የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም በሚጓዝበት ወቅት በገሊላና በሰማርያ መካከል ባለ መንገድ ላይ ሲያልፍ አሥር ለምጻሞች ተገናኙት። በዚያ ዘመን ሕግ መሠረት ለምጻሞች ከማኅበረሰቡ ተለይተው በሩቅ እንዲቆሙ ይገደዱ ስለነበር፣ እነዚህም ሰዎች ራቅ ብለው በመቆም ድምፃቸውን ከፍ አድርገው “ኢየሱስ ሆይ፥ መምህር ሆይ፥ ማረን” በማለት ጮኹ። ይህ ጩኸት ተስፋ የቆረጠ ሰው ለብቻው የሚያወጣው የጭንቀት ድምፅ ብቻ ሳይሆን፣ በጌታችን ሥልጣን ላይ ያላቸውን እምነትም የሚያሳይ ነበር። ጌታችን ባያቸው ጊዜ “ሄዳችሁ ራሳችሁን ለካህናት አሳዩ” አላቸው። ይህ ትእዛዝ ትልቅ የእምነት ፈተና ነበረው፤ ምክንያቱም ገና አልተፈወሱም ነበር። በወቅቱ የነበረው ሥርዓት አንድ ለምጻም መፈወሱን የሚያረጋግጠውና ወደ ማኅበረሰቡ እንዲቀላቀል የሚፈቅደው ካህን ብቻ ነበር። የሚገርመው ነገር እነዚህ ሰዎች ገና ለውጥ ሳያዩ በቃሉ ብቻ ታምነው ጉዞ መጀመራቸው ነው። በታዛዥነት ሲሄዱም በመንገድ ላይ ሳሉ ካሉበት አስከፊ ደዌ ነጹ። ይህ የሚያስተምረን የእግዚአብሔር ተአምራት ብዙ ጊዜ የሚገለጠው በቃሉ ታምነን የመጀመሪያውን የእምነት እርምጃ ስንራመድ መሆኑን ነው። ካገኙት ታላቅ ፈውስ በኋላ ካጋጠመው ሁኔታ ግን እጅግ የሚያሳዝንና የሚያስደንቅ ነገር ተከሰተ። ከአሥሩ ሰዎች መካከል የተፈወሰ መሆኑን ባየ ጊዜ በታላቅ ድምፅ እግዚአብሔርን እያከበረ የተመለሰው አንዱ ብቻ ነበር። እርሱም በጌታችን እግር ስር በግንባሩ ተደፍቶ አመሰገነው፤ የሚገርመው ደግሞ ይህ ሰው አይሁዳዊ ሳይሆን በአይሁድ ዘንድ የተናቀው ሳምራዊ መሆኑ ነው። ሌሎቹ ዘጠኙ ምናልባት ወደ ቤተሰቦቻቸውና ወደ ቀድሞ ሕይወታቸው ለመመለስ ቸኩለው ምስጋናን ዘነጉት። ጌታችንም “አሥሩ አልነጹምንም? ዘጠኙስ የት አሉ? ከዚህ ከእንግዳ በቀር እግዚአብሔርን ሊያከብሩ የተመለሱ አልተገኙም?” በማለት ጠየቀ። ይህ የጌታችን ጥያቄ ዛሬም ለእያንዳንዳችን ይቀርባል። ብዙ ጊዜ በመከራ ወቅት ወደ እግዚአብሔር እንጮኻለን፤ መፍትሔ ሲመጣ ግን የሰጠንን ጌታ ትተን በስጦታው ብቻ ተጠምደን እንቀራለን። ምስጋና ስጦታውን ከሰጠን ጌታ ጋር የሚያገናኝ ድልድይ ነው። ዘጠኙ ሰዎች ሥጋዊ ፈውስን ብቻ አግኝተው ሲሄዱ፣ የተመለሰው ሳምራዊ ግን ከፈውሱ በተጨማሪ የጌታን ባርኮትና መንፈሳዊ ሰላምን አገኘ። ጌታችንም “ተነሥተህ ሂድ፤ እምነትህ አድኖሃል” አለው። እዚህ ላይ “አድኖሃል” የሚለው ቃል ከሥጋዊ ፈውስ በላይ የሆነውን የነፍስ ድኅነትና ሙሉ መሆንን ያመለክታል። ከዚህ ታሪክ የምንረዳው ዋናው ቁምነገር ምስጋና ተራ ሥርዓት ሳይሆን የልብ መከፈት መሆኑን ነው። እግዚአብሔር ለሚያደርግልን ነገር ሁሉ እውቅና መስጠትና ወደ እርሱ መመለስ ይኖርብናል። ብዙዎች በረከቱን ይቀበላሉ፣ ጥቂቶች ግን በረከቱን የሰጠውን አምላክ ያመልካሉ። እኛ ግን እንደዚያ ሳምራዊ ከማንኛውም በረከት በላይ ሰጪውን በማክበርና በማመስገን ከጌታ ጋር ያለንን ግንኙነት ልናጸና ይገባል። ምስጋና በረከታችን እንዲቀጥልና ልባችን በእግዚአብሔር ሰላም እንዲሞላ ያደርጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉አሥሩ ለምጻሞች ገና ሳይፈወሱ ወደ ካህናት እንዲሄዱ መታዘዛቸው ስለ እምነታቸው ምን ይናገራል?👉ከአሥሩ መካከል አንድ ብቻ (ያም ሳምራዊ) ተመልሶ ማመስገኑ ስለ ምስጋና እጥረት ምን ያስተምረናል?👉ኢየሱስ “እምነትህ አድኖሃል” (ቁ. 19) ያለው ለሳምራዊው ብቻ የሆነው ለምንድን ነው?👉ምስጋና በፈውስና በድነት ሂደት ውስጥ ያለው ስፍራ ምንድን ነው?👉ሌሎቹ ዘጠኙ ወደ ቤታቸው ወይስ ወደ ካህናት ብቻ ሄደው ይሆን? የምስጋና መዘንጋታቸውስ ምን ያሳያል?👉እግዚአብሔር ከእኛ የሚፈልገው ትልቁ ነገር አምልኮና ምስጋና መሆኑን ከዚህ ታሪክ ምን እንማራለን?👉ለምጻሞቹ በርቀት ቆመው መጮኻቸው በሕግ የነበረባቸውን መገለል እንዴት ያሳያል?👉በሕይወታችን ውስጥ ለተደረጉልን ትንንሽና ትልልቅ ነገሮች ያለን የምስጋና ልምምድ ምን ይመስላል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የእግዚአብሔር መንግሥት መቼ ትመጣለች? የሚለው የፈሪሳውያን ጥያቄ በዘመኑ የነበረውን የተሳሳተ ምድራዊና ፖለቲካዊ አመለካከት የሚያሳይ ነው፡፡ እነርሱ የሚጠብቁት የእግዚአብሔር መንግሥት በታላቅ ግርማ፣ በጦር ኃይልና በአይሁድ ነፃ መውጣት የሚገለጥ ይመስላቸው ነበር፡፡ ጌታችን ግን የእግዚአብሔር መንግሥት በመጠባበቅና በምልክት የምትመጣ እንዳልሆነች ገለጸላቸው፡፡ “እነሆ በዚህ አለች” ወይም “በዚያ አለች” ተብላ በዐይን እንደምትታይ ነገር አትገለጥም፤ ይልቁንም የእግዚአብሔር መንግሥት “በውስጣችሁ ናት” በማለት ጥልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ሰጠ፡፡ ይህ የሚያሳየው የእግዚአብሔር መንግሥት መጀመሪያ በሰው ልብ ውስጥ በክርስቶስ ጌትነትና በቃሉ ታዛዥነት የምትጀምር መሆኗን ነው፡፡ እግዚአብሔር በልባችን ላይ ሲነግሥ፣ መንግሥቱ በውስጣችን ትመሰረታለች፡፡ ጌታችን በመቀጠል ትኩረቱን ወደ ደቀ መዛሙርቱ አደረገና ስለ ሰው ልጅ ቀን (ስለ ዳግም ምጽዓቱ) አስጠነቀቃቸው፡፡ የሰው ልጅ የሚገለጥበት ቀን እንደ መብረቅ ድንገተኛና ከሰማይ ዳር እስከ ሰማይ ዳር ብርሃኑ እንደሚታይ ግልጽ ነው፡፡ ሰዎች “እነሆ በዚህ አለ” ወይም “እነሆ በዚያ አለ” ቢሏችሁ አትከተሉ በማለት ከመሰረተ ቢስ ወሬዎችና ከሐሰተኛ ትምህርቶች እንድንጠበቅ አዘዘን፡፡ ጌታ በክብር ከመመለሱ በፊት ግን ብዙ መከራ ሊቀበልና በዚያ ትውልድ ሊናቅ እንደሚገባው በመናገር፣ የመስቀሉ መንገድ ለክብሩ መሠረት መሆኑን አሳሰበ፡፡ የጌታን መምጣት ድንገተኛነት ለማስረዳት ጌታችን ሁለት ታሪካዊ ምሳሌዎችን ተጠቀመ፡፡ የመጀመሪያው የኖኅ ዘመን ነው፡፡ ሰዎች እስከዚያች ኖኅ ወደ መርከብ እስከገባባት ቀን ድረስ ይበሉ፣ ይጠጡ፣ ያገቡና ይጋቡ ነበር፤ የጥፋት ውኃው መጥቶ እስካጠፋቸው ድረስም ምንም አላስተዋሉም ነበር፡፡ ሁለተኛው ደግሞ የሎጥ ዘመን ነው፡፡ በሰዶም የነበሩ ሰዎች ይበሉ፣ ይጠጡ፣ ይገዙ፣ ይሸጡ፣ ይተክሉና ይገነቡ ነበር፤ ከሰማይ እሳትና ዲን ወርዶ እስኪያጠፋቸው ድረስ በምድራዊ ሕይወታቸው ብቻ ተጠምደው ነበር፡፡ እነዚህ ሰዎች የጠፉት በመብላትና በመጠጣት ወይም በመገንባት ሳይሆን፣ እነዚህን ተግባራዊ ነገሮች ከዘላለማዊው የእግዚአብሔር ፈቃድ አስበልጠው መንፈሳዊ ንቃታቸውን በማጣታቸው ነው፡፡ በዚያ ቀን ሊኖረን የሚገባውን የቁርጠኝነት ደረጃ ጌታችን ሲያስረዳ፣ በሰገነት ያለ ሰው ዕቃውን ለመውሰድ ወደ ቤት አይውረድ፣ በእርሻ ያለ ሰውም ወደ ኋላ አይመለስ በማለት አዘዘ፡፡ የሎጥን ሚስት አስቧት በማለት የሰጠው ማስጠንቀቂያ እጅግ ጥልቅ ነው፡፡ የሎጥ ሚስት ከጥፋቱ ስፍራ ብትወጣም፣ ልቧ ግን ሰዶም ውስጥ ስለቀረ ዞር ብላ ስትመለከት የጨው ሐውልት ሆና ቀርታለች፡፡ እኛም ክርስቶስን ስንከተል ወደ ኋላ ወደ ዓለም ምኞትና ኃጢአት ልባችን እንዳይመለከት መጠንቀቅ ይኖርብናል፡፡ ነፍሱን ሊያድን የሚፈልግ ያጠፋታል፣ ስለ ጌታ ብሎ ነፍሱን የሚያጠፋ ግን ያድናታል የሚለው ቃል የመስዋዕትነትን አስፈላጊነት ያሳያል፡፡ በመጨረሻም በዚያ ቀን የሚሆነውን መለየት ጌታችን ገለጸ፡፡ በዚያች ሌሊት ሁለት ሰዎች በአንድ አልጋ ይሆናሉ፤ አንዱ ይወሰዳል፣ ሌላውም ይቀራል፡፡ ሁለት ሴቶች በአንድነት ይፈጫሉ፤ አንዲቱ ትወሰዳለች፣ ሌላይቱ ግን ትቀራለች፡፡ ይህ የሚያሳየው የጌታ መምጣት በቅርብ ጓደኝነት ወይም በቤተሰብ ዝምድና ሳይሆን፣ እያንዳንዱ ሰው ከጌታ ጋር ባለው የግል ግንኙነትና ዝግጁነት ላይ የተመሠረተ መሆኑን ነው፡፡ “ጌታ ሆይ የት ነው?” ብለው በጠየቁት ጊዜ፣ “በድን ባለበት በዚያ አሞራዎች ይሰበሰባሉ” በማለት መለሰላቸው፡፡ ይህ የሚያሳየው የጌታ ፍርድ የማይቀርና ልክ አሞራዎች በድንን ፈልገው እንደሚገኙ ሁሉ፣ የእግዚአብሔርም ፍርድ ኃጢአት ባለበትና ንስሐ በሌለበት ስፍራ ሁሉ እንደሚደርስ ነው፡፡ ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉“የእግዚአብሔር መንግሥት በመካከላችሁ ናት” (ቁ. 21) የሚለው ቃል ትርጉሙ ምንድን ነው?👉የኖኅና የሎጥ ዘመን ሰዎች ስህተት ሥራ መሥራታቸው ሳይሆን ለመንፈሳዊ ነገር ዝግጁ አለመሆናቸው መሆኑን እንዴት እንረዳለን?👉“የሎጥን ሚስት አስቧት” (ቁ. 32) የሚለው ማስጠንቀቂያ ወደ ኋላ ስለመመልከት ምን ያስተምራል?👉ሕይወቱን ሊያድን የሚፈልግ ሁሉ እንደሚያጣት መነገሩ ስለ መስዋዕትነት ምን ይላል?👉“አንዱ ይወሰዳል፣ ሌላው ይተዋዋል” (ቁ. 34-35) የሚለው አገላለጽ ስለ ድንገተኛ መለየት ምን ያስተምራል?👉ደቀ መዛሙርቱ “ጌታ ሆይ ወዴት ነው?” ብለው ሲጠይቁ የኢየሱስ ምላሽ (ቁ. 37) ስለ ፍርድ ስፋት ምን ይላል?👉ለጌታ መምጣት ዘወትር መዘጋጀት ያለብን በምን አይነት ተግባራዊ መንገድ ነው?👉የመንግሥተ ሰማያት መምጣት በምልክት ብቻ አለመሆኑን ማወቃችን ለኛ ምን ፋይዳ አለው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ ስምንት መጀመሪያ ላይ አማኞች በጸሎት ሕይወታቸው ሊኖራቸው የሚገባውን ጽናትና በፈጣሪ ፊት ሊኖራቸው የሚገባውን ትክክለኛ ማንነት በሁለት ተከታታይ ምሳሌዎች አስተምሯል፡፡ የመጀመሪያው ትምህርት ሰዎች ሳይታክቱ ዘወትር መጸለይ እንዳለባቸው ለማሳየት የቀረበ ነው፡፡ ጸሎት የእግዚአብሔርን እጅ ለማንቀሳቀስ የሚደረግ ጥረት ብቻ ሳይሆን፣ ከሰማያዊው አባት ጋር ያለንን ግንኙነት በጽናት የምናጸናበት የሕይወት እስትንፋስ መሆኑን ጌታችን አስገንዝቧል፡፡ ጌታችን ትምህርቱን የጀመረው እግዚአብሔርን የማይፈራና ሰውን የማይያፍር አንድ ዓመፀኛ ዳኛ በነበረበት ከተማ ስለምትኖር አንዲት መበለት ታሪክ በመተረክ ነው፡፡ ይህች መበለት ወደ ዳኛው ዘወትር እየመጣች “ከባላጋራዬ ፍረድልኝ” በማለት ትለምነው ነበር፡፡ ዳኛው ለተወሰነ ጊዜ እምቢ ቢልም፣ መበለቲቱ ግን ተስፋ ሳትቆርጥ መመላለሷን አላቆመችም፡፡ በመጨረሻም ዳኛው “እግዚአብሔርን ባልፈራ ሰውንም ባላፍር፣ ይህች መበለት ስለምታደክመኝ ሁልጊዜም እየመጣች እንዳታሰለችኝ እፈርድላታለሁ” በማለት ለጥያቄዋ ምላሽ ሰጠ፡፡ ይህ ምሳሌ እግዚአብሔርን እንደ ዓመፀኛው ዳኛ ለመመሰል ሳይሆን፣ የእኛን የጽናት አስፈላጊነት ለማሳየት የቀረበ ንጽጽር ነው፡፡ ዓመፀኛው ዳኛ እንኳ ከልመናው ብዛት የተነሳ ከፈረደ፣ የሁሉ ጌታና ጻድቅ የሆነው እግዚአብሔርማ ቀንና ሌሊት ወደ እርሱ ለሚጮኹ ለተመረጡት እንዴት አይፈርድላቸውም? ጌታችን እግዚአብሔር ለልጆቹ ፈጥኖ እንደሚፈርድ አረጋገጠልን፡፡ ሆኖም ትልቁ ጥያቄ “የሰው ልጅ በመጣ ጊዜ በምድር ላይ እምነትን ያገኝ ይሆንን?” የሚለው ነው፡፡ ይህም ጸሎት ከእምነትና ከትዕግሥት ጋር የተቆራኘ መሆኑን ያሳያል፡፡ ከዚህ በመቀጠል ጌታችን ጻድቃን እንደሆኑ በራሳቸው ለሚታመኑና ሌላውን ሁሉ ለሚንቁ ሰዎች ሌላ አስደናቂ ምሳሌ ተረከ፡፡ ሁለት ሰዎች ሊጸልዩ ወደ መቅደስ ወጡ፤ አንዱ ፈሪሳዊ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ቀራጭ ነበር፡፡ ፈሪሳዊው ቆሞ በልቡ “አምላክ ሆይ፥ እንደ ሌላው ሰው ሁሉ ቀማኛና ዓመፀኛ አመንዝራም ስላልሆንሁ፥ ወይም እንደዚህ ቀራጭ ስላልሆንሁ አመሰግንሃለሁ” በማለት መጸለይ ጀመረ፡፡ በሳምንት ሁለት ጊዜ እንደሚጾም እንዲሁም ከሚያገኘው ሁሉ አሥራት እንደሚያወጣ በመናገር በራሱ ጽድቅ ላይ ተማመነ፡፡ የእርሱ ጸሎት እግዚአብሔርን ከማመስገን ይልቅ ራሱን ማወደስና በሌላው ላይ መፍረድ ነበር፡፡ በአንጻሩ ግን ቀራጩ በራቁት ቆሞ፣ ዓይኖቹን እንኳ ወደ ሰማይ ሊያነሳ ባልደፈረበት ሁኔታ ደረቱን እየመታ “አምላክ ሆይ፥ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ” በማለት ብቻ ለመነ፡፡ ይህ ሰው በአምላክ ፊት የቀረበው በሥራው ተመክቶ ሳይሆን በፈጣሪ ምሕረት ላይ ብቻ ተደግፎ ነበር፡፡ ጌታችንም ትምህርቱን ሲደመድም “ከዚያኛው ይልቅ ይህ ጻድቅ ሆኖ ወደ ቤቱ ተመለሰ” አለ፡፡ እውነተኛ ጽድቅ በሰው ጥረት የሚመጣ ሳይሆን፣ ራስን ዝቅ አድርጎ የእግዚአብሔርን ጸጋ በመጠየቅ የሚገኝ ስጦታ ነው፡፡ ከእነዚህ ሁለት ታሪኮች የምንረዳው ታላቅ ቁምነገር፣ ራስን ከፍ የሚያደርግ ሁሉ እንደሚዋረድ ራስን ግን ዝቅ የሚያደርግ ከፍ እንደሚል ነው፡፡ በጸሎታችን ወቅት እንደ መበለቲቱ ጽናት፣ እንደ ቀራጩ ደግሞ ትሕትና ሊኖረን ይገባል፡፡ እግዚአብሔር የሚሰማው የቃላትን ብዛት ሳይሆን የልብን ቅንነትና ሰባሪነት ነው፡፡ የምንጸልየው የምንፈልገውን ለማግኘት ብቻ ሳይሆን፣ ወደ እግዚአብሔር ዙፋን በድፍረትና በትሕትና በመቅረብ ከእርሱ ጋር ያለንን ኅብረት ለማደስ መሆን ይኖርበታል፡፡ ዛሬም ጌታ የልባችንን በር እያንኳኳ ነው፤ እኛም እንደ ቀራጩ በምሕረቱ ላይ ተደግፈን ወደ እርሱ ልንቀርብ ይገባል፡፡ ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉መበለቲቱ ከዳኛው ፍርድ ለማግኘት ያደረገችው ጽናት (ቁ. 5) ለጸሎት ሕይወታችን ምን ትምህርት ይሰጣል?👉“የሰው ልጅ በመጣ ጊዜ በምድር ላይ እምነትን ያገኝ ይሆን?” (ቁ. 8) የሚለው ጥያቄ ስለ መጨረሻው ዘመን ምን ያስጠነቅቃል?👉የፈሪሳዊው ጸሎት ለምን ተቀባይነት አጣ? (ቁ. 11-12) የቀራጩስ ጸሎት ለምን ተሰማ?👉ራስን ከፍ ማድረግና ዝቅ ማድረግ በመንፈሳዊ ውጤቱ እንዴት ይገለጣል?👉“እግዚአብሔር ሆይ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ” የሚለው ጸሎት የእውነተኛ ንስሐ መግለጫ የሆነው እንዴት ነው?👉ጸሎታችን ስለ ራሳችን ጽድቅ ወይስ ስለ እግዚአብሔር ምሕረት ነው?👉መበለቲቱ ደካማ ሆና ሳለ በጽናቷ ማሸነፏ ለተገፉት ምን ተስፋ ይሰጣል?👉እግዚአብሔር ለቅዱሳኑ “ፈጥኖ ይፈርድላቸዋል” መባሉ ለምን በተግባር የዘገየ ይመስለናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ ስምንት ከቁጥር 15 ጀምሮ ያለው ክፍል፣ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ለመግባት የሚያስፈልገውን ትክክለኛ ማንነትና ክርስቶስን ለመከተል የሚከፈለውን ዋጋ በጥልቀት ያስተምረናል። ታሪኩ የሚጀምረው ሰዎች ሕፃናትን ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንዲዳስሳቸው ይዘው በመምጣታቸው ነው። ደቀ መዛሙርቱ ግን ይህንን ባዩ ጊዜ ሕፃናቱ ለጌታ ትርፍ ሸክም ወይም ለታላቁ ትምህርት እንቅፋት የሆኑ መስሏቸው ገሠጿቸው። ጌታችን ግን የደቀ መዛሙርቱን አመለካከት በመቀየር ሕፃናትን ወደ እርሱ እንዲመጡ ፈቀደ፤ “የእግዚአብሔር መንግሥት እንደነዚህ ላሉት ናትና” በማለትም ታላቅ መመሪያ ሰጠ። እንደ ሕፃን መሆን ማለት ምን ማለት ነው? ሕፃናት በራሳቸው ችሎታ ወይም ጽድቅ አይመኩም፤ ይልቁንም በወላጆቻቸው ጥበቃና አቅርቦት ላይ ሙሉ በሙሉ ይደገፋሉ። የእግዚአብሔርን መንግሥት እንደ ሕፃን ሆኖ የማይቀበላት ሁሉ ከቶ አይገባባትም መባሉ፣ ወደ መንግሥተ ሰማያት ለመግባት የራስን ጥበብና ጽድቅ ትቶ በእግዚአብሔር ጸጋ ላይ ብቻ መደገፍ እንደሚያስፈልግ ያስተምረናል። ይህ ክፍል ኩራትንና ራስን መቻልን ትተን በትሕትና ወደ ጌታ እንድንቀርብ ጥሪ ያደርግልናል። ከዚህ በመቀጠል አንድ ባለጸጋ መኮንን ወደ ጌታ ቀርቦ “ቸር መምህር ሆይ፥ የዘላለምን ሕይወት እንድወርስ ምን ላድርግ?” በማለት ጠየቀው። ይህ ሰው የሕግ ትእዛዛትን ሁሉ ከሕፃንነቱ ጀምሮ እንደጠበቀ እርግጠኛ ነበር። ጌታችን ግን የልቡን ምስጢር ያውቅ ስለነበር፣ “አንድ ነገር ጎድሎሃል፤ ያለህን ሁሉ ሽጠህ ለድሆች ስጥ፥ በሰማይም መዝገብ ታገኛለህ፥ መጥተህም ተከተለኝ” አለው። ሰውየው ይህንን በሰማ ጊዜ እጅግ ብዙ ሀብት ነበረውና አዘነ። ይህ ታሪክ የሚያሳየው ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችን መፈጸም ብቻውን በቂ አለመሆኑን ነው። የዚህ ሰው ትልቁ ችግር ገንዘቡ ሳይሆን፣ ልቡ በገንዘቡ ላይ የታሰረ መሆኑ ነበር። ክርስቶስን ለመከተል ሲባል ማንኛውንም ጣዖት የሆነብንን ነገር ለመተው ዝግጁ መሆን አለብን። ጌታችን ባለጸጋው ሲያዝን አይቶ፣ ባለጸጋ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ከመግባት ይልቅ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ቢገባ ይቀላል በማለት የምድራዊ ሀብት ሰውን ከመንፈሳዊ ጉዞ እንዴት እንደሚያዘገይ አስረዳ። በዚያ የነበሩትም ሰዎች “እንግዲህ ማን ሊድን ይችላል?” ብለው ተገረሙ። ጌታችንም “በሰው ዘንድ የማይቻል በእግዚአብሔር ዘንድ ይቻላል” በማለት፣ ድኅነት በሰው ጥረት ሳይሆን በእግዚአብሔር ኃይልና ጸጋ ብቻ የሚገኝ መሆኑን አረጋገጠ። እግዚአብሔር ብቻ ነው የሰውን የደነደነ ልብ ሰብሮ ለሰማያዊው ጥሪ ታዛዥ እንዲሆን ሊያደርገው የሚችለው። ጴጥሮስም “እነሆ፥ እኛ ያለንን ሁሉ ትተን ተከተልንህ” በማለት ስለ መከተላቸው ዋጋ ጠየቀ። ጌታችንም ስለ እግዚአብሔር መንግሥት ብሎ ቤቱን፣ ወላጆቹን፣ ወንድሞቹን፣ ሚስቱን ወይም ልጆቹን የተወ ሁሉ በዚህ ዘመን ብዙ እጥፍ፣ በሚመጣውም ዓለም የዘላለም ሕይወት እንደሚቀበል ቃል ገባ። ይህ የሚያሳየው ክርስቶስን በመከተል ውስጥ መስዋዕትነት ቢኖርም፣ እግዚአብሔር ግን ለማንም ባለዕዳ እንደማይሆን ነው። የምንተወው ነገር ጊዜያዊና አላፊ ነው፤ የምንቀበለው ግን ዘላለማዊና የማይጠፋ ሰማያዊ በረከት ነው። ከዚህ ክፍል የምንረዳው ዋናው ቁምነገር፣ የእግዚአብሔር መንግሥት ቅድሚያ የምትፈልግ መሆኗን ነው። እንደ ሕፃን በትሕትና መቅረብ፣ እንደ ባለጸጋው መኮንን ዓለማዊ ትስስርን መበጠስና እንደ ደቀ መዛሙርቱ በታማኝነት መከተል ለዘላለም ሕይወት ወሳኝ ናቸው። ዛሬም ጌታ “ተከተለኝ” እያለን ነው፤ ጥያቄው ግን እኛ ለመከተል ምን ለመተው ዝግጁ ነን? የሚለው ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉መንግሥተ ሰማያትን “እንደ ሕጻን” መቀበል (ቁ. 17) ማለት ምን ማለት ነው?👉ባለጸጋው መኮንን ትእዛዛትን ጠብቄአለሁ እያለ ኢየሱስ ንብረቱን እንዲሸጥ ለምን አዘዘው?👉ሀብት ለመንግሥተ ሰማያት ትልቅ እንቅፋት የሚሆነው በምን ምክንያት ነው?👉“በሰው ዘንድ የማይቻል በእግዚአብሔር ዘንድ ይቻላል” (ቁ. 27) የሚለው ቃል ለባለጸጋውና ለኛ ምን ተስፋ ይሰጣል?👉ጴጥሮስ “እነሆ እኛ ሁሉን ትተን ተከተልንህ” ማለቱና የኢየሱስ የተስፋ ቃል (ቁ. 29-30) ምን ያሳያል?👉ኢየሱስ “ከአንዱ ከእግዚአብሔር በቀር ቸር ማንም የለም” ያለው ለምንድን ነው?👉መኮንኑ ታላቅ ሀብት ስላለው ማዘኑ ስለ ልቡ ትኩረት ምን ይነግረናል?👉ሁሉን ትቶ መከተል የሚያስገኘው በረከት በዚህ ዘመንና በሚመጣው ዓለም እንዴት ይገለጻል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም የሚያደርገውን የመጨረሻና ታላቅ ጉዞ ሲቀጥል፣ ለአሥራ ሁለቱ ደቀ መዛሙርቱ ወደፊት የሚጠብቀውን መከራ በዝርዝር ገለጠላቸው። ከሕዝቡ ተለይተው ለብቻቸው በነበሩበት ወቅት፣ ነቢያት ስለ ሰው ልጅ የጻፉት ትንቢት ሁሉ እንደሚፈጸም አረጋገጠላቸው። ለአሕዛብ አሳልፈው እንደሚሰጡት፣ እንደሚዘብቱበት፣ እንደሚተፉበትና እንደሚገርፉት፣ በመጨረሻም እንደሚገድሉት በግልጽ ተናገረ። ይህ ንግግር ጌታችን ወደ መስቀል የሄደው በሁኔታዎች ተገድዶ ወይም በአጋጣሚ ሳይሆን፣ የሰው ልጅን ለማዳን ያለውን ሰማያዊ ዓላማ ለማሳካት ራሱን በፈቃደኝነት አሳልፎ በመስጠት እንደሆነ ያስተምረናል። ይህም የእግዚአብሔርን ፍጹም ሉዓላዊነትና ለሰው ልጅ ያለውን ጥልቅ ፍቅር ያሳያል። የሚገርመው ግን ደቀ መዛሙርቱ ይህ ነገር ሁሉ ተሰውሮባቸው ስለነበር ትርጉሙን ሊረዱት አልቻሉም። ምንም እንኳ ጌታችን በግልጽ ቢነግራቸውም፣ እነርሱ ግን ስለ መሲሑ የነበራቸው ምድራዊና ፖለቲካዊ አመለካከት በመስቀል ላይ የሚሞተውን አዳኝ ለመቀበል ዝግጁ አላደረጋቸውም ነበር። ብዙ ጊዜ እኛም የእግዚአብሔርን ቃል ስንሰማ በገዛ ስሜታችንና በምድራዊ ፍላጎታችን ላይ ብቻ ስለምናተኩር፣ ሰማያዊው የመስቀል ምስጢርና የእግዚአብሔር ጥልቅ አሳብ ሊገባን አይችልም። መንፈሳዊ እውነት የሚገለጠው ራስን ለቃሉ በማስገዛትና በመንፈስ ቅዱስ ምሪት ብቻ ነው። በዚህ የጉዞ መስመር ላይ ወደ ኢያሪኮ ከተማ ሲቃረቡ፣ በመንገድ ዳር ተቀምጦ ይለምን የነበረ አንድ ዓይነ ሥውር ሰው ነበር። ይህ ሰው ታላቅ የሕዝብ ጩኸትና ኮቴ ሲሰማ ምን እንደሆነ ጠየቀ፤ ሰዎቹም የናዝሬቱ ኢየሱስ እያለፈ መሆኑን ነገሩት። ይህ ሰው ጌታን በሥጋ ዓይኑ ባያየውም፣ በልቡ ግን ማንነቱን በሚገባ ተረድቶ ነበር። “የዳዊት ልጅ ኢየሱስ ሆይ፥ ማረኝ” በማለት በታላቅ ድምፅ ጮኸ። የዳዊት ልጅ የሚለው መጠሪያ ጌታችን መሲሕ መሆኑን የሚያረጋግጥ ታላቅ የእምነት ምስክርነት ነው። ጌታችን ስለ መከራው ሲናገር ያልገባቸው ደቀ መዛሙርት በነበሩበት ስፍራ፣ ይህ ዓይነ ሥውር ግን የጌታን መሲሕነት ቀድሞ ተገንዝቧል። በፊቱ የነበሩትና አብረውት ይጓዙ የነበሩ ሰዎች ዝም እንዲል ቢገሥጹትም፣ እርሱ ግን ይባስ ብሎ ጩኸቱን አበዛ። ይህ የሚያሳየው ወደ ጌታ ለመቅረብና ከእርሱ በረከትን ለመቀበል ስንፈልግ የሚያጋጥሙንን ማኅበራዊና መንፈሳዊ እንቅፋቶች በእምነትና በመጽናት ማለፍ እንዳለብን ነው። ጌታችን ኢየሱስም ቆመና ወደ እርሱ እንዲያመጡት አዘዘ። በቅርብ በደረሰም ጊዜ “ምን እንዳደርግልህ ትወዳለህ?” ብሎ ጠየቀው። ጌታችን የሰውን ፍላጎትና ችግር አስቀድሞ ቢያውቅም፣ እኛ ግን ፍላጎታችንን በእምነትና በግልጽ ቋንቋ እንድንነግረው ይፈልጋል። ሰውየውም ያለ ምንም ማመንታት “ጌታ ሆይ፥ አያ ዘንድ” በማለት ምላሽ ሰጠ። ጌታችንም “እይ፤ እምነትህ አድኖሃል” አለው። ወዲያውም አየና እግዚአብሔርን እያከበረ ተከተለው። ሕዝቡም ሁሉ ይህን ድንቅ ተአምር ባዩ ጊዜ እግዚአብሔርን አመሰገኑ። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ጌታችን ወደ መስቀል በሚወስደው የመከራ መንገድ ላይ እያለ እንኳ፣ ለተቸገሩትና ወደ እርሱ ለሚጮኹት ርኅራኄውና ኃይሉ እንደማይጎድል ነው። እውነተኛ መንፈሳዊ ብርሃን የሚገኘው በጌታ ፊት ራስን ዝቅ አድርጎ በመጮኽና ከፈውሱም በኋላ እርሱን በታማኝነት በመከተል ነው። በደቀ መዛሙርቱ ልብ ውስጥ ተሰውሮ የነበረው ምስጢር በዚህ ምስኪን ሰው ላይ በብርሃን ተገለጠ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ደቀ መዛሙርቱ ስለ መከራውና ትንሳኤው የተነገራቸው ቃል ያልገባቸው (ቁ. 34) ለምን ይመስላችኋል?👉ዕውሩ በርጤሜዎስ ሕዝቡ ዝም እንዲል ቢነግሩትም አብልጦ መጮኹ ስለ እምነቱ ምን ይናገራል?👉ኢየሱስ ዕውሩን “ምን እንዳደርግልህ ትፈልጋለህ?” ብሎ የጠየቀው ለምን ነበር?👉ዕውሩ ኢየሱስን “የዳዊት ልጅ” ብሎ መጥራቱ ስለ መሲሐዊ ማንነቱ ያለውን እውቀት እንዴት ያሳያል?👉የዕውሩ መፈወስ በሕዝቡ ሁሉ ላይ ምን አይነት የምስጋና ምላሽ አስከተለ?👉ኢየሱስ መከራውን ከነቢያት ጽሁፍ ጋር ማያያዙ (ቁ. 31) ለምን አስፈለገ?👉ዕውሩ ከተፈወሰ በኋላ ኢየሱስን መከተሉ እውነተኛ ፈውስ ወደ ደቀ መዝሙርነት እንደሚመራ እንዴት ያሳያል?👉በሕይወታችን ውስጥ ያለውን “መንፈሳዊ ዕውርነት” ለማስወገድ ከበርጤሜዎስ ምን እንማራለን?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም በሚያደርገው የመጨረሻ ጉዞ ላይ ወደ ኢያሪኮ ከተማ ገባ። በዚያም ዘኬዎስ የተባለ ሰው ነበረ፤ እርሱም የቀራጮች አለቃና እጅግ ባለጸጋ ነበር። በቀራጭነቱ ምክንያት በሕዝቡ ዘንድ የተናቀና እንደ ትልቅ ኃጢአተኛ የሚታይ ቢሆንም፣ በውስጡ ግን ከምድራዊ ሀብት በላይ የሆነ የመንፈስ ጥማት ነበረው። ኢየሱስ ማን እንደሆነ ለማየት ይፈልግ ነበር፤ ነገር ግን ቁመቱ አጭር ስለነበረና በሕዝቡም ብዛት ምክንያት ሊያየው አልቻለም። ይህ ሁኔታ ብዙ ጊዜ ወደ ጌታ እንዳንቀርብ የሚያግዱንን የገዛ ማንነታችንን ድክመትና በዙሪያችን ያሉትን መሰናክሎች ያመለክታል። ዘኬዎስ ግን በመሰናክሉ አልተሸነፈም። ወደ ፊት ሮጦ በጌታ መንገድ ላይ ባለች የሾላ ዛፍ ላይ ወጣ። ይህ የሚያሳየው አንድ ሰው ጌታን ለማግኘት ካለው ጉጉት የተነሳ ማንኛውንም ዓይነት ምድራዊ ክብርና ደረጃ ለመተው ዝግጁ መሆን እንዳለበት ነው። ጌታችን ኢየሱስ ወደዚያ ስፍራ በደረሰ ጊዜ አሻቅቦ ተመለከተውና በስሙ ጠራው። “ዘኬዎስ ሆይ፥ ዛሬ በቤትህ እኖር ዘንድ ይገባኛልና ፈጥነህ ውረድ” አለው። ጌታ ዘኬዎስን በስሙ መጥራቱ፣ እግዚአብሔር እያንዳንዳችንን በግል እንደሚያውቀንና እኛ ገና ሳንፈልገው እርሱ ቀድሞ እንደሚፈልገን ያረጋግጥልናል። ዘኬዎስም በታላቅ ደስታ ወርዶ ጌታን በቤቱ ተቀበለው። በዚያ የነበሩት ሰዎች ግን ጌታ ወደ ኃጢአተኛ ቤት ለመግባት በመምረጡ ማጉረምረም ጀመሩ። ለሰዎች ዘኬዎስ የማይታረም ኃጢአተኛ ነበር፤ ለኢየሱስ ግን የሚፈለግ የጠፋ በግ ነበር። የጌታ ፍቅርና የጸጋው ጉብኝት በዘኬዎስ ልብ ውስጥ እውነተኛ ለውጥን አመጣ። ዘኬዎስ ተነሥቶ ከሀብቱ ግማሹን ለድሆች እንደሚሰጥና በማንኛውም መንገድ አታልሎ የወሰደውንም አራት እጥፍ እንደሚመልስ ቃል ገባ። ይህ የሚያሳየው እውነተኛ ንስሐ በንግግር ብቻ ሳይሆን በሕይወት መለወጥና ካሳ በመክፈል እንደሚገለጥ ነው። ጌታችንም የዘኬዎስን ንስሐ ባየ ጊዜ “ዛሬ ለዚህ ቤት መዳን ሆኖለታል” በማለት አበሰረ። መዳን የመጣው ዘኬዎስ ክርስቶስን ወደ ቤቱና ወደ ሕይወቱ በማስገባቱ ነው። ጌታችን ትምህርቱን ሲደመድም “የሰው ልጅ የጠፋውን ሊፈልግና ሊያድን መጥቷልና” በማለት የመጣበትን ታላቅ ሰማያዊ ዓላማ በድጋሚ አረጋገጠ። ይህ ታሪክ ዛሬም ቢሆን ምንም ያህል ብንጠፋ የእግዚአብሔር ጸጋ ሊያገኘንና ሕይወታችንን ሊለውጠው እንደሚችል ታላቅ ተስፋ ይሰጠናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ዘኬዎስ ኢየሱስን ለማየት ዛፍ ላይ መውጣቱ ስለ ጽኑ ጉጉቱና እንቅፋቶችን ስለማሸነፍ ምን ያስተምረናል?👉ኢየሱስ ዘኬዎስን በስሙ ጠርቶ “ዛሬ በቤትህ እውል ዘንድ ይገባኛል” ማለቱ ስለ እግዚአብሔር ፍለጋ ምን ይነግረናል?👉ዘኬዎስ የሰጠው የንስሐ ፍሬ (ቁ. 8) እውነተኛ መመለስ በተግባር መገለጥ እንዳለበት እንዴት ያሳያል?👉“የሰው ልጅ የጠፋውን ሊፈልግና ሊያድን መጥቷል” (ቁ. 10) የሚለው ቃል በዘኬዎስ ታሪክ እንዴት ተገለጠ?👉ሕዝቡ ኢየሱስ ወደ ኃጢአተኛ ቤት በመግባቱ ማጉረምረማቸው ስለ እነሱ አመለካከት ምን ይናገራል?👉ዘኬዎስ “የአብርሃም ልጅ” መባሉ መንፈሳዊ ድነትን እንዴት ያረጋግጣል?👉ሀብት ለዘኬዎስ ከመከተል እንቅፋት ያልሆነውና ለባለጸጋው መኮንን ግን እንቅፋት የሆነው ለምን ይመስላችኋል?👉ዘኬዎስ በደስታ ኢየሱስን መቀበሉ ከመዳን ጋር ያለውን ግንኙነት እንዴት እንረዳዋለን?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም እየቀረበ በነበረበት ወቅት ሰዎች የእግዚአብሔር መንግሥት አሁኑኑ በታላቅ ግርማ የምትገለጥ መስሏቸው ነበር። ይህንን የተሳሳተ አመለካከት ለማረም ጌታችን ይህንን የአሥሩ ምናን ምሳሌ ተረከላቸው። ምሳሌው የሚጀምረው አንድ ታላቅ ሰው መንግሥትን ሊቀበል ወደ ሩቅ አገር እንደሄደ በመናገር ነው። ይህ ሰው ከመሄዱ በፊት አሥር አገልጋዮቹን ጠርቶ አሥር ምናን ሰጣቸውና “እስክመጣ ድረስ ንገዱበት” አላቸው። ይህ የሚያሳየው ጌታችን ወደ ሰማይ ከሄደ በኋላ ዳግመኛ እስኪመለስ ድረስ እኛ አማኞች በሰጠን ጸጋ፣ በቃሉና በሕይወታችን እንድንሠራና መንግሥቱን እንድናሰፋ ኃላፊነት የተሰጠን መሆኑን ነው። ባለቤቱ መንግሥትን ተቀብሎ በተመለሰ ጊዜ አገልጋዮቹን ለሒሳብ ጠራቸው። የመጀመሪያው መጥቶ “አንድ ምናንህ አሥር ምናን አተረፈ” አለው። ጌታውም በታመነበት ጥቂት ነገር ስለታመነ በአሥር ከተማዎች ላይ ሥልጣንን ሰጠው። ሁለተኛውም አምስት ምናን አተረፈ፤ እርሱም በአምስት ከተማዎች ላይ ተሾመ። እነዚህ አገልጋዮች የሚወክሉት ጌታ በሰጣቸው ጸጋና ዕድል በትጋት የሚሠሩትንና በጌታቸው መመለስ የሚደሰቱትን ነው። ሽልማቱም በምድር ላይ ከሠራነው ሥራ ጋር የሚመጣጠን ሰማያዊ ሥልጣንና ክብር መሆኑን እንረዳለን። እግዚአብሔር ለታማኝ አገልጋዮቹ ታላቅ ዋጋ አዘጋጅቷል። ሌላው አገልጋይ ግን መጥቶ ምናኑን በጨርቅ ጠቅልሎ እንደጠበቀው ነገረው። ምክንያቱም ጌታውን የማይዘራውን የሚያጭድና ያልጠራቀመውን የሚሰበስብ ጨካኝ ሰው አድርጎ ስለፈራው ነበር። ጌታው ግን በገዛ ቃሉ ፈረደበት፤ ክፉ አገልጋይ በማለትም ጠራው። ይህ ሰው ጌታውን በትክክል ስላልተረዳውና ስላላመነው ምንም ሳይሠራ ተቀመጠ። ይህም የሚያሳየው የእግዚአብሔርን ጸጋ ተቀብለን ምንም ሳንሠራ የምንቀመጥ ከሆነ ጌታን የመፍራት ሳይሆን ያለማመንና ያለመታመን ምልክት መሆኑን ነው። ያለው ምናንም ተወስዶ አሥር ላለው ተሰጠ። ይህ የሚያስተምረን ያለንን ጸጋ ካልተጠቀምንበት እንደሚወሰድብን ነው። በመጨረሻም ጌታው እንዲነግሥባቸው ያልፈለጉት ጠላቶቹ በፊቱ እንዲጠፉ ታዘዘ። ይህ የሚያሳየው የጌታን ጌትነት ለመቀበል የማይፈልጉና የሚቃወሙ ሰዎች መጨረሻቸው ጥፋት መሆኑን ነው። ይህ ምሳሌ የሚያስተምረን ዛሬ ያለንበት ዘመን ጌታ በሰጠን ጸጋ የምንነግድበትና የምንሠራበት ዘመን መሆኑን ነው። ጌታችን ዳግመኛ ሲመጣ እያንዳንዳችን በሠራነው ሥራ መጠን ዋጋችንን እንቀበላለን። ስለዚህ የተሰጠንን የሕይወት ምናን በጨርቅ ጠቅልለን ከማስቀመጥ ይልቅ ለጌታ ክብርና ለመንግሥቱ መስፋፋት ልናውለው ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ጌታው ሄዶ እስኪመለስ ድረስ “ነግዱ” ማለቱ (ቁ. 13) አማኞች በምድር ላይ ስላላቸው ኃላፊነት ምን ያስተምራል?👉በአሥሩ ምናን ምሳሌ ውስጥ ታማኝ ባሪያዎች በከተሞች ላይ የተሰጣቸው ስልጣን ምንን ያመለክታል?👉ምናኑን በጨርቅ ጠቅልሎ የቀበረው ባሪያ የሰጠው ሰበብና የጌታው ፍርድ (ቁ. 22-23) ምን ያስተምረናል?👉“ላለው ይሰጠዋል፣ ከሌለው ግን ያው ያለው እንኳ ይወሰድበታል” የሚለው ቃል መንፈሳዊ ትርጉሙ ምንድን ነው?👉ንጉሡ እንዲነግስ ያልፈለጉት ዜጎች (ቁ. 14፣ 27) መጨረሻቸው ምን ሆነ?👉ይህ ምሳሌ መንግሥተ ሰማያት የምትገለጥበትን ጊዜ በተመለከተ የነበረውን የተሳሳተ አመለካከት እንዴት አረመ?👉እግዚአብሔር በሰጠን ጸጋና ስጦታ አለመጠቀም የሚያስከትለው ኪሳራ ምንድን ነው?👉በጌታ ሥራ ውስጥ ታማኝነት ከውጤቱ በላይ አስፈላጊ የሆነው እንዴት ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም ለመግባት ሲቃረብ፣ ደቀ መዛሙርቱን ቀደም አድርጎ በመላክ ማንም ያልተቀመጠበትን ውርንጭላ እንዲያመጡለት አዘዘ። ይህ ድርጊት እንዲሁ በአጋጣሚ የሆነ ሳይሆን፣ ነቢዩ ዘካርያስ “ንጉሥሽ ትሑት ሆኖ በአህያ ውርንጭላ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል” ብሎ የተናገረው ትንቢት ፍጻሜ ነበር። ጌታችን በጦር ፈረስ ላይ ሳይሆን በውርንጭላ ላይ ተቀምጦ መምጣቱ፣ እርሱ ዓለማዊ ወታደራዊ ድልን ለማምጣት የመጣ ንጉሥ ሳይሆን፣ የሰላምና የትሕትና ንጉሥ መሆኑን ያሳያል። ደቀ መዛሙርቱም ልብሳቸውን በውርንጭላው ላይና በመንገዱ ላይ በማንጠፍ ታላቅ ክብር ሰጡት። ሕዝቡም ሁሉ በደስታ እየጮኹ “በጌታ ስም የሚመጣ ንጉሥ የተባረከ ነው፤ በሰማይ ሰላም በልዑልም ክብር ይሁን” እያሉ እግዚአብሔርን ያመሰግኑ ነበር። በዚህ መካከከል የነበሩ አንዳንድ ፈሪሳውያን ግን በዚህ ደስታ ተረብሸው ጌታ ደቀ መዛሙርቱን እንዲገሥጻቸው ጠየቁት። ጌታችን ግን የሰጠው ምላሽ እጅግ አስገራሚ ነበር፦ “እነዚህ ዝም ቢሉ ድንጋዮች ይጮኻሉ” አላቸው። ይህ የሚያሳየው ክርስቶስ ንጉሥ መሆኑን መመስከር የማይቀርና ፍጥረት ሁሉ የፈጣሪውን ክብር ከመግለጥ ወደ ኋላ እንደማይል ነው። እውነትን ማፈን አይቻልም፤ ሰዎች ዝም ቢሉ እንኳ ግዑዙ ፍጥረት የእግዚአብሔርን ሥራ ያውጃል። ወደ ከተማይቱ በደረሰና ባያት ጊዜ ግን ጌታችን አለቀሰላት። ይህ ሐዘን የከተማይቱን ውበት ወይም ሕንፃ አይቶ ሳይሆን፣ ሕዝቡ የእግዚአብሔርን የጉብኝት ዘመን ስላላስተዋሉና ወደፊት የሚመጣባቸውን ጥፋት ስላወቀ ነው። “የሰላምሽን ነገር በዚህ ቀን አንቺስ እንኳ ብታውቂ” በማለት የተናገረው ቃል፣ እግዚአብሔር ለሰው ልጆች ያለውን ጥልቅ ርኅራኄ ያሳያል። ከተማይቱ በጠላቶች እንደምትከበብና ድንጋይ በድንጋይ ላይ ሳይቀር እንደሚፈርስ የተናገረው ትንቢት፣ ከዓመታት በኋላ በታሪክ ተፈጽሟል። እግዚአብሔር በጸጋው ሲጎበኘን ካላስተዋልንና ልባችንን ካልከፈትን፣ ውጤቱ መንፈሳዊ ኪሳራና መጥፋት መሆኑን ከዚህ እንረዳለን። ጌታችን በቀጥታ ወደ ቤተ መቅደስ በመግባት የሚሸጡትንና የሚለውጡትን ሁሉ ማውጣት ጀመረ። “ቤቴ የጸሎት ቤት ይሆናል ተብሎ ተጽፎአል፤ እናንተ ግን የወንበዴዎች ዋሻ አደረጋችሁት” በማለት ገሠጻቸው። ቤተ መቅደሱ የእግዚአብሔር መገኛና የጸሎት ስፍራ መሆኑ ቀርቶ፣ ለንግድና ለትርፍ መፈለጊያ መሆኑ ለጌታችን ታላቅ ቅንዓት ነበር። ዛሬም ቢሆን እግዚአብሔር የእኛን ልብ እንደ ቤተ መቅደሱ ቅዱስና ለጸሎት የተመቸ እንዲሆን ይፈልጋል። በልባችን ውስጥ ያለውን ዓለማዊ ግርግርና ስግብግብነት ሊያነጻልን ይወዳል። ከዚህ በኋላ ጌታችን በየቀኑ በቤተ መቅደስ ያስተምር ነበር፤ የካህናት አለቆች ሊገድሉት ቢፈልጉም፣ ሕዝቡ ግን ቃሉን ለመስማት እጅግ ይንጠለጠሉበት (ይጓጉለት) ስለነበር ሊያደርጉበት የሚችሉትን አጡ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ በአህያ ውርንጭላ ላይ ተቀምጦ መግባቱ (ቁ. 35) ስለ ትሕትናውና ሰላማዊ መንግሥቱ ምን ይናገራል?👉ፈሪሳውያን ሕዝቡን ዝም እንዲያሰኝ ቢጠይቁት፣ “እነዚህ ዝም ቢሉ ድንጋዮች ይጮኻሉ” (ቁ. 40) ማለቱ ምን ትርጉም አለው?👉ኢየሱስ ለኢየሩሳሌም ከተማ ማልቀሱ (ቁ. 41) ስለ መለኮታዊ ርኅራኄና ስለ መጪው ጥፋት ምን ይነግረናል?👉“የመጎብኘትሽን ዘመን አላወቅሽምና” የሚለው ቃል ለከተማዋ የጥፋት ምክንያት የሆነው እንዴት ነው?👉ቤተ መቅደሱን ከነጋዴዎች ማንጻቱ (ቁ. 45-46) ዛሬ ለቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ንጽሕና ምን ትምህርት ይሰጣል?👉የሃይማኖት መሪዎች ሊገድሉት ሲፈልጉ ሕዝቡ ግን በትምህርቱ መመሰጣቸው (ቁ. 48) ምን ያሳያል?👉“በጌታ ስም የሚመጣ ንጉሥ የተባረከ ነው” የሚለው ምስጋና ትርጉሙ ምንድን ነው?👉ቤተ መቅደስን “የወንበዴዎች ዋሻ” ብሎ መጥራቱ ምን አይነት በደል እየተፈጸመ እንደነበር ይጠቁማል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቤተ መቅደስ ውስጥ ሕዝቡን እያስተማረና ወንጌልን እየሰበከ ሳለ፣ የካህናት አለቆች፣ ጻፎችና ሽማግሌዎች ወደ እርሱ ቀረቡ። እነዚህ የሃይማኖት መሪዎች ጌታችን በቤተ መቅደስ ውስጥ የሚያደርገውን ተአምራትና ትምህርት በማየታቸው ቅናትና ስጋት አድሮባቸው ነበር። “እነዚህን ነገሮች በምን ሥልጣን ታደርጋለህ? ይህንስ ሥልጣን የሰጠህ ማን ነው?” በማለት ጥያቄ አቀረቡለት። ዓላማቸው ጌታን በንግግር ጠልፈው ለመክሰስ እንጂ እውነትን ለማወቅ አልነበረም። ጌታችን ግን የልባቸውን ተንኮል አውቆ እጅግ ጥበብ የተሞላበት ምላሽ ሰጣቸው። ጌታችን ጥያቄውን በጥያቄ በመመለስ “የዮሐንስ ጥምቀት ከሰማይ ነበረች ወይስ ከሰው?” አላቸው። ይህ ጥያቄ መሪዎቹን እጅግ አጣብቂኝ ውስጥ የሚከት ነበር። በመካከላቸው መመካከር ጀመሩ፤ ከሰማይ ነበረች ቢሉ “ታዲያ ለምን አላመናችሁበትም?” እንደሚላቸው አወቁ። ከሰው ነበረች ቢሉ ደግሞ፣ ሕዝቡ ሁሉ ዮሐንስን እንደ ነቢይ ያከብሩት ስለነበር ሕዝቡ ይወግሩናል ብለው ፈሩ። በመጨረሻም “አናውቅም” ብለው ለመመለስ ተገደዱ። ጌታችንም “እኔም በምን ሥልጣን እነዚህን እንደማደርግ አልነግራችሁም” በማለት የመለኮታዊ ሥልጣኑን ምንጭ ለካዱት ሰዎች ምስጢሩን ከመግለጥ ተቆጠበ። ይህ የሚያስተምረን እውነትን ለመቀበል ዝግጁ ላልሆነ ልብ፣ እግዚአብሔር ጥልቁን ምስጢሩን እንደማይገልጥ ነው። ጌታችን በመቀጠል የእነዚህን መሪዎች ማንነትና ወደፊት የሚጠብቃቸውን ፍርድ የሚገልጽ አንድ ታላቅ ምሳሌ ለሕዝቡ ተናገረ። አንድ ሰው የወይን አታክልት ተክሎ ለገበሬዎች አከራየና ለረጅም ዘመን ወደ ሌላ አገር ሄደ። ፍሬ የሚሰበሰብበት ጊዜ ሲደርስ፣ ከወይኑ ፍሬ እንዲሰጡት አንድ አገልጋይ ላከ። ገበሬዎቹ ግን አገልጋዩን ደብድበው ባዶ እጁን ሰደዱት። ሁለተኛም ሌላ አገልጋይ ላከ፤ እርሱንም ደበደቡትና አዋርደው ሰደዱት። ሦስተኛውንም እንደዚሁ አቆሰሉትና አወጡት። ይህ የሚያሳየው እግዚአብሔር ለዘመናት ወደ እስራኤል የላካቸውን ነቢያት እንዴት እንደናቋቸውና እንዳሳደዷቸው ነው። የወይኑ አታክልት ጌታም “ምን ላድርግ? የምወደውን ልጄን እልካለሁ፤ ምናልባት እርሱን አይተው ያፍሩ ይሆናል” አለ። ገበሬዎቹ ግን ልጁን ባዩ ጊዜ “ወራሹ ይህ ነው፤ ርስቱ ለእኛ እንዲሆን ኑ እንግደለው” ብለው ተማከሩ። ከአታክልቱም ውጭ አውጥተው ገደሉት። ይህ ግልጽ የሆነ የክርስቶስ ሞት ትንቢት ነው። ጌታችን ይህንን ምሳሌ የተናገረው እርሱ የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑንና መሪዎቹም ሊገድሉት እያሰቡ መሆኑን ለማጋለጥ ነው። የወይኑ አታክልት ጌታ መጥቶ እነዚህን ገበሬዎች እንደሚያጠፋቸውና አታክልቱንም ለሌሎች (ለአሕዛብና ለታመኑት) እንደሚሰጥ ሲናገር፣ መሪዎቹ “ይህስ አይሁን” በማለት ጮኹ። ጌታችን ግን ትኩረታቸውን ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ቃል በመመለስ “ግንበኞች የናቁት ድንጋይ እርሱ የማዕዘን ራስ ሆነ” የሚለው ቃል ምን ትርጉም አለው? በማለት ጠየቃቸው። ይህ ቃል የሚያመለክተው ክርስቶስ ምንም እንኳ በሃይማኖት መሪዎቹ ዘንድ ቢናቅና ውድቅ ቢደረግም፣ እግዚአብሔር ግን የእውነተኛው ሕንጻ (የቤተክርስቲያን) ዋነኛ መሠረትና የማዕዘን ድንጋይ እንደሚያደርገው ነው። በዚህ ድንጋይ ላይ የሚወድቅ ሁሉ ይቀጠቀጣል፣ ድንጋዩም የሚወድቅበትን ሁሉ ይፈጨዋል። የካህናት አለቆችና ጻፎች ይህ ምሳሌ በእነርሱ ላይ እንደተነገረ ስላወቁ በዚያች ሰዓት ሊይዙት ፈለጉ፤ ነገር ግን ሕዝቡን ፈሩ። ከዚህ ክፍል የምንረዳው ዋናው ቁምነገር፣ እግዚአብሔር በሕይወታችን ውስጥ ለሰጠን ጸጋና ኃላፊነት ፍሬ እንድናፈራ እንደሚጠብቅብን ነው። ክርስቶስን መናቅና የራሳችንን ሥልጣን ለማንገሥ መሞከር ወደ ጥፋት ይመራል። እውነተኛው ጥበብ ጌታን እንደ ሕይወታችን የማዕዘን ድንጋይ አድርጎ መቀበልና በታማኝነት ማገልገል ነው። የመለኮታዊ ሥልጣን ባለቤት የሆነው ጌታ ዛሬም በቃሉ ሊያስተምረንና ሕይወታችንን ሊያጸና ይፈልጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የካህናት አለቆች የኢየሱስን ስልጣን የጠየቁት በምን ምክንያት ነበር? የኢየሱስስ ምላሽ ለምን ጥበብ የተሞላበት ሆነ?👉የክፉ ገበሬዎች ምሳሌ (ቁ. 9-16) በእስራኤል ታሪክና በኢየሱስ ሞት ውስጥ እንዴት ይፈጸማል?👉“ግንበኞች የናቁት ድንጋይ” (ቁ. 17) ለሚቀበሉትና ለሚጥሉት ሰዎች ምን አይነት ውጤት አለው?👉አትክልቱን ለሌሎች ይሰጣል ሲባል ሕዝቡ “ይህስ አይሁን” (ቁ. 16) ያሉት ለምን ነበር?👉በምሳሌው ውስጥ ያለው “ተወዳጁ ልጅ” (ቁ. 13) ማን እንደሆነ መሪዎቹ ተረድተውት ነበር?👉ስልጣን ከእግዚአብሔር ወይስ ከሰው? የሚለው ጥያቄ ዛሬ ለአገልጋዮች ምን ትርጉም አለው?👉መሪዎቹ ኢየሱስን በዚያኑ ሰዓት ሊይዙት የፈለጉት ለምንድን ነው?👉እግዚአብሔር ለሕዝቡ የላካቸው ነቢያት በገበሬዎቹ መመታታቸው ስለ እስራኤል ታሪክ ምን ይነግረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ የመጨረሻው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከተለያዩ የሃይማኖትና የፖለቲካ ቡድኖች የቀረቡለትን አስቸጋሪ ጥያቄዎች በመለኮታዊ ጥበብ የመለሰበትና የራሱንም ማንነት የገለጠበት ጥልቅ ክፍል ነው። መሪዎቹ ጌታን በንግግር ጠልፈው ለሮም ባለሥልጣናት አሳልፈው ለመስጠት ፈልገው ነበር። ለዚህም ሲሉ ጻድቃን መስለው የሚቀርቡ ሰላዮችን ላኩበት። መጀመሪያ ያቀረቡት ጥያቄ “ለቄሣር ግብር መስጠት ተገቢ ነው ወይስ አይደለም?” የሚል ነበር። ይህ ጥያቄ እጅግ አደገኛ ነበር፤ አዎ ቢል አይሁድ እንደ ከዳተኛ ይቆጥሩታል፣ አይደለም ቢል ደግሞ የሮም መንግሥት እንደ ዓመፀኛ ይከስሰዋል። ጌታችን ግን ተንኮላቸውን አውቆ አንድ ዲናር እንዲያሳዩት ጠየቀ። በሳንቲሙ ላይ ያለው መልክና ጽሕፈት የማን እንደሆነ ጠየቃቸው፤ እነርሱም “የቄሣር ነው” ብለው መለሱ። ጌታችንም “እንግዲያስ የቄሣርን ለቄሣር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር አስረክቡ” በማለት መለሰላቸው። ይህ ድንቅ ምላሽ አማኞች ለምድራዊ መንግሥት ያለባቸውን ግዴታ እንዲወጡ፣ በተመሳሳይ ጊዜ ግን ከምንም በላይ ለእግዚአብሔር ታማኝ መሆን እንዳለባቸው ያስተምራል። ሳንቲሙ የቄሣር መልክ ስላለበት ለቄሣር ይሰጣል፤ ሰው ግን የእግዚአብሔር መልክ ስላለበት ሙሉ ሕይወቱን ለእግዚአብሔር መስጠት ይኖርበታል። ሰላዮቹ በዚህ ጥበብ ተገርመው ዝም አሉ። ቀጥሎም ትንሣኤ ሙታን የለም የሚሉ ሰዱቃውያን ቀረቡ። እነርሱም ሰባት ወንድማማቾች አንዲትን ሴት አግብተው ስለሞቱ፣ በትንሣኤ ቀን የማን ሚስት ትሆናለች? የሚል ለክርክር የሚመች የሚመስል ጥያቄ አቀረቡ። ጌታችን ግን በምድርና በሰማይ ያለውን ሕይወት ልዩነት አስረዳቸው። በዚህ ዓለም ያገባሉ ይጋባሉ፤ በዚያኛው ዓለም ግን እንደ መላእክት ናቸው እንጂ አያገቡም፤ ደግሞም ሊሞቱ አይችሉም። እግዚአብሔር የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ መሆኑን በመጥቀስ “የሕያዋን አምላክ ነው እንጂ የሙታን አይደለም” በማለት ትንሣኤ እውነት መሆኑን አረጋገጠ። ይህ የሚያስተምረን ከሞት በኋላ ያለው ሕይወት ከምድራዊ አስተሳሰባችን በላይ የሆነ የክብር ሕይወት መሆኑን ነው። ጌታችንም መልሶ “ክርስቶስ የዳዊት ልጅ ነው እንዴት ይባላል?” በማለት ጠየቃቸው። ዳዊት ራሱ በመዝሙር “ጌታ ጌታዬን፦ ጠላቶችህን የእግርህ መርገጫ እስካደርግልህ ድረስ በቀኜ ተቀመጥ አለው” ብሎ ጽፏል። ዳዊት ጌታ ብሎ ከጠራው እንዴት ልጁ ይሆናል? ይህ ጥያቄ የክርስቶስን አምላክነትና ሰውነት የሚያሳይ ነው። እርሱ በሥጋ ከዳዊት ዘር ቢወለድም፣ በመለኮቱ ግን ከዳዊት በፊት የነበረና የዳዊት ጌታ ነው። ክርስቶስ ፍጹም ሰውና ፍጹም አምላክ መሆኑን ይህ ክፍል በሚገባ ያስረዳል። በመጨረሻም ጌታችን ደቀ መዛሙርቱ ከጻፎች (የሕግ መምህራን) እንዲጠበቁ አስጠነቀቀ። እነዚህ ሰዎች ረጅም ልብስ ለብሰው መዞርን፣ በገበያ ሰላምታን፣ በምኩራብና በግብዣ የክብር ቦታን ይወዳሉ። በሌላ በኩል ግን የመበለቶችን ቤት ይበላሉ (ንብረት ይዘርፋሉ)፤ ለማስመሰልም ጸሎታቸውን ያረዝማሉ። እነዚህ ሰዎች የባሰ ፍርድ እንደሚቀበሉ ተናገረ። እውነተኛ ሃይማኖት ውጫዊ ግርማ ሳይሆን የልብ ቅንነትና ለተቸገሩት የሚራራ ልብ መሆኑን እንረዳለን። እግዚአብሔር የሚፈልገው ዝናንና ክብርን ሳይሆን፣ በእውነትና በትሕትና የሚቀርብን ልብ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉“የቄሣርን ለቄሣር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር” (ቁ. 25) የሚለው መመሪያ ለአማኞች ዜግነት ምን ትርጉም አለው?👉ሰዱቃውያን ስለ ሰባት ወንድማማቾች ያቀረቡት ጥያቄ (ቁ. 28-33) ስህተቱ ምን ነበር?👉በትክክለኛው ትንሳኤ ያሉ ሰዎች እንደ መላእክት እንደሚሆኑ መገለጹ (ቁ. 36) ስለ ዘላለማዊ ሕይወት ምን ያስተምረናል?👉እግዚአብሔር የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ መባሉ ትንሳኤን እንዴት ያረጋግጣል?👉ክርስቶስ የዳዊት ልጅ ሆኖ ሳለ ዳዊት እንደገና “ጌታዬ” (ቁ. 41-44) ብሎ የጠራው እንዴት ነው?👉ጸሐፍት ረጅም ልብስ በመልበስና የክብር ቦታ በመፈለግ የሚያደርጉት ግብዝነት ለምን ተወገዘ?👉“የመበለቶችን ቤት የሚበሉ” (ቁ. 47) ተብለው የተገሠጹት ለምንድን ነው?👉ኢየሱስ በጠላቶቹ ጥያቄ ሳይሸነፍ በጥበብ መመለሱ ለደቀ መዛሙርቱ ምን አይነት ትምህርት ሰጠ?