የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሦስት ማጠቃለያ ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለአገልግሎት በይፋ የተገለጠበትንና ሰብዓዊ ማንነቱን ከሰው ዘር ሁሉ ጋር ያስተሳሰረበትን ታላቅ ክስተት እናገኛለን። ታሪኩ የሚጀምረው በዮርዳኖስ ወንዝ አጠገብ ሕዝቡ ሁሉ በዮሐንስ እጅ ሲጠመቁ ጌታችንም አብሮ በመጠመቁ ነው። ኢየሱስ ምንም እንኳ ኃጢአት የሌለበት ቢሆንም ከሕዝቡ ጋር ተሰልፎ መጠመቁ ለሰው ልጅ ያለውን ጥልቅ ትሕትናና ከእኛ ጋር ያለውን አንድነት የሚያሳይ ነው። ጌታችን ከተጠመቀ በኋላ ሲጸልይ ሰማይ ተከፈተ፤ መንፈስ ቅዱስም በአካል መልክ እንደ ርግብ በእርሱ ላይ ወረደ። በዚህም ቅጽበት ከአብ ዘንድ “የምወድህ ልጄ አንተ ነህ፥ በአንተ ደስ ይለኛል” የሚል ድምፅ ተሰማ። ይህ ሰማያዊ ምስክርነት ኢየሱስ ክርስቶስ መለኮታዊ የባሕርይ ልጅ መሆኑንና ለዓለም ድኅነት የተላከ መሲሕ መሆኑን ያረጋገጠበት ታላቅ የሥላሴ ምስጢር መገለጥ ነው። ከዚህ መለኮታዊ ምስክርነት ቀጥሎ ሉቃስ የኢየሱስን የትውልድ ሐረግ ዝርዝር ያቀርባል። ጌታችን አገልግሎቱን ሲጀምር ዕድሜው ሠላሳ ዓመት ያህል ነበር። የሉቃስ ወንጌል የትውልድ ሐረግን ወደ ኋላ በመቁጠር ከዮሴፍ ተነስቶ እስከ መጀመሪያው ሰው እስከ አዳም ድረስ ይወስደዋል። ይህ ዝርዝር እንዲሁ ስሞችን መጥቀስ ብቻ ሳይሆን ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ መልእክት አለው። ማቴዎስ በወንጌሉ የጌታን የትውልድ ሐረግ ከአብርሃም በመጀመር ለአይሁድ የተሰጠ ተስፋ መሆኑን ሲያሳይ፥ ሉቃስ ግን እስከ አዳም በመውሰድ ኢየሱስ ክርስቶስ የሰው ዘር ሁሉ አባት ከሆነው ከአዳም ጋር እንደሚገናኝና የዓለም ሁሉ አዳኝ መሆኑን ያሳያል። ይህ የትውልድ ሐረግ ኢየሱስ የሰው ልጅ መሆኑንና ከእኛ መከራና ታሪክ ጋር ሙሉ በሙሉ መዋሐዱን ያረጋግጥልናል። በዝርዝሩ መጨረሻ ላይ “የአዳም፥ የእግዚአብሔር ልጅ” የሚል ሐረግ እናገኛለን። ይህ አገላለጽ በመጀመሪያው ጥቅስ ላይ አብ “ልጄ ነህ” ካለው ምስክርነት ጋር በቀጥታ ይያያዛል። የመጀመሪያው አዳም በእግዚአብሔር አምሳል ተፈጥሮ ሳለ በትዕዛዝ መተላለፍ ምክንያት ያጣውን ልጅነትና ክብር፥ ሁለተኛው አዳም የተባለው ክርስቶስ ሊመልሰው መምጣቱን ያመለክታል። ሉቃስ የጌታን የትውልድ ሐረግ ከጥምቀቱ ቀጥሎና ከፈተናው በፊት ያስቀመጠው፥ ኢየሱስ ማን እንደሆነና ለማን እንደመጣ ግልጽ ለማድረግ ነው። እርሱ ፍጹም አምላክና ፍጹም ሰው በመሆኑ በሰማይና በምድር መካከል ድልድይ ሆኖ ቀርቧል። እኛም በዚህ ታሪክ ውስጥ የእግዚአብሔርን ታማኝነትና ለሰው ዘር ሁሉ ያለውን ሰፊ የምሕረት ዕቅድ እንመለከታለን። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉በኢየሱስ ጥምቀት ወቅት ሥላሴ (አብ፣ ወልድ፣ መንፈስ ቅዱስ) እንዴት ተገለጡ?👉የትውልድ ሐረጉ እስከ አዳም መሄዱ (ቁ. 38) ስለ ኢየሱስ ዓለም አቀፋዊ ተልዕኮ ምን ይነግረናል?👉ሉቃስ የትውልድ ሐረጉን ከጥምቀት በኋላ እና አገልግሎቱ ከመጀመሩ በፊት ያስቀመጠው ለምን ይመስላችኋል?👉“የአዳም ልጅ፣ የእግዚአብሔር ልጅ” የሚለው መደምደሚያ ስለ ሰው ልጅ ክብር ምን ይናገራል?👉የኢየሱስ የትውልድ ሐረግ ውስጥ የተጠቀሱት ሰዎች ልዩነት (ከማቴዎስ 1 ጋር ሲነጻጸር) በምን ይብራራል?👉ኢየሱስ አገልግሎቱን ከመጀመሩ በፊት በአብ መመሰከሩ ለሥራው ምን አይነት ስልጣንና ኃይል ሰጠው?👉ኢየሱስ በጥምቀት ጊዜ “ሲጸልይ” (ቁ. 21) መባሉ በሉቃስ ወንጌል ውስጥ ላለው የጸሎት ጭብጥ ምን መሠረት ይጥላል?👉የትውልድ ሐረግ ውስጥ የተጠቀሱት ስሞች እግዚአብሔር በታሪክ ውስጥ ያለውን ታማኝነት እንዴት ያሳያሉ?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አራት የሚጀምረው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመንፈስ ቅዱስ ተሞልቶ ከዮርዳኖስ በመመለስና በመንፈስ መሪነት ወደ ምድረ በዳ በመሄዱ ነው። ይህ ክፍል እጅግ ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ ትርጉም አለው፤ ምክንያቱም የመጀመሪያው አዳም በገነት ውስጥ ሆኖ በሰይጣን ተሸንፎ ሳለ፣ ሁለተኛው አዳም የተባለው ክርስቶስ ግን በምድረ በዳ መከራና ረሃብ ውስጥ ሆኖ ጠላትን ድል ማድረጉን ያሳያል። ጌታችን ለ አርባ ቀናት ምንም ሳይበላ መቆየቱ ሰብዓዊነቱንና ለፈተና የተጋለጠ መሆኑን ሲያመለክት፣ ፈተናው የመጣው ደግሞ በሰውኛ አቅሙ ደክሞት በነበረበት በዚያ የመጨረሻ ሰዓት ነበር። ይህም ጠላት ሁልጊዜ የእኛን ደካማ ጎንና የተቸገርንበትን ጊዜ እንደሚጠባበቅ ያስገነዝበናል። የመጀመሪያው ፈተና የቀረበው በሥጋዊ ፍላጎት ላይ ነበር። ሰይጣን “የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንህ ይህን ድንጋይ እንጀራ እንዲሆን በል” አለው። ይህ ፈተና ጌታችን መለኮታዊ ኃይሉን ለገዛ ሥጋዊ ፍላጎቱ እንዲጠቀምበት የቀረበ ግፊት ነበር። ጌታችን ግን “ሰው በእግዚአብሔር ቃል ሁሉ እንጂ በእንጀራ ብቻ አይኖርም ተብሎ ተጽፏል” በማለት በመለኮታዊ እውነት መለሰለት። ይህም ሕይወታችን የሚመነጨውና የሚጠበቀው ከምግብ ሳይሆን ከእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ያረጋገጠበት ነው። ሁለተኛው ፈተና ደግሞ በዓለማዊ ሥልጣንና ክብር ላይ ያተኮረ ነበር። ሰይጣን የዓለምን መንግሥታት ሁሉ አሳይቶ “ለእኔ ብትሰግድልኝ ይህ ሁሉ ለአንተ ይሆናል” አለው። ጌታችን ግን “ለጌታ ለአምላክህ ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ ተብሎ ተጽፏል” በማለት የአምልኮና የሥልጣን ባለቤት እግዚአብሔር ብቻ መሆኑን በመሰከር ጠላትን አሳፈረው። ሦስተኛውና የመጨረሻው ፈተና የነበረው የእግዚአብሔርን ጥበቃ የመፈተን ጉዳይ ነበር። ሰይጣን ጌታችንን ወደ መቅደስ ጫፍ ወስዶ “የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንህ ከዚህ ወደ ታች ራስህን ወርውር” አለው፤ ሌላው ቀርቶ መዝሙር 91ን በመጥቀስ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሽፋን ለመስጠት ሞከረ። ጌታችን ግን ጠላት ቃሉን ለራሱ ዓላማ እንዳያጣምም በመከልከል “ጌታን አምላክህን አትፈታተነው ተብሎ ተጽፏል” በማለት ድል አደረገው። ሰይጣንም ፈተናውን ሁሉ በጨረሰ ጊዜ እስከ ጊዜው ከእርሱ ተለየ። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ፈተናን የምናሸንፈው በገዛ ጥበባችን ሳይሆን በታተመውና በተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ነው። ክርስቶስ እኛ የምንፈተንበትን መንገድ ሁሉ አልፎ ድል ስለነሳልን፣ እኛም በእርሱ ሆነን ድል አድራጊዎች ነን። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉መንፈስ ቅዱስ ኢየሱስን ወደ ፈተና መምራቱ (ቁ. 1) ስለ ፈተናና ስለ መንፈሳዊ እድገት ምን ያስተምረናል?👉ኢየሱስ በቃለ እግዚአብሔር ሰይጣንን ማሸነፉ ዛሬ ለኛ ምን አይነት ተግባራዊ አርአያ ነው?👉ሦስቱ የፈተና አይነቶች ከሰው ልጅ መሰረታዊ ደካማ ጎኖች ጋር እንዴት ይያያዛሉ?👉ሰይጣን ራሱ መጽሐፍ ቅዱስን (መዝሙር 91) ጠቅሶ መፈተኑ (ቁ. 10-11) ምን አይነት ጥንቃቄ እንድናደርግ ያስገድደናል?👉ኢየሱስ “ሰው በእግዚአብሔር ቃል ሁሉ እንጂ በንጀራ ብቻ አይኖርም” ማለቱ ለቁሳዊ ፍላጎታችን ምን ትርጉም ይሰጣል?👉“ዲያብሎስ እስከ ጊዜው ከእርሱ ተለየ” (ቁ. 13) የሚለው ቃል ወደፊት ስለሚመጣው መንፈሳዊ ትግል ምን ፍንጭ ይሰጣል?👉በፈተና ጊዜ የመንፈስ ቅዱስ ሙላት ያለው ሚና ምንድን ነው?👉ኢየሱስ በምድረ በዳ 40 ቀን መቆየቱ ከእስራኤል የ40 ዓመት ጉዞ ጋር እንዴት ይነጻጸራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በምድረ በዳ ሰይጣንን ድል ካደረገ በኋላ በመንፈስ ኃይል ወደ ገሊላ ተመለሰ። ዝናውም በዙሪያው ባለ አገር ሁሉ ወጣ። ይህ ታሪክ የሚያሳየው ጌታችን አገልግሎቱን የጀመረው በገዛ ሥልጣኑ ብቻ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ መሪነትና ኃይል መሆኑን ነው። ወደ አደገበት ከተማ ወደ ናዝሬት በገባ ጊዜ እንደ ልማዱ በሰንበት ቀን ወደ ምኩራብ ገባ፤ ሊያነብም ተነሳ። ይህም ጌታችን ለሥርዓተ አምልኮና ለቃለ እግዚአብሔር የነበረውን ትልቅ አክብሮት ይገልጣል። የነቢዩ የኢሳይያስ መጽሐፍ ተሰጠው፤ መጽሐፉንም ሲከፍት “የጌታ መንፈስ በእኔ ላይ ነው” የሚለውን ክፍል አገኘ። ኢየሱስ ያነበበው የትንቢተ ኢሳይያስ ክፍል (ኢሳይያስ 61፡1-2) የእርሱን መለኮታዊ ተልዕኮ በዝርዝር የሚያስረዳ ነበር። ይህ ተልዕኮ ለድሆች የምሥራችን መስበክ፣ ለታሰሩት መፈታትን፣ ለዕውሮች ማየትን፣ የተገፉትን ነፃ ማውጣትንና የተባረከችውን የጌታን ዓመት ማወጅን ይጨምራል። እዚህ ላይ “የተባረከችው የጌታ ዓመት” የሚለው ሐረግ በብሉይ ኪዳን በየሃምሳ ዓመቱ የሚከበረውን የኢዮቤልዩ ዓመት የሚያመለክት ሲሆን፣ ይህም ዕዳ የሚሰረዝበትና ባሪያዎች ነፃ የሚወጡበት ጊዜ ነበር። ጌታችን ይህንን ክፍል አንብቦ ከጨረሰ በኋላ መጽሐፉን ጠቅልሎ ለአገልጋዩ ሰጠውና ተቀመጠ። በምኩራብ የነበሩት ሁሉ ዓይኖቻቸው ወደ እርሱ ትኩር ብለው ይመለከቱት ነበር። እርሱም “ይህ መጽሐፍ ዛሬ በጆሯችሁ ተፈጸመ” በማለት ታላቁን አዋጅ አበሰረ። ይህ ንግግር እርሱ ራሱ ለዘመናት ሲጠበቅ የነበረው መሲሕ መሆኑን የሚገልጥ ነበር። መጀመሪያ ላይ የናዝሬት ሰዎች ከቃሉ ጣፋጭነት የተነሳ ይደነቁ ነበር፤ ነገር ግን ብዙም ሳይቆይ “ይህ የዮሴፍ ልጅ አይደለምን?” በማለት መጠራጠር ጀመሩ። ይህም ሰዎች ከእግዚአብሔር ቃል ይልቅ ለሚያውቁት ሰብዓዊ ዳራ ትኩረት ሲሰጡ እውነትን እንዴት እንደሚጋርዳቸው ያሳያል። ጌታችንም በልባቸው ያለውን ጥርጣሬና የክብር ፈላጊነት ተረድቶ፣ ነቢይ በገዛ አገሩ እንደማይከበር ነገራቸው። በትውልድ አገሩ ተአምር እንዲያደርግላቸው የነበራቸውን ፍላጎት በመንቀፍ፣ እግዚአብሔር ጸጋውን ለሚፈልጉት ሁሉ እንጂ ለሥጋ ዘመዶች ብቻ እንደማያዳላ ለማሳየት የኤልያስንና የኤልሳዕን ታሪክ ጠቀሰላቸው። በኤልያስ ዘመን በእስራኤል ብዙ መበለቶች ሳሉ ነቢዩ የተላከው በሲዶና አገር ወዳለችው አሕዛብ መበለት እንደነበረና፣ በኤልሳዕ ዘመንም ብዙ ለምጻሞች ሳሉ ሶርያዊው ንዕማን ብቻ እንደነጻ አስታወሳቸው። ይህ ንግግር የናዝሬትን ሰዎች እጅግ አስቆጣቸው፤ ምክንያቱም የእግዚአብሔር ጸጋ ወደ አሕዛብ መሄዱንና እነርሱ ደግሞ በዝግጅት ማጣታቸው ምክንያት እንደማይገባቸው ስለነገራቸው ነው። በምኩራብ የነበሩት ሁሉ በቁጣ ተሞልተው ተነሱና ከከተማ አውጥተው ሊወረውሩት ወደ ተራራው ጫፍ ወሰዱት። ይሁን እንጂ ጌታችን ጊዜው ገና ስላልነበረና በሰዎች ቁጣ የሚገደብ ስላልሆነ፣ በመካከላቸው አልፎ ሄደ። ይህ ክስተት ወንጌል ለተቀበሉት የሕይወት መዓዛ፣ ላላመኑት ግን የእንቅፋት ድንጋይ መሆኑን ያሳየናል። እግዚአብሔር ቃሉን የምንቀበልበትን ትሁት ልብ እንዲሰጠን ዘወትር መጸለይ ይኖርብናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ የጠቀሰው የኢሳያስ ትንቢት (ቁ. 18-19) ስለ አገልግሎቱ ማህበራዊና መንፈሳዊ ዓላማ ምን ይናገራል?👉የናዝሬት ሰዎች ኢየሱስን “የዮሴፍ ልጅ አይደለምን?” ብለው ለመናቅ የፈለጉት ለምን ነበር?👉ኢየሱስ የኤልያስንና የኤልሳዕን ታሪክ የጠቀሰው (ቁ. 25-27) አይሁድን ለምን አስቆጣቸው?👉“ነቢይ በገዛ አገሩ አይከበርም” የሚለው መርህ ዛሬ በአገልግሎት ውስጥ እንዴት ይንጸባረቃል?👉መንፈስ ቅዱስ በኢየሱስ ላይ መሆኑ ለተልዕኮው የሰጠው ልዩ ስልጣን ምንድን ነው?👉ድሆች፣ ምርኮኞችና ዕውሮች የሚሉት ቃላት መንፈሳዊ ወይስ አካላዊ ትርጉም አላቸው? ወይስ ሁለቱንም?👉ኢየሱስ በመካከላቸው አልፎ መሄዱ (ቁ. 30) ስለ መለኮታዊ ጥበቃውና ስለ ሰዓቱ ምን ያስረዳናል?👉“የተወደደችው የጌታ ዓመት” (የኢዮቤልዩ ዓመት) ትርጉሙ ለሕዝቡ ምን ነበር?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከናዝሬት ወጥቶ በገሊላ ባሕር አጠገብ ወደምትገኘው ወደ ቅፍርናሆም ከተማ ወረደ። በዚያም በሰንበት ቀን ለሕዝቡ ያስተምር ነበር፤ ቃሉም እንደ ባለሥልጣን ነበርና በትምህርቱ እጅግ ተገረሙ። በወቅቱ የነበሩት መምህራን ሌሎች መምህራንን እየጠቀሱና በሰውኛ ትንታኔ ላይ ተመስርተው ያስተምሩ ነበር፤ ኢየሱስ ግን የእውነት ባለቤት ሆኖ በቀጥታ ከሰማይ በወረደ ሥልጣን ይናገር ነበር። በዚህም ትምህርት ውስጥ የእግዚአብሔር ቃል የታሰሩትን ነፃ የሚያወጣና ጨለማን የሚያሳድድ መሆኑን በተግባር አሳየ። በምኩራብም የርኩስ ጋኔን መንፈስ ያለበት ሰው ነበረ፤ እርሱም በታላቅ ድምፅ እየጮኸ “የናዝሬቱ ኢየሱስ ሆይ፥ ከአንተ ጋር ምን አለን? ልታጠፋን መጣህን? ማን እንደሆንህ አውቄአለሁ፥ አንተ የእግዚአብሔር ቅዱሱ ነህ” አለ። ይህ የሚያሳየው አጋንንት እንኳን ሳይቀሩ የኢየሱስን ማንነትና ቅድስና እንደሚረዱ ነው። ጌታችን ግን በዚያ ሰው ላይ የነበረውን ክፉ መንፈስ “ዝም በል ከእርሱም ውጣ” ብሎ በሥልጣን ገሠጸው። ጋኔኑም ሰውዬውን በመካከላቸው ጥሎት ምንም ጉዳት ሳያደርስበት ወጣ። በዚያ የነበሩት ሁሉ ተገርመው “ይህ ቃል ምንድር ነው? በሥልጣንና በኃይል ርኩሳን መናፍስትን ያዝዛቸዋልና፥ ይወጡማል” እያሉ እርስ በርሳቸው ተነጋገሩ። ዝናውም በዙሪያው ባለ አገር ሁሉ ወጣ። ከምኩራብም ወጥቶ ወደ ስምዖን ጴጥሮስ ቤት ገባ። በዚያም የስምዖን አማት በብርቱ ንዳድ ታማ ነበር፤ ስለ እርሷም ለመኑት። ጌታችንም በአጠገቧ ቆሞ ንዳዱን ገሠጸው፤ ትኩሳቱም ወዲያው ለቀቃት። የሚገርመው ግን ትኩሳቱ ከለቀቃት በኋላ እንደ ማንኛውም በሕመም እንደደከመ ሰው ማረፍ ሳያስፈልጋት፥ ወዲያው ተነስታ ማገልገል መጀመሯ ነው። ይህ የሚያሳየው የጌታ ፈውስ ሙሉና ኃይልን የሚሰጥ መሆኑን ነው። ጌታችን በቤተ መቅደስና በምኩራብ ብቻ ሳይሆን፥ በግል ቤታችንና በቤተሰባችን ውስጥ ለሚገጥሙን ችግሮችም ቅርብ እንደሆነና እንደሚያስብልን ያስተምረናል። ፀሐይም በገባች ጊዜ በልዩ ልዩ ደዌ የታመሙትን ሁሉ ወደ እርሱ አመጧቸው። ጌታችንም የብዙዎችን ብዛት ሳይሰለች፥ በእያንዳንዳቸው ላይ እጁን ጭኖ ፈወሳቸው። ይህም የእርሱን የግል ርኅራኄና ለእያንዳንዱ ሰው ያለውን ትኩረት ያሳያል። አጋንንትም “አንተ የእግዚአብሔር ልጅ ክርስቶስ ነህ” እያሉ እየጮኹ ከብዙዎች ይወጡ ነበር፤ እርሱ ግን ክርስቶስ እንደሆነ ያውቁ ነበርና እንዳይናገሩ ይከለክላቸው ነበር። በነጋም ጊዜ ወደ ምድረ በዳ ወጣ፤ ሕዝቡም ሊከለክሉትና ከእነርሱ እንዳይለይ ሊያደርጉት ቢሞክሩም እርሱ ግን “ስለዚህ ተልኬአለሁና ለሌሎቹ ከተማዎች ደግሞ የእግዚአብሔርን መንግሥት ወንጌል እሰብክ ዘንድ ይገባኛል” አላቸው። ይህ ጌታችን ለአንድ ቦታ ብቻ ሳይሆን ለዓለም ሁሉ የመጣ መሆኑንና የወንጌል አገልግሎት ቅድሚያ የሚሰጠው ተልዕኮው እንደሆነ ያረጋግጣል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የኢየሱስ ትምህርት በስልጣን መሆኑ (ቁ. 32) ከዘመኑ ጸሐፍት ትምህርት በምን ይለይ ነበር?👉አጋንንት ስለ ኢየሱስ ማንነት መናገራቸውና ኢየሱስ ዝም ማሰኘቱ ስለ “መሲሐዊ ምስጢር” ምን ያስተምረናል?👉የጴጥሮስ አማት ከተፈወሰች በኋላ ወዲያውኑ ማገልገሏ (ቁ. 39) እውነተኛ ፈውስ ወደ አገልግሎት እንደሚመራ እንዴት ያሳያል?👉ኢየሱስ በማለዳ ወደ ምድረ በዳ ሄዶ መጸለዩ (ቁ. 42) ለሥራው የነበረው ጠቀሜታ ምንድን ነው?👉“ለዚህ ተልኬአለሁና” የሚለው ቃል ስለ ኢየሱስ ግልጽ የአገልግሎት ራዕይ ምን ይነግረናል?👉ሕዝቡ ኢየሱስን ለራሳቸው ብቻ ለማድረግ መፈለጋቸው ከወንጌል ዓለም አቀፋዊነት ጋር እንዴት ይጋጫል?👉በኢየሱስ ቃል ውስጥ ያለው ኃይል በአካልና በመንፈስ ላይ ያለውን ስልጣን እንዴት ገለጠ?👉በሽተኞች ላይ እጁን ጭኖ መፈወሱ ስለ እግዚአብሔር ግላዊ ርኅራኄ ምን ያስተምረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አምስት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የመጀመሪያዎቹን ደቀ መዛሙርት የጠራበትን አስደናቂ ታሪክ ይተርክልናል። ክስተቱ የተከናወነው በጌንሴሬጥ ባሕር (በገሊላ ባሕር) አጠገብ ሲሆን፥ ሕዝቡ የእግዚአብሔርን ቃል ለመስማት በጌታ ዙሪያ ይጋፉ ነበር። ጌታችንም በባሕሩ ዳርቻ ቆመው የነበሩትን ሁለት ጀልባዎች ተመለከተ፤ ዓሣ አጥማጆቹ ግን ወጥተው መረባቸውን ያጥቡ ነበር። ከጀልባዎቹም የአንዱ ባለቤት ስምዖን ጴጥሮስ ነበረ። ጌታችን ወደ ስምዖን ጀልባ ገብቶ ከምድር ጥቂት ፈቀቅ እንዲያደርግለት ለመነውና በጀልባው ላይ ተቀምጦ ሕዝቡን ያስተምር ጀመር። ይህ የሚያሳየው ጌታችን የእኛን የሥራ መሣሪያና ቁሳቁስ ለወንጌል አገልግሎትና ለእግዚአብሔር ክብር ሊጠቀምበት እንደሚፈልግ ነው። ትምህርቱን ከጨረሰ በኋላ ስምዖንን “ወደ ጥልቁ ፈቀቅ በል መረቦቻችሁንም ለማጥመድ ጣሉ” አለው። ስምዖንም መልሶ “መምህር ሆይ፥ ሌሊቱን ሁሉ ስንደክም አድረን ምንም አልያዝንም፤ ነገር ግን በቃልህ መረቡን እጥላለሁ” አለ። ይህ የጴጥሮስ መልስ እጅግ ጥልቅ ትርጉም አለው። ጴጥሮስ ባለሙያ ዓሣ አጥማጅ እንደመሆኑ መጠን ሌሊቱን ሙሉ ደክሞ ምንም አለማግኘቱ ተስፋ አስቆራጭ ነበር፤ ሆኖም ግን የገዛ ልምዱንና ድካሙን ወደ ጎን በመተው ለጌታ ቃል ታዛዥነቱን ገለጠ። መረቡንም በጣሉ ጊዜ እጅግ ብዙ ዓሣ ያዙና መረባቸው ሊቀደድ ደረሰ፤ በሌላኛው ጀልባ የነበሩትንም ጓደኞቻቸውን እንዲረዷቸው ጠቀሷቸው። ሁለቱም ጀልባዎች እስኪሰጥሙ ድረስ በዓሣ ተሞሉ። ይህ ተአምር ጌታችን በምድራዊ ሥራችንም ሆነ በመንፈሳዊ ሕይወታችን ውስጥ ያለ እርሱ እርዳታ የምናደርገው ጥረት ፍሬ ቢስ መሆኑንና በቃሉ ስንመራ ግን ከምንጠብቀው በላይ በረከትን እንደምናገኝ ያስተምረናል። ስምዖን ጴጥሮስ ይህንን ታላቅ ተአምር ባየ ጊዜ በኢየሱስ ፊት ተደፍቶ “ጌታ ሆይ፥ እኔ ኃጢአተኛ ሰው ነኝና ከእኔ ተለይ” አለ። የጌታ መለኮታዊ ኃይልና ቅድስና ሲገለጥ ጴጥሮስ የገዛ ራሱን ደካማነትና ኃጢአተኝነት ተረዳ። እውነተኛ የእግዚአብሔር መገለጥ ሰውን ወደ ትሕትናና ንስሐ ይመራል። በዚያ የነበሩትም የዘብዴዎስ ልጆች ያዕቆብና ዮሐንስም እንዲሁ ተደንቀው ነበር። ጌታችን ግን የጴጥሮስን ፍርሃት በማስወገድ “አትፍራ፤ ከእንግዲህ ወዲህ ሰውን የምታጠምድ ትሆናለህ” አለው። ይህ አዲስ ተልዕኮ ጴጥሮስ ቀደም ሲል ይጠቀምበት የነበረውን ጥበብና ኃይል ለሰው ነፍሳት መዳን እንዲጠቀምበት የቀረበ ጥሪ ነበር። ዓሣን ለማጥመድ ከሕይወት ወደ ሞት እንደሚወሰድ ሁሉ፥ ሰውን ለማጥመድ ግን ከሞት ወደ ሕይወት ማምጣት መሆኑን እንረዳለን። ታሪኩ የሚደመደመው ደቀ መዛሙርቱ በወሰዱት አክራሪና ቁርጠኛ ውሳኔ ነው። ጀልባዎቻቸውን ወደ ምድር ካደረሱ በኋላ ሁሉንም ትተው ተከተሉት። ጴጥሮስና ጓደኞቹ የተዉት ያን ያህል ብዛት ያለውና ሀብት ሊሆን የሚችል ዓሣን ብቻ ሳይሆን፥ መላ ሕይወታቸውንና ሥራቸውንም ጭምር ነበር። ክርስቶስን መከተል ቅድሚያ የሚሰጠውን ነገር መለወጥን ይጠይቃል። ሁሉን ትቶ መከተል ማለት እግዚአብሔርን ከምንም ነገር በላይ መውደድና ለፈቃዱ መገዛትን ያሳያል። እኛም ዛሬ ጌታችን በሕይወታችን ያለንን ነገር ለክብሩ እንድንሰጥና እርሱን ብቻ እንድንከተል በሚጠራን ጊዜ እንደ ጴጥሮስ “በቃልህ” ብለን ለመታዘዝ ፈቃደኞች ልንሆን ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ጴጥሮስ በሙያው አዋቂ ሆኖ ሳለ የኢየሱስን ትዕዛዝ መቀበሉ ስለ ታዛዥነት ምን ያስተምረናል?👉ጴጥሮስ “ጌታ ሆይ እኔ ኃጢአተኛ ነኝና ከእኔ ራቅ” (ቁ. 8) ማለቱ የእውነተኛ መንፈሳዊ ለውጥ መጀመሪያ የሆነው እንዴት ነው?👉“ሰውን አጥማጅ” መሆን ማለት በተግባር ምን ማለት ነው?👉ደቀ መዛሙርቱ “ሁሉን ትተው” መከተላቸው (ቁ. 11) ለዘመናችን ክርስቲያኖች ምን አይነት የቅድሚያ ምርጫ ጥያቄ ያነሳል?👉በሥራችን ውስጥ ስኬት (ተአምር) ሲገጥመን ትኩረታችን ወደ ጌታ ወይስ ወደ ጥቅሙ መሆን አለበት?👉ኢየሱስ አገልግሎቱን ለመጀመር ተራ ዓሣ አጥማጆችን መምረጡ ስለ መለኮታዊ ምርጫ ምን ይነግረናል?👉ጴጥሮስን የያዘው “ፍርሃት” እና ኢየሱስ “አትፍራ” ማለቱ የእምነት ጉዞን እንዴት ይገልጻል?👉ያዕቆብና ዮሐንስ ከጴጥሮስ ጋር የነበራቸው አጋርነት በመንፈሳዊ ስራ ውስጥ ያለውን የቡድን ስራ እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የመለኮታዊ ርኅራኄና የኃጢአት ስርየት ሥልጣን የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አምስት ከቁጥር 12 እስከ 26 ያለው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋ የታመሙትን ከመፈወስ ባለፈ የነፍስን ደዌ (ኃጢአትን) ይቅር የማለት ሥልጣን እንዳለው የሚያሳይ ድንቅ ታሪክ ነው። በዚህ ክፍል ውስጥ ሁለት የተለያዩ ሰዎችን እናገኛለን፤ አንደኛው በሕብረተሰቡ የተገለለ ለምጻም ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ በጓደኞቹ እገዛ የቀረበ ሽባ ሰው ነው። ሁለቱም ታሪኮች የእግዚአብሔርን ጸጋና የክርስቶስን አዳኝነተ በጉልህ ያሳያሉ። ለምጻሙና የጌታ ፈቃድ ጌታችን በአንድ ከተማ ሳለ ሰውነቱ በለምጽ የተወረረ አንድ ሰው መጣ። በዚያ ዘመን ለምጽ የሥጋ በሽታ ብቻ ሳይሆን ሰውን ከማኅበራዊና ከሃይማኖታዊ ሕይወት የሚለይ፣ እንደ ርኩስ የሚቆጠር በሽታ ነበር። ይህ ሰው በኢየሱስ ፊት በግንባሩ ተደፍቶ “ጌታ ሆይ፥ ብትወድስ ልታነጻኝ ትችላለህ” በማለት ለመነው። ይህ ልመና የጌታን ኃይል ሙሉ በሙሉ አምኖ ነገር ግን ለጌታ ፈቃድ ራሱን ያስገዛ የትሕትና ልመና ነው። ጌታችንም እጁን ዘርግቶ ዳሰሰውና “እወዳለሁ ንጻ” አለው። ጌታችን ለምጻሙን መዳሰሱ በሕግ ርኩስ ሊያደርገው ቢችልም፣ እርሱ ግን ቅዱስ ስለሆነ ርኩሰቱን በቅድስናው ለወጠው። ወዲያውም ለምጹ ለቀቀው። ጌታችንም ለካህን ራሱን እንዲያሳይና ለንጽሕናውም መሥዋዕት እንዲያቀርብ አዘዘው፤ ይህም ጌታችን ለሙሴ ሕግ ያለውን አክብሮት ያሳያል። የኢየሱስ ዝና ከቀን ወደ ቀን እየናኘ ቢሄድም፣ እርሱ ግን በጸሎት ከሰማያዊ አባቱ ጋር ለመገናኘት ወደ ምድረ በዳ ፈቀቅ ይል ነበር። ሽባውና የኃጢአት ስርየት ምስጢር በሌላ ቀን ኢየሱስ እያስተማረ ሳለ ከየከተማው የመጡ ፈሪሳውያንና የሕግ መምህራን ተቀምጠው ነበር። ሰዎችንም የሚፈውስበት የጌታ ኃይል ከእርሱ ጋር ነበረ። በዚህ መካከከል አራት ሰዎች አንድ ሽባ ሰው በአልጋ ተሸክመው አመጡ፤ ከሕዝቡ ብዛት የተነሳ የሚገቡበት ስላጡ ግን ወደ ጣሪያው ወጡ። የቤቱን ጣሪያ አፍርሰው ሽባውን ሰው ከአልጋው ጋር በኢየሱስ ፊት አወረዱት። ይህ ተግባር የሰዎቹን ጽኑ እምነትና ለጓደኛቸው የነበራቸውን ፍቅር ያሳያል። ጌታችንም እምነታቸውን አይቶ ለሽባው ሰው “አንተ ሰው፥ ኃጢአትህ ተሰረየችልህ” አለው። ይህ የጌታ ንግግር በዚያ ለነበሩት ጻፎችና ፈሪሳውያን ትልቅ ድንጋጤን ፈጠረ። “በእግዚአብሔር ላይ የሚሳደብ ይህ ማን ነው? ከአንዱ ከእግዚአብሔር በቀር ኃጢአት ሊያስተሰርይ ማን ይችላል?” በማለት በልባቸው አሰቡ። ጌታችንም የልባቸውን አሳብ አውቆ “ኃጢአትህ ተሰረየችልህ” ከማለትና “ተነሳና ሂድ” ከማለት የትኛው ይቀላል? በማለት ጠየቃቸው። ለሰው ልጅ ኃጢአት ተሰረየ ማለት በዓይን ስለማይታይ ቀላል ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን ጌታችን በምድር ላይ ኃጢአትን ለማስተስረይ ሥልጣን እንዳለው እንዲያውቁ ሽባውን ሰው “ተነሳና አልጋህን ተሸክመህ ወደ ቤትህ ሂድ” አለው። ሰውየውም ወዲያው በፊታቸው ተነስቶ እግዚአብሔርን እያከበረ ወደ ቤቱ ሄደ። በዚህ ክፍል ውስጥ የምንማረው ዋናው ቁምነገር ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሥጋን ደዌ ብቻ ሳይሆን የነፍስን በሽታ የሚፈውስ መሆኑን ነው። ፈሪሳውያን እንዳሉት ኃጢአትን ይቅር ማለት የእግዚአብሔር ብቻ ሥልጣን ከሆነ፣ ኢየሱስ ኃጢአትን ይቅር ማለቱና በተአምራት ማረጋገጡ እርሱ ራሱ እግዚአብሔር መሆኑን የሚያሳይ ነው። ክርስቶስ ወደ እኛ የመጣው ሙሉ ሰብዓዊነታችንን ለመፈወስ ነው፤ ሥጋችን ከሕመም፣ ነፍሳችን ደግሞ ከኃጢአት እስራት ነፃ እንድትወጣ ይፈልጋል። እኛም እንደ ሽባው ጓደኞች ሌሎችን ወደ ክርስቶስ የምናመጣ፣ እንደ ለምጻሙም በጌታ ፈቃድ ስር የምንገዛ ልብ ሊኖረን ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ ለምጻሙን በእጁ መንካቱ (ቁ. 13) ስለ እግዚአብሔር ፍቅርና ማህበራዊ መገለልን ስለማጥፋት ምን ይናገራል?👉የሽባው ሰው ጓደኞች የነበራቸው ጽኑ እምነትና ጥረት (ቁ. 19) ለኛ ምን አይነት አርአያነት አለው?👉ኢየሱስ ከአካላዊ ፈውስ በፊት የኃጢአት ይቅርታን የሰጠው ለምንድን ነው?👉የጸሐፍት ተቃውሞ የኢየሱስን መለኮታዊ ማንነት በተዘዋዋሪ ያረጋገጠው እንዴት ነው?👉ሽባው አልጋውን ተሸክሞ መሄዱ የተሟላ የፈውስና የለውጥ ምልክት የሆነው እንዴት ነው?👉በሕይወታችን ውስጥ ትልቁ ሽባነት ኃጢአት መሆኑን ይህ ታሪክ እንዴት ያስረዳናል?👉ኢየሱስ ለምጻሙን ወደ ካህን እንዲሄድ ማዘዙ ለሃይማኖታዊ ሥርዓት ያለውን ክብር እንዴት ያሳያል?👉ሕዝቡ “ዛሬ አስገራሚ ነገር አየን” ብለው እግዚአብሔርን ማመስገናቸው ተአምራት ለሚፈጥሩት አምልኮ ምን ማሳያ ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አምስት ማጠቃለያ ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሌዊ የተባለውን ቀራጭ በመጥራትና ከእርሱም ጋር ማዕድ በመካፈል በወቅቱ የነበረውን የሃይማኖት አመለካከት የለወጠበትን ክስተት እናገኛለን። ታሪኩ የሚጀምረው ኢየሱስ ወጥቶ ሲሄድ ሌዊ የተባለ ቀራጭ በመቅረጫው ተቀምጦ በማየቱ ነው። ቀራጮች በወቅቱ ማኅበረሰብ ዘንድ በሙስናና ለሮማውያን በመገዛታቸው ምክንያት እንደ ታላላቅ ኃጢአተኞችና እንደ ከዳተኞች የሚቆጠሩ ነበሩ። ጌታችን ግን የሰዎችን የውጭ ማንነትና ያለፈ ታሪክ ሳይሆን የወደፊት ተስፋቸውን በማየት “ተከተለኝ” አለው። ሌዊም ምንም ሳይጠራጠር ሁሉን ትቶ ተከተለው። ይህ ጥሪ የእግዚአብሔር ጸጋ ለማንም ሰው፣ ምንም ዓይነት የኃጢአት ደረጃ ላይ ቢሆንም፣ ክፍት መሆኑን ያሳያል። ሌዊ ለጌታ ያለውን አክብሮትና ደስታ ለመግለጽ በቤቱ ትልቅ ግብዣ አደረገ፤ በዚያም ብዙ ቀራጮችና ሌሎች ሰዎች ከእነርሱ ጋር በማዕድ ተቀምጠው ነበር። ይህንን ያዩ ጻፎችና ፈሪሳውያን ግን “ስለ ምን ከቀራጮችና ከኃጢአተኞች ጋር ትበላላችሁ ትጠጣላችሁም?” በማለት በደቀ መዛሙርቱ ላይ አንጎራጎሩ። ኢየሱስም የእነርሱን የልብ ጥርጣሬ በመለኮታዊ ጥበብ መለሰላቸው። “ሕመምተኞች እንጂ ጤነኞች ባለመድኃኒት አያስፈልጋቸውም፤ ጻድቃንን ሳይሆን ኃጢአተኞችን ወደ ንስሐ ልጠራ መጥቻለሁ” በማለት ተልዕኮው የተቸገሩትንና በኃጢአት የታመሙትን መፈለግ መሆኑን አረጋገጠ። ይህ ንግግር እራሳቸውን ጻድቅ አድርገው ለሚቆጥሩት ፈሪሳውያን ትልቅ ትምህርት የሰጠ ነበር። በመቀጠልም ስለ ጾም ጥያቄ ቀረበለት። የዮሐንስ ደቀ መዛሙርትና የፈሪሳውያን ደቀ መዛሙርት አዘውትረው እንደሚጾሙ፣ የኢየሱስ ደቀ መዛሙርት ግን እንደሚበሉና እንደሚጠጡ ጠቀሱ። ጌታችንም የራሱን መገኘት ከሰርግና ከሙሽራ ጋር በማመሳሰል መለሰላቸው። ሙሽራው ከእነርሱ ጋር ሳለ የሰርግ ሚዜዎች ሊጾሙ እንደማይችሉ፣ ነገር ግን ሙሽራው ከእነርሱ የሚወሰድበት ጊዜ እንደሚመጣና ያን ጊዜ እንደሚጾሙ ገለጸ። ይህ የሚያሳየው መንፈሳዊ ሥርዓቶች (እንደ ጾም ያሉ) እንዲሁ ለልማድ የሚደረጉ ሳይሆኑ ከጌታ ጋር ካለን ግንኙነትና ከጊዜው ሁኔታ ጋር የተያያዙ መሆን እንዳለባቸው ነው። በመጨረሻም ጌታችን ሁለት ድንቅ ምሳሌዎችን በመጠቀም የአገልግሎቱን አዲስነት አስረዳ። አዲስ ልብስ ተቀዶ በአሮጌ ልብስ ላይ እንደማይጣፋ፣ እንዲሁም አዲስ ወይን በአሮጌ አቁማዳ ውስጥ እንደማይከተብ ተናገረ። አዲስ ወይን በአሮጌ አቁማዳ ቢደረግ አቁማዳው ይፈነዳል፣ ወይኑም ይፈሳል። ይህ ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም አለው። ኢየሱስ ያመጣው ወንጌልና ጸጋ በአሮጌውና በደረቀው የፈሪሳውያን የሕግ ሥርዓት ውስጥ ሊታጠር አይችልም። ወንጌሉ አዲስ ሕይወትና አዲስ ልብን የሚጠይቅ እንጂ አሮጌውን ሥርዓት ለማደስ የመጣ ዝጋጅ አይደለም። እግዚአብሔር በሕይወታችን የሚሠራውን አዲስ ሥራ ለመቀበል ሁልጊዜ እንደ አዲስ አቁማዳ የተዘጋጀና ለውጥን የሚቀበል ልብ ሊኖረን ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ሌዊ ቀራጭ (የተጠላ ባለሙያ) ሆኖ ሳለ መጠራቱ ስለ እግዚአብሔር ያልተገደበ ጸጋ ምን ይነግረናል?👉ቤተ ክርስቲያን በኃጢአተኞች ዘንድ ያላት ተደራሽነት ከኢየሱስ ግብዣ አንጻር ምን መምሰል አለበት?👉“ጻድቃንን ሳይሆን ኃጢአተኞችን ወደ ንስሐ ልጠራ መጥቻለሁ” (ቁ. 32) የሚለው ቃል ለራሳቸው ጻድቅ ለሆኑት ምን መልዕክት አለው?👉የአዲሱና የአሮጌው አቁማዳ ምሳሌ የወንጌልን ተለዋዋጭና አዲስ ተፈጥሮ እንዴት ይገልጻል?👉ሙሽራው ከእነርሱ ጋር ሳለ መጾም እንደማይገባቸው መናገሩ ስለ ኢየሱስ አምላካዊ መገኘት ምን ይገልጻል?👉“አሮጌውን የወይን ጠጅ የጠጣ አዲሱን አይፈልግም” (ቁ. 39) የሚለው ቃል በባህልና በወንጌል መካከል ስላለው ግጭት ምን ያስተምረናል?👉ሌዊ ሁሉን ትቶ መከተሉና ወዲያውኑ ሌሎችን ወደ ኢየሱስ መጋበዙ ስለ እውነተኛ ምስክርነት ምን ያስተምረናል?👉በኢየሱስና በዮሐንስ ደቀ መዛሙርት መካከል ስለ ጾም የታየው ልዩነት የመንፈሳዊ ሕይወትን የተለያዩ ወቅቶች እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ስድስት መጀመሪያ ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በወቅቱ ለነበረው የሰንበት አከባበር አዲስና ጥልቅ ትርጉም ሲሰጥ እንመለከታለን። ታሪኩ የሚጀምረው በሰንበት ቀን ኢየሱስና ደቀ መዛሙርቱ በእርሻ መካከል ሲያልፉ ደቀ መዛሙርቱ የእሸት ዘንግ ቀጥፈው በእጃቸው እያሹ በመብላታቸው ነው። ይህ ድርጊት በፈሪሳውያን ዘንድ እንደ ሥራ ተቆጥሮ “በሰንበት ሊደረግ የማይገባውን ስለ ምን ታደርጋላችሁ?” የሚል ክስ አስነሳባቸው። ፈሪሳውያን ለሕጉ ፊደል እንጂ ለሕጉ መንፈስና ለሰው ልጅ ፍላጎት ቦታ አልነበራቸውም። ጌታችን ግን ለክሳቸው የሰጠው መልስ የመጽሐፍ ቅዱስን እውነት መሠረት ያደረገ ነበር። ዳዊትና አብረውት የነበሩት በራባቸው ጊዜ ወደ እግዚአብሔር ቤት ገብተው ለካህናት ብቻ የተፈቀደውን የመሥዋዕት ኅብስት መብላታቸውን አስታወሳቸው። ይህም የሚያሳየው ሰብዓዊ ፍላጎትና ምሕረት ከሃይማኖታዊ ሥርዓቶች በላይ መሆናቸውን ነው። በመጨረሻም “የሰው ልጅ የሰንበት ጌታ ነው” በማለት እርሱ ራሱ የሰንበት ባለቤትና ሕጉን የመተርጎም ሥልጣን ያለው አምላክ መሆኑን አረጋገጠ። በሌላ ሰንበት ደግሞ ጌታችን ወደ ምኩራብ ገብቶ ሲያስተምር ቀኝ እጁ የሰለለች (ሽባ የሆነች) አንድ ሰው በዚያ ነበር። ጻፎችና ፈሪሳውያን ደግሞ ኢየሱስን የሚከሱበት ምክንያት እንዲያገኙ “በሰንበት ይፈውስ ይሆን?” እያሉ በጥንቃቄ ይጠባበቁት ነበር። ጌታችን ግን የልባቸውን ክፉ አሳብ አውቆ ሽባውን ሰው በመካከላቸው እንዲቆም አዘዘው። ከዚያም ለተሰበሰቡት ሰዎች “በሰንበት በጎ ማድረግ ይገባልን ወይስ ክፉ? ነፍስ ማዳን ይገባልን ወይስ መግደል?” የሚል እጅግ ጥልቅ ጥያቄ አቀረበላቸው። ይህ ጥያቄ የሃይማኖትን እውነተኛ ዓላማ የሚፈትሽ ነበር። ሃይማኖት ሰውን ለመርዳትና ሕይወትን ለማዳን እንጂ ሰውን ለማጥቃትና ለመገደብ መሆን እንደሌለበት አሳየ። ሁሉንም ዙሪያውን ከተመለከተ በኋላ ሰውየውን “እጅህን ዘርጋ” አለው፤ ሰውየውም እንደታዘዘው ሲያደርግ እጁ ወዲያውኑ እንደ ሁለተኛዋ ዳነች። ይህ ተአምር በምኩራብ ለነበሩት ፈሪሳውያንና ጻፎች ደስታን ሳይሆን ቁጣንና እብደትን ነው ያመጣባቸው። በኢየሱስ ላይ ምን እንደሚያደርጉ እርስ በርሳቸው ይማከሩ ጀመር። ይህ የሚያሳየው የሕግ ጥብቅነትና የልብ መደንደን ሰዎችን ከተአምራትና ከእግዚአብሔር ፍቅር እንዴት እንደሚያርቃቸው ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ ክፍል ያስተማረን ሰንበት የተሰጠው ሰው እንዲያርፍበትና እግዚአብሔርን እንዲያመሰግንበት እንጂ ሰው የሰንበት ባሪያ እንዲሆን አለመሆኑን ነው። ሰንበት የምሕረት፣ የፈውስና የበጎ ሥራ ቀን ነው። እኛም ዛሬ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችን ስንፈጽም በውስጣቸው ያለውን የምሕረትና የፍቅር መንፈስ እንዳንረሳ ትልቅ ማስጠንቀቂያ ይሆነናል። ክርስቶስ የሰንበት ጌታ እንደመሆኑ መጠን በሕይወታችን ውስጥ ለሚገጥሙን ማንኛውም እጥረቶችና ሕመሞች ከሕግ በላይ የሆነ ፈውስና ሰላም ሊሰጠን ይችላል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉“የሰው ልጅ የሰንበት ጌታ ነው” የሚለው አገላለጽ ስለ ኢየሱስ መለኮታዊ ስልጣን ምን ይናገራል?👉በሰንበት መልካም ማድረግ ወይስ ክፉ ማድረግ? (ቁ. 9) የሚለው ጥያቄ የሕግን እውነተኛ መንፈስ እንዴት ያብራራል?👉ፈሪሳውያን ከፈውሱ ደስታ ይልቅ በቁጣና በክፋት መሞላታቸው (ቁ. 11) ስለ ልባቸው ጥንካሬ ምን ይናገራል?👉ሃይማኖታዊ ሥርዓቶች የሰውን ልጅ መሠረታዊ ፍላጎት እንዳይጋርዱ ምን ጥንቃቄ ማድረግ አለብን?👉ኢየሱስ ዳዊትንና አብረውት የነበሩትን ሰዎች ታሪክ መጥቀሱ ለምን አስፈለገ?👉እጁ የሰለለችውን ሰው “ተነስተህ በመካከላቸው ቁም” ማለቱ ተአምሩን በግልጽ ለማሳየት የፈለገው ለምንድን ነው?👉በዘመናችን ለሰንበት (ለጌታ ቀን) ያለን አመለካከት ከኢየሱስ የርኅራኄ ትምህርት ጋር እንዴት ይዛመዳል?👉ክፋትና ተንኮል የሚሰሩ ሰዎች በቤተ መቅደስ ውስጥ ሆነው ኢየሱስን ለመከታተል መሞከራቸው ምን ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አገልግሎቱን ይበልጥ ለማስፋትና የመንግሥቱን ሥራ ለዓለም ሁሉ ለማድረስ ታማኝ አገልጋዮችን መምረጥ ፈለገ። ይህ ምርጫ ግን እንዲሁ በአጋጣሚ ወይም በሰውኛ እይታ የተደረገ አልነበረም፤ ጌታችን ወደ ተራራ ወጥቶ ሌሊቱን ሙሉ ወደ እግዚአብሔር ሲጸልይ አደረ። ይህ እጅግ አስገራሚ ነው፤ የሰማይና የምድር ጌታ ሆኖ ሳለ ታላላቅ ውሳኔዎችን ከመወሰኑ በፊት ከአባቱ ጋር በጸሎት መገናኘቱ እኛም በሕይወታችን ውስጥ ለሚገጥሙን ትልልቅ ምርጫዎች እንዴት መዘጋጀት እንዳለብን ትልቅ አርአያ ይሆነናል። ጸሎት ውሳኔያችን ከመለኮታዊ ፈቃድ ጋር እንዲሰማማ ያደርጋልና። በነጋም ጊዜ ደቀ መዛሙርቱን ወደ እርሱ ጠራና ከእነርሱ መካከል አሥራ ሁለት መረጠ፤ እነዚህንም “ሐዋርያት” ብሎ ሰየማቸው። ሐዋርያ ማለት “የተላከ” ማለት ሲሆን፥ ይህም ከደቀ መዝሙርነት (ተማሪነት) ባለፈ የተወካይነትን ሥልጣን የያዘ ጥሪ ነው። ጌታችን የመረጣቸው ሰዎች ዓለማዊ ዕውቀት ወይም ከፍተኛ ሥልጣን የነበራቸው አልነበሩም፤ ይልቁንም ተራ የነበሩ ዓሣ አጥማጆችን፣ ቀራጮችንና ሌሎች ተራ ሰዎችን ነበር። ይህ የሚያሳየው እግዚአብሔር ሰውን የሚመርጠው ካለው ብቃት ተነስቶ ሳይሆን እርሱ በጸጋው ሊያበቃውና ሊጠቀምበት ስለሚፈልግ ነው። በአሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ዝርዝር ውስጥ የምናገኛቸው ሰዎች እርስ በርሳቸው እጅግ የተለያዩ ነበሩ። ለምሳሌ ማቴዎስ ቀራጭ (ለሮማውያን የሚሠራ) ሲሆን፥ ቀናተኛው የተባለው ስምዖን ደግሞ ሮማውያንን በጽኑ የሚቃወም ቡድን አባል ነበረ። ክርስቶስ ግን እነዚህን ተቃራኒ የሆኑ ሰዎችን በአንድ ዓላማና በፍቅር አስተሳሰረ። በዝርዝሩ ውስጥ መጀመሪያ ላይ ስምዖን ጴጥሮስን እናገኘዋለን፤ በመጨረሻ ላይ ደግሞ አሳልፎ የሰጠውን የአስቆሮቱ ይሁዳን እናያለን። ጌታችን ይሁዳን ሲመርጠው ወደፊት ምን እንደሚያደርግ ያውቅ ነበር፤ ነገር ግን ለሁሉም ሰው የጸጋውን በር በእኩልነት ከፈተ። እነዚህ አሥራ ሁለት ሰዎች ከጌታ ጋር አብረው እንዲሆኑ፣ የእርሱን ትምህርት እንዲቀበሉና በኋላም ለዓለም ሁሉ ምስክሮች እንዲሆኑ የተመረጡ የቤተክርስቲያን መሠረቶች ናቸው። ዛሬም ጌታ እኛን ለተለያዩ አገልግሎቶች ይጠራናል፤ ጥሪው የሚመነጨው ከእኛ ብቃት ሳይሆን ከእርሱ ሉዓላዊ ምርጫና ጸጋ ነው። እኛም እንደ ሐዋርያቱ ሁሉን ትተን ለመከተልና የተላክንበትን ተልዕኮ በታማኝነት ለመፈጸም ራሳችንን ለጸሎትና ለቃሉ ልናዘጋጅ ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ ሐዋርያትን ከመምረጡ በፊት ሌሊቱን ሙሉ መጸለዩ (ቁ. 12) ለእኛ ለአመራርና ለውሳኔ ምን ያስተምረናል?👉በአሥራ ሁለቱ ሐዋርያት መካከል የነበረው ስብጥር (ለምሳሌ ሌዊ ቀራጭና ስምዖን ቀናተኛው) ስለ አንድነት ምን ይነግረናል?👉ይሁዳ አስቆሮቱ በመጀመሪያው ምርጫ ውስጥ መካተቱ ስለ እግዚአብሔር ፈቃድና ስለ ሰው ምርጫ ምን ያስረዳናል?👉“ሐዋርያ” የሚለው ስም ትርጉም ምንድን ነው? ከደቀ መዝሙርነት በምን ይለያል?👉ኢየሱስ አሥራ ሁለቱን መምረጡ ከእስራኤል 12 ነገዶች ጋር ያለው ተምሳሌታዊ ግንኙነት ምንድን ነው?👉በጸሎት ውስጥ ሌሊቱን ማሳለፍ ከኢየሱስ መንፈሳዊ ጥንካሬ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉እነዚህ ተራ ሰዎች የታላቁ ወንጌል ተሸካሚ እንዲሆኑ መመረጣቸው ስለ እግዚአብሔር ስልጣን ምን ይናገራል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አሥራ ሁለቱን ሐዋርያት ከመረጠ በኋላ ከተራራው ወርዶ ሜዳማ በሆነ ስፍራ ቆመ። በዚያም ከይሁዳ፣ ከኢየሩሳሌምና ከባሕር ዳርቻ የመጡ እጅግ ብዙ ሰዎች ነበሩ። ይህ በሜዳ ላይ የተሰጠ ስብከት የኢየሱስ ደቀ መዛሙርት በምን ዓይነት ባሕርይና የሕይወት መርህ መመላለስ እንዳለባቸው የሚያሳይ የመንግሥተ ሰማያት ሕገ መንግሥት ነው። ጌታችን ትምህርቱን የጀመረው ለተገፉትና ለተቸገሩት ተስፋን በሚሰጡ ቡራኬዎች እንዲሁም ለዓለማውያን ማስጠንቀቂያ በሚሰጡ ወዮታዎች ነው። ድሆች፣ የተራቡና የሚለቅሱ በመንግሥተ ሰማያት ያላቸውን ድርሻ ሲያበስር፣ በምድራዊ ጥገኝነት የረኩት ግን የወደፊት ኪሳራቸውን እንዲገነዘቡ አድርጓል። በዚህ ስብከት ውስጥ ያለው እጅግ ፈታኝና ጥልቅ ትምህርት ስለ ጠላቶች ፍቅር የሚናገረው ክፍል ነው። ጌታችን ጠላቶቻችሁን ውደዱ፣ ለሚጠሏችሁም መልካም አድርጉ በማለት አዲስ የሥነ ምግባር መሥፈርት ሰጥቷል። ይህ ፍቅር ስሜት ብቻ ሳይሆን በተግባር የሚገለጥ፣ ለሚረግሙ መመረቅንና ለሚበድሉ መጸለይን የሚጠይቅ ነው። ክርስትና የሚለካው ለሚወዱን በመውደድ ሳይሆን፣ ምንም ዓይነት ውለታ ለማይመልሱልንና ለሚጠሉን የምናሳየው ምሕረት የሰማያዊው አባታችን ልጆች መሆናችንን ስለሚያረጋግጥ ነው። አባታችን እግዚአብሔር ለማያመሰግኑና ለክፉዎች ቸር እንደሆነ ሁሉ እኛም መሐሪዎች እንድንሆን ተጠርተናል። በመቀጠልም ጌታችን ስለ ፍርድና ስለ ይቅርታ አስተምሯል። በሌሎች ላይ ከመፍረዳችን በፊት የገዛ ራሳችንን ጉድለት እንድንመለከት በዓይናችን ውስጥ ያለውን ምሰሶና በወንድማችን ዓይን ያለውን ጉድፍ በምሳሌነት ጠቅሷል። እውነተኛ መንፈሳዊነት ሌሎችን በመተቸት ሳይሆን ራስን በመመርመር ይጀምራል። የሰው ልጅ የሚናገረውና የሚያደርገው በልቡ ካለው ሙላት የተነሳ በመሆኑ፣ ልባችን በበጎ መዝገብ ካልተሞላ ሕይወታችን በጎ ፍሬ ሊያፈራ አይችልም። ዛፍ በፈሬው እንደሚታወቅ ሁሉ ደቀ መዝሙርም በተግባሩና በንግግሩ ይታወቃል። በመጨረሻም ጌታችን ትምህርቱን የደመደመው በሁለት ቤቶች ምሳሌ ነው። ቃሉን ሰምቶ በተግባር የሚተረጉም ሰው ቤቱን በዓለት ላይ እንደመሠረተ ብልህ ሰው ነው። የሕይወት ማዕበልና ጎርፍ ሲመጣ ያ ቤት አይወድቅም፤ ምክንያቱም መሠረቱ የጸና ነው። ቃሉን ሰምቶ የማይፈጽም ግን ቤቱን ያለ መሠረት በአሸዋ ላይ እንደሠራ ሰው ነው። ፈተና ሲመጣ ውድቀቱ ታላቅ ይሆናል። ይህ የሚያሳየው ክርስትና ቃሉን በመስማት ብቻ ሳይሆን በታዛዥነት በመኖር የሚረጋገጥ መሆኑን ነው። ሕይወታችን በማዕበል ፊት ጸንቶ እንዲቆም በቃሉ ዓለት ላይ መገንባት ይኖርብናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የሉቃስ “ብፁዓን” እና “ወዮላችሁ” ዝርዝር (ቁ. 20-26) ለማህበራዊ ፍትሕ የሚሰጠው ትኩረት ምንድን ነው?👉ጠላትን መውደድና ለሚረግሙን መጸለይ (ቁ. 27-28) በሰውኛ አቅም የሚቻል ነውን? እንዴትስ ይፈጸማል?👉“ሰው በልቡ ሞልቶ ከተረፈው አፉ ይናገራል” (ቁ. 45) የሚለው ቃል ስለ ውስጣዊ ማንነታችን ምን ይናገራል?👉በዓለትና በአሸዋ ላይ ቤት የሚገነቡ ሰዎች ልዩነታቸው በመስማትና በማድረግ መካከል ያለው ልዩነት መሆኑን እንዴት እንረዳዋለን?👉“አትፍረዱ፣ አይፈረድባችሁም” የሚለው ትዕዛዝ (ቁ. 37) ፍጹም ዝምታን ነው ወይስ ራስን በመመርመር ላይ የተመሰረተ ትችትን?👉የአባት አምላክን “ምሕረት” መምሰል (ቁ. 36) የክርስቲያናዊ ስነ-ምግባር መሠረት የሆነው እንዴት ነው?👉በባልንጀራችን ዓይን ውስጥ ያለውን ጉድፍ ከማየታችን በፊት የራሳችንን ግንድ ማየት ለምን ከበደን?👉“ጌታ ሆይ፣ ጌታ ሆይ እያላችሁ ለምን የምለውን አታደርጉም?” (ቁ. 46) የሚለው ጥያቄ ለዘመናችን ስመ-ክርስቲያኖች ምን መልዕክት አለው?