ይህ ጥያቄ የመጽሐፍ ቅዱስን ታሪክ፣ የትንቢት ፍጻሜን እና የእግዚአብሔርን የማዳን ዕቅድ ስፋት እንድንረዳ የሚያደርግ እጅግ ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ጥያቄ ነው። በእስራኤል ታሪክ ውስጥ “የጠፉት አሥሩ ነገዶች” የሚባሉት ከክርስቶስ ልደት በፊት በ722 ዓ.ዓ. በአሦር መንግሥት ተማርከው የተወሰዱት የሰሜኑ (የእስራኤል) መንግሥት ነገዶች ናቸው። እነዚህ ነገዶች የት እንደገቡና የመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ስለዚህ ጉዳይ ምን እንደሚያስተምር በሚከተሉት መሠረታዊ ነጥቦች እንመለከታለን።
1. በአሦር ግዛት ውስጥ መበተን እና መቀላቀል
የአሦር ንጉሥ የእስራኤልን ሕዝብ ማርኮ ከወሰደ በኋላ በተለያዩ የአሦርና የሜዶን ከተሞች ውስጥ አሰፈራቸው። የአሦርም ንጉሥ እስራኤልን ወደ አሦር ማረከ፥ በሐላሕና በጎዛን ወንዝ በሐቦር አጠገብ በሜዶንም ከተሞች አኖራቸው (2ነገ 17:6)። የአሦራውያን የፖለቲካ ስልት የተማረኩትን ሕዝቦች ከሌሎች አሕዛብ ጋር በማቀላቀል ማንነታቸውን፣ ቋንቋቸውን እና ሃይማኖታቸውን እንዲያጡ ማድረግ ነበር። በዚህም ምክንያት አብዛኛው የሰሜኑ መንግሥት ሕዝብ ከአሕዛብ ጋር ተጋብቶና ተቀላቅሎ ታሪካዊና ነገድዊ ማንነቱን አጥቷል።
2. ወደ ይሁዳ (ደቡብ መንግሥት) የሸሹት ቀሪዎች
አሥሩ ነገዶች ሙሉ በሙሉ አልጠፉም። የሰሜኑ መንግሥት በጣዖት አምልኮ በረከሰ ጊዜ እና በአሦር ከመማረኩ በፊት፣ እግዚአብሔርን የሚፈሩ ብዙ ቅዱሳን ከኤፍሬም፣ ከምናሴ፣ ከስምዖን እና ከሌሎችም ነገዶች ወደ ደቡቡ የይሁዳ መንግሥት ፈልሰዋል። መጽሐፍ ቅዱስ በንጉሥ አሳ ዘመን ሲናገር፣ አምላኩ እግዚአብሔርም ከእርሱ ጋር እንደ ነበረ ባዩ ጊዜ ከእስራኤል ወደ እርሱ እጅግ ብዙ ሰዎች ወድቀው ነበርና ይሁዳንና ብንያምን ከእነርሱም ጋር የኖሩትን ከኤፍሬምና ከምናሴ ከስምዖንም የመጡትን እንግዶች ሰበሰበ (2ዜና 15:9)። በንጉሥ ሕዝቅያስ ዘመንም እንዲሁ የፋሲካን በዓል ለማክበር ከአሴርና ከምናሴ ከዛብሎንም አንዳንዶች ራሳቸውን አዋርደው ወደ ኢየሩሳሌም መጡ (2ዜና 30:11)። ስለዚህ የይሁዳ መንግሥት (አይሁድ) የአሥሩንም ነገዶች ቀሪዎች አቅፎ የያዘ ነው።
3. በአዲስ ኪዳን ዘመን የነበራቸው መገኘት
በአዲስ ኪዳን ዘመን “የጠፉ” የሚባሉት ነገዶች ሙሉ በሙሉ እንዳልጠፉ ግልጽ የሆኑ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማስረጃዎች አሉ። ለምሳሌ፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተወለደ ጊዜ በቤተ መቅደስ የነበረችው ነቢይቱ ሐና ከአሴር ነገድ ነበረች። ከአሴር ወገንም የምትሆን የፋኑኤል ልጅ ሐና የምትባል አንዲት ነቢይት ነበረች (ሉቃ 2:36)። በተጨማሪም ሐዋርያው ያዕቆብ መልእክቱን ሲጽፍ፣ በእግዚአብሔርና በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ባሪያ የሆነ ያዕቆብ በተበተኑት ለአሥራ ሁለቱ ወገኖች (ያዕ 1:1) በማለት አሥራ ሁለቱም ነገዶች በእግዚአብሔር ፊት መኖራቸውን አረጋግጧል። ሐዋርያው ጳውሎስም ስለ ተስፋው ቃል ሲናገር፣ አሥራ ሁለቱ ወገኖቻችን ሌሊትና ቀን ትጋት እያሳዩ እግዚአብሔርን እያመለኩ ወደዚህ ተስፋ ሊደርሱ ይመኛሉ (የሐዋ 26:7) ብሏል።
4. ትንቢታዊው አንድነት እና የእግዚአብሔር የማዳን ዕቅድ
በሰዎች ዓይን ሲታይ አሥሩ ነገዶች ከአሕዛብ ጋር ተቀላቅለው የጠፉ ቢመስሉም፣ ሁሉን በሚያውቀው በእግዚአብሔር ፊት ግን የትም አልጠፉም። ነቢዩ ሕዝቅኤል በትንቢቱ እግዚአብሔር ሁለቱን እንጨቶች (ይሁዳንና ኤፍሬምን/እስራኤልን) በአንድነት አጣምሮ አንድ ሕዝብ እንደሚያደርጋቸው በግልጽ ተናግሮአል። በእጄም ውስጥ አንድ ይሆኑ ዘንድ እርስ በርሳቸው አጋጥመህ አንድ እንጨት አድርጋቸው (ሕዝ 37:17)። በራእይ መጽሐፍም የእግዚአብሔር ማኅተም ከተደረገባቸው መካከል ከአሥራ ሁለቱም የእስራኤል ነገዶች የተውጣጡ መሆናቸውን እናነባለን (ራእ 7:4-8)።
ማጠቃለያ
“የጠፉት አሥሩ ነገዶች” በፖለቲካዊ እና ታሪካዊ መልክ ማንነታቸው ቢሰወርም፣ በእግዚአብሔር ሉዓላዊ አሠራር ውስጥ ግን ፈጽሞ አልጠፉም። የዚህ ታሪክ ዋነኛ መንፈሳዊ ትምህርት እግዚአብሔር ለሕዝቡ የታመነ መሆኑን እና የተበተነውን የመሰብሰብ ኃይል ያለው አምላክ መሆኑን ማሳየት ነው። ዛሬ እኛ አሕዛብ የነበርን በአዲሱ ኪዳን በክርስቶስ ኢየሱስ ደም አማካኝነት ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ገብተን የቤተሰቡ አካል ሆነናል። ማንም በእግዚአብሔር ፊት የጠፋ አይደለም፤ ጌታ የራሱ የሆኑትን ያውቃልና (2ጢሞ 2:19)። አምላካችን የተመሰገነ ይሁን!