የታናናሽ ነቢያት ዋና መልእክት ምንድን ነው?

"እግዚአብሔር አምላክህ የሚሻው ምንድን ነው? ፍትሕን ታደርግ ዘንድ፣ ምሕረትንም ትወድ ዘንድ፣ ከአምላክህም ጋር በትሕትና ትሄድ ዘንድ አይደለምን?" (ሚክ 6፥8)። ይህ ኃይለኛ ጥቅስ የታናናሽ ነቢያትን ዋነኛ የልብ ትርታና ማዕከላዊ መልእክት ጠቅለል አድርጎ ያቀርባል። አሥራ ሁለቱ የታናናሽ ነቢያት መጻሕፍት የተለያየ ዘመንና ታሪካዊ ዳራ ቢኖራቸውም፣ መልእክታቸው ግን በአንድ መለኮታዊ ክር የተገመደ ነው። ዋና መልእክታቸውም የእስራኤልን ኃጢአት ማጋለጥ፣ መለኮታዊ ፍርድን ማወጅ፣ ወደ እውነተኛ ንስሐ መጥራት፣ እና በመጨረሻም የእግዚአብሔርን የማያልቅ ምሕረትና የተሃድሶ ተስፋ ማሳየት ነው።

የታናናሽ ነቢያት ዋነኛ የትኩረት አቅጣጫ የእግዚአብሔርን የቃል ኪዳን ታማኝነትና የሕዝቡን ክህደት ማጉላት ነው። ሕዝቡ እግዚአብሔርን ትተው ጣዖታትን በማምለክ (መንፈሳዊ ዝሙት)፣ እንዲሁም ድሆችን፣ ወላጅ አልባዎችንና መበለቶችን በመበደል (ማኅበራዊ ኢፍትሐዊነት) ሕጉን ጥሰው ነበር። ነቢያቱ እንደ አሞጽና ሚክያስ ባሉ ኃይለኛ ድምፆች፣ ሃይማኖታዊ ሥርዓትን ብቻ እየፈጸሙ ልባቸው ግን ከእግዚአብሔር የራቀውን ሰዎች በጽኑ ገሥጸዋል። አምልኮ ያለ ጽድቅና ፍትሕ በእግዚአብሔር ዘንድ የተጠላ መሆኑን በማያወላዳ ቋንቋ አውጀዋል።

በእነዚህ መጻሕፍት ውስጥ በተደጋጋሚ የሚንጸባረቀው ሌላው ታላቅ ሥነ-መለኮታዊ ሃሳብ "የእግዚአብሔር ቀን" የሚለው ነው። እንደ ኢዩኤልና ሶፎንያስ ያሉ ነቢያት፣ ይህ ቀን የጨለማ፣ የፍርድና የእግዚአብሔር ቁጣ በኃጢአተኞች ላይ የሚገለጥበት አስፈሪ ቀን መሆኑን አስጠንቅቀዋል (ኢዩ 2፥1-2)። ይሁን እንጂ፣ ይህ ፍርድ ለማጥፋት ብቻ ሳይሆን ሕዝቡን ለማንጻት የተዘጋጀ ነው። ፍርዱ ያልፋል፤ ከእርሱም በኋላ እግዚአብሔር መንፈሱን በሥጋ ለባሽ ሁሉ ላይ የሚያፈስበትና እስራኤልን በክብር የሚመልስበት አስደናቂ የተስፋ ቀን ይመጣል።

በታናናሽ ነቢያት መልእክት ውስጥ ያለው ትልቁ ውጥረት በእግዚአብሔር ቅድስናና በፍቅሩ መካከል ያለው ሚዛን ነው። እግዚአብሔር ኃጢአትን ዝም ብሎ ማለፍ የማይችል ጻድቅ ፈራጅ ቢሆንም፣ በተመሳሳይ ጊዜ ደግሞ ሕዝቡን አጥብቆ የሚወድ አፍቃሪ አባት ነው። ይህንንም የሆሴዕ ሕይወት በሚያስገርም ሁኔታ ያሳያል፤ እግዚአብሔር አመንዝራይቱን ሚስቱን መልሶ እንዲያገባ ሆሴዕን በማዘዝ፣ ለእስራኤል ያለውን የማይቋረጥና የማይለወጥ ፍቅር በተግባር ገልጿል። ፍርድ ሁልጊዜ የመጨረሻው ቃል አይደለም፤ የመጨረሻው ቃል የእግዚአብሔር ጸጋና ምሕረት ነው።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች እጅግ አንገብጋቢ የሆነ ወቅታዊ መልእክት አለው። እውነተኛ ክርስትና በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሚደረግ አምልኮ ብቻ የሚወሰን ሳይሆን፣ በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ለድሆች በምናሳየው ርኅራኄ፣ በምናደርገው ፍትሕ፣ እና ከእግዚአብሔር ጋር በቅድስና በመመላለስ የሚገለጽ መሆኑን ያስተምረናል። እግዚአብሔር ዛሬም ቢሆን ውጫዊ የሆነውን ሃይማኖታዊ ሥርዓት ሳይሆን፣ የተሰበረና የተዋረደውን፣ ፍትሕንና ምሕረትን የሚወደውን ልብ ይፈልጋል።

በማጠቃለያው፣ የታናናሽ ነቢያት አጠቃላይ ድምፅ ሕዝቡን ከጥፋት መንገድ መልሶ ወደ ሕይወት ምንጭ ወደሆነው አምላክ መጥራት ነው። ከእነዚህ መጻሕፍት የምንማረው ጥልቅ እውነት፤ "የእግዚአብሔር ፍርድ ኃጢአትን ለማጥፋት ሲሆን፣ ፍቅሩ ደግሞ ኃጢአተኛውን አድኖ ለዘላለም ለማቆም ነው" የሚለውን ነው።