱስ ስልጣን በሁለት መልኩ የተገለጠ ነው ፤ በመጀመሪያ በቃሉ (በትምህርቱ) ሲሆን ፣ ሁለተኛው ደግሞ በተግባሩ (በተአምራቱ) ነው። የጻፎች ትምህርት በሰው ወግና በሕግ ትርጓሜ ላይ የተመሠረተ በመሆኑ ሕይወትን የመለወጥ ኃይል አልነበረውም ፤ የኢየሱስ ቃል ግን በቀጥታ የሰውን ልብ የሚነካና መንፈሳዊውን ዓለም የሚያዝ ነበር። ርኩሳን መናፍስት መለኮታዊ ማንነቱን ሊያውቁ ቢችሉም ፤ ጌታ ግን ምስክርነታቸውን አልተቀበለም። ይህም የሚያሳየን ክርስቶስ ማንነቱ እንዲታወቅ የሚፈልገው በጨለማው ዓለም ሳይሆን እርሱን በሚከተሉና በሚያምኑት ቅዱሳን ምስክርነት መሆኑን ነው።  የስምዖን አማት ተፈውሳ ወዲያውኑ ማገልገሏ ደግሞ እጅግ ጥልቅ ትርጉም አለው። ከጌታ ዘንድ የሚገኝ ማንኛውም ፈውስና በረከት ዓላማው እኛን ለማገልገል እንዲያበቃን ነው። ጌታ በምኩራብ ብቻ ሳይሆን በቤታችን ውስጥ ባለው ችግርም ጣልቃ እንደሚገባ እናያለን።  በምሽት ወደ ደጃፉ የመጡት ብዙኃን ሕዝቦች ደግሞ የሰው ልጅ ያለበትን ጥልቅ የሆነ የመፈወስ ጥም ያሳያሉ። ኢየሱስ ክርስቶስ ለሥጋዊ ሕመም ብቻ ሳይሆን ለነፍስ እስራትም እውነተኛው መፍትሔ እርሱ መሆኑን በቅፍርናሆም በሠራው ሥራ አረጋግጧል። ዛሬም ቢሆን ጌታ በእኛ ሕይወት ውስጥ ያለውን ማንኛውንም “ርኩስ መንፈስ” ወይም “የንዳድ ሕመም” በቃሉ ስልጣን የመፈወስ ኃይል አለው።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉የኢየሱስ ትምህርት ከጻፎች ትምህርት በምን ተለየ?  👉ርኩስ መንፈስ ኢየሱስን “የእግዚአብሔር ቅዱስ” ብሎ መጥራቱ ምን ያሳያል? 👉ኢየሱስ ርኩሳን መናፍስት ምስክርነት እንዲሰጡ ያልፈለገው ለምንድን ነው?  👉የጴጥሮስ አማት ከተፈወሰች በኋላ ወዲያውኑ ማገልገሏ ስለ ተአምራቱ ውጤት ምን ይነግረናል?  👉ከተማው ሁሉ በደጅ መሰብሰባቸው የኢየሱስን ተወዳጅነትና የሰዎችን ፍላጎት እንዴት ያሳያል?  👉ኢየሱስ አጋንንት እንዳይናገሩ መከልከሉ ከሥነ-መለኮታዊ ዓላማው ጋር እንዴት ይያያዛል?  👉እነዚህ ተአምራት የኢየሱስን መለኮታዊ ማንነት እንዴት ያረጋግጣሉ?  👉በምኩራብ ውስጥ ርኩስ መንፈስ ያለበት ሰው መገኘቱ ስለ ሃይማኖታዊ ተቋማት ምን ያስጠነቅቃል?  👉ኢየሱስ በምሽት ሁሉንም ድውያን መፈወሱ ስለ መለኮታዊ ርኅራኄው ምን ይናገራል?  👉 ሕዝቡ “ይህ ትምህርት ምንድን ነው? አጋንንትንም በሥልጣን ያዝዛቸዋል” ማለታቸው ስለ ኢየሱስ ሥልጣን ምን ዓይነት ግንዛቤ እንደነበራቸው ያሳያል? 

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ውስጥ ወንጌላዊው ማርቆስ የጌታችንን የኢየሱስን የዕለት ተዕለት የአገልግሎት ምስጢር ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። ጌታ በቅፍርናሆም ካከናወነው እጅግ አስደናቂና አድካሚ አገልግሎት በኋላ ፤ ገና በማለዳ ሳይነጋ ተነሥቶ ወደ ምድረ በዳ በመሄድ ሲጸልይ እንመለከተዋለን። ስምዖንና ጓደኞቹ በፈለጉት ጊዜ “ሁሉ ይፈልጉሃል” በማለት ሕዝቡ እርሱን ለመስማትና ለመፈወስ እንደሚጠባበቁ ቢነግሩትም ፤ እርሱ ግን “በዚያ ደግሞ ልሰብክ ወደ ሌላ አቅራቢያ መንደሮች እንሂድ ፤ ስለዚህ መጥቻለሁና” በማለት የአገልግሎቱን አድማስ አስፋፋ። በዚሁ ጉዞው ላይ ሳለ አንድ ለምጻም ወደ እርሱ መጥቶ በፊቱ ተንበረከከ ፤ “ብትወድስ ልታነጻኝ ትችላለህ” በማለት በትሕትና ተማጸነው። ጌታም እጅግ አዘነለትና እጁን ዘርግቶ ዳሰሰው ፤ “እወዳለሁ ንጻ” አለው። በዚያው ቅጽበት ለምጹ ለቀቀውና ሰውየው ነጻ። ጌታም ለካህን ራሱን እንዲያሳይና ለምስክርነት የሚገባውን እንዲያቀርብ አዝዞት ለማንም እንዳይናገር ቢያስጠነቅቀውም ፤ ሰውየው ግን ደስታው ስላልቻለና ዝም ማለት ስላልቻለ ነገሩን በየቦታው አወራው። ይህም የኢየሱስ ዝና በገሃድ እንዳይወጣና በምድረ በዳ እንዲቆይ አደረገው ፤ ሆኖም ሕዝቡ ከየአቅጣጫው ወደ እርሱ መምጣታቸውን አላቋረጡም።  የኢየሱስ የጸሎት ሕይወት ለአገልጋዮችና ለምእመናን ሁሉ ትልቅ መመሪያ ነው። ኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅ ሆኖ ሳለ ፤ ከአብ ጋር ያለውን ግንኙነት ለማደስና ኃይልን ለመቀበል ገና ሳይነጋ ወደ ብቸኝነት ስፍራ መሄዱ ጸሎት ለአገልግሎት ምን ያህል ወሳኝ እንደሆነ ያስገነዝበናል። ጸሎት የአገልግሎቱ ሞተር ነበር ፤ ያለ ጸሎት የሚደረግ አገልግሎት ደግሞ ፍሬ ቢስ መሆኑን በተዘዋዋሪ ያስተምረናል። እንዲሁም ጌታ በአንድ ስኬታማ ቦታ ላይ ብቻ ተወስኖ አለመቅረቱ ፤ ወንጌል ለሁሉም መንደርና ለሁሉም ሰው መድረስ ያለበት ሰማያዊ አደራ መሆኑን ያሳየናል።  የለምጻሙ ታሪክ ደግሞ የኢየሱስን ድንቅ ርኅራኄና መለኮታዊ ኃይል በግልጽ ያሳያል። በወቅቱ በነበረው የሕግ ሥርዓት ለምጻም “ርኩስ” ተብሎ ስለሚታሰብ ማንም አይነካውም ነበር ፤ የነካውም ሰው ሁሉ ርኩስ ይሆናል። ኢየሱስ ግን ያንን የሕግና የማኅበራዊ ርቀትን ጥሶ ለምጻሙን ዳሰሰው። ይህ “መዳሰስ” ጌታ በኃጢአትና በበሽታ የረከስነውን እኛን ለመንካት ዝቅ ማለቱን ያሳያል። ጌታ ለምጻሙን ሲነካው እርሱ አልረከሰም ፤ ይልቁንም የእርሱ ቅድስናና ንጽሕና ወደ ለምጻሙ ተላልፎ ሰውየውን ቀደሰው። ጌታ ዛሬም እኛን የሚጠይቀን “ብትወድስ” የሚል የእምነት ልብ ብቻ ነው ፤ የእርሱ ፈቃድ ደግሞ ሁልጊዜም እኛን ማዳንና መፈወስ ነው። ለምጻሙ ሰው ትእዛዙን ጥሶ ማውራቱ ከፍ ያለ የምስጋና ስሜት ቢሆንም ፤ እውነተኛ ደቀመዝሙርነት ግን ከስሜታዊ ምስክርነት ይልቅ ለጌታ ቃል ፍጹም ታዛዥ መሆን መሆኑን ከዚህ ታሪክ እንማራለን።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ በጣም ሥራ በበዛበት ወቅት ማለዳ ተነሥቶ መጸለዩ ለእኛ ምን ትምህርት ይሰጣል?  👉ደቀመዛሙርቱ “ሁሉ ይፈልጉሃል” ሲሉት ኢየሱስ ግን “ወደ ሌላ ስፍራ እንሂድ” ማለቱ የትኩረት አቅጣጫውን እንዴት ያሳያል?  👉ለምጻሙ ሰው “ብትወድስ ልታነጻኝ ትችላለህ” ማለቱ ስለ እምነቱ ምን ይናገራል?  👉ኢየሱስ ለምጻሙን መዳሰሱ (መንካቱ) በወቅቱ ከነበረው ሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ደንብ አንጻር ምን አንድምታ አለው?  👉የተፈወሰው ሰው ለካህን ራሱን እንዲያሳይ የታዘዘው ለምንድን ነው?  👉ሰውየው ትእዛዙን ጥሶ ምስጢሩን ማውራቱ በኢየሱስ አገልግሎት ላይ ምን ዓይነት እንቅፋት ፈጠረ?  👉”በምድረ በዳ ስፍራ ይኖር ነበር” የሚለው አገላለጽ ከኢየሱስ መገለልና ተወዳጅነት ጋር እንዴት ይጣጣማል?  👉ኢየሱስ ለምጻሙን በፈወሰ ጊዜ “እወዳለሁ ንጻ” ማለቱ ስለ አምላክ ፈቃደኝነት ምን ያስተምራል?  👉በብሉይ ኪዳን ሕግ (ሌዋውያን 14) መሠረት ለምጻሙ ማቅረብ ያለበት መሥዋዕት ዓላማው ምንድን ነው?  👉 የአገልግሎት ስኬት (Poplarity) ከወንጌል ዓላማ ጋር እንዴት ሊጋጭ እንደሚችል ከዚህ ክፍል ምን እንረዳለን?

ምልከታ እና ትርጓሜ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ቅፍርናሆም በተመለሰ ጊዜ ቃሉን ለመስማት የመጣው ሕዝብ ብዛት እስከ ደጃፍ ድረስ ቦታ እስኪታጣ ድረስ ነበር። በዚህ መሃል አራት ሰዎች አንድ ሽባ የሆነ ሰው ተሸክመው መጡ ፤ ነገር ግን ከሰዎች ብዛት የተነሳ ወደ ጌታ መቅረብ አልቻሉም። እነዚህ ሰዎች ግን ተስፋ አልቆረጡም ፤ ይልቁንም ወደ ቤቱ ጣሪያ ወጥተው ጣሪያውን በመንደል ሽባውን ሰው ከነአልጋው በኢየሱስ ፊት አወረዱት። ጌታም የእነርሱን እምነት አይቶ ለሽባው ሰው “ልጄ ሆይ ኃጢአትህ ተሰረየችልህ” አለው። በዚያ የነበሩ ጻፎች ግን በልባቸው “እግዚአብሔር ብቻ ካልሆነ በቀር ኃጢአት ሊያስተሰርይ ማን ይችላል?” በማለት ይከራከሩ ነበር። ኢየሱስም የልባቸውን አውቆ ኃጢአትን ይቅር የማለት ሥልጣን እንዳለው እንዲያውቁ ሽባውን “ተነሣና አልጋህን ተሸክመህ ወደ ቤትህ ሂድ” አለው። ሰውየውም ወዲያው ተነስቶ አልጋውን ተሸክሞ በሁሉ ፊት ወጣ።  ይህ ታሪክ እጅግ ጥልቅ የሆኑ መንፈሳዊ እውነቶችን ይዞልናል። በመጀመሪያ የአራቱ ጓደኛሞች ተግባር “ማህበራዊ እምነት” ወይም ለሌሎች መዳን የምናደርገውን ጥረት ያሳያል። ጌታ ተአምራቱን ያደረገው ሽባው በራሱ ባሳየው እንቅስቃሴ ሳይሆን በጓደኞቹ ጽኑ እምነት ምክንያት መሆኑን ማርቆስ ይነግረናል ፤ ይህም እኛ ለሌሎች በጸሎትና በድካም የምናደርገው ተፅዕኖ ውጤት እንዳለው ያስገነዝበናል።  በሁለተኛ ደረጃ ጌታ ለሽባው ሰው ከሥጋዊ ፈውስ ይልቅ የኃጢአት ይቅርታን ማስቀደሙ የሰው ልጅ ትልቁና ዋነኛው ችግር የነፍስ በሽታ መሆኑን ለማሳየት ነው። ኃጢአት በሰውና በእግዚአብሔር መካከል ያለውን ግንኙነት ያበላሸ ዋነኛ ጠላት በመሆኑ ፤  ጌታ መጀመሪያ የውስጥ ሰላሙን መለሰለት። ጻፎቹ “እግዚአብሔር ብቻ ካልሆነ በቀር ኃጢአት ሊያስተሰርይ ማን ይችላል?” ማለታቸው እውነት ቢሆንም ፤ ስህተታቸው ግን በፊታቸው የቆመው ኢየሱስ እግዚአብሔር መሆኑን አለማወቃቸው ነው።  በመጨረሻም ጌታ “ኃጢአትህ ተሰረየችልህ” ከሚለው የማይታይ መንፈሳዊ ቃል ይልቅ “ተነሣና ሂድ” የሚለው የሚታይ ተአምር ቀላል እንደሆነ አስረድቷል። ነገር ግን የሚታየውን ተአምር በማድረግ የማይታየውን የኃጢአት ይቅርታ የማድረግ ሥልጣን እንዳለው አረጋገጠ። ይህ ድርጊት ኢየሱስ ክርስቶስ የሰው ልጅን ከሥጋ ደዌ ብቻ ሳይሆን ከዘላለም የኃጢአት እስራት ነጻ የሚያወጣ አምላክ መሆኑን በግልጽ ያሳያል። እውነተኛ ፈውስ የሚጀምረው ከልብ ውስጥ መሆኑንና ጌታችን ደግሞ ለሁለቱም ፍጹም ባለቤት መሆኑን እንረዳለን።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ሽባውን የተሸከሙት አራት ሰዎች ያሳዩት እምነትና ጥረት ምን ያስተምረናል? 👉ኢየሱስ ከፈውሱ ቀድሞ ለምን የኃጢአት ይቅርታን አወጀ?  👉ጻፎቹ በልባቸው “ይህ ሰው ለምን እንዲህ ይናገራል?” ማለታቸው የእነርሱን ሃይማኖታዊ አቋም እንዴት ይገልጻል?  👉”ኃጢአትህ ተሰረየችልህ” ከማለትና “ተነሥተህ ሂድ” ከማለት የትኛው ይከብዳል? ለምን?  👉”የሰው ልጅ” የሚለው ርዕስ በዚህ ክፍል ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ መጠቀሱ ምን ዓይነት ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም አለው?  👉ሽባው ሰው ተነሥቶ በአልጋው መሄዱ በታዛቢዎች ላይ ምን ዓይነት ስሜት ፈጠረ? 👉ይህ ተአምር የኢየሱስን መለኮታዊ ሥልጣን እንዴት ያረጋግጣል?  👉በጣራው ላይ ቀዳዳ መሥራታቸው ስለ ጽናትና ስለ ፍላጎት ጥልቀት ምን ያስተምራል? 👉ኢየሱስ የሰዎችን ልብ ማወቁና ሃሳባቸውን መረዳቱ ስለ መለኮታዊነቱ ምን ይናገራል? 👉ኃጢአት ከሥጋዊ ደዌ ጋር ስላለው ተያያዥነት በዚህ ክፍል ምን ፍንጭ እናገኛለን?

ምልከታ እና ትርጓሜ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግመኛ በባሕር አጠገብ እያስተማረ ሳለ በመንገዱ ላይ ሌዊ የተባለውን የዘብዴዎስን ልጅ በቀረጥ መቀበያ ቦታ ተቀምጦ ተመለከተው። በዚያ ዘመን ቀራጮች በሕዝቡ ዘንድ እጅግ የተጠሉና እንደ ከዳተኛ የሚቆጠሩ ሰዎች ነበሩ ፤ ምክንያቱም ለሮም መንግሥት ግብር በመሰብሰብ ወገኖቻቸውን ያስጨንቁ ነበርና። ጌታ ግን ወደዚህ ሰው ተመልክቶ “ተከተለኝ” አለው ፤ ሌዊም ያንኑ ቅጽበት ተነሥቶ ተከተለው። ከዚህም በኋላ በሌዊ ቤት ታላቅ ግብዣ ተደረገ ፤ በዚያም ብዙ ቀራጮችና ኃጢአተኞች ከኢየሱስና ከደቀመዛሙርቱ ጋር በማዕድ ተቀመጡ። ይህንን ያዩ የሕግ መምህራንና ፈሪሳውያን ግን “ከቀራጮችና ከኃጢአተኞች ጋር ለምን ይበላል?” በማለት ደቀመዛሙርቱን መጠየቅ ጀመሩ። ኢየሱስም ጥያቄያቸውን ሰምቶ “ሕመምተኞች እንጂ ጤነኞች ሐኪም አያስፈልጋቸውም ፤ እኔም ኃጢአተኞችን እንጂ ጻድቃንን ልጠራ አልመጣሁም” የሚል የማይረሳ ምላሽ ሰጣቸው።  የሌዊ ጥሪ የእግዚአብሔር ጸጋ ለማንም ሰው ክፍት መሆኑን የሚያሳይ ትልቅ ማሳያ ነው። ጌታ ኢየሱስ ሌዊን የጠራው ከቅድስናው የተነሳ ሳይሆን ሊቀድሰው ስለወደደ ነው። ዓለም “ኃጢአተኛ” ብሎ ያገለለውን ሰው ጌታ “ደቀመዝሙሬ” ብሎ ጠራው። ሌዊም ጥሪውን ሲቀበል የነበረውን ትርፋማ የገቢ ምንጭና የሥልጣን ቦታ ትቶ መከተሉ ፤ የክርስቶስ ጥሪ ከማንኛውም ምድራዊ ጥቅም እንደሚበልጥ ያስረዳል።  ከኃጢአተኞች ጋር በማዕድ መቀመጡ ደግሞ ጌታ ሰዎችን ለማዳን ምን ያህል ዝቅ እንደሚል ያሳየናል። በጥንቱ ባሕል አብሮ መብላት ማለት ጥልቅ የሆነ መቀባበልንና ወዳጅነትን መግለጫ ነው። ኢየሱስ ከእነርሱ ጋር መብላቱ ኃጢአታቸውን ደግፎ ሳይሆን ፤ በቅርበት ፈልጓቸውና አግኝቷቸው ሊለውጣቸው ስለፈለገ ነው። ጌታ ራሱን እንደ “ሐኪም” መመሰሉ እጅግ የሚገርም ምሳሌ ነው። አንድ ሐኪም ወደ ሆስፒታል የሚሄደው በሽተኞችን ለመርዳት እንጂ በበሽታው ለመያዝ አይደለም ፤ ክርስቶስም ወደ ኃጢአተኞች የመጣው የኃጢአትን በሽታ ሊፈውስ እንጂ በኃጢአት ሊረክስ አይደለም።  ፈሪሳውያን ራሳቸውን “ጤነኛና ጻድቅ” አድርገው ስለቆጠሩ ሐኪሙን ሊቀበሉት አልቻሉም። ዛሬም ቢሆን የጌታን ምሕረት ለማግኘት መጀመሪያ የራሳችንን መንፈሳዊ ድህነትና ሕመም ማመን ይኖርብናል። ይህ ክፍል የሚያስተምረን ቤተክርስቲያን የጻድቃን ሙዚየም ሳይሆን የኃጢአተኞች ሆስፒታል መሆን እንዳለባት ነው። ጌታ ዛሬም ለእኛ “ተከተለኝ” ይለናል ፤ የእኛም ምላሽ እንደ ሌዊ ያለፈውን ማንነታችንን ትተን ወደ አዲሱ የጸጋ ሕይወት መግባት መሆን አለበት።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ኢየሱስ ቀራጭን ለደቀመዝሙርነት መምረጡ በወቅቱ ማኅበረሰብ ዘንድ ምን ዓይነት ድንጋጤ ሊፈጥር ይችላል?  👉ሌዊ ጥሪውን ተቀብሎ ወዲያውኑ መነሣቱ ስለ ወንጌል ኃይል ምን ይናገራል?  👉ከኃጢአተኞች ጋር አብሮ መብላት በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ባሕል ውስጥ ያለውን ትርጉም አብራሩ።  👉ፈሪሳውያን ኢየሱስን በቀጥታ ከመጠየቅ ይልቅ ደቀመዛሙርቱን የጠየቁት ለምንድን ነው? 👉”ባለ መድኃኒት” የሚለው ምሳሌ የኢየሱስን አገልግሎት ተፈጥሮ እንዴት ይገልጻል? 👉”ጻድቃንን ልጠራ አልመጣሁም” ማለቱ እውነተኛውን የጽድቅ ትርጉም እንዴት ያሳያል? 👉ቤተክርስቲያን ኃጢአተኞችን በመቀበል ረገድ ከዚህ ክፍል ምን ትማራለች?  👉ኢየሱስ በባሕር ዳር ማስተማሩና ሕዝቡ መከተላቸው ስለ አገልግሎቱ ስፋት ምን ይናገራል?  👉የቀራጮችና የኃጢአተኞች ማኅበራዊ ደረጃ በወቅቱ ምን ይመስል ነበር? 👉”ጤነኞች” የሚለው አገላለጽ ፈሪሳውያን ስላላቸው መንፈሳዊ ኩራት ምን ይገልጻል?

ምልከታ እና ትርጓሜ  በዚህ ክፍል ውስጥ የሃይማኖት መሪዎችና ሕዝቡ በሁለት ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ጌታን ሲጠይቁትና ሲተቹት እንመለከታለን። በመጀመሪያ የመጥምቁ ዮሐንስ ደቀመዛሙርትና ፈሪሳውያን ይጾሙ ሳለ ፤ የኢየሱስ ደቀመዛሙርት ግን ለምን እንደማይጾሙ ጥያቄ ቀረበ። ጌታም በምላሹ ስለ ሙሽራውና ስለ ሚዜዎቹ የሚናገር አስገራሚ ምሳሌ ሰጣቸው። ሙሽራው ከእነርሱ ጋር እያለ ሚዜዎቹ ሊያዝኑና ሊጾሙ እንደማይገባቸው ፤ ነገር ግን ሙሽራው ከእነርሱ የሚወሰድበት ጊዜ እንደሚመጣ ተናገረ። በመቀጠልም በአሮጌ ልብስ ላይ አዲስ ጨርቅ ስለመጣፍና አዲስ የወይን ጠጅ በአሮጌ አቁማዳ ስለማስቀመጥ ምሳሌዎችን በመጥቀስ አዲሱ መንፈሳዊ ሥርዓት ከድሮው ሥርዓት ጋር ሊቀላቀል እንደማይችል አስረዳ። በሁለተኛው ትዕይንት ደግሞ ደቀመዛሙርቱ በሰንበት ቀን በእርሻ መካከል ሲያልፉ እሸት ቀጥፈው በመብላታቸው ፈሪሳውያን “በሰንበት ያልተፈቀደውን ለምን ያደርጋሉ?” በማለት ከሰሷቸው። ኢየሱስም ዳዊት በራበው ጊዜ ያደረገውን በማስታወስና ሰንበት ለሰው እንደተፈጠረ እንጂ ሰው ለሰንበት እንዳልተፈጠረ በመግለጽ የመለኮታዊ ባለሥልጣንነቱን ማኅተም አሳረፈ።  ይህ ትምህርት በሃይማኖታዊ ሥርዓትና በእውነተኛ መንፈሳዊ ሕይወት መካከል ያለውን ልዩነት በግልጽ ያሳየናል። ጌታ ራሱን እንደ “ሙሽራ” መግለጹ ፤ እርሱ በመካከላችን መገኘቱ የደስታና የሠርግ ድግስ ያህል ታላቅ መሆኑን ያበስራል። ጾም ወደ እግዚአብሔር ለመቅረብ የምናደርገው ጉዞ ሲሆን ፤ ጌታ ራሱ በመካከላችን ካለ ግን ጾሙ ወደ ደስታ ይቀየራል። አዲሱ የወይን ጠጅ የተባለው የክርስቶስ ወንጌልና ጸጋ ነው። ይህ ጸጋ በአሮጌውና በደረቀው የሕግ አቁማዳ (ሥርዓት) ውስጥ ሊቀመጥ አይችልም። ጸጋው እንዲገለጥ አዲስና ለስላሳ የሆነ የልብ አቁማዳ ያስፈልጋል።  ለምሳሌ፦ አንድ ሰው የቆየና የዛገ መኪና ውስጥ እጅግ ዘመናዊና ኃይለኛ ሞተር ቢገጥም ፤ መኪናው የሞተሩን ኃይል መሸከም ስለማይችል ይበጣጠሳል። የክርስቶስም ወንጌል ልክ እንደዚሁ ነው ፤ የሰውን ውስጣዊ ማንነት ሳይቀይሩ በላዩ ላይ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችን መደረብ ምንም ፋይዳ የለውም።  ስለ ሰንበት የሰጠው ትርጓሜ ደግሞ እጅግ መሠረታዊ ነው። ሃይማኖታዊ ሕጎች የተሰጡት ሰውን ለመርዳትና ዕረፍት ለመስጠት እንጂ ሰውን ለማሰርና ለመጨቆን አይደለም። ፈሪሳውያን ሕጉን ከሰው ልጅ ሕይወት በላይ አድርገውት ነበር ፤ ጌታ ግን ሰንበትን የፈጠረው አምላክ በመሆኑ “የሰንበት ጌታ” መሆኑን አወጀ። ይህ ማለት ደግሞ እውነተኛው ዕረፍት የሚገኘው በዕለቱ ሳይሆን በዕለቱ ጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ውስጥ መሆኑን ያስተምረናል። ክርስቶስን ስናገኝ ከሃይማኖታዊ ሸክም ወጥተን ወደ ልጁ ነጻነትና ዕረፍት እንገባለን።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉የዮሐንስ ደቀመዛሙርትና ፈሪሳውያን ሲጾሙ የኢየሱስ ደቀመዛሙርት ያልጾሙት ለምንድን ነው?  👉”ሙሽራው ከእነርሱ ጋር ሳለ” የሚለው አገላለጽ የኢየሱስን ማንነት እንዴት ይገልጻል? 👉የአዲስ ጨርቅና የአዲስ ወይን ምሳሌዎች የሕግንና የወንጌልን ግንኙነት እንዴት ያሳያሉ?  👉ደቀመዛሙርቱ እሸት መቅጠፋቸው እንደ ስርቆት ሳይሆን እንደ ሰንበት መሻር የታየው ለምንድን ነው?  👉ኢየሱስ የዳዊትን ታሪክ (የገጽታውን ኅብስት መብላት) እንደ መከራከሪያ ያቀረበው ለምንድን ነው?  👉”ሰንበት ስለ ሰው ተፈጥሯል” የሚለው መርሕ የሃይማኖታዊ ሕግጋትን ዓላማ እንዴት ያብራራል?  👉ኢየሱስ “የሰንበት ጌታ” መሆኑን መግለጹ ከመለኮታዊ ሥልጣኑ ጋር እንዴት ይያያዛል?  👉በቁጥር 26 ላይ “አብያተር” ተብሎ መጠቀሱ ስለሚፈጥረው የታሪክ ክርክር ምን ምላሾች አሉ?  👉ሰንበትን ማክበርና ለሰው ፍላጎት ቅድሚያ መስጠት እንዴት ይጣጣማሉ?  👉አሮጌ አቁማዳ ለምን አዲሱን ወይን መሸከም አይችልም? ይህስ ለሃይማኖታዊ ሥርዓቶች ምን ትምህርት ይሰጣል?

ምልከታ እና ትርጓሜ፦ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በድጋሚ በሰንበት ቀን ወደ ምኩራብ ገባ ፤ በዚያም እጁ የሰለለች (የደረቀች) አንድ ሰው ነበረ። በዚያ የነበሩት ፈሪሳውያን ግን የሰውየው መፈወስ አልናፈቃቸውም ፤ ይልቁንም ኢየሱስን የሚከሱበት ምክንያት እንዲያገኙ እርሱ በሰንበት ይፈውሰው እንደሆነ በትኩረት ይጠባበቁት ነበር። ጌታም የልባቸውን ክፋት ስላወቀ ሽባውን ሰው በመካከላቸው እንዲቆም አደረገው። ከዚያም ለተሰበሰቡት ሰዎች “በሰንበት በጎ ማድረግ ተፈቅዶአልን? ወይስ ክፉ ማድረግ? ነፍስ ማዳን ወይስ መግደል?” የሚል እጅግ ጥልቅና ሞገስ ያለው ጥያቄ አቀረበላቸው። እነርሱ ግን መልስ አጡና ዝም አሉ። ጌታም በልባቸው ድርቀት እጅግ አዝኖና በቁጣ ዙሪያውን ተመልክቶ ሰውየውን “እጅህን ዘርጋ” አለው ፤ ሰውየውም በዘረጋ ጊዜ እጁ ወዲያውኑ ድና እንደ ሁለተኛዋ ሆነች። የሚገርመው ግን ይህን ድንቅ ተአምር ያዩት ፈሪሳውያን ተጸጽተው ጌታን ከማመስገን ይልቅ ወዲያውኑ ወጥተው ሄሮድሳውያን ከተባሉ የፖለቲካ ሰዎች ጋር በመሆን ኢየሱስን እንዴት እንደሚገድሉት መመካከር ጀመሩ።  ይህ ታሪክ በሃይማኖታዊ ግዴታና በመለኮታዊ ርኅራኄ መካከል ያለውን ሰፊ ልዩነት ያሳየናል። ጌታችን ኢየሱስ በምኩራብ መሃል ሰውየውን ማስቆሙ ተአምሩን በድብቅ ሳይሆን በገሃድ በማድረግ ፤ እውነት በጨለማ እንደማትደበቅ ለማሳየት ነው። ጌታ ያቀረበው ጥያቄ የፈሪሳውያንን ግብዝነት እርቃኑን ያስቀረ ነበር። እነርሱ በሰንበት ቀን ሰው እንዳይፈወስ “ሕግ” ሲጠብቁ ፤ በልባቸው ግን በዚያው በሰንበት ቀን ንጹሕ የሆነውን ጌታ ለመግደል “ክፉ” ያስቡ ነበር። ጌታ ግን በጎ ማድረግና ነፍስ ማዳን ጊዜ እንደማይወሰንለት በተግባር አሳየን።  ለምሳሌ፦ አንድ ሐኪም በመንገድ ላይ አደጋ ደርሶ ደሙ እየፈሰሰ ያለን ሰው ቢያገኝና “ዛሬ የእረፍት ቀኔ ስለሆነ አልረዳህም” ቢል ፤ ያ ሐኪም ሕጉን አከበረ ሊባል ይችላል? በፍጹም! ይልቁንም የሕጉን ዋና ዓላማ (ሕይወት ማዳንን) ጥሷል ማለት ነው። ፈሪሳውያንም ልክ እንደዚህ ነበሩ ፤ የሰንበትን ጌታ ይዘው በሰንበት ሕግ ሰውን ለማሰር ይሞክሩ ነበር።  ጌታ “እጅህን ዘርጋ” ሲለው ሰውየው የታዘዘው የማይችለውን ነገር ነበር ፤ ምክንያቱም እጁ የሰለለች ናት። ነገር ግን ለጌታ ቃል ታዝዞ ለመዘርጋት ሲሞክር ኃይልና ፈውስ አብሮት መጣ። ይህ የሚያስተምረን ጌታ የሚያዘንን ነገር ለማድረግ ስንነሳ ፤ እርሱ ደግሞ የሚያስፈልገውን ኃይልና ፈውስ እንደሚሰጠን ነው። ከሁሉም በላይ ግን እዚህ ጋር የሚታየው ትልቁ በሽታ የሰውየው እጅ መድረቅ ሳይሆን የፈሪሳውያኑ “ልብ መድረቅ” ወይም መጠንከር ነው። የሥጋ ሕመም በጌታ ቃል ይፈወሳል ፤ የልብ ድርቀት ግን ሰውን ከእግዚአብሔር ጸጋ ይለያል። ጌታ ዛሬም የደረቀውን ሕይወታችንን ሊያለምልም ይፈልጋል ፤ እኛም እንደ ሽባው ሰው እጃችንን (እምነታችንን) ወደ እርሱ መዘርጋት ብቻ ነው የሚጠበቅብን።  ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች  👉ፈሪሳውያን ሰውን ከመፈወስ ይልቅ ሕግን መጠበቅ ላይ ያተኮሩት ለምንድን ነው?  👉ኢየሱስ “በሰንበት በጎ ማድረግ ተፈቅዷል ወይስ ክፉ?” ብሎ የጠየቃቸው ጥያቄ ምን ዓይነት ወጥመድ ነበረው?  👉ኢየሱስ “በቁጣ ወደ እነርሱ እየተመለከተ” ማለቱ ስለ ኃጢአት ያለውን አቋም እንዴት ያሳያል?  👉”ልባቸው ስለ ደነደነ አዘነ” የሚለው አገላለጽ ስለ ኢየሱስ ስሜት ምን ይነግረናል?  👉ፈሪሳውያንና የሄሮድስ ወገኖች (ጠላቶች የነበሩ) በኢየሱስ ላይ ለመተባበር ምን አነሳሳቸው?  👉ይህ ክስተት የኢየሱስን ሞት አስቀድሞ እንዴት ያሳያል?  👉በሰንበት ቀን መፈወስ ለምን እንዲህ ያለ ትልቅ ተቃውሞ አስነሳ?  👉ኢየሱስ ሰውየውን “ወደ መካከለኛ ና” ማለቱ ተአምራቱን ይፋዊ ለማድረግ ለምን ፈለገ? 👉የእጅ መሠለል በወቅቱ ለነበረው ሰው የኑሮ ዋስትና ምን ማለት ነበር? 👉ሕጋዊነት (Legalism) ሰብአዊ ርኅራኄን እንዴት እንደሚገድል ከዚህ ክፍል አብራሩ።