የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ
ምልከታ እና ትርጓሜ
የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ የመጨረሻው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከተለያዩ የሃይማኖትና የፖለቲካ ቡድኖች የቀረቡለትን አስቸጋሪ ጥያቄዎች በመለኮታዊ ጥበብ የመለሰበትና የራሱንም ማንነት የገለጠበት ጥልቅ ክፍል ነው። መሪዎቹ ጌታን በንግግር ጠልፈው ለሮም ባለሥልጣናት አሳልፈው ለመስጠት ፈልገው ነበር። ለዚህም ሲሉ ጻድቃን መስለው የሚቀርቡ ሰላዮችን ላኩበት። መጀመሪያ ያቀረቡት ጥያቄ “ለቄሣር ግብር መስጠት ተገቢ ነው ወይስ አይደለም?” የሚል ነበር። ይህ ጥያቄ እጅግ አደገኛ ነበር፤ አዎ ቢል አይሁድ እንደ ከዳተኛ ይቆጥሩታል፣ አይደለም ቢል ደግሞ የሮም መንግሥት እንደ ዓመፀኛ ይከስሰዋል።
ጌታችን ግን ተንኮላቸውን አውቆ አንድ ዲናር እንዲያሳዩት ጠየቀ። በሳንቲሙ ላይ ያለው መልክና ጽሕፈት የማን እንደሆነ ጠየቃቸው፤ እነርሱም “የቄሣር ነው” ብለው መለሱ። ጌታችንም “እንግዲያስ የቄሣርን ለቄሣር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር አስረክቡ” በማለት መለሰላቸው። ይህ ድንቅ ምላሽ አማኞች ለምድራዊ መንግሥት ያለባቸውን ግዴታ እንዲወጡ፣ በተመሳሳይ ጊዜ ግን ከምንም በላይ ለእግዚአብሔር ታማኝ መሆን እንዳለባቸው ያስተምራል። ሳንቲሙ የቄሣር መልክ ስላለበት ለቄሣር ይሰጣል፤ ሰው ግን የእግዚአብሔር መልክ ስላለበት ሙሉ ሕይወቱን ለእግዚአብሔር መስጠት ይኖርበታል። ሰላዮቹ በዚህ ጥበብ ተገርመው ዝም አሉ።
ቀጥሎም ትንሣኤ ሙታን የለም የሚሉ ሰዱቃውያን ቀረቡ። እነርሱም ሰባት ወንድማማቾች አንዲትን ሴት አግብተው ስለሞቱ፣ በትንሣኤ ቀን የማን ሚስት ትሆናለች? የሚል ለክርክር የሚመች የሚመስል ጥያቄ አቀረቡ። ጌታችን ግን በምድርና በሰማይ ያለውን ሕይወት ልዩነት አስረዳቸው። በዚህ ዓለም ያገባሉ ይጋባሉ፤ በዚያኛው ዓለም ግን እንደ መላእክት ናቸው እንጂ አያገቡም፤ ደግሞም ሊሞቱ አይችሉም። እግዚአብሔር የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ መሆኑን በመጥቀስ “የሕያዋን አምላክ ነው እንጂ የሙታን አይደለም” በማለት ትንሣኤ እውነት መሆኑን አረጋገጠ። ይህ የሚያስተምረን ከሞት በኋላ ያለው ሕይወት ከምድራዊ አስተሳሰባችን በላይ የሆነ የክብር ሕይወት መሆኑን ነው።
ጌታችንም መልሶ “ክርስቶስ የዳዊት ልጅ ነው እንዴት ይባላል?” በማለት ጠየቃቸው። ዳዊት ራሱ በመዝሙር “ጌታ ጌታዬን፦ ጠላቶችህን የእግርህ መርገጫ እስካደርግልህ ድረስ በቀኜ ተቀመጥ አለው” ብሎ ጽፏል። ዳዊት ጌታ ብሎ ከጠራው እንዴት ልጁ ይሆናል? ይህ ጥያቄ የክርስቶስን አምላክነትና ሰውነት የሚያሳይ ነው። እርሱ በሥጋ ከዳዊት ዘር ቢወለድም፣ በመለኮቱ ግን ከዳዊት በፊት የነበረና የዳዊት ጌታ ነው። ክርስቶስ ፍጹም ሰውና ፍጹም አምላክ መሆኑን ይህ ክፍል በሚገባ ያስረዳል።
በመጨረሻም ጌታችን ደቀ መዛሙርቱ ከጻፎች (የሕግ መምህራን) እንዲጠበቁ አስጠነቀቀ። እነዚህ ሰዎች ረጅም ልብስ ለብሰው መዞርን፣ በገበያ ሰላምታን፣ በምኩራብና በግብዣ የክብር ቦታን ይወዳሉ። በሌላ በኩል ግን የመበለቶችን ቤት ይበላሉ (ንብረት ይዘርፋሉ)፤ ለማስመሰልም ጸሎታቸውን ያረዝማሉ። እነዚህ ሰዎች የባሰ ፍርድ እንደሚቀበሉ ተናገረ። እውነተኛ ሃይማኖት ውጫዊ ግርማ ሳይሆን የልብ ቅንነትና ለተቸገሩት የሚራራ ልብ መሆኑን እንረዳለን። እግዚአብሔር የሚፈልገው ዝናንና ክብርን ሳይሆን፣ በእውነትና በትሕትና የሚቀርብን ልብ ነው።
ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች
👉“የቄሣርን ለቄሣር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር” (ቁ. 25) የሚለው መመሪያ ለአማኞች ዜግነት ምን ትርጉም አለው?
👉ሰዱቃውያን ስለ ሰባት ወንድማማቾች ያቀረቡት ጥያቄ (ቁ. 28-33) ስህተቱ ምን ነበር?
👉በትክክለኛው ትንሳኤ ያሉ ሰዎች እንደ መላእክት እንደሚሆኑ መገለጹ (ቁ. 36) ስለ ዘላለማዊ ሕይወት ምን ያስተምረናል?
👉እግዚአብሔር የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ መባሉ ትንሳኤን እንዴት ያረጋግጣል?
👉ክርስቶስ የዳዊት ልጅ ሆኖ ሳለ ዳዊት እንደገና “ጌታዬ” (ቁ. 41-44) ብሎ የጠራው እንዴት ነው?
👉ጸሐፍት ረጅም ልብስ በመልበስና የክብር ቦታ በመፈለግ የሚያደርጉት ግብዝነት ለምን ተወገዘ?
👉“የመበለቶችን ቤት የሚበሉ” (ቁ. 47) ተብለው የተገሠጹት ለምንድን ነው?
👉ኢየሱስ በጠላቶቹ ጥያቄ ሳይሸነፍ በጥበብ መመለሱ ለደቀ መዛሙርቱ ምን አይነት ትምህርት ሰጠ?