አንደኛ ዜና መዋዕል መጽሐፍን ማን ጻፈው? የአንደኛ ዜና መዋዕል ጸሐፊ ማን ነበር?

"የንጉሡም የዳዊት ፊተኛውና ኋለኛው ነገር፣ እነሆ፣ በባለ ራእዩ በሳሙኤል ታሪክ፣ በነቢዩም በናታን ታሪክ፣ በባለ ራእዩም በጋድ ታሪክ ተጽፎአል" (1ኛ ዜና 29፥29)። ይህ የመጽሐፉ ማጠቃለያ ክፍል፣ ጸሐፊው መረጃዎቹን ከተለያዩ ጥንታዊ መዛግብትና የነቢያት ጽሑፎች እንደሰበሰበ በግልጽ ያሳያል። "ዜና መዋዕል" የሚለው ቃል በዕብራይስጥ "ዲብሬ ሃያሚም" ሲሆን፣ ትርጉሙም "የዘመናቱ ቃላት" ወይም "የቀኖቹ ክስተቶች" ማለት ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊውን በስም ባይጠቅስም፣ ጥንታዊው የአይሁድ የታልሙድ ትውፊትና በርካታ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን ይህንን መጽሐፍ የጻፈው ካህኑና ጸሐፊው ዕዝራ መሆኑን በአንድ ድምፅ ይስማማሉ።

በታሪካዊና ባህላዊ አውድ ስንመለከተው፣ መጽሐፉ የተጻፈው እስራኤላውያን ከባቢሎን ምርኮ ወደ ኢየሩሳሌም ከተመለሱ በኋላ ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። እነዚህ ከምርኮ የተመለሱ ሰዎች የፈረሰችውን ከተማና ቤተ መቅደስ መልሰው ለመገንባት በሚጥሩበት ወቅት፣ መንፈሳዊ ማንነታቸውንና ታሪካዊ መሠረታቸውን ማወቅ አስፈልጓቸው ነበር። ዕዝራ በሕጉ የተካነ ካህንና ጸሐፊ እንደ መሆኑ መጠን (ዕዝ 7፥6)፣ የሕዝቡን የትውልድ ሐረግ፣ የካህናቱን ሥርዓትና የዳዊትን ዙፋን ታሪክ በመሰብሰብ ይህንን ታላቅ መንፈሳዊ መዝገብ አዘጋጅቷል። የእርሱ ካህናዊ ዳራ መጽሐፉ ለቤተ መቅደስና ለአምልኮ ሥርዓት ለሰጠው ሰፊ ትኩረት ትልቅ ማስረጃ ነው።

በሥነ-መለኮታዊ ይዘቱ፣ የዜና መዋዕል ጸሐፊ ትኩረት ያደረገው በእስራኤል የፖለቲካ ታሪክ ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር የቃል ኪዳን ታማኝነት ላይ ነው። ጸሐፊው የዳዊትንና የሰሎሞንን ኃጢአት በማለፍ በመልካም ጎናቸው ላይ ማተኮሩ ታሪክን ለማዛባት ሳይሆን፣ እግዚአብሔር የመሠረተውን የዳዊትን ኪዳንና የቤተ መቅደሱን አምልኮ ንጽህና ለማጉላት ነው። ጽሑፉ በዋነኝነት የይሁዳን ነገድና የዳዊትን ዙፋን በመከታተል፣ እውነተኛው መሲሕ ከዚህ የዘር ሐረግ እንደሚመጣ የሚያረጋግጥ መለኮታዊ ሰነድ ነው።

በዚህ ታሪካዊ ጽሑፍ ውስጥ የሚታየው ትልቁ ውጥረት፣ በሕዝቡ የቀድሞ ክብርና በአሁኑ የውድቀት እውነታ መካከል ያለው ግጭት ነው። ከምርኮ የተመለሱት ሰዎች በድህነትና በተቃውሞ ውስጥ ሆነው፣ "እግዚአብሔር አሁንም ከእኛ ጋር ነውን? ቃል ኪዳኑስ ጸንቷልን?" የሚል ከባድ ጥያቄ ነበራቸው። ጸሐፊው ይህንን የልብ ስብራት ለመጠገን፣ እግዚአብሔር ከጥንት ጀምሮ ታሪካቸውን እንዳልረሳና የዳዊት ዙፋን ተስፋ አሁንም ሕያው መሆኑን በማሳየት፣ የተስፋ መቁረጥን ውጥረት ወደ መንፈሳዊ መነቃቃት ቀይሮታል።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች ስለ መንፈሳዊ ማንነታችንና ስለ እግዚአብሔር ታማኝነት ጥልቅ ትምህርት ይሰጠናል። እኛም በሕይወታችን ውስጥ በፈተናና በውድቀት ስናልፍ የትናንትናውን የእግዚአብሔርን ቃል ኪዳን ማስታወስ ያስፈልገናል። ታሪካችንን የሚጽፈው ሁኔታችን ሳይሆን ጸጋው ነው። እግዚአብሔር የሕይወታችንን ዜና መዋዕል ሲያዘጋጅ፣ ውድቀታችንን በክርስቶስ ደም ሸፍኖ ክብራችንን እንደሚያጎላ የእግዚአብሔር ቃል ያስተምረናል።

በማጠቃለያው፣ አንደኛ ዜና መዋዕል የተጻፈው በመንፈስ ቅዱስ መሪነት በታማኙ ካህን በዕዝራ ሲሆን፣ ዓላማውም የተበተነውን ሕዝብ ማንነት ዳግም መገንባት ነው። ከዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የምንማረው ዘላለማዊ እውነት ይህ ነው፤ "እግዚአብሔር የሕዝቡን ታሪክ ፈጽሞ አይረሳም፤ የፈረሰውን አጥርና የጠፋውን ተስፋ በቃሉ ኪዳን መልሶ ያድሳል።"