የዮሐንስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ ኢየሱስ ተይዞ ወደ ሐና ግቢ ሲወሰድ ስምዖን ጴጥሮስና ሌላው ደቀ መዝሙር ተከተሉት። ያኛው ደቀ መዝሙር በሊቀ ካህናቱ ዘንድ የታወቀ ስለነበር ጴጥሮስን ወደ ግቢው አስገባው። በዚያም ደጅ ጠባቂዋ ገረድ “አንተም ከዚህ ሰው ደቀ መዛሙርት አንዱ አይደለህምን?” ስትል ጠየቀችው፤ እርሱ ግን “አይደለሁም” በማለት ካደ። በዚህ መካከል ሐና ኢየሱስን ስለ ደቀ መዛሙርቱና ስለ ትምህርቱ ጠየቀው። ኢየሱስም በግልጥ ለዓለም እንደተናገረና በስውር የተናገረው ምንም እንደሌለ፣ የሰሙትንም እንዲጠይቁ መለሰለት። ይህንንም ሲናገር አንዱ ሎሌ በጥፊ መታው። በውጭ ግን ጴጥሮስ በብርድ ምክንያት እሳት እየሞቀ ሳለ፣ ለሁለተኛና ለሦስተኛ ጊዜ ደቀ መዝሙርነቱን ተጠይቆ “አይደለሁም” በማለት ካደ። ወዲያውም ዶሮ ጮኸ። ትርጓሜ ይህ ክፍል በኢየሱስ ጽናትና በጴጥሮስ ድካም መካከል ያለውን ትልቅ ልዩነት ያሳያል። ኢየሱስ ለብቻው ቆሞ ለእውነት ሲመሰክርና መለኮታዊ ክብሩን ሲጠብቅ፣ ጴጥሮስ ግን ቀደም ሲል “ነፍሴን እሰጣለሁ” ቢልም በሰው ፊት በፍርሃት ወደቀ። የጴጥሮስ ክህደት የሰው ልጅ ጥንካሬ ያለ ጌታ እርዳታ ምን ያህል ደካማ መሆኑን ያሳያል። ጌታ ኢየሱስ ለተጠየቀው ጥያቄ የሰጠው መልስ የሕይወቱና የትምህርቱ ግልጽነት የሚያሳይ ሲሆን፣ ያለ አግባብ ሲመታም የነበረው ትዕግሥት የእርሱን መለኮታዊ ባሕርይ ይገልጣል። የዶሮው መጮህ ጌታ የተናገረው ቃል ሁሉ እውነት መሆኑንና ሰው ለራሱ ያለው ግምት ከእውነታው ጋር ሊለያይ እንደሚችል ያስገነዝበናል። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 በሰዎች ፊት ደቀ መዝሙርነትህን እንድትገልጽ በሚገደድህ ሁኔታ ውስጥ ስትሆን እንደ ጴጥሮስ ለመካድ ትፈተናለህ? 👉 የጌታ ኢየሱስ በምርመራ ወቅት የነበረው ግልጽነትና ድፍረት አንተ ለእውነት በምትቆምበት ጊዜ ምን ዓይነት ብርታት ይሰጥሃል? 👉 ያለ አግባብ ስድብ ወይም ጥቃት ሲደርስብህ እንደ ጌታ ኢየሱስ በትዕግሥትና በእውነት ለመመለስ ትተጋለህ? 👉 በራስህ ጥንካሬና እውቀት ላይ ከመመካት ይልቅ በጌታ ጸጋ ላይ መደገፍ አስፈላጊ መሆኑን ከጴጥሮስ ውድቀት ምን ትማራለህ? 👉 በሕይወትህ ጌታ የተናገራቸው ማስጠንቀቂያዎች ሲፈጸሙ ለንስሐና ወደ እርሱ ለመመለስ ምን ያህል ፈጣን ነህ? 👉 ከምቾትና ከደኅንነትህ ይልቅ ለእውነትና ለጌታ ያለህን ታማኝነት ለማስቀደም ዝግጁ ነህ? 👉 በብቸኝነትና በሰው መተንፈስ መካከል ስትሆን ጌታ አሁንም ካንተ ጋር እንደሆነና እንደሚረዳህ ታምናለህ?

ምልከታ አይሁድ ኢየሱስን ከቀያፋ ግቢ ወደ ገዥው ግቢ (ገላዴዎን) ወሰዱት፤ ይሁን እንጂ የፋሲካን በግ ለመብላት እንዲችሉና እንዳይረክሱ ወደ ግቢው አልገቡም ነበር። ስለዚህ ጲላጦስ ወደ ውጭ ወጥቶ ክሱ ምን እንደሆነ ጠየቃቸው። እነርሱም እርሱ ክፉ አድራጊ ባይሆን ኖሮ ወደ አንተ ባላመጣነውም ነበር በማለት መለሱ። ጲላጦስም ኢየሱስን ወደ ውስጥ አስገብቶ “አንተ የአይሁድ ንጉሥ ነህ?” በማለት ጠየቀው። ኢየሱስም መንግሥቱ ከዚህ ዓለም እንዳልሆነች፣ መንግሥቱ ከዚህ ዓለም ብትሆን ኖሮ ሎሌዎቹ አሳልፈው እንዳይሰጡት ባዘኑለት እንደነበር ገለጸ። የእርሱ መምጣት ለእውነት ሊመሰክር እንደሆነና ከእውነት የሆነ ሁሉ ድምፁን እንደሚሰማ ተናገረ። ጲላጦስም “እውነት ምንድን ነው?” በማለት ከጠየቀው በኋላ ምንም በደል እንዳላገኘበት ለሕዝቡ መሰከረ። ነገር ግን በፋሲካ በዓል አንድ እስረኛ የመፍታት ልማድ ስለነበር፣ ኢየሱስን እንዲፈታላቸው ቢጠይቅም፣ ሕዝቡ ግን ኢየሱስን ሳይሆን ወንበዴውን በርባንን እንዲፈታላቸው ጮኹ። ትርጓሜ ይህ ክፍል በሃይማኖታዊ ግብዝነትና በእውነተኛው የክርስቶስ ማንነት መካከል ያለውን ግጭት ያሳያል። አይሁድ በዓልን ለማክበርና ላለመርከስ የሰው ግቢ ለመግባት ቢጠነቀቁም፣ ንጹfhን የእግዚአብሔር በግ ለመግደል ግን አላመነቱም። የኢየሱስ መንግሥት ከዚህ ዓለም አለመሆኑ፣ የእርሱ ስልጣን በኃይልና በጦር ሳይሆን በእውነትና በመንፈሳዊ ብርሃን ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያረጋግጣል። ጲላጦስ “እውነት ምንድን ነው?” ብሎ መጠየቁ፣ በዚያን ጊዜ የነበረውንና ዛሬም ያለውን የዓለምን ግራ መጋባት ያሳያል። እውነት ግን በፊቱ የቆመው ክርስቶስ ራሱ ነበር። በርባን ተፈቶ ኢየሱስ እንዲሞት መመረጡ፣ ክርስቶስ እኛን ወንጀለኞቹን ነፃ ለማውጣት የእኛን ስፍራ ይዞ መሞቱን የሚያሳይ ታላቅ የቤዛነት ምልክት ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 እንደ አይሁድ በውጫዊ ሃይማኖታዊ ሥርዓት እየተጠነቀቅህ በልብህ ግን ክፋትንና ጥላቻን የምታሳድግበት ሁኔታ አለ? 👉 የክርስቶስ መንግሥት ከዚህ ዓለም አለመሆኑን ማወቅህ ለምድራዊ ሥልጣንና ጥቅም ያለህን አመለካከት እንዴት ይለውጠዋል? 👉 በሕይወትህ ውስጥ ለምታደርጋቸው ውሳኔዎች መሠረትህ “እውነት” የሆነው የጌታ ቃል ነው ወይስ እንደ ጲላጦስ በሁኔታዎች ትመራለህ? 👉 ጌታ ኢየሱስ ለእውነት ለመመስከር እንደመጣ፣ አንተስ በሥራ ቦታህ ወይም በማኅበራዊ ሕይወትህ ስለ እውነት ለመቆም ምን ያህል ድፍረት አለህ? 👉 ወንበዴው በርባን ተፈቶ ኢየሱስ በእርሱ ፋንታ እንደሞተ፣ ይህ የጌታ ውለታ በአንተ ሕይወት ውስጥ ምን ዓይነት የምስጋና ስሜት ይፈጥራል? 👉 የዓለምን ድምፅና የሰዎችን ጩኸት ሰምተህ እውነትን ወደ ጎን ያልህባቸው አጋጣሚዎች አሉ? 👉 የክርስቶስን ድምፅ ለመስማትና የእርሱ ወገን ለመሆን በየቀኑ ለቃሉ የምትሰጠው ትኩረት ምን ይመስላል?

ምልከታ ጲላጦስ ኢየሱስን ወስዶ ገረፈው። ወታደሮችም ከእሾህ አክሊል ጎንጉነው በራሱ ላይ ደፉበት፥ ቀይ ልብስም አለበሱት። “የአይሁድ ንጉሥ ሆይ፥ ሰላም ለአንተ ይሁን” እያሉ በጥፊ መቱት። ጲላጦስም ምንም በደል እንዳልተገኘበት እየመሰከረ ኢየሱስን አውጥቶ “እነሆ ሰውየው” አላቸው። የካህናት አለቆችና ሎሌዎች ግን “ስቀለው ስቀለው” እያሉ ጮኹ። ጲላጦስ ሊፈታው ቢፈልግም፥ አይሁድ ግን “ራሱን የእግዚአብሔር ልጅ ስላደረገ እንደ ሕጋችን ሊሞት ይገባዋል” አሉት። ጲላጦስም ይህን ሲሰማ ይበልጥ ፈራ። ኢየሱስን “ከወዴት ነህ?” ብሎ ጠየቀው፤ ኢየሱስ ግን አልመለሰለትም። ጲላጦስም “ልሰቅልህ ወይም ልፈታህ ሥልጣን እንዳለኝ አታውቅምን?” አለው። ኢየሱስም “ከላይ ካልተሰጠህ በቀር በእኔ ላይ ምንም ሥልጣን ባልነበረህም” በማለት መለሰለት። በመጨረሻም አይሁድ “ይህንን ብትፈታው የቄሣር ወዳጅ አይደለህም” ብለው ስለዛቱበት፥ ጲላጦስ በገበታ (ጋባታ) በተባለው ስፍራ በፍርድ ወንበር ተቀመጠ። “ንጉሣችሁን ልስቀለውን?” አላቸው፤ የካህናት አለቆችም “ከቄሣር በቀር ሌላ ንጉሥ የለንም” ብለው መለሱ። ያን ጊዜም እንዲሰቀል አሳልፎ ሰጣቸው። ትርጓሜ ግርፋቱና መሳለቂያው የክብር ንጉሥ ለሰው ልጆች ድኅነት ሲል የተቀበለውን ውርደትና ሕመም ያሳያል። “እነሆ ሰውየው” የሚለው ንግግር ኢየሱስ በሥጋ ተገልጦ የታየበትን ፍጹም ትሕትናና መከራ ይገልጻል። የካህናት አለቆች “ከቄሣር በቀር ንጉሥ የለንም” ማለታቸው እውነተኛውን የእግዚአብሔርን ንጉሥነት መካዳቸውንና መንፈሳዊ ውድቀታቸውን የሚያሳይ ነው። ጲላጦስ በሥልጣኑ ቢመካም፥ ጌታ ግን እውነተኛ ሥልጣን ከእግዚአብሔር ዘንድ መሆኑን በማሳሰብ ምድራዊ ፍርድ በመለኮታዊ ዕቅድ ሥር መሆኑን አረጋግጧል። ክርስቶስ የተፈረደበት እርሱ በደለኛ ስለሆነ ሳይሆን፥ እኛን ከኃጢአት ፍርድ ነፃ ለማውጣት ራሱን አሳልፎ ስለሰጠ ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 ጌታ ኢየሱስ ስለ አንተ የተቀበለውን ውርደትና መሳለቂያ ስታስብ ለእርሱ ያለህ ፍቅርና ምስጋና እንዴት ይጨምራል? 👉 በሕይወትህ ውስጥ ለእውነት ስትቆም የሰዎች መሳለቂያና ግፊት ቢያጋጥምህ እንደ ጌታ በዝምታና በጽናት የመቆም ድፍረት አለህ? 👉 እንደ ጲላጦስ በሰዎች ግፊትና ለቄሣር (ለዓለም) ባለህ ታማኝነት ምክንያት እውነትን አሳልፈህ የሰጠህባቸው አጋጣሚዎች አሉ? 👉 “እነሆ ሰውየው” ተብሎ እንደተገለጠው፥ የጌታን ሰብአዊ መከራ መመልከትህ በድካምህ ጊዜ ምን ዓይነት መጽናኛ ይሰጥሃል? 👉 ምድራዊ ሥልጣን ሁሉ ከላይ የተሰጠ መሆኑን ማወቅህ በዓለም ባሉ መሪዎችና ሁኔታዎች ላይ ያለህን አመለካከት እንዴት ይለውጠዋል? 👉 እንደ ካህናት አለቆች ከእግዚአብሔር ንጉሥነት ይልቅ ለምድራዊ ሥርዓቶችና ጥቅሞች ቅድሚያ የምትሰጥባቸው ነገሮች ምንድን ናቸው? 👉 ጌታ ኢየሱስ ለፍርድ አሳልፎ የተሰጠው እኛን ነፃ ለማውጣት እንደሆነ ተረድተህ በሕይወትህ ያለውን የኃጢአት ኩነኔ ድል አድርገሃል?

ምልከታ ኢየሱስ የገዛ መስቀሉን ተሸክሞ በዕብራይስጥ ጎልጎታ ወደሚባለው የራስ ቅል ስፍራ ወጣ። በዚያም ከሁለት ሌሎች ሰዎች ጋር ሰቀሉት፤ ኢየሱስ በመካከላቸው ነበር። ጲላጦስም “የናዝሬቱ ኢየሱስ የአይሁድ ንጉሥ” የሚል ጽሕፈት አዘጋጅቶ በመስቀሉ ላይ አኖረ። ይህ ጽሕፈት በዕብራይስጥ፣ በሮማይስጥና በግሪክ ተጽፎ ስለነበር ብዙ አይሁድ አነበቡት። የካህናት አለቆች ጲላጦስን “እርሱ የአይሁድ ንጉሥ ነኝ እንዳለ እንጂ የአይሁድ ንጉሥ ብለህ አትጻፍ” ብለው ቢለምኑትም ጲላጦስ ግን “የጻፍሁትን ጽፌአለሁ” በማለት አልተቀበላቸውም። ወታደሮቹም ኢየሱስን ከሰቀሉት በኋላ ልብሱን ወስደው ለእያንዳንዳቸው አንድ አንድ ክፍል እንዲሆን ለአራት ከፈሉት። እጀ ጠባቡ ግን ከላይ ጀምሮ ወጥ ሆኖ የተገመደ ስለነበር እንዳይቀዱት ዕጣ ተጣጣሉበት፤ ይህም መጽሐፍ የተናገረው ትንቢት ይፈጸም ዘንድ ሆነ። በመስቀሉም አጠገብ እናቱ፣ የእናቱ እህት፣ የቀለዮጳ ሚስት ማርያምና መግደላዊት ማርያም ቆመው ነበር። ኢየሱስም እናቱንና ይወደው የነበረውን ደቀ መዝሙር ባየ ጊዜ እናቱን “አንቺ ሴት እነሆ ልጅሽ” ደቀ መዝሙሩንም “እነኋት እናትህ” አለው፤ ከዚያም ሰዓት ጀምሮ ደቀ መዝሙሩ ወደ ቤቱ ወሰዳት። ትርጓሜ ይህ ክፍል የክርስቶስን መሥዋዕትነት ዓለም አቀፋዊነትና ትንቢታዊ ፍጻሜውን በግልጽ ያሳያል። የመስቀሉ ጽሕፈት በሦስት ዋና ዋና ቋንቋዎች መጻፉ ወንጌል ለዓለም ሁሉ መሆኑንና ክርስቶስ የሁሉም ንጉሥ መሆኑን ያበስራል። ጲላጦስ ጽሕፈቱን ለመለወጥ አሻፈረኝ ማለቱ ምንም እንኳ ሳያውቀው ቢሆንም የእግዚአብሔርን ሉዓላዊ እውነት መመስከሩን ያሳያል። የወታደሮቹ በልብሱ ላይ ዕጣ መጣጣል ከብዙ መቶ ዓመታት በፊት በመዝሙር 22 ላይ የተነገረው ትንቢት በትክክል መፈጸሙንና ሁሉም ነገር በእግዚአብሔር ቁጥጥር ሥር መሆኑን ያረጋግጣል። ኢየሱስ በዚያ ታላቅ የመስቀል ሥቃይ ውስጥ ሆኖ እናቱን ለደቀ መዝሙሩ አደራ መስጠቱ የእርሱን ፍጹም ሰብአዊነት፣ ኃላፊነትና ፍቅር ይገልጣል። ይህ አደራ በክርስቶስ ደም የሚመሠረተው አዲሱ የቤተክርስቲያን ቤተሰብ ከሥጋ ዝምድና በላይ በመንፈሳዊ ትስስርና መተጋገዝ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያስተምረናል። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 ወታደሮቹ በልብሱ ላይ ዕጣ ሲጣጣሉ ትንቢት መፈጸሙ እግዚአብሔር በሕይወትህ አስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥም እንኳ ሉዓላዊነቱን እንደሚገለጥ እንድታምን ያደርግሃል? 👉 ኢየሱስ በመከራው ሰዓት ለእናቱና ለደቀ መዝሙሩ የነበረው አሳቢነት አንተ በመከራ ውስጥ ስትሆን ለሌሎች ሰዎች ባለህ አሳቢነት ላይ ምን ያስተምርሃል? 👉 እንደ ዮሐንስ የጌታን አደራ ተቀብለህ በቤተክርስቲያን ውስጥ ያሉትን ወገኖች እንደ ቤተሰብህ የመንከባከብ ልምምድ አለህ? 👉 ጲላጦስ “የጻፍሁትን ጽፌአለሁ” እንዳለው ዓለም ክርስቶስን ባይቀበለውም አንተ ግን እርሱን ንጉሤ ነው ብለህ በድፍረት ለመመስከር ዝግጁ ነህ? 👉 በመስቀሉ አጠገብ እንደነበሩት ሴቶች ጌታ በሕመም ውስጥ በነበረበት ሰዓት በጽናት የመቆም መንፈሳዊ ጥንካሬ አለህ? 👉 የጌታ ኢየሱስ መሥዋዕትነት ያንተን የኃጢአት ዕዳ የከፈለ መሆኑንና አዲስ መንፈሳዊ ቤተሰብ ውስጥ እንዳስገባህ ምን ያህል ትረዳለህ?

ምልከታ ኢየሱስ ከዚህ በኋላ ሁሉ እንደ ተፈጸመ አውቆ የመጽሐፍ ቃል ይፈጸም ዘንድ “ተጠማሁ” አለ። በዚያም ሆምጣጤ የሞላበት ዕቃ ተቀምጦ ነበር፤ ወታደሮቹም ሆምጣጤውን በስፖንጅ ሞልተው በሁሶፕ ዘንግ አድርገው ወደ አፉ አቀረቡለት። ኢየሱስም ሆምጣጤውን ከተቀበለ በኋላ “ተፈጸመ” አለ፤ ራሱንም አዘንብሎ ነፍሱን አሳልፎ ሰጠ። ያ ቀን የማዘጋጀት ቀን ስለነበርና በሰንበት ቀን በድኑ በመስቀል ላይ እንዳይቆይ፣ አይሁድ ጲላጦስን ጭኖቻቸውን ሰብረው እንዲያወርዷቸው ለመኑት። ወታደሮቹም መጥተው የፊተኛውንና የሌላውን ጭን ሰበሩ፤ ወደ ኢየሱስ በመጡ ጊዜ ግን ቀድሞ እንደ ሞተ አይተው ጭኑን አልሰበሩም። ነገር ግን አንዱ ወታደር ጎኑን በጦር ወጋው፤ ወዲያውም ደምና ውኃ ወጣ። ይህም የሆነው “ከእርሱ አጥንት አይሰበርም” የሚለውና “የወጉትን ያዩታል” የሚለው የትንቢት ቃል ይፈጸም ዘንድ ነው። ትርጓሜ ይህ ክፍል የክርስትና እምነት መሠረት የሆነውን የታላቁን ቤዛነት ፍጻሜ ያሳያል። ኢየሱስ “ተጠማሁ” ማለቱ የእርሱን ፍጹም ሰብአዊነትና ስለ እኛ የተቀበለውን መራራ ሥቃይ ይገልጻል። “ተፈጸመ” የሚለው ቃል ደግሞ በሽንፈት የተነገረ ሳይሆን፣ የድል አዋጅ ነው። ይህም ዓለም ሳይፈጠር የታቀደው የመዳን ሥራ ማብቃቱን፣ የኃጢአት ዕዳ ተከፍሎ ማለቁንና የእግዚአብሔር ጽድቅ መገለጡን ያበስራል። ኢየሱስ እውነተኛው የፋሲካ በግ መሆኑን ለማረጋገጥ አጥንቱ አልተሰበረም፤ ምክንያቱም በብሉይ ኪዳን ሕግ የፋሲካ በግ አጥንቱ እንዳይሰበር ታዟል። ከጎኑ የፈሰሰው ደምና ውኃ ደግሞ ድርብ ትርጉም አለው፤ ደሙ ስለ ኃጢአት ስርየት ሲሆን፣ ውኃው ደግሞ በቃልና በመንፈስ ስለመታጠብና ስለ አዲስ ሕይወት ይናገራል። መስቀሉ ትንቢቶች ሁሉ የተፈጸሙበትና የእግዚአብሔር ፍቅር ለዓለም በግልጥ የታየበት የመሥዋዕትነት መሠዊያ ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 “ተፈጸመ” የሚለው የጌታ የድል አዋጅ በሕይወትህ ውስጥ ስላለው የኃጢአት ኩነኔና የሞት ፍርሃት ምን ዓይነት መጽናኛ ይሰጥሃል? 👉 ጌታ ኢየሱስ ስለ አንተ ያለውን ጥማት በመስቀል ላይ በሥጋ እንደገለጸ፣ አንተስ ዛሬ ለጌታና ለጽድቁ ያለህ ጥማት ምን ይመስላል? 👉 በሕይወትህ የሚገጥሙህ ፈተናዎችና መከራዎች የእግዚአብሔርን ቃል ከመፈጸም ሊያግዱህ እንደማይችሉ ከጌታ የመጨረሻ ሰዓት ምን ትማራለህ? 👉 ኢየሱስ እውነተኛው የፋሲካ በግ ሆኖ ስለ አንተ መታረዱን ማወቅህ ለእርሱ የምታቀርበውን የአምልኮ ሕይወት እንዴት ይለውጠዋል? 👉 ከጌታ ጎን የፈሰሰው ደምና ውኃ በሕይወትህ ውስጥ የመታጠብና የቅድስና ውጤት እንዲያመጣ ምን ያህል ትፈቅዳለህ? 👉 የጌታን መሞትና መሥዋዕትነት በዓይን ምስክርነት እንደተረጋገጠ ታሪክ ማወቅህ በእምነትህ ላይ ያለህን ጽናት እንዴት ያጠነክረዋል? 👉 ክርስቶስ የሕግ ፍጻሜና የትንቢቶች ሁሉ ማረፊያ መሆኑን ማወቅህ ለመጽሐፍ ቅዱስ የምትሰጠውን ዋጋ እንዴት ይጨምረዋል?

ምልከታ ከእነዚህ ነገሮች በኋላ የአርማትያስ ዮሴፍ የኢየሱስን በድን ለመውሰድ ጲላጦስን ለመነው። ዮሴፍ አይሁድን በመፍራት በስውር የኢየሱስ ደቀ መዝሙር ነበር፤ ጲላጦስም ሲፈቅድለት መጥቶ የኢየሱስን በድን ወሰደ። አስቀድሞ በሌሊት ወደ ኢየሱስ መጥቶ የነበረው ኒቆዲሞስም መቶ ንጥር የሚያህል የከርቤና የእሬት ቅልቅል ይዞ መጣ። የኢየሱስንም በድን ወስደው እንደ አይሁድ አቀባበር ልማድ ከሽቶው ጋር በፍታ ገነዙት። ኢየሱስም በተሰቀለበት ስፍራ አትክልት ነበረ በአትክልቱም ውስጥ ማንም ገና ያልተቀበረበት አዲስ መቃብር ነበረ። አይሁድ ለሰንበት ስለሚዘጋጁበት ቀን መቃብሩም ቅርብ ስለነበረ ኢየሱስን በዚያ አኖሩት። ትርጓሜ ይህ ታሪክ በጨለማና በሞት ጥላ መካከል እውነተኛ ደቀ መዝሙርነት እንዴት በድፍረት እንደሚገለጥ ያሳያል። ዮሴፍና ኒቆዲሞስ እስከዚያ ሰዓት ድረስ ለደህንነታቸው በመስጋት ማንነታቸውን ደብቀው የነበሩ “ስውር” አማኞች ነበሩ። ይሁን እንጂ ጌታ በመስቀል ላይ በሞተበትና ብዙዎች በፍርሃት በሸሹበት ሰዓት እነርሱ ግን በድፍረት ወደ አደባባይ ወጡ። ኒቆዲሞስ ይዞት የመጣው ከፍተኛ መጠን ያለው ሽቶ ጌታን እንደ ታላቅ ንጉሥ ክብር መስጠቱን ያሳያል። ጌታ በአዲስ መቃብርና በአትክልት ስፍራ መቀበሩ ደግሞ በሞት ውስጥም እንኳ የነበረውን ቅድስናና አዲስ ሕይወት የሚያበስር ነው። ይህ የቀብር ሥነ ሥርዓት የጌታን እውነተኛ መሞት የሚያረጋግጥና ለታላቁ የትንሣኤ ድል መሠረት የሚጥል ነው። በመከራ ሰዓት ማንነታቸውን የገለጡት እነዚህ ሰዎች፣ እውነተኛ ፍቅርና እምነት የሚፈተነው በምቾት ጊዜ ሳይሆን በፈተና ወቅት መሆኑን ያስተምሩናል። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 በሕይወትህ ለጌታ ያለህ ታማኝነት በምቾት ጊዜ ብቻ ነው ወይስ እንደ ዮሴፍና ኒቆዲሞስ ፈተና በሚበዛበት ሰዓት በድፍረት ትቆማለህ? 👉 ሰዎችን ከመፍራት ወይም ጥቅምን ከማጣት የተነሳ ደቀ መዝሙርነትህን በስውር የያዝክባቸው አጋጣሚዎች አሉ? 👉 ኒቆዲሞስ ውድ የሆነውን ሽቶ ለጌታ ክብር እንዳቀረበ፣ አንተስ ዛሬ ካለህ ጥሪትና ሀብት ለጌታ ሥራ ምን ዓይነት መሥዋዕትነት ታቀርባለህ? 👉 ጌታ ኢየሱስ ለብቻው በነበረበትና የሞት ድባብ በሰፈነበት ሰዓት እነዚህ ሰዎች እንዳገለገሉት፣ አንተስ የተናቁና የተተዉ ወገኖችን በማገልገል የጌታን ፍቅር ትገልጻለህ? 👉 ዮሴፍ በድፍረት ጲላጦስ ፊት እንደቀረበ፣ አንተስ በእምነትህ ምክንያት ሊመጣ የሚችለውን ተጽዕኖ ለመጋፈጥ ምን ያህል ዝግጁ ነህ? 👉 ጌታ በአዲስ መቃብር እንደተቀበረ፣ አንተስ ዛሬ በሕይወትህ ውስጥ ያለውን አሮጌ ማንነት ቀብረህ ለጌታ አዲስ መኖሪያ ለመሆን ትፈቅዳለህ? 👉 በሕይወትህ የሚገጥሙህ “የቀብር” እና የተስፋ መቁረጥ ሰዓታት ለታላቅ ትንሣኤ ዝግጅት መሆናቸውን አምነህ የመታገሥ ጥንካሬ አለህ?

ምልከታ ከሳምንቱም በመጀመሪያው ቀን መግደላዊት ማርያም ገና ጨለማ ሳለ ማልዳ ወደ መቃብር መጣች፤ ድንጋዩም ከመቃብሩ ተንከባሎ አየች። ፈጥናም ወደ ስምዖን ጴጥሮስና ኢየሱስ ይወደው ወደ ነበረው ሌላው ደቀ መዝሙር ሮጣ በመሄድ ጌታን ከመቃብር ወስደውታል ወዴትም እንዳኖሩት አናውቅም አለቻቸው። ጴጥሮስና ሌላው ደቀ መዝሙርም ወጥተው ወደ መቃብሩ ሄዱ። ሁለቱም አብረው ሮጡ፤ ሌላው ደቀ መዝሙር ግን ከጴጥሮስ ይልቅ ፈጥኖ ቀደመና መጀመሪያ መቃብሩ ላይ ደረሰ። ዘንበል ብሎ ሲመለከት የተልባ እግር ልብሶችን አየ፤ ነገር ግን አልገባም። ስምዖን ጴጥሮስም ተከትሎት መጣና ወደ መቃብሩ ገባ፤ የተልባ እግር ልብሶችን አየ። እንዲሁም በራሱ ላይ የነበረው መጠምጠሚያ ከልብሶቹ ጋር ሳይሆን ለብቻው ተጠምጥሞ በሌላ ስፍራ እንደ ነበረ ተመለከተ። ያን ጊዜም አስቀድሞ ወደ መቃብር የመጣው ሌላው ደቀ መዝሙር ደግሞ ገባ፤ አየም አመነም። ይሁን እንጂ ከሙታን ይነሣ ዘንድ እንዲገባው የሚለውን የመጽሐፍ ቃል ገና አላስተዋሉም ነበር። ደቀ መዛሙርቱም ወደ ቤታቸው ተመለሱ። ትርጓሜ ይህ ታላቅ የታሪክ ምዕራፍ የሰው ልጅ ተስፋና የእምነታችን መሠረት የሆነውን የክርስቶስን ትንሣኤ ያበስራል። መግደላዊት ማርያም ገና ጨለማ ሳለ መምጣቷ ጌታን ለመፈለግ የነበራትን ጥልቅ ፍቅር የሚያሳይ ሲሆን፣ መቃብሩን ባዶ ሆኖ ማግኘቷ ደግሞ የሞት ኃይል መሰበሩን ያረጋግጣል። ጴጥሮስና ዮሐንስ ወደ መቃብሩ መሮጣቸው ያለውን ጉጉትና ድንጋጤ ይገልጻል። በመቃብሩ ውስጥ የታዩት የተልባ እግር ልብሶች አቀማመጥና መጠምጠሚያው ለብቻው ተጠምጥሞ መገኘቱ፣ የጌታ ትንሣኤ በሥርዓትና በመለኮታዊ ኃይል የሆነ እንጂ፣ የሥጋ ስርቆት ወይም ግርግር አለመሆኑን የሚያረጋግጥ ትልቅ ማስረጃ ነው። ሌላው ደቀ መዝሙር “አየና አመነ” መባሉ፣ ምንም እንኳ ገና በመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ትንሣኤውን ሙሉ በሙሉ ባይረዱትም፣ የታየው ባዶ መቃብርና የልብሶቹ ሁኔታ ግን ጌታ እንደተነሣ ልባቸው እንዲያምን አድርጓል። ትንሣኤው ጨለማውን ወደ ብርሃን፣ ሐዘንንም ወደ ደስታ የለወጠ ታላቅ መለኮታዊ ድል ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 በሕይወትህ የሚገጥሙህ “የጨለማ” ሰዓታት ለታላቁ የትንሣኤ ብርሃን መጀመሪያ ሊሆኑ እንደሚችሉ ምን ያህል ትረዳለህ? 👉 እንደ ጴጥሮስና ዮሐንስ ጌታን ለመፈለግና እውነቱን ለማወቅ ያለህ መንፈሳዊ ጉጉትና ሩጫ ምን ይመስላል? 👉 ባዶው መቃብርና በሥርዓት የተቀመጡት ልብሶች ጌታ በሕይወትህ ላይ ያለውን ፍጹም ቁጥጥርና ሥርዓት እንዲያሳዩህ ትፈቅዳለህ? 👉 “አየና አመነ” እንደተባለው፣ ጌታ በሕይወትህ ውስጥ የሚያደርጋቸውን ታላላቅ ምልክቶች አይተህ ለማመንና ለመታመን ዝግጁ ነህ? 👉 ከሙታን መነሣት እንዲገባው የሚለውን የቅዱሳት መጻሕፍት ቃል ለማስተዋልና ለመረዳት ዛሬ ለቃሉ የምትሰጠው ትኩረት ምን ያህል ነው? 👉 የጌታ ትንሣኤ በሕይወትህ ውስጥ ያለውን የሞትና የኃጢአት ፍርሃት እንዴት እንዳስወገደልህ ለሌሎች ለመመስከር ትችላለህ? 👉 በመቃብሩ ውስጥ የነበረው ባዶነት ለአንተ የሕይወት መሙላትና የተስፋ ምንጭ መሆኑን በየቀኑ ታስባለህ?

ምልከታ ማርያም ከመቃብሩ ውጭ ቆማ ታለቅስ ነበር። እያለቀሰችም ወደ መቃብሩ ዘንበል ብላ ስትመለከት፥ ሁለት መላእክት ነጭ ልብስ ለብሰው የኢየሱስ በድን በነበረበት አንዱ በራስጌ ሌላውም በእግርጌ ተቀምጠው አየች። እነርሱም “አንቺ ሴት፥ ስለ ምን ታለቅሻለሽ?” አሏት። እርሷም ጌታዬን ወስደውታል ወዴትም እንዳኖሩት አላውቅም አለቻቸው። ይህንንም ብላ ወደ ኋላ ስትዞር ኢየሱስን ቆሞ አየችው፤ ነገር ግን ኢየሱስ መሆኑን አላወቀችም። ኢየሱስም “አንቺ ሴት፥ ስለ ምን ታለቅሻለሽ? ማንንስ ትፈልጊያለሽ?” አላት። እርሷም የአትክልት ጠባቂ መስሏት ጌታ ሆይ፥ አንተ ወስደኸው እንደሆንህ ወዴት እንዳኖርኸው ንገረኝ እኔም እወስደዋለሁ አለችው። ኢየሱስም “ማርያም” አላት። እርሷም ዘወር ብላ በዕብራይስጥ “ረቡኒ” አለችው፤ ትርጓሜውም መምህር ሆይ ማለት ነው። ኢየሱስም ገና ወደ አባቴ አልዓረግሁምና አትያዢኝ፤ ነገር ግን ወደ ወንድሞቼ ሄደሽ “ወደ አባቴና ወደ አባታችሁ፥ ወደ አምላኬና ወደ አምላካችሁ ዓርጋለሁ” ብለሽ ንገሪያቸው አላት። መግደላዊት ማርያምም መጥታ ጌታን እንዳየችና ይህንንም እንዳላት ለደቀ መዛሙርቱ ነገረቻቸው። ትርጓሜ ይህ ታሪክ ጌታ ኢየሱስ ለሚወዱትና ለሚፈልጉት ሰዎች ራሱን እንዴት እንደሚገልጥ የሚያሳይ አስደናቂ ትምህርት ነው። ማርያም በመቃብሩ አጠገብ በሐዘን መቆየቷ ለጌታ ያላትን ጥልቅ ፍቅርና ያለ እርሱ ያላትን ባዶነት ይገልጣል። ኢየሱስ ማርያምን በስሟ መጥራቱ፣ ጌታ ለእያንዳንዳችን ያለውን የግል ቅርርብና እረኛነቱን ያሳያል። እኛ የማናውቀው በምንመስልበት ጊዜም እንኳ እርሱ ያውቀናል፤ በስማችንም ይጠራናል። “አባቴና አባታችሁ” ማለቱ በክርስቶስ ትንሣኤ አማካኝነት አማኞች ከእግዚአብሔር ጋር አዲስና የጠበቀ የልጅነት ግንኙነት ማግኘታቸውን ያረጋግጣል። ማርያም የመጀመሪያዋ የትንሣኤው ብስራት ምስክር መሆኗ፣ ጌታ ዝቅተኛ ተብለው የሚታሰቡትንና የተሰበሩትን ለታላቅ ተልእኮ እንደሚጠቀምባቸው ያስረዳል። ትንሣኤው ሐዘንን ወደ ምስክርነት፣ ብቸኝነትን ደግሞ ወደ መለኮታዊ ቤተሰብነት የሚለውጥ ኃይል ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 በሕይወትህ ውስጥ የሚገጥሙህ ሐዘኖችና ግራ መጋባቶች ጌታን በበለጠ ጉጉት እንድትፈልግ ያነሳሱሃል? 👉 ጌታ ኢየሱስ በስምህ ሲጠራህና በቃሉ ሲያነጋግርህ ድምፁን የመለየት መንፈሳዊ ንቃት አለህ? 👉 እግዚአብሔር አባትህ እንደሆነና በክርስቶስ በኩል ወደ እርሱ የመቅረብ መብት እንዳለህ ማወቅህ በዕለት ተዕለት ኑሮህ ምን ዓይነት መተማመን ይሰጥሃል? 👉 እንደ ማርያም ያየኸውንና የሰማኸውን የጌታን እውነት ለሌሎች ወገኖች ለማካፈል ያለህ ቅንዓት ምን ይመስላል? 👉 በሕይወትህ ጌታን እንደ አትክልት ጠባቂ ወይም እንደ ተራ ሰው ብቻ የምታይባቸውና መለኮታዊ ማንነቱን የምትዘነጋባቸው አጋጣሚዎች አሉ? 👉 ጌታን “መምህር ሆይ” ብለህ ስትጠራው ለትምህርቱና ለትእዛዙ ለመገዛት ያለህ ዝግጁነት ምን ያህል ነው? 👉 በመከራና በሐዘን መካከል ሆነህ ጌታን ስትፈልግ፣ እርሱ አጠገብህ እንዳለና በክብር እንደሚገለጥልህ ምን ያህል ትተማመናለህ?

ምልከታ ያ ቀን ከሳምንቱ መጀመሪያ አንዱ ነበረ፤ በመሸም ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ አይሁድን በመፍራት ደጆቹን ዘግተው ሳሉ ኢየሱስ መጣ። በመካከላቸውም ቆሞ “ሰላም ለእናንተ ይሁን” አላቸው። ይህንንም ብሎ እጆቹንና ጎኑን አሳያቸው፤ ደቀ መዛሙርቱም ጌታን ባዩ ጊዜ ደስ አላቸው። ኢየሱስም ዳግመኛ “ሰላም ለእናንተ ይሁን፤ አብ እንደ ላከኝ እኔ ደግሞ እልካችኋለሁ” አላቸው። ይህንንም ብሎ እፍ አለባቸውና “መንፈስ ቅዱስን ተቀበሉ፤ ኃጢአታቸውን ይቅር ያላችኋቸው ሁሉ ይቀርላቸዋል፤ የያዛችሁባቸውም ተይዞባቸዋል” አላቸው። ትርጓሜ ይህ ክፍል የትንሣኤው ጌታ ድል ከሁኔታዎች በላይ መሆኑን በግልጽ ያሳያል። የተዘጉ ደጆችና የፍርሃት ድባብ የክርስቶስን መገኘት ሊከለክሉ አልቻሉም። ጌታ ለመጀመሪያ ጊዜ የሰጣቸው ስጦታ “ሰላም” መሆኑ፣ ክርስቲያናዊ ሕይወት ከእግዚአብሔር ጋር በሚደረግ እርቅና ሰላም የሚጀምር መሆኑን ያስረዳል። እጆቹንና ጎኑን ማሳየቱ ደግሞ የተነሣው እርሱ ራሱ በመስቀል ላይ የሞተው መሆኑን ለማረጋገጥ ነው። የጌታ ተልእኮ ከአብ ወደ ወልድ እንደሆነ ሁሉ፣ አሁን ደግሞ ከወልድ ወደ ደቀ መዛሙርቱ ተላልፏል። መንፈስ ቅዱስን “እፍ” ማለቱ አዲስ ፍጥረት የመፍጠርና ለአገልግሎት ኃይል የመስጠት ምልክት ነው። አማኞች በወንጌል ቃል አማካኝነት ሰዎች የኃጢአት ይቅርታ እንዲያገኙ የመናገርና የማወጅ ታላቅ ሥልጣን እንደተሰጣቸውም ያመለክታል። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 ዛሬ በሕይወትህ ያጋጠሙህ የፍርሃትና የጭንቀት “የተዘጉ ደጆች” የጌታን መገኘትና ሰላም እንዳታይ ጋርደውህ ይሆን? 👉 ጌታ ኢየሱስ በልብህ ውስጥ የሚሰጠው ሰላም በዙሪያህ ካሉ ግራ የሚያጋቡ ሁኔታዎች በላይ መሆኑን በተግባር ትለማመደዋለህ? 👉 አብ ልጁን እንደላከ ጌታ ደግሞ አንተን ወደ ዓለም እንደላከህ ተረድተህ የላከህን ፈቃድ ለመፈጸም ምን ያህል ዝግጁ ነህ? 👉 መንፈስ ቅዱስን መቀበል ለአገልግሎትና ለቅድስና ሕይወት ብቸኛው ኃይል መሆኑን አምነህ በየቀኑ የእርሱን እርዳታ ትጠይቃለህ? 👉 በሌሎች ላይ ያለህን ቅሬታና ቂም ይቅር በማለት ጌታ የሰጠህን የይቅርታ ሥልጣንና ሰላም በሕይወትህ ትገልጸዋለህ? 👉 ጌታ በመካከላቸው ሲቆም ደቀ መዛሙርቱ ደስ እንዳላቸው፣ አንተስ በጸሎትና በቃል ውስጥ የጌታን መገኘት ስታስተውል የሚሰማህ ደስታ ምን ይመስላል? 👉 የክርስቶስ ትንሣኤና በመካከላችሁ መገኘት ለምታደርጉት መንፈሳዊ አገልግሎት ዋነኛው መሠረትና ኃይል መሆኑን ትረዳለህ?

ምልከታ ከአሥራ ሁለቱ አንዱ ዲዲሞስ የሚባለው ቶማስ ኢየሱስ በመጀመሪያ በመካከላቸው በመጣ ጊዜ ከእነርሱ ጋር አልነበረም። ሌሎቹ ደቀ መዛሙርት ጌታን እንዳዩት ቢነግሩትም፣ እርሱ ግን የጥንካሬውን ምልክት በእጆቹ ካላየ፣ ጣቱንም በምስማሩ ምልክት ካላኖረ፣ እጁንም በጎኑ ካላስገባ እንደማያምን በጽኑ ተናገረ። ከስምንት ቀን በኋላ ደቀ መዛሙርቱ ደግሞ በቤት ውስጥ ነበሩ ቶማስም ከእነርሱ ጋር ነበረ። ደጆቹ ተዘግተው ሳሉ ኢየሱስ መጥቶ በመካከላቸው ቆመና “ሰላም ለእናንተ ይሁን” አላቸው። ከዚያም ቶማስን ጠርቶ ጣቱንና እጁን እንዲያኖር፣ አማኝ እንጂ የማያምን እንዳይሆን ነገረው። ቶማስም “ጌታዬ አምላኬም” በማለት ታላቅ የእምነት ምስክርነት ሰጠ። ኢየሱስም ስለ አየኸኝ አምነሃል፤ ሳያዩ የሚያምኑ ግን ብፁዓን ናቸው አለው። ኢየሱስም በዚህ መጽሐፍ ያልተጻፈ ሌላ ብዙ ምልክት በደቀ መዛሙርቱ ፊት አደረገ፤ ነገር ግን ኢየሱስ እርሱ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ እንደ ሆነ ታምኑ ዘንድ፣ አምናችሁም በስሙ ሕይወት ይሆንላችሁ ዘንድ ይህ ተጽፏል። ትርጓሜ ይህ ክፍል የሰውን ልጅ ጥርጣሬና የጌታን ታላቅ ምሕረት ጎን ለጎን ያሳያል። ቶማስ የሚወክለው በምድራዊ ማስረጃና በአይን እይታ ላይ የተመሠረተ እምነትን የሚፈልጉ ሰዎችን ነው። ጌታ ኢየሱስ ግን በጥርጣሬው አልተወውም፤ ይልቁንም የእርሱን ድካም ተረድቶ ራሱን ገለጠለት። የቶማስ ምስክርነት “ጌታዬ አምላኬም” የሚለው፣ በዮሐንስ ወንጌል ውስጥ ክርስቶስ ፍጹም አምላክ መሆኑን ከሚገልጡ ታላላቅ ምስክርነቶች አንዱ ነው። ጌታ “ሳያዩ የሚያምኑ ብፁዓን ናቸው” ማለቱ፣ ዛሬ በቃሉና በመንፈሱ አማካኝነት ለምናምን ለእኛ የተሰጠ ትልቅ በረከት ነው። የወንጌሉ ማጠቃለያ ደግሞ መጽሐፉ የተጻፈው ለታሪክ እውቀት ብቻ ሳይሆን፣ ሰዎችን ወደ እምነትና ወደ ዘላለም ሕይወት ለመምራት መሆኑን በግልጥ ያስረዳል። እምነት የሚመጣው ምልክቶችን በማየት ብቻ ሳይሆን፣ ስለ ምልክቶቹ የተጻፈውን የእግዚአብሔርን ቃል በመቀበል ነው። 💬 ለአነስተኛ ቡድን ውይይት የሚሆኑ ጥያቄዎች 👉 በሕይወትህ ውስጥ በምታልፍባቸው የፈተና ሰዓታት እንደ ቶማስ የእግዚአብሔርን መኖር ለማመን የግድ ተአምርና ምልክት ትጠብቃለህ? 👉 ጌታ ኢየሱስ የቶማስን ጥርጣሬ በትዕግሥት እንደመለሰ፣ አንተስ በልብህ ያሉትን ጥያቄዎችና ጥርጣሬዎች በጸሎት ለጌታ ታቀርባለህ? 👉 “ጌታዬ አምላኬም” የሚለው የቶማስ ምስክርነት፣ በሕይወትህ ውስጥ ክርስቶስ ላለው ሥልጣንና አምላክነት ያለህን አምልኮ እንዴት ይገልጸዋል? 👉 ሳታየው የምታምነው እምነት በጌታ ዘንድ ብፁዕ (የተባረከ) እንደሚያደርግህ ማወቅህ በቃልህና በሕይወትህ ለመጽናት ምን ዓይነት ብርታት ይሰጥሃል? 👉 መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው በስሙ ሕይወት እንዲሆንልህ እንደሆነ ተረድተህ፣ በየቀኑ ቃልን በማንበብ ውስጥ የምታገኘው መንፈሳዊ ሕይወት ምን ይመስላል? 👉 የጌታን መገኘትና ተአምራት ስታይ እንደ ቶማስ ወዲያውኑ ወደ አምልኮና ወደ መታዘዝ ለመመለስ ፈጣን ነህ? 👉 ሌሎች ሰዎች ክርስቶስን አምነው የዘላለም ሕይወት እንዲያገኙ፣ ያነበብከውንና ያመንከውን የወንጌል እውነት እንዴት እያጋራህ ነው?