የዕንባቆምን መጽሐፍ ማን ጻፈው? የዕንባቆም ጸሐፊ ማን ነበር?

በብሉይ ኪዳን ውስጥ ከሚገኙትና እጅግ አስገራሚ የጥያቄና መልስ አቀራረብ ካላቸው መጻሕፍት አንዱ የዕንባቆም መጽሐፍ ሲሆን፣ ሲጀምርም “ነቢዩ ዕንባቆም ያየው ሸክም ይህ ነው” (ዕንባቆም 1፥1) በማለት ጸሐፊውን ያስተዋውቃል። "ዕንባቆም" የሚለው የዕብራይስጥ ስም ትርጉም "እቅፍ"፣ "ማቀፍ" ወይም ደግሞ "ትግል" (መታገል) የሚል ጥልቅ መንፈሳዊ ፍች አለው። ይህ ስያሜ ነቢዩ ከእግዚአብሔር ጋር ያደረገውን ጥልቅ የሃሳብ ትግል፣ እንዲሁም በመጨረሻ በእምነት እቅፍ ውስጥ ማረፉን የሚያንጸባርቅ አስደናቂ ስም ነው።

ከታሪክና ከባህል አኳያ፣ ስለዚህ ጸሐፊ የትውልድ ሐረግ፣ ቤተሰብ ወይም ማኅበራዊ ዳራ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተሰጠ ሰፊ መረጃ የለም። ይሁን እንጂ፣ በመጽሐፉ መጨረሻ በምዕራፍ ሦስት ላይ የቀረበው የጸሎት መዝሙር አጨራረስ “ለመዘምራን አለቃ በባለ አውታር የዜማ ዕቃ” (ዕንባቆም 3፥19) ስለሚል፣ ዕንባቆም በቤተ መቅደስ ውስጥ ከሚያገለግሉ መዘምራን፣ በተለይም ከሌዋውያን ወገን እንደነበረ ብዙ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን ይገምታሉ። ይህ የሙዚቃ ዳራው መልእክቱን በቅኔና በመዝሙር መልክ እንዲያቀርብ አስችሎታል።

በመለኮታዊው የሥነ መለኮት አውድ፣ የዚህ ጸሐፊ ታላቅነት የሚታየው በመልእክቱ አቅጣጫ ነው። አብዛኛዎቹ ነቢያት ከእግዚአብሔር የተቀበሉትን መልእክት ይዘው ወደ ሕዝቡ ሲናገሩ፣ የዕንባቆም መጽሐፍ ግን ነቢዩ የሕዝቡን ሥቃይና የዘመኑን ግፍ ይዞ ወደ እግዚአብሔር የሚያደርገውን ሙግትና ውይይት የያዘ ነው። ጸሐፊው የሰው ልጅን ጥያቄዎችና ጥርጣሬዎች ሳይደብቅ በቀጥታ ወደ ፈጣሪ ዙፋን በማቅረብ፣ የሰውንና የመለኮትን ምልልስ በብዕሩ መዝግቧል።

በጸሐፊው ልብ ውስጥ የነበረው ውጥረት፣ ጻድቅ አምላክ ለምን በምድር ላይ ግፍን ዝም ብሎ ይመለከታል የሚል ነበር። ዕንባቆም በይሁዳ ውስጥ ያለውን የፍትሕ መጓደል ተመልክቶ ሲያዝን፣ እግዚአብሔር ደግሞ ከዚያ የባሰውን የባቢሎን (ከለዳውያን) መንግሥት ለፍርድ እንደሚያመጣ ሲነግረው ግራ ተጋብቷል። ሆኖም ጸሐፊው ከዚህ ጥልቅ ጥርጣሬና ጭንቀት ውስጥ ወጥቶ፣ ታላቅ የሆነውን “ጻድቅ ግን በእምነቱ በሕይወት ይኖራል” (ዕንባቆም 2፥4) የሚለውን የዘላለም እውነት ለዓለም አበርክቷል።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች ጥያቄዎቻችንንና ጥርጣሬያችንን እንዴት ወደ እግዚአብሔር ማቅረብ እንዳለብን ያስተምረናል። በሕይወታችን ወይም በዓለም ላይ የሚፈጸመውን ኢፍትሐዊነት ስናይ ግራ መጋባትና እግዚአብሔርን መጠየቅ ኃጢአት አይደለም። ዕንባቆም ያደረገው ጥያቄውን ለሰው ማማረር ሳይሆን፣ ወደ አምላኩ ዙፋን ማቅረብ ነበር፤ እኛም በጨለመብን ጊዜ በጸሎት ጌታን ብንጠይቅ፣ እርሱ የልባችንን ማዕበል ጸጥ የሚያደርግ መልስ ይሰጠናል።

በማጠቃለያም፣ የዕንባቆም ጸሐፊነት ከጥርጣሬ ወደ ፍጹም እምነት የተደረገን መንፈሳዊ ጉዞ ያሳያል። "ከእግዚአብሔር ጋር የሚደረግ ቅን ትግል፣ በመጨረሻ በእምነት እቅፍ ውስጥ ያሳርፋል" እንደሚባለው፣ ዕንባቆም ጥያቄዎቹን ወደ እምነት መዝሙር የቀየረ ታላቅ ነቢይ ነበር።