አንደኛ ዜና መዋዕል መቼ ተጻፈ?

"እስራኤልም ሁሉ በየታሪካቸው ተቆጠሩ፤ እነሆም፣ በእስራኤል ነገሥታት መጽሐፍ ተጽፈዋል፤ ይሁዳም ስለ ኃጢአታቸው ወደ ባቢሎን ተማርከው ሄዱ" (1ኛ ዜና 9፥1)። ይህ ጥቅስ መጽሐፉ የተጻፈበትን ዘመን ለማወቅ ቁልፍ የሆነ ታሪካዊ ማዕቀፍ ይሰጠናል። አንደኛ ዜና መዋዕል የተጻፈው እስራኤላውያን ከባቢሎን ምርኮ ነጻ ወጥተው ወደ ምድራቸው ከተመለሱ በኋላ ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። አብዛኞቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን መጽሐፉ የተጻፈው ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ450 እስከ 400 ባለው ጊዜ ውስጥ፣ የፋርስ መንግሥት ዓለምን በሚያስተዳድርበት ዘመን መሆኑን ታሪካዊ መረጃዎችን በመጥቀስ ያረጋግጣሉ።

የመጽሐፉን የዘመን አቆጣጠር ይበልጥ የሚያጠናክረው በውስጡ የተካተተው የዘር ሐረግ ነው። በአንደኛ ዜና መዋዕል ምዕራፍ ሦስት ላይ የዳዊት የዘር ሐረግ ከባቢሎን ምርኮ በኋላ እስከ ተነሳው መሪ እስከ ዘሩባቤል፣ አልፎም ከእርሱ በኋላ እስከ ነበሩት ሁለት ወይም ሦስት ትውልዶች ድረስ ይዘረዝራል። ይህ ዝርዝር ጽሑፉ የተጠናቀቀው ቤተ መቅደሱ ዳግም ከተገነባና የኢየሩሳሌም ቅጥር ከቆመ በኋላ መሆኑን ያመለክታል። ይህም ዕዝራና ነህምያ እስራኤልን በመንፈሳዊ ተሃድሶ ይመሩ ከነበረበት ዘመን ጋር ፍጹም ይገጥማል።

በዚህ ዘመን የነበረው ፖለቲካዊና መንፈሳዊ ሁኔታ እጅግ ውስብስብ ነበር። ሕዝቡ በገዛ ምድራቸው ላይ ቢሆኑም፣ የራሳቸው ንጉሥ አልነበራቸውም፤ የሚተዳደሩት በፋርስ ነገሥታት ሥልጣን ሥር ነበር። መጽሐፉ በዚህ ወሳኝ የታሪክ ማዕዘን ላይ መጻፉ፣ ሕዝቡ የቀድሞ የነጻነት ዘመናቸውንና የዳዊትን ዙፋን ክብር በማስታወስ፣ ወደፊት ለሚመጣው መሲሐዊ ንጉሥ ልባቸውን እንዲያዘጋጁ ለማድረግ ነው። ጊዜው የሽግግርና የተሃድሶ ዘመን በመሆኑ፣ ታሪካቸውን ጠንቅቀው ማወቃቸው ለመጻኢው መንፈሳዊ ጉዟቸው ዋነኛ መሠረት ነበር።

በዚህ የጽሑፍ ዘመን ውስጥ የተንጸባረቀው ትልቁ ውጥረት፣ በሕዝቡ መለኮታዊ ተስፋና በፖለቲካዊ እውነታው መካከል ያለው ክፍተት ነው። መጽሐፉ የዳዊትን ኪዳን ዘላለማዊነትና ታላቅነት በስፋት ሲያወሳ፣ አንባቢዎቹ ግን የፋርስ ግዛት ግብር ከፋዮች ነበሩ። ይህ ውጥረት የተፈታው ጸሐፊው ታሪክን እንደ ማጽናኛ በመጠቀም፣ የሕዝቡ እውነተኛ ንጉሥ እግዚአብሔር መሆኑንና ምድራዊው ዙፋን ባይኖርም ቤተ መቅደሱና አምልኮው የሕልውናቸው ማዕከል መሆኑን በማስተማር ነው።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች ስለ እግዚአብሔር የጊዜ አጠቃቀምና ስለ ቃሉ ወቅታዊነት ታላቅ ግንዛቤን ይሰጠናል። በሕይወታችን ውስጥ የምንጠብቀው ተስፋ የዘገየ ሲመስለን፣ ወይም አሁን ያለንበት ሁኔታ ከእግዚአብሔር የተስፋ ቃል ጋር የማይገናኝ ሲመስል፣ ተስፋ ልንቆርጥ አይገባም። አንደኛ ዜና መዋዕል የተጻፈው በውድቀትና በምርኮ መካከል ሆኖ ስለ ታላቅ የድል ታሪክ ለመመስከር ነው። ቃሉ የሚመጣው ትክክለኛው ጊዜ ሲደርስ፣ እምነታችንን ለማደስና ማንነታችንን ለማጠንከር ነው።

በማጠቃለያው፣ አንደኛ ዜና መዋዕል የተጻፈው ሕዝቡ ከምርኮ ተመልሶ አዲስ መንፈሳዊ ጉዞ በጀመረበት ከክርስቶስ ልደት በፊት በአምስተኛው ክፍለ ዘመን ነው። ከዚህ የዘመን መቼት የምንወስደው ትልቅ እውነት ይህ ነው፤ "እግዚአብሔር በታሪክ ውስጥ ያለፈውን ዘመን የሚዘረዝረው፣ የዛሬን ማንነታችንን አድሶ ለነገው ተስፋ ልባችንን ለማዘጋጀት ነው።"