የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ መስቀሉ ሞትና ስለ ደቀ መዝሙርነት ዋጋ ካስተማረ ከስምንት ቀናት በኋላ፣ ጴጥሮስን፣ ዮሐንስንና ያዕቆብን ይዞ ሊጸልይ ወደ ተራራ ወጣ። ሉቃስ በወንጌሉ ጌታችን ሲጸልይ የፊቱ መልክ እንደተለወጠ ይነግረናል። ይህ ክስተት ጌታችን ፍጹም ሰው ቢሆንም፣ በውስጡ ግን የማይታይ መለኮታዊ ክብር እንዳለው የሚያሳይ ነው። ጸሎት በሰውና በእግዚአብሔር መካከል ያለ ግንኙነት ብቻ ሳይሆን፣ የሰውን ማንነት ወደ ሰማያዊ ክብር የሚለውጥ ኃይል እንዳለው በዚህ እንረዳለን። ደቀ መዛሙርቱ በክብሩ ብርሃን መካከል ሁለት ሰዎች ከእርሱ ጋር ሲነጋገሩ ተመለከቱ፤ እነርሱም ሙሴና ኤልያስ ነበሩ። ሙሴና ኤልያስ በተራራው ላይ መታየታቸው ትልቅ ትርጉም አለው። ሙሴ የሕግ ተወካይ ሲሆን፣ ኤልያስ ደግሞ የነቢያት ተወካይ ነው። ሁለቱም መገኘታቸው ብሉይ ኪዳን (ሕጉና ነቢያቱ) በክርስቶስ እንደሚፈጸሙና ለእርሱም እንደሚመሰክሩ ያሳያል። የሚገርመው ደግሞ ንግግራቸው በኢየሩሳሌም ሊፈጽም ስላለው ስለ “መውጣቱ” (ኤክሶደስ) ነበረ። ይህም ጌታችን በመስቀል ላይ የሚፈጽመው ሞትና ትንሣኤ፣ የእግዚአብሔር ሕዝብ ከኃጢአት ባርነት ነፃ የሚወጡበት አዲሱ የነፃነት ጉዞ መሆኑን ያመለክታል። መስቀሉ ውድቀት ሳይሆን ቀድሞ የታቀደ ሰማያዊ ዓላማ መሆኑን ከዚህ እንረዳለን። ደቀ መዛሙርቱ እንቅልፍ ከብዶባቸው የነበረ ቢሆንም፣ ሲነቁ ግን የጌታን ክብርና አብረውት የነበሩትን ሰዎች አዩ። ጴጥሮስ በዚያ በነበረው ሰማያዊ ደስታ ተውጦ “ጌታ ሆይ፥ በዚህ መሆን ለእኛ መልካም ነው” አለ። ሦስት ዳሶችንም ለመሥራት አሰበ፤ ነገር ግን የሚናገረውን አያውቅም ነበር። ጴጥሮስ ያንን የክብር ሰዓት ለብቻው አጥሮ ለማስቀረት ቢመኝም፣ ጌታ ግን ከተራራው ወርዶ በመከራ ውስጥ ያለውን ሕዝብ ማገልገልና ወደ መስቀሉ መሄድ እንዳለበት ያውቅ ነበር። እኛም በመንፈሳዊ ተራራ ላይ የምናገኘው መጽናናት ለተግባራዊ አገልግሎት ብርታትን ሊሰጠን እንጂ፣ ዓለምን ረስተን እንድንቀመጥ ሊያደርገን አይገባም። በመካከላቸውም ደመና መጥቶ ጋረዳቸው፤ ከደመናውም ውስጥ “የመረጥሁት ልጄ ይህ ነው፤ እርሱን ስሙት” የሚል ድምፅ መጣ። ይህ የአብ ምስክርነት ለደቀ መዛሙርቱ የተሰጠ ታላቅ መመሪያ ነው። ሙሴም ቢሆን ኤልያስም ቢሆኑ የእግዚአብሔር ታላላቅ አገልጋዮች ናቸው፤ ክርስቶስ ግን መለኮታዊ የባሕርይ ልጅ ነው። ስለዚህ ከሕግም ከነቢያትም በላይ የሆነውን የክርስቶስን ቃል መስማትና መታዘዝ የክርስትና ሕይወት ማዕከል መሆን አለበት። ድምፁ ከቆመ በኋላ ኢየሱስ ብቻውን ሆኖ ተገኘ። ይህ የሚያሳየው መጨረሻ ላይ የሚቀረውና ብቸኛው ተስፋችን ክርስቶስ ብቻ መሆኑን ነው። ደቀ መዛሙርቱም ያዩትን ነገር በዚያ ወራት ለማንም ሳይናገሩ ዝም አሉ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ “ለመጸለይ” ወደ ተራራ መውጣቱና መለወጡ በጸሎትና በክብር መካከል ያለውን ግንኙነት እንዴት ያሳያል?👉ሙሴ (ሕግን የሚወክል) እና ኤልያስ (ነቢያትን የሚወክል) መታየታቸው ስለ ክርስቶስ ምን ያረጋግጣል?👉ጴጥሮስ ሦስት ዳሶች ለመሥራት ማሰቡ (ቁ. 33) በዚያ ቅጽበት የነበረውን ግራ መጋባት እንዴት ያሳያል?👉“እርሱን ስሙት” የሚለው ትዕዛዝ ከሙሴና ከኤልያስ ስልጣን በላይ የኢየሱስን ስልጣን እንዴት ከፍ ያደርገዋል?👉ደቀ መዛሙርቱ በደመናው ውስጥ ሲገቡ መፍራታቸው የእግዚአብሔርን ቅድስና እንዴት ይገልጻል?👉ኢየሱስ መከራውን “መውጣት” (Exodus) ብሎ መጥራቱ ከእስራኤል የነጻነት ጉዞ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉ደቀ መዛሙርቱ ያዩትን ነገር በዚያን ጊዜ ለማንም አለመናገራቸው ለምን አስፈለገ?👉ይህ ክስተት ደቀ መዛሙርቱ ስለ ኢየሱስ መለኮታዊ ክብር ያላቸውን ግንዛቤ እንዴት ቀየረው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከተራራው በወረደ ማግስት በሸለቆው ውስጥ የሚጠብቀው ሌላ የሰው ልጅ ስቃይና ፈተና ነበረ። ብዙ ሕዝብ ሊቀበሉት በወጡ ጊዜ ከአንድ አባት የቀረበ ልብ የሚነካ ልመና ተሰማ። አባቱ ብቸኛ ልጁ በርኩስ መንፈስ እየተሰቃየ መሆኑንና ደቀ መዛሙርቱ ግን ሊያወጡት እንዳልቻሉ በሐዘን ተናገረ። ጌታችንም የትውልዱን አለማመን ከገሠጸ በኋላ ሕፃኑን ፈውሶ ለአባቱ ሰጠው። ይህ ታሪክ የሚያሳየው ደቀ መዛሙርቱ ከተራራው ላይ የታየውን ክብር ቢያዩም፣ በተግባራዊው ዓለም ግን ያለ እምነትና ያለ ጸሎት ምንም ማድረግ እንደማይችሉ ነው። ጌታችን በታላቅነቱ ሲደነቁ ሳለ ግን፣ እርሱ ዳግመኛ ስለ መከራውና አሳልፎ ስለመሰጠቱ በመናገር ትኩረታቸው ከምድራዊ ክብር ይልቅ ወደ ሰማያዊው የመስቀል ዓላማ እንዲሆን አሳሰባቸው። በዚህ መካከከል ደቀ መዛሙርቱ በመካከላቸው “ማን ይበልጣል?” የሚል የሥልጣን ሽኩቻ ጀመሩ። ይህ የሰዎች ሁሉ ደካማ ጎን ነው፤ ሁልጊዜ ከፍ ለማለትና ለመታየት እንፈልጋለን። ጌታችን ግን ትሕትናን ለማስተማር አንዲት ሕፃንን ወስዶ በመካከላቸው አቆማት። ይህችን ሕፃን በስሜ የሚቀበል እኔን ይቀበላል በማለት፣ እውነተኛ ታላቅነት ራስን ዝቅ በማድረግና ዝቅተኛ ለሆኑት አገልግሎትን በመስጠት የሚገኝ መሆኑን አስረዳ። ደቀ መዛሙርቱ ደግሞ “ከእኛ ጋር የማይከተልን ሰው አጋንንት ሲያወጣ ከለከልነው” በማለት የጠባብነት መንፈስ አሳዩ። ጌታችን ግን “የማይቃወማችሁ ከእናንተ ጋር ነውና አትከልክሉት” በማለት የመንግሥተ ሰማያት ሥራ ከእኛ ቡድንና ክልል በላይ ሰፊ መሆኑን አስተማረ። ጌታችን ወደ ኢየሩሳሌም የሚወጣበት ቀን ሲቃረብ ፊቱን ወደዚያ አቀና። በሰማርያ መንደር በኩል ሲያልፉ ግን ሳምራውያን ሊቀበሉት አልፈለጉም፤ ምክንያቱም ፊቱ ወደ ኢየሩሳሌም የሚሄድ ስለነበር ነው። ያዕቆብና ዮሐንስ በዚህ ተቆጥተው “ኤልያስ እንዳደረገው እሳት ከሰማይ ወርዶ እንዲያጠፋቸው እንዘዝ?” በማለት የበቀል ጥያቄ አቀረቡ። ጌታችን ግን ዘወር ብሎ “የሰው ልጅ የሰውን ነፍስ ሊያድን እንጂ ሊያጠፋ አልመጣም” በማለት ገሠጻቸው። ይህ የሚያሳየው ክርስትና በጥላቻና በበቀል ሳይሆን በፍቅርና በምሕረት የሚመራ መሆኑን ነው። ጌታችን ለመገፋትና ለመናቅ ዝግጁ ሆኖ ሳለ፣ ደቀ መዛሙርቱ ግን አሁንም በዓለማዊ ሥልጣንና በኃይል መታየት ይፈልጉ ነበር። በመጨረሻም ጌታችንን ለመከተል የሚፈልጉ ሦስት ሰዎች ቀረቡ። የመጀመሪያው “ወደምትሄድበት ሁሉ እከተልሃለሁ” ሲል፣ ጌታችን “ለቀበሮዎች ጉድጓድ ለሰማይ ወፎችም መሳፈሪያ አላቸው፣ ለሰው ልጅ ግን ራሱን የሚያስጠጋበት የለውም” በማለት መከተል ምድራዊ ምቾትን መተው እንደሚጠይቅ ነገረው። ሁለተኛውን “ተከተለኝ” አለው፤ እርሱ ግን “በመጀመሪያ ሄጄ አባቴን እቀብር ዘንድ ፍቀድልኝ” አለ። ጌታችንም “ሙታናቸውን እንዲቀብሩ ሙታንን ተዋቸው” በማለት የእግዚአብሔር መንግሥት አገልግሎት ከማንኛውም ማኅበራዊ ግዴታ በላይ አጣዳፊ መሆኑን ገለጸ። ሦስተኛው ደግሞ “ቤተሰቦቼን ተሰናብቼ ልምጣ” ሲል፣ ጌታችን “ዕርፍ ጨብጦ ወደ ኋላ የሚመለከት ለእግዚአብሔር መንግሥት የተገባ አይደለም” በማለት ለወንጌል አገልግሎት ሙሉ ልብና ቁርጠኝነት እንደሚያስፈልግ አረጋገጠ። ክርስቶስን መከተል ማለት ምንም ዓይነት ማመንታት የሌለበትና ወደ ኋላ የማይመለከቱበት የሕይወት ጉዞ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ደቀ መዛሙርቱ ብላቴናውን መፈወስ ያልቻሉት ለምን ነበር? የኢየሱስስ ምላሽ (ቁ. 41) ምን ያሳያል?👉በክርስቶስ መንግሥት ውስጥ ታላቅነት በትሕትናና ሌሎችን በመቀበል የሚለካው እንዴት ነው?👉ያዕቆብና ዮሐንስ በሳምራውያን ላይ እሳት እንዲወርድ መመኘታቸው (ቁ. 54) ለምን ተገሠጹ?👉“የሰው ልጅ የሰውን ነፍስ ሊያድን እንጂ ሊያጠፋ አልመጣም” የሚለው ቃል የአገልግሎት መመሪያችን መሆን ያለበት እንዴት ነው?👉ኢየሱስ “የሞቱትን ሰዎች ሙታኖቻቸው ይቅበሯቸው” ማለቱ (ቁ. 60) የጥሪውን አጣዳፊነት እንዴት ያሳያል?👉“በእርሻ ላይ እጁን ይዞ ወደ ኋላ የሚመለከት” ሰው ለምን ለመንግሥተ ሰማያት አይበቃም?👉ኢየሱስ ፊቱን ወደ ኢየሩሳሌም ማቅናቱ (ቁ. 51) ለተልዕኮው ያለውን ጽኑ ቁርጠኝነት እንዴት ያሳያል?👉“ሌላውን እንዳይከለክሉ” የተሰጠው ትዕዛዝ (ቁ. 50) ስለ መንፈሳዊ መቻቻል ምን ያስተምረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አሥራ ሁለቱን ሐዋርያት ቀደም ብሎ ልኮ ከመለሰ በኋላ፣ አሁን ደግሞ የአገልግሎቱን አድማስ ይበልጥ በማስፋት ሌሎች ሰባ ሁለት ደቀ መዛሙርትን መርጦ እርሱ ሊሄድበት ወዳለው ከተማና ስፍራ ሁሉ ሁለት ሁለት አድርጎ ላካቸው። ሁለት ሁለት አድርጎ መላኩ እርስ በርሳቸው እንዲበረታቱና በአንድነት እንዲመሰክሩ ካለው ጥልቅ ፍላጎት የተነሳ ነው። ጌታችን አገልግሎቱን ሲጀምር መከሩ ብዙ እንደሆነና ሠራተኞች ግን ጥቂት መሆናቸውን በመናገር፣ በመጀመሪያ ወደ መከሩ ጌታ እንዲጸልዩ አዘዛቸው። ይህም ማንኛውም መንፈሳዊ አገልግሎት ከመጀመሩ በፊት በጸሎት መጀመር እንዳለበትና ሠራተኞችን የሚልከውም ራሱ እግዚአብሔር መሆኑን ያስተምረናል። የተላኩት ደቀ መዛሙርት የተሰጣቸው መመሪያ እጅግ ጥብቅና በጌታ አቅርቦት ላይ ሙሉ በሙሉ እንዲደገፉ የሚያደርግ ነበር። እንደ በጎች በተኩላዎች መካከል እንደሚሄዱ ነግሯቸው፣ ከረጢትም ቢሆን ጫማም ቢሆን እንዳይይዙ አዘዛቸው። ይህ የሚያሳየው የወንጌል መልእክተኞች በምድራዊ ዝግጅትና ቁሳቁስ ላይ ሳይሆን፣ በላካቸው ጌታ ጥበቃ ላይ ብቻ ተደግፈው መሄድ እንዳለባቸው ነው። በገቡበት ቤት ሁሉ ሰላምታ እንዲሰጡና የቀረበላቸውን እየበሉና እየጠጡ እንዲቀመጡ መከራቸው። አገልግሎታቸውም የታመሙትን መፈወስና “የእግዚአብሔር መንግሥት ወደ እናንተ ቀርባለች” ብሎ ማወጅ ነበረ። ለወንጌል መልእክት ዝግ የሚሆኑ ከተማዎችን ግን የጥፋታቸውን ትልቅነት በመግለጥ የእግራቸውን ትቢያ እንዲያራግፉባቸው አዘዛቸው። ደቀ መዛሙርቱ ከተልዕኮአቸው በታላቅ ደስታ ተመለሱ፤ “ጌታ ሆይ፥ አጋንንት እንኳ በስምህ ተገዝተውልናል” በማለት ያዩትን ድል ለጌታ ነገሩት። ጌታችንም “ሰይጣን እንደ መብረቅ ከሰማይ ሲወድቅ አየሁ” በማለት በምድር ላይ የሚደረገው የወንጌል አገልግሎት በጨለማው መንፈሳዊ ዓለም ላይ የሚያመጣውን ታላቅ ውድቀት ገለጠላቸው። በእባብና በጊንጥ ላይ፣ በጠላትም ኃይል ሁሉ ላይ ሥልጣንን ሰጣቸው። ሆኖም ግን ጌታችን የደስታቸው ምንጭ ሊሆን የሚገባውን ዋና ነገር እንዲያስተውሉ አደረገ። ደስታቸው መናፍስት ስለተገዙላቸው ሳይሆን “ስማችሁ በሰማያት ስለተጻፈ” ሊሆን እንደሚገባ ነገራቸው። ይህ ትልቅ ትምህርት ነው፤ አገልግሎታችንና የምናደርጋቸው ተአምራት የደስታችን ምንጭ ሳይሆኑ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ያለን የድኅነት ግንኙነት ዋነኛው ደስታችን ሊሆን ይገባል። በዚያች ሰዓት ጌታችን በመንፈስ ቅዱስ ሐሴት አደረገ፤ እግዚአብሔር አብ ይህንን የመንግሥተ ሰማያትን ምስጢር ከጥበበኞችና ከአስተዋዮች ሰውሮ ለሕፃናት (ለትሑታን) በመግለጡ አመሰገነ። እውነተኛ መንፈሳዊ እውቀት የሚገኘው በዓለማዊ ጥበብ ሳይሆን ራስን ዝቅ በማድረግና በልጅነት ልብ ወደ ጌታ በመቅረብ ነው። በመጨረሻም ደቀ መዛሙርቱን ለብቻቸው ዘወር ብሎ “እናንተ የምታዩትን የሚያዩ ዓይኖች ብፁዓን ናቸው” አላቸው። ብዙ ነቢያትና ነገሥታት ክርስቶስ የሚያደርገውን ሊያዩና ሊሰሙ ቢመኙም እንዳልቻሉ፣ እነዚህ ደቀ መዛሙርት ግን ያንን ሰማያዊ ጸጋ በአካል በማየታቸው የታደሉ መሆናቸውን አረጋገጠላቸው። እኛም ዛሬ ቃሉን የመስማትና የመረዳት እድል ስላገኘን ይህንን ታላቅ በረከት ልናስተውል ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን ሁለት ሁለት አድርጎ የላከው ለምንድን ነው?👉“መከሩ ብዙ ነው” የሚለው ቃል ዛሬ በወንጌል አገልግሎት ውስጥ እንዴት ይተረጎማል?👉ደቀ መዛሙርቱ ከአጋንንት መሸነፍ ይልቅ ስማቸው በሰማይ በመጻፉ ደስ ሊላቸው የሚገባው ለምንድን ነው?👉ኢየሱስ በኮራዚንና በቤተ ሳይዳ ላይ የፈረደው ለምንድን ነው? (ቁ. 13-15)👉“እናንተን የሚሰማ እኔን ይሰማል” (ቁ. 16) የሚለው ቃል ለአገልጋዮች የሚሰጠው ስልጣንና ኃላፊነት ምንድን ነው?👉ኢየሱስ “ሰይጣን እንደ መብረቅ ከሰማይ ሲወድቅ አየሁ” ማለቱ (ቁ. 18) ስለ መንፈሳዊ ድል ምን ይናገራል?👉ምስጢርን ከጥበበኞች ሰውሮ ለሕጻናት (ለትሑታን) መግለጹ ስለ እግዚአብሔር አሰራር ምን ያስተምረናል?👉ደቀ መዛሙርቱ ያዩትንና የሰሙትን ለማየትና ለመስማት ነቢያትና ነገሥታት ይመኙ እንደነበር መገለጹ (ቁ. 24) ክብራቸውን እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥር ከቁጥር 25 ጀምሮ ያሉት ክፍሎች እውነተኛ መንፈሳዊ ሕይወት በሁለት አቅጣጫዎች እንዴት መገለጥ እንዳለበት ያስተምሩናል። የመጀመሪያው ክፍል ከአንድ የሕግ አዋቂ ጋር የተደረገ ውይይት ሲሆን፣ የሕግ አዋቂው ጌታን ለመፈተን “የዘላለምን ሕይወት እንድወርስ ምን ላድርግ?” በማለት ጠየቀው። ጌታችንም በመጽሐፍ የተጻፈውን “ጌታ አምላክህን በፍጹም ልብህ ውደድ፣ ባልንጀራህንም እንደ ራስህ ውደድ” የሚለውን ትልቁን ትእዛዝ አስታወሰው። ይሁን እንጂ ሕግ አዋቂው ራሱን ሊያጸድቅ ፈልጎ “ባልንጀራዬ ማን ነው?” የሚል ሌላ ጥያቄ አቀረበ። ይህ ጥያቄ ባልንጀራዬ የምላቸው ሰዎች እነማን እንደሆኑ ወሰንና ገደብ አውጣልኝ የሚል ፍላጎት ነበረው። ጌታችንም ለዚህ ጥያቄ ምላሽ የሚሆን የደጉን ሳምራዊ ምሳሌ ተረከለት። በዚህ ምሳሌ ውስጥ ከኢየሩሳሌም ወደ ኢያሪኮ ሲወርድ በወንበዴዎች ተደብድቦ በሞትና በሕይወት መካከል የተጣለ አንድ ሰው እንመለከታለን። በዚያ መንገድ ካህንና ሌዋዊ አልፈው ነበር፤ ሁለቱም ግን የቆሰለውን ሰው ባዩ ጊዜ ወደ ማዶ ፈቀቅ ብለው አለፉ። እነዚህ ሰዎች የሕግና የሃይማኖት ሰዎች ቢሆኑም፣ በልባቸው ውስጥ ግን ሊሞት ለቀረበው ወንድማቸው የሚሆን ርኅራኄ አልነበራቸውም። በአንጻሩ ግን በአይሁድ ዘንድ የተናቀውና እንደ ጠላት የሚታየው ሳምራዊ በዚያ ሲያልፍ፣ የቆሰለውን ሰው አይቶ አዘነለት። ቁስሉን አጠበለት፣ በገዛ እንስሳው ላይ አሳፍሮ ወደ እንግዶች ማረፊያ ወሰደውና በገንዘቡም አስታመመው። ጌታችንም በዚህ ታሪክ በኩል ባልንጀራ መሆን ማለት በዘር፣ በሃይማኖት ወይም በአካባቢ መመሳሰል ሳይሆን፣ መከራ ላይ ላለ ለማንኛውም ሰው ምሕረትንና ፍቅርን በተግባር ማሳየት መሆኑን አረጋገጠ። ክርስትና ቃላት ሳይሆን ተግባራዊ ምሕረት ነው። ከዚህ ታሪክ በመቀጠል ጌታችን ማርታና ማርያም ወደሚባሉ እህትማማቾች ቤት ገባ። ማርታ ጌታን በቤቷ ተቀብላ እርሱን ለማገልገል በሥራ ተጠምዳ ነበር። ማርያም ግን በጌታ እግር አጠገብ ተቀምጣ ቃሉን ትሰማ ነበር። ማርታ በሥራው ብዛት ተጨንቃ “ጌታ ሆይ፥ እህቴ እኔን ብቻዬን እንድታገለግል ስትተወኝ አይገድህም?” በማለት ቅሬታዋን አቀረበች። ማርታ ያደረገችው አገልግሎት በራሱ ክፉ ባይሆንም፣ ትኩረቷ ግን በሥራው ብዛት ተከፋፍሎና ተጨንቆ ነበር። ጌታችንም በታላቅ ፍቅር “ማርታ ማርታ፥ በብዙ ነገር ትጨነቂያለሽ ትታወኪያለሽም፤ የሚያስፈልገው ግን ጥቂት ወይም አንድ ነገር ነው” በማለት መለሰላት። ጌታችን ማርያም መልካሙን ዕድል እንደመረጠችና እርሱም ከእርሷ እንደማይወሰድባት ተናገረ። ይህ ክፍል የሚያስተምረን በሕይወታችን ውስጥ ቅደም ተከተልን ማወቅ ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ ነው። ማርያም የመረጠችው “አንድ ነገር” የእግዚአብሔርን ቃል መስማትና ከጌታ ጋር ኅብረት ማድረግ ነው። ለአምላክ የምንሰጠው አገልግሎት የሚመነጨው በቃሉ ፊት ከምናገኘው መንፈሳዊ ጥንካሬ መሆን አለበት። ያለ ቃሉና ያለ ጸሎት የምናደርገው አገልግሎት ወደ ጭንቀትና ወደ መታወክ ሊመራን ይችላል። ስለዚህም እንደ ደጉ ሳምራዊ ለባልንጀራችን የሚሆን የምሕረት እጅ ሊኖረን ይገባል፤ እንደ ማርያም ደግሞ ከጌታ እግር ስር ተቀምጠን ቃሉን የምንመገብበት ቅዱስ ጥማት ሊኖረን ይገባል። እውነተኛ መንፈሳዊነት ባልንጀራን በተግባር መውደድና አምላክን ደግሞ በቃሉ ፊት በመቀመጥ ማክበር ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የደጉ ሳምራዊ ምሳሌ በዘመናችን ላሉ የዘርና የጎሳ ልዩነቶች ምን አይነት መፍትሔ ይሰጣል?👉ካህኑና ሌዋዊው የቆሰለውን ሰው ትተው ማለፋቸው ለሃይማኖታዊ ሥርዓት የሰጡት ቅድሚያ ከፍቅር ጋር እንዴት ይጋጫል?👉“ሂድ አንተም እንዲሁ አድርግ” የሚለው ትዕዛዝ ለተግባራዊ ክርስትና ምን ትርጉም አለው?👉ማርታ በመስተንግዶ ስትጨነቅ ማርያም ግን በኢየሱስ እግር ስር መቀመጧ የቅድሚያ ምርጫን (Priority) እንዴት ያሳያል?👉“የሚያስፈልገው ግን ጥቂት ወይም አንድ ነገር ነው” (ቁ. 42) ሲል ኢየሱስ ምን ማለቱ ነው?👉አገልግሎት ከቃሉ መስማት ጋር ሚዛኑን መጠበቅ ያለበት እንዴት ነው?👉ሕግ አዋቂው የዘላለም ሕይወትን ለማግኘት የጠየቀው ጥያቄና የኢየሱስ መልስ (ቁ. 27-28) ስለ ሕግ ፍጻሜ ምን ያስተምራል?👉ሳምራዊው ለቆሰለው ሰው ያደረገው ወጪና እንክብካቤ ስለ መስዋዕትነት ምን ይነግረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአንድ ስፍራ ሲጸልይ ነበር። ደቀ መዛሙርቱ የጌታን የጸሎት ሕይወትና ከእግዚአብሔር አብ ጋር ያለውን ጥልቅ ግንኙነት ሲመለከቱ፣ የኃይሉ ምንጭ ጸሎት መሆኑን ተረዱ። ከደቀ መዛሙርቱ አንዱ “ጌታ ሆይ፥ ዮሐንስ ደቀ መዛሙርቱን እንዳስተማረ መጸለይ አስተምረን” አለው። የሚገርመው ደቀ መዛሙርቱ “እንዴት እንስበክ” ወይም “እንዴት ተአምራት እናድርግ” ሳይሆን “እንዴት እንጸልይ” ብለው መጠየቃቸው ነው። ጌታችንም ለዚህ ጥያቄ ምላሽ ሲሰጥ የክርስትና ሕይወት መሠረት የሆነውን የጸሎት መመሪያ ሰጣቸው። ጸሎታቸው “አባት ሆይ” ብለው እንዲጀምሩ ማዘዙ፣ ከፈጣሪ ጋር ያለንን ግንኙነት ከባርነትና ከፍርሃት ወደ ልጅነትና ወደ ቅርርብ የለወጠ ታላቅ አብዮት ነው። ጸሎታችን በቅድሚያ የእግዚአብሔር ስም እንዲቀደስና መንግሥቱ እንድትመጣ የሚናፍቅ ሊሆን ይገባል። ከዚያም የዕለት እንጀራችንን፣ የኃጢአት ይቅርታንና ከፈተና መጠበቅን እንለምናለን። እዚህ ላይ የዕለት እንጀራ መባሉ ዘወትር በእግዚአብሔር አቅርቦት ላይ እንድንደገፍና ነገን በጭንቀት ሳይሆን በእምነት እንድንመለከት የሚያስተምር ነው። ይቅርታን ስንጠይቅም እኛም ለበደሉን ይቅር ማለት እንዳለብን ያስታውሰናል። ጌታችን ስለ ጸሎት ያለንን መረዳት ለማስፋት በሌሊት ስለመጣ ወዳጅ የሚናገር ምሳሌ ተረከ። አንድ ሰው በሌሊት ወደ ወዳጁ ሄዶ ሦስት እንጀራ እንዲያበድረው ለመነው። ወዳጁ ስለ ወዳጅነቱ ባይነሳ እንኳ ስለ ንዝነዛውና ስለ መጽናቱ ተነስቶ የሚፈልገውን ይሰጠዋል። ይህ ምሳሌ እግዚአብሔርን እንደማይፈልግ ወዳጅ ለመመሰል ሳይሆን፣ እኛ በጸሎት ፊት ምን ያህል መጽናትና በድፍረት መቅረብ እንዳለብን ለማሳየት የተሰጠ ነው። እግዚአብሔር ጸሎታችንን ለመስማት የማይሰለችና በሩን የማይዘጋ ቸር አባት መሆኑን በዚህ እንረዳለን። ለምኑ ይሰጣችኋል፣ ፈልጉ ታገኙማላችሁ፣ አንኳኩ ይከፈትላችኋል የሚለው ተስፋ፣ ጸሎት ንቁና ተከታታይ የሆነ ተግባር መሆኑን ያሳያል። እግዚአብሔር ሰጪ አምላክ ነው። ምድራዊ አባቶች ጉድለት ያለባቸው ሆነው ሳለ ለልጆቻቸው መልካም ስጦታን መስጠት ካወቁ፣ የሰማዩ አባታችንማ ለሚለምኑት መንፈስ ቅዱስን እንዴት አብልጦ አይሰጥም? ጌታችን በዚህ ንግግሩ ከምንም ምድራዊ በረከት በላይ ትልቁና ዋነኛው ስጦታ እግዚአብሔር ራሱ በመንፈሱ በውስጣችን መገኘቱ መሆኑን አበሰረ። ጸሎት ከአምላክ እጅ ቁሳቁስን መቀበያ ብቻ ሳይሆን፣ ከአምላክ ልብ ጋር የምንገናኝበትና መንፈሱን የምንቀበልበት የሕይወት መስመር ነው። በዚህ ትምህርት ውስጥ የምንማረው ዋናው ቁምነገር፣ ጸሎት የልጅነት መብታችን መሆኑን ነው። እግዚአብሔር ሊሰጠን የተዘጋጀ አባት ስለሆነ እኛ ደግሞ በቅንነት፣ በመጽናትና በታላቅ እምነት ወደ ጸጋው ዙፋን መቅረብ ይኖርብናል። ስንጸልይ በቅድሚያ የእርሱን ክብርና መንግሥት እንፈልጋለን፤ እርሱ ደግሞ የሚያስፈልገንን ሁሉ ይጨምርልናል። ከሁሉም በላይ ደግሞ በሕይወታችን ውስጥ የመንፈስ ቅዱስን ምሪትና ኃይል እንድንቀበል ይፈልጋል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የጌታ ጸሎት (ቁ. 2-4) ውስጥ ያሉት ልመናዎች ቅደም-ተከተል (የእግዚአብሔር ስም፣ መንግሥቱ፣ ከዚያም ፍላጎታችን) ምን ያስተምረናል?👉አጥብቆ የሚለምን ጓደኛ ምሳሌ (ቁ. 5-8) እግዚአብሔርን ከመለመንና ከመጽናት አንጻር እንዴት ይታያል?👉እግዚአብሔር ለሚለምኑት “መንፈስ ቅዱስን” (ቁ. 13) ይሰጣል መባሉ ለምን ትልቁ ስጦታ ሆነ?👉“ለምኑ ይሰጣችኋል” የሚለው ተስፋ ከእግዚአብሔር አባትነት ጋር እንዴት ይያያዛል?👉ጸሎት የእግዚአብሔርን ፈቃድ ለመለወጥ ነው ወይስ ራሳችንን ለእግዚአብሔር ፈቃድ ለማስገዛት?👉ምድራዊ አባቶች ለልጆቻቸው መልካም መስጠት ካወቁ፣ የሰማዩ አባት ምን ያህል አብልጦ ይሰጠን ይሆን?👉በጸሎት ሕይወታችን ውስጥ “ታክቶ አለመተው” ለምን ትልቅ ፈተና ሆነ?👉“ዕለታዊ እንጀራችንን ስጠን” የሚለው ልመና ስለ እለት ተእለት ጥገኝነት ምን ያስተምረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ አንድ ከቁጥር 14 ጀምሮ ባለው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ድዳ ያደረገውን ጋኔን በማውጣት አገልግሎቱን ሲቀጥል እንመለከታለን። ጋኔኑም በወጣ ጊዜ ድዳው ተናገረ፤ ሕዝቡም ተደነቁ። ሆኖም ግን በዚያ የነበሩ አንዳንድ ሰዎች የጌታን ተአምራት ዝቅ ለማድረግና ሕዝቡን ለማሳሳት “በአጋንንት አለቃ በብዔልዜቡል አጋንንትን ያወጣል” የሚል ክፉ ክስ ሰነዘሩ። ሌሎች ደግሞ ሊፈትኑት ፈልገው ከሰማይ ምልክትን እንዲያሳያቸው ለመኑት። ይህ ሁኔታ ሰዎች የእግዚአብሔርን ግልጽ ሥራ በዓይናቸው እያዩ እንኳ ልባቸው ለክፋትና ለጥርጣሬ ዝግ ሲሆን ምን ያህል ሊታወሩ እንደሚችሉ ያሳያል። ጌታችን ኢየሱስ የልባቸውን አሳብ አውቆ በጥልቅ አመክንዮ መለሰላቸው። እርስ በርሷ የምትለያይ መንግሥት እንደማትቆም ገልጾ፣ ሰይጣን ሰይጣንን የሚያወጣ ከሆነ መንግሥቱ እንዴት ትቆማለች? በማለት ጥያቄ አቀረበላቸው። ጌታችን አጋንንትን የሚያወጣው “በእግዚአብሔር ጣት” መሆኑን አረጋገጠ፤ ይህ ደግሞ የእግዚአብሔር መንግሥት ወደ እነርሱ መምጣቷን የሚያሳይ ታላቅ ምልክት ነው። እዚህ ላይ ጌታችን አንድ ብርቱ ሰው (ሰይጣን) ቤቱንና ንብረቱን ተማምኖ ቢጠብቅም፣ ከእርሱ ይልቅ የሚበረታ (ክርስቶስ) መጥቶ ድል እንደሚነሳውና ምርኩዙን እንደሚወስድበት በምሳሌ አስረዳ። ይህም ክርስቶስ የጨለማውን ኃይል ሰብሮ የሰውን ልጅ ነፃ ለማውጣት የመጣ ኃያል መሆኑን ያረጋግጣል። በመቀጠልም ጌታችን ስለ መንፈሳዊ ባዶነት ከባድ ማስጠንቀቂያ ሰጠ። አንድ ርኩስ መንፈስ ከሰው በወጣ ጊዜ ዕረፍት ፍለጋ ይዞራል፤ ባጣ ጊዜም ወደ ወጣበት ቤት ይመለሳል። ቤቱ ታርጎና ተዘጋጅቶ (ነገር ግን ባዶ ሆኖ) ባገኘው ጊዜ፣ ከእርሱ የሚከፉ ሌሎች ሰባት መናፍስትን ይዞ ይገባል። የዚያም ሰው የኋለኛው ሁኔታ ከፊተኛው ይልቅ የከፋ ይሆናል። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ሕይወታችንን ከክፉ ነገር ማጽዳት ብቻ በቂ እንዳልሆነ ነው፤ ይልቁንም ልባችን በእግዚአብሔር ቃልና በመንፈስ ቅዱስ መሞላት ይኖርበታል። ባዶ የሆነ ልብ ለጠላት ጥቃት የተመቸ ነው። አንዲት ሴት ከሕዝቡ መካከል ድምፅዋን ከፍ አድርጋ የጌታን እናት ብፅዕና ስታደንቅ፣ ጌታችን ግን እውነተኛው ብፅዕና “የእግዚአብሔርን ቃል ሰምተው የሚጠብቁት” መሆናቸውን በመናገር ትኩረታችን ወደ ቃሉ ታዛዥነት እንዲሆን አደረገ። ምልክትን ለሚፈልጉት ሰዎች ደግሞ ጌታችን የዮናስን ምልክት ብቻ ሰጣቸው። ዮናስ ለነነዌ ሰዎች ምልክት እንደነበረ ሁሉ፣ የሰው ልጅም ለዚያ ትውልድ ምልክት ይሆናል። ዮናስ በዓሣ ሆድ ውስጥ ሦስት ቀንና ሦስት ሌሊት ቆይቶ እንደወጣ ሁሉ፣ ክርስቶስም በሞቱና በትንሣኤው ታላቅ ምልክት ሆኖ ቀርቧል። የደቡብ ንግሥት የሰሎሞንን ጥበብ ለመስማት ከምድር ዳርቻ እንደመጣች፣ የነነዌ ሰዎችም በዮናስ ስብከት ንስሐ እንደገቡ ሁሉ፣ በዚያ ትውልድ መካከል ግን ከሰሎሞንና ከዮናስ የሚበልጠው ክርስቶስ እያለ ባለማመናቸው በፍርድ ቀን እንደሚፈረድባቸው ነገራቸው። እግዚአብሔር ብርሃኑን በግልጽ አሳይቷል፤ ችግሩ ግን ብርሃኑን ለማየት ፈቃደኛ ባልሆነው በሰዎች ልብ ውስጥ ነው። በመጨረሻም ጌታችን ስለ ብርሃንና ስለ ዓይን አስተማረ። ማንም መብራትን አብርቶ በስውር ወይም ከእንቅብ በታች አያኖረውም፤ ለሚገቡት ሰዎች ብርሃን እንዲሰጥ በመቅረዝ ላይ ያኖረዋል እንጂ። የሰውነትህ መብራት ዓይንህ ናት። ዓይንህ ጤናማ (ብሩህ) ከሆነች ሰውነትህ ሁሉ ብርሃን ይሆናል፤ ዓይንህ ግን ታማሚ (ክፉ) ከሆነች ሰውነትህ ጨለማ ይሆናል። እዚህ ላይ ዓይን የተባለው የሰው ልብና መንፈሳዊ ግንዛቤ ነው። ውስጣችን በእግዚአብሔር እውነት ከተሞላ ሕይወታችን ሁሉ ብሩህ ይሆናል፤ ነገር ግን በውስጣችን ያለው ብርሃን ጨለማ ከሆነ ያ ጨለማ ምን ያህል ከባድ ይሆናል? ስለዚህ በውስጣችን ያለው ብርሃን ጨለማ እንዳይሆን መጠንቀቅና ዘወትር ወደ ክርስቶስ ብርሃን መቅረብ ይኖርብናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉“በእግዚአብሔር ጣት” (ቁ. 20) የሚለው አገላለጽ ከኦሪት ዘጸአት (8፡19) ጋር ያለውን ግንኙነት እንዴት እንረዳዋለን?👉ጋኔን የወጣለት ሰው ልቡ (ቤቱ) በጽድቅ ካልተሞላ መጨረሻው ለምን የከፋ ይሆናል?👉አንዲት ሴት ኢየሱስን በወለደችው ማህጸን ስትባርክ፣ ኢየሱስ ግን እውነተኛ ብፁዓን “የእግዚአብሔርን ቃል ሰምተው የሚጠብቁት ናቸው” (ቁ. 28) ያለው ለምንድን ነው?👉የዮናስ ምልክት (ቁ. 29-30) ለዚያ ትውልድና ለኛ ለምን አስፈላጊ ሆነ?👉የዓይን ጤናማነት (ቁ. 34) ከመንፈሳዊ አረዳድ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉የደቡብ ንግሥትና የነነዌ ሰዎች በዚህ ትውልድ ላይ የሚፈርዱት ለምንድን ነው?👉ኢየሱስ ከሰሎሞንና ከዮናስ እንደሚበልጥ መናገሩ ስለ መለኮታዊ ስልጣኑ ምን ይነግረናል?👉ብርሃኑ ጨለማ እንዳይሆን መጠንቀቅ (ቁ. 35) ማለት በተግባር ምን ማለት ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ አንድ ከቁጥር 37 ጀምሮ ያለው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በወቅቱ በነበሩት ሃይማኖታዊ መሪዎች ላይ ያቀረበውን ጠንከር ያለ ትችትና ማስጠንቀቂያ ይዟል። ታሪኩ የሚጀምረው አንድ ፈሪሳዊ ጌታችንን ከእርሱ ጋር ምሳ እንዲበላ በመጋበዙ ነው። ጌታችን ወደ ቤቱ ገብቶ ሳይታጠብ (ለሃይማኖታዊ ሥርዓት የሚደረገውን መታጠብ ሳይፈጽም) በማዕዱ መቀመጡ ጋባዡን አስገረመው። ይህ መታጠብ ከጤና ጥበቃ ይልቅ እንደ ሃይማኖታዊ ንጽሕና የሚቆጠር ሥርዓት ነበር። ጌታችን ግን የሰውየውን የልብ አሳብ ተረድቶ፣ ሃይማኖት በውጫዊ ሥርዓት ላይ ብቻ ሲያተኩር የሚመጣውን አደገኛ ዝንባሌ መግለጥ ጀመረ። ጌታችን ፈሪሳውያንን በምሳሌ ሲገሥጻቸው፣ ጽዋንና ወጭትን ከውጭ ብቻ እንደሚያጥብ ሰው አመሳሰላቸው። ውጫዊ ገጽታቸው ንጹሕና ሃይማኖተኛ ቢመስልም፣ ውስጣቸው ግን በቅሚያና በክፋት የተሞላ መሆኑን አጋለጠ። እውነተኛ ንጽሕና የሚጀምረው ከውስጥ ማንነት መሆኑንና ምጽዋት በመስጠትና ለተቸገሩት በማሰብ ልብን ማጽዳት እንደሚገባ አስተማረ። በመቀጠልም ሦስት ከባድ ወዮታዎችን ለፈሪሳውያን ተናገረ። ለአዝሙድና ለጤናዳም፣ ለአትክልቱም ሁሉ አሥራትን እያወጡ ፍርድንና የእግዚአብሔርን ፍቅር ችላ ይሉ ነበር። ይህ የሚያሳየው በትናንሽ ሕግጋት ላይ ተጠምዶ ዋናውን የመለኮታዊ ፍቅርና የፍትሕ መሠረት መዘንጋት ምን ያህል ስህተት መሆኑን ነው። እንዲሁም በምኩራብ የክብር ወንበርንና በገበያ ሰላምታን መውደዳቸው፣ ክብራቸው ከእግዚአብሔር ይልቅ ከሰው መሆኑን ያሳያል። ጌታችን እንደማይታወቁ መቃብሮችም መሰላቸው፤ ሰዎች ሳያውቁ በላያቸው ሲሄዱ እንደሚረክሱ ሁሉ፣ የእነርሱም ግብዝነት በስውር ሌሎችን እንደሚበክል ገለጸ። ከሕግ አዋቂዎች አንዱ ይህ ንግግር እኛንም መንካት ነው ብሎ በተቃወመ ጊዜ፣ ጌታችን ለሕግ አዋቂዎቹም የራሳቸውን ወዮታዎች ሰጣቸው። ለሰዎች የማይሸከሙትን የሕግ ሸክም እየጫኑ፣ እነርሱ ግን በአንዲት ጣታቸው እንኳ እንደማይረዱ ተናገረ። ይህም ሕግን ለሰዎች መከራና ቀንበር እንጂ ለሕይወት መመሪያ አለማድረጋቸውን ያሳያል። በተጨማሪም አባቶቻቸው የገደሏቸውን የነቢያትን መቃብር በመሥራት የአባቶቻቸውን ሥራ እንደሚያጸድቁ ገለጸ። እውነተኛው ክብር ነቢያቱ ያስተማሩትን ቃል በመከተል እንጂ መቃብራቸውን በማስዋብ ብቻ እንደማይገኝ አሳሰበ። ከዓለም ፍጥረት ጀምሮ ስለፈሰሰው የነቢያት ደም ሁሉ ያ ትውልድ እንደሚጠየቅበት አስጠነቀቀ። በመጨረሻም ጌታችን ለሕግ አዋቂዎቹ የተናገረው ትልቁ ወዮታ “የእውቀትን መክፈቻ” መውሰዳቸው ነው። እነርሱ ቃሉን ለሕዝቡ በትክክል የማስተማርና ወደ እግዚአብሔር መንግሥት የመምራት ኃላፊነት ነበረባቸው፤ ሆኖም ግን እነርሱ አልገቡም፣ ሊገቡ ያሉትንም ከለከሉ። ይህ እጅግ ከባድ በደል ነው። ጌታችን ይህንን ሁሉ ተናግሮ ከቤት በወጣ ጊዜ፣ ጻፎችና ፈሪሳውያን እጅግ ተቆጥተው ነበር። ከአፉ ነገር ሊነጥቁና ሊከሱት እየተጠባበቁ በብዙ ነገር ሊያስቆጡት ይሞክሩ ነበር። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን እግዚአብሔር የሚፈልገው ውጫዊ ሥርዓትን ሳይሆን የልብ ቅንነትንና እውነተኛ ፍቅርን መሆኑን ነው። ከግብዝነት ወጥተን በውስጥ ማንነታችን የእግዚአብሔርን ቃል ልንታዘዝ ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ በግብዣ ላይ ሆኖ እንዲህ ያለ ጠንካራ ተግሣጽ (ቁ. 39-52) መስጠቱ ስለ እውነት ያለውን ቁርጠኝነት እንዴት ያሳያል?👉ፈሪሳውያን “የጽዋውን ውጭ” በማጠብ ውስጣቸው ግን በቅሚያ መሞላቱ ዛሬ በሃይማኖታዊ ሕይወት ውስጥ እንዴት ይታያል?👉የሕግ አዋቂዎች ሰዎችን የማይሸከሙት ሸክም መጫናቸው (ቁ. 46) ምን አይነት በደል ነው?👉“የእውቀትን መክፈቻ” መውሰድ ማለት ሰዎችን ከመንግሥተ ሰማያት መከልከል የሚሆነው እንዴት ነው?👉ሃይማኖታዊ ግብዝነት ለምን በወንጌል አገልግሎት ውስጥ ትልቁ ጠላት ሆነ?👉የአቤልና የዘካርያስ ደም ተጠያቂነት በዚያ ትውልድ ላይ የሚመጣው ለምንድን ነው?👉ከዚህ ተግሣጽ በኋላ የጸሐፍትና የፈሪሳውያን ምላሽ (ቁ. 53-54) ምን ነበር?👉“ያልታወቁ መቃብሮችን” (ቁ. 44) መምሰል ስለ ግብዝነት ምን ያስተምረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ ሁለት የሚጀምረው በአእላፋት የሚቆጠር ሕዝብ እርስ በርሳቸው እስኪረጋገጡ ድረስ ተሰብስበው በነበረበት ወቅት ነው። በዚህ ታላቅ ጉባኤ መካከል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርቱን የጀመረው ለደቀ መዛሙርቱ በሰጠው ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ነበር። ከፈሪሳውያን እርሾ ተጠበቁ፥ እርሱም ግብዝነት ነው አላቸው። እርሾ በጥቂቱ ተጀምሮ ሊጡን ሁሉ እንደሚለውጠው ሁሉ፥ ግብዝነትም በሰው ሕይወት ውስጥ ከገባ ማንነቱን ሁሉ ያበላሸዋል። ግብዝነት በውጭ ቅዱስ መስሎ መታየትና በውስጥ ግን ሌላ መሆን ነው። ጌታችን ግን የማይገለጥ የተሰወረ፥ የማይታወቅም የተሸሸገ ምንም የለም በማለት በጨለማ የተናገርነው በብርሃን እንደሚሰማና በጓዳ የተናገርነው በሰገነት ላይ እንደሚሰበክ ገለጸ። ይህ የሚያስተምረን እግዚአብሔር የልብን ምስጢር የሚያይ አምላክ በመሆኑ በቅንነትና በእውነት መመላለስ እንዳለብን ነው። ጌታችን በመቀጠል አማኞች ሊኖራቸው የሚገባውን እውነተኛ ፍርሃትና መተማመን አስረዳ። ሥጋን የሚገድሉትንና ከዚያ ወዲያ ምንም ሊያደርጉ የማይችሉትን ሰዎች እንዳንፈራ ነገረን። ይልቁንም ሥጋን ከገደለ በኋላ ወደ ገሃነም ለመጣል ሥልጣን ያለውን እግዚአብሔርን ልንፈራ ይገባል። ይህ ፍርሃት ግን የሽብር ሳይሆን የአክብሮትና የሉዓላዊነት ፍርሃት ነው። የሚገርመው ግን ይህን ታላቅ አምላክ ስንፈራው ደግሞ ለእኛ ያለውን ጥንቁቅ አሳብ እንረዳለን። አምስት ድንቢጦች በሁለት ሳንቲም ቢሸጡም አንዲቱ እንኳ በእግዚአብሔር ፊት አትረሳም። የእኛማ የራሳችን ጠጉር እንኳ ሁሉ ተቆጥሯል። ስለዚህ ድንቢጦች ከሚባሉት ሁሉ ስለምንበልጥ መፍራት እንደሌለብንና በአባታችን ጥበቃ ስር መሆናችንን አረጋገጠልን። እንዲሁም በሰዎች ፊት ስለ እርሱ የምንመሰክር ከሆነ እርሱም በመላእክት ፊት እንደሚመሰክርልንና በመከራ ጊዜም መንፈስ ቅዱስ ምን መናገር እንዳለብን እንደሚያስተምረን ቃል ገባ። በዚህ ትምህርት መካከል ከሕዝቡ አንዱ “መምህር ሆይ፥ ርስቱን ከእኔ ጋር እንዲካፈል ለወንድሜ ንገረው” የሚል ጥያቄ አቀረበ። ይህ ሰው ትኩረቱ በሰማያዊው ትምህርት ላይ ሳይሆን በምድራዊ ሀብት ክፍፍል ላይ ነበር። ጌታችን ግን “አንተ ሰው፥ ፈራጅ ወይም አካፋይ አድርጎ በእናንተ ላይ ማን ሾመኝ?” በማለት ምላሽ ሰጠ። በመቀጠልም ለሁላችን የሚሆን ታላቅ መመሪያ አስተላለፈ፦ “ተጠንቀቁ፥ ከመጎጥም (ከስግብግብነት) ሁሉ ተጠበቁ፤ የሰው ሕይወት በገንዘቡ ብዛት አይደለምና።” ይህ ንግግር የሰውን ዋጋና የሕይወትን ትርጉም ከቁሳቁስ ባለቤትነት ጋር የሚያያይዘውን ዓለማዊ አመለካከት የሚሰብር ነው። ይህንን እውነት ይበልጥ ለማብራራት ጌታችን አንድ ምሳሌ ተናገረ። አንድ ባለጸጋ ሰው እርሻው እጅግ ብዙ ፍሬ ሰጠችለት። እርሱም በልቡ “ፍሬዬን የማከማችበት ስፍራ ስለሌለኝ ምን ላድርግ?” ብሎ አሰበ። “ጎተራዬን አፍርሼ ሌላ ትልቅ እሠራለሁ፥ በዚያም በረከቴንና ሀብቴን ሁሉ አከማቻለሁ” አለ። ከዚያም ለነፍሱ “ነፍሴ ሆይ፥ ለብዙ ዘመን የሚበቃ ብዙ ሀብት አለሽ፤ ዕረፊ፥ ብዪ፥ ጠጪ፥ ደስ ይበልሽ” አላት። የዚህ ሰው ስህተት እግዚአብሔርን ከዕቅዱ ውስጥ ማውጣቱና ለነፍሱ የሚያስፈልጋት ቁሳቁስ ሳይሆን ፈጣሪ መሆኑን መዘንጋቱ ነበር። ሁሉንም ለራሱ ብቻ አሰበ፤ “እኔ” እና “የእኔ” የሚሉ ቃላትን ደጋግሞ ተጠቀመ። እግዚአብሔር ግን “አንተ ሰነፍ፥ በዚች ሌሊት ነፍስህን ከአንተ ሊወስዷት ይፈልጓታል፤ ይህስ የሰበሰብኸው ለማን ይሆናል?” አለው። ሰውየው ለብዙ ዘመን አቅዶ ነበር፤ ነገር ግን ያቺን ሌሊት እንኳ በሕይወት ለመቆየት ሥልጣን አልነበረውም። ጌታችንም ትምህርቱን ሲደመድም “ለራሱ መዝገብ የሚያከማች፥ በእግዚአብሔር ዘንድም ባለጸጋ ያልሆነ እንዲህ ነው” አለ። በእግዚአብሔር ዘንድ ባለጸጋ መሆን ማለት በምሕረት፣ በቸርነት፣ በታማኝነትና በቅድስና መክበር ማለት ነው። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ምድራዊ ሀብት አላፊ መሆኑንና ዘላለማዊውን ቤታችንንና የነፍሳችንን ጉዳይ ቸል ማለት እንደሌለብን ነው። እውነተኛ ብልህነት ነገን ከእግዚአብሔር ጋር ማቀድ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ግብዝነት ከእርሾ ጋር የተመሰለበት ምክንያት (ቁ. 1) በምስጢር ተስፋፍቶ ስለሚበክል ነውን?👉እግዚአብሔር ድንቢጦችን የሚንከባከብ ከሆነ ለኛ ያለው አሳቢነት (ቁ. 6-7) ምን አይነት መተማመን ሊሰጠን ይገባል?👉ሰነፉ ባለጸጋ “ሰነፍ” የተባለው ለምንድን ነው? (ሀብት ስላከማቸ ወይስ ለነፍሱ ስላላሰበ?)👉“በእግዚአብሔር ዘንድ ባለጸጋ መሆን” (ቁ. 21) ማለት በተግባር ምን ማለት ነው?👉በመንፈስ ቅዱስ ላይ የሚሰነዘር ስድብ የማይሰረየው ለምንድን ነው? (ቁ. 10)👉ስደት በሚመጣበት ጊዜ መንፈስ ቅዱስ የሚሰጠን እርዳታ (ቁ. 12) ምን ይመስላል?👉ፍርሃት በሕይወታችን ውስጥ ያለውን ስፍራ የኢየሱስ ትምህርት እንዴት ይቀይረዋል? 👉“ሰው በሀብቱ ብዛት ሕይወቱ አይገኝም” (ቁ. 15) የሚለው ቃል ለዘመናችን ፍጆታ-ተኮር ማህበረሰብ ምን መልዕክት አለው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ሰነፉ ባለጸጋ ምሳሌ አስተምሮ ካበቃ በኋላ፣ ትኩረቱን ወደ ደቀ መዛሙርቱ አደረገና ስለ ዕለት ተዕለት ኑሮ መጨነቅ ስለሌለባቸው ጥልቅ ትምህርት ሰጣቸው። ይህ ትምህርት በቀጥታ ከቀደመው ምሳሌ ጋር ይያያዛል፤ ባለጸጋው ለነገው ቁሳዊ ዋስትናው ሲጨነቅ ነፍሱን ዘንግቷት ነበር። ጌታችን ግን ደቀ መዛሙርቱ በምድራዊ ፍላጎቶች እንዳይታሰሩና ትኩረታቸው በሰማያዊው አባታቸው ላይ እንዲሆን ይፈልጋል። ሕይወት ከመብል፣ ሰውነትም ከልብስ እንደሚበልጥ በመናገር፣ ጭንቀት የሕይወትን እውነተኛ ትርጉም ሊሸፍን እንደማይገባው አስገነዘበ። ይህንን ትምህርት ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ ጌታችን ከተፈጥሮ የተወሰዱ ሁለት አስደናቂ ምሳሌዎችን ተጠቀመ። በመጀመሪያ ቁራዎችን እንድንመለከት አዘዘን። ቁራዎች አይዘሩም፣ አያጭዱም፣ እንዲሁም ጎተራ የላቸውም፤ ሆኖም ግን እግዚአብሔር ይመግባቸዋል። እኛ ደግሞ ከወፎች እጅግ እንደምንበልጥ አረጋገጠልን። ሁለተኛ ደግሞ የአበባዎችን (የአበቦችን) እድገት እንድንመለከት ነገረን። አበባዎች አይለፉም፣ አይፈትሉምም፤ ነገር ግን ክብርና ጌጥ የነበረው ሰሎሞን እንኳ እንደ አንዲቱ አበባ አላጌጠም። ዛሬ ታይቶ ነገ ወደ እቶን የሚጣለውን ሣር እግዚአብሔር እንዲህ የሚያለብሰው ከሆነ፣ እናንተ እምነት የጎደላችሁ፣ እናንተንማ እንዴት አብልጦ አይንከባከባችሁም? በማለት የአባታችንን ታማኝነት ገለጠ። ጌታችን ጭንቀት ምንም ዓይነት ፋይዳ እንደሌለው ሲያስረዳ፣ ተጨንቆ በቁመቱ ላይ አንድ ክንድ መጨመር የሚችል ማን ነው? በማለት ጠየቀ። ጭንቀት ችግርን አይፈታም፣ ይልቁንም በእግዚአብሔር ላይ ያለንን እምነት ያዳክማል። ዓለማውያን እነዚህን ነገሮች ሁሉ አጥብቀው እንደሚፈልጉ፣ እኛ ግን እነዚህ ሁሉ እንደሚያስፈልጉን የሚያውቅ የሰማይ አባት እንዳለን አስታወሰን። ስለዚህም የሕይወታችን ቀዳሚ ዓላማና ትኩረት የእግዚአብሔርን መንግሥት መፈለግ ሊሆን ይገባል። ይህን ስናደርግ ሌላው የሚያስፈልገን ነገር ሁሉ ተጨምሮ ይሰጠናል። ደቀ መዛሙርቱን “ትንሹ መንጋ” ብሎ በመጥራት፣ መንግሥቱን ሊሰጣቸው የአባታቸው በጎ ፈቃድ መሆኑን ገለጸ። ይህ ታላቅ መጽናኛ ነው፤ እግዚአብሔር መንግሥቱን ሊሰጠን ከፈቀደ፣ ለዕለት እንጀራችን አይጨክንብንም። በመቀጠልም ጌታችን ወደ ተግባራዊ እርምጃ በመሸጋገር፣ ያላችሁን ሽጡና ምጽዋት ስጡ በማለት አዘዘ። ይህም በምድር ላይ ካለውና ከሚያልፈው ሀብት ይልቅ፣ ሌባ በማይቀርበውና ብል በማያጠፋው በሰማይ የማያረጅ ኮረጆና የማይጠፋ መዝገብ እንድንሰበስብ የሚገፋፋ ነው። የትምህርቱ ማጠቃለያና ቁልፍ አሳብ የሚገኘው “መዝገባችሁ ባለበት ልባችሁ በዚያ ይሆናልና” በሚለው ቃል ውስጥ ነው። ሰው ትልቅ ዋጋ የሚሰጠውና ንብረቱን የሚያከማችበት ስፍራ ልቡን ይስበዋል። ሀብታችንን በምድራዊ ነገር ላይ ካደረግን፣ ልባችን በጭንቀትና በዝገት ይያዛል፤ ሀብታችንን ግን በሰማያዊው የእግዚአብሔር መንግሥትና በጎ ሥራ ላይ ካደረግን፣ ልባችን ሁልጊዜ ከጌታ ጋር ይሆናል። ይህ ክፍል የሚያስተምረን በእግዚአብሔር አቅርቦት ላይ ሙሉ በሙሉ በመታመን፣ ከጭንቀት ነፃ የሆነና ለዘላለም የሚተርፍ የፍቅርና የምጽዋት ሕይወት እንድንኖር ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ጭንቀት በቁመታችን ላይ አንድ ክንድ መጨመር እንደማይችል መነገሩ (ቁ. 25) ስለ አቅማችን ምን ይነግረናል?👉የእግዚአብሔርን መንግሥት “መፈለግ” (ቁ. 31) ማለት በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ እንዴት ይተረጎማል?👉“ታናሽ መንጋ ሆይ አትፍሩ” (ቁ. 32) የሚለው ቃል ለአማኞች ማህበረሰብ ምን አይነት መጽናኛ ይሰጣል?👉ሀብትን በሰማይ ማከማቸትና ለድሆች መስጠት (ቁ. 33) ያላቸው ግንኙነት ምንድን ነው?👉“መዝገባችሁ ባለበት ልባችሁ ደግሞ እዚያ ይሆናል” (ቁ. 34) የሚለው ቃል ስለ ትኩረታችን ምን ይናገራል?👉አበቦች ሳይለፉ እግዚአብሔር ያለበሳቸው ከሆነ፣ እኛን ስለመልበሳችን ለምን እንጠራጠራለን?👉ጸጋን መቀበልና በምድራዊ ነገር አለመታሰር የደቀ መዝሙርነት ክፍል የሆነው እንዴት ነው?👉መንግሥቱን ሊሰጠን የአባታችን በጎ ፈቃድ መሆኑን ማወቅ ለጸሎታችን ምን ኃይል ይሰጣል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ ሁለት ከቁጥር 35 ጀምሮ ያለው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ በምድራዊ ሕይወታቸው ሊኖራቸው ስለሚገባው የንቃተ ሕሊና ደረጃና ስለ ታማኝ መጋቢነት ያስተማረበት ጥልቅ ክፍል ነው። ጌታችን ትምህርቱን የጀመረው “ወገባችሁ የታጠቀ መብራታችሁም የበራ ይሁን” በሚል ጠንካራ ትእዛዝ ነው። በዚያ ዘመን ወገብን መታጠቅ ማለት ረጅሙን የውጭ ልብስ ሰብሰብ አድርጎ ለሥራ ወይም ለጉዞ መዘጋጀትን የሚያመለክት ሲሆን፣ መብራት ማብራት ደግሞ በጨለማው ዓለም ውስጥ በንቃት መጠባበቅን ያሳያል። ይህ የሚያስተምረን ክርስቲያናዊ ሕይወት በዝንጋቴ የሚመራ ሳይሆን፣ በማንኛውም ሰዓት ለጌታ ጥሪ ምላሽ ለመስጠት ዝግጁ መሆን ያለበት መሆኑን ነው። ጌታችን ይህንን ንቃት ከሠርግ ቤት ከሚመለስ ጌታቸው ጋር አነጻጽሮታል። አገልጋዮቹ ጌታቸው መጥቶ ደጁን ሲያንኳኳ ወዲያው እንዲከፍቱለት ተግተው መጠበቅ ይኖርባቸዋል። እዚህ ላይ አንድ እጅግ አስገራሚና ልብ የሚነካ መለኮታዊ ተስፋ እናገኛለን፤ ጌታቸው መጥቶ በንቃት ሲጠብቁት ያገኛቸውን እነዚያን አገልጋዮቹን “ወገቡን ታጥቆ በማዕድ ያስቀምጣቸዋል፥ ቀርቦም ያገለግላቸዋል” ይላል። ይህ ክርስቶስ ለታማኝ አገልጋዮቹ ያለው ታላቅ ፍቅርና ትሕትና መግለጫ ነው። እርሱ የሁሉ ጌታ ሆኖ ሳለ፣ በንቃት ለጠበቁት ግን ራሱ ዝቅ ብሎ ያገለግላቸዋል። የጌታ መምጣት በየትኛውም ሰዓት (በሁለተኛው ወይም በሦስተኛው ክፍለ ሌሊት) ቢሆን፣ በንቃት የሚጠብቁት ግን ሁልጊዜ ብፁዓን ናቸው። ጴጥሮስ ይህ ምሳሌ ለእነርሱ (ለሐዋርያቱ) ብቻ ወይስ ለሁሉም እንደሆነ በጠየቀ ጊዜ፣ ጌታችን ስለ ታማኝና ልባም መጋቢ ምሳሌ በመናገር መለሰለት። መጋቢ ማለት በጌታው ቤት ላይ ተሹሞ ለቤተሰቡ ምግባቸውን በጊዜው የሚሰጥ ሰው ነው። ታማኝ መጋቢ ጌታው በሌለበት ሰዓት ኃላፊነቱን በአግባቡ የሚወጣና ሌሎችን የሚያገለግል ነው። ጌታው ሲመጣም እንዲህ ሲያደርግ ቢያገኘው በንብረቱ ሁሉ ላይ ይሾመዋል። ይህ የሚያሳየው በእግዚአብሔር መንግሥት ውስጥ የሚሰጥ የክብር ሽልማት በታማኝነትና በሥራ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ነው። በአንጻሩ ደግሞ ጌታው የሚዘገይ መስሎት ልቡን የሚያደነድንና በሥልጣኑ ተጠቅሞ ሌሎችን አገልጋዮች የሚመታ፣ የሚበላና የሚጠጣ፣ የሚሰክርም ክፉ መጋቢ አለ። ይህ ሰው ጌታው ባልጠበቀው ቀንና ሰዓት ይመጣና በጽኑ ይቀጣዋል። ጌታችን እዚህ ላይ አንድ ታላቅ የኃላፊነት መርህ አስቀመጠ፦ “የጌታውን ፈቃድ አውቆ ያልተዘጋጀ እንደ ፈቃዱም ያላደረገ ያ አገልጋይ እጅግ ይገረፋል፤ ያላወቀ ግን መገረፍ የሚገባውንም ያደረገ ጥቂት ይገረፋል።” ይህ የሚያስተምረን እውቀት ከተጠያቂነት ጋር አብሮ እንደሚሄድ ነው። ዋነኛው ትምህርት፦ “ብዙ ከተሰጠው ሁሉ ከእርሱ ብዙ ይፈለጋል” የሚለው ቃል ለእያንዳንዳችን የተሰጠ መመሪያ ነው። እግዚአብሔር ጸጋን፣ ጊዜን፣ ዕውቀትንና ንብረትን የሰጠን በታማኝነት እንድንጠቀምበት ነው። ጌታችን ዛሬም በደጃችን ቆሞ ያንኳኳል፤ የልባችን መብራት በእምነትና በበጎ ሥራ በርቶ ሊጠብቀው ይገባል። ንቃት ማለት ነገን በመፍራት መጨነቅ ሳይሆን፣ ዛሬን በጌታ ፊት በሚያከብር ታማኝነት መኖር ማለት ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉“ወገብን መታጠቅ” እና “መብራትን ማብራት” (ቁ. 35) ለመንፈሳዊ ዝግጁነት ምን አይነት ምሳሌዎች ናቸው?👉የጌታ መምጣት እንደ ሌባ መሆኑ (ቁ. 39-40) ሁልጊዜ የመዘጋጀትን አስፈላጊነት እንዴት ያሳያል?👉ታማኝና ብልህ መጋቢ (ቁ. 42) ከማይታመነው መጋቢ በምን ይለያል?👉ጌታው የዘገየ በመሰለው ጊዜ ባሪያዎችን የሚደበድብና የሚሰክር ሰው መጨረሻው ምን ይሆናል?👉“ብዙ ከተሰጠው ብዙ ይፈለጋል” (ቁ. 48) የሚለው ቃል ለኛ ለክርስቲያኖች ምን አይነት ኃላፊነት ይሰጠናል?👉የጌታን ፈቃድ አውቆ ባልተዘጋጀና ባልፈጸመ ሰው ላይ የሚመጣው ቅጣት ምን ያህል ይከብዳል?👉መጋቢነት በቁሳዊ ሀብት ብቻ ሳይሆን በመንፈሳዊ እውቀትም ጭምር መሆኑን እንዴት እንረዳዋለን?👉ጌታው ሲመጣ ባሪያዎቹን ማገልገሉ (ቁ. 37) ስለ ክርስቶስ ትሕትና ምን ይነግረናል?