ይህ ጥያቄ የመጽሐፍ ቅዱስን ታሪካዊ እውነታ እና የእግዚአብሔርን ታዳጊነት በሚገባ እንድንመረምር የሚያደርግ እጅግ ድንቅ ጥያቄ ነው። የአሦር ንጉሥ ሰናክሬም በኢየሩሳሌም ላይ ያደረገው ከበባ እና የሠራዊቱ ድንገተኛ ጥፋት በመጽሐፍ ቅዱስም ሆነ በዓለማዊ ታሪክ (አርኪኦሎጂ) ውስጥ ትልቅ ስፍራ አለው። ይህንን ታሪክ ከሁለቱም አቅጣጫዎች በሚከተሉት መሠረታዊ ነጥቦች ለማብራራት እሞክራለው።
1. የመጽሐፍ ቅዱስ ዘገባ (መለኮታዊ ጣልቃ ገብነት)
በንጉሥ ሕዝቅያስ ዘመን የአሦር ሠራዊት ታላላቅ የይሁዳን ከተሞች ከያዘ በኋላ፣ ዋና ከተማዋን ኢየሩሳሌምን በመክበብ በእግዚአብሔር ላይ የስድብ ቃል ተናገረ። ንጉሥ ሕዝቅያስ በጸለየ ጊዜ፣ እግዚአብሔር ለጸሎቱ ፈጣን ምላሽ ሰጠ። በዚያችም ሌሊት እንዲህ ሆነ፤ የእግዚአብሔር መልአክ ወጣ፥ ከአሦራውያንም ሰፈር መቶ ሰማንያ አምስት ሺህ ገደለ (2ነገ 19:35)። በዚህም ምክንያት ሰናክሬም እጅግ አፍሮ ኢየሩሳሌምን ሳይዝ ወደ ነነዌ ተመለሰ።
2. የአሦራውያን ታሪካዊ መዝገብ (የሰናክሬም ፕሪዝም)
በአርኪኦሎጂ ቁፋሮ የተገኘው እና አሁን በእንግሊዝ ሙዚየም የሚገኘው ታዋቂው “የሰናክሬም ፕሪዝም” (Sennacherib’s Prism / Taylor Prism) ይህንን ጦርነት ይዘግባል። ሰናክሬም በጽሑፉ ላይ 46 የይሁዳን ከተሞች እንዳጠፋና ንጉሥ ሕዝቅያስን በኢየሩሳሌም ውስጥ “በቋት ውስጥ እንዳለች ወፍ” (Like a bird in a cage) አድርጎ እንደዘጋበት በኩራት ይገልጻል። ነገር ግን እጅግ የሚገርመው ነገር፣ ኢየሩሳሌምን እንደያዘ፣ እንዳጠፋት ወይም ሕዝቅያስን እንደማረከው ፈጽሞ አለመናገሩ ነው።
3. የጥንት ነገሥታት ዜና መዋዕል ባህል
ይህ የአሦራውያን ጽሑፍ ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር ለምን ይስማማል? በጥንቱ የመካከለኛው ምሥራቅ ባህል (በተለይም በአሦር፣ ባቢሎን እና ግብፅ) አሕዛብ ነገሥታት በታሪክ መዛግብቶቻቸው ላይ የሚጽፉት ድላቸውን ብቻ ነበር። የሠራዊት መደምሰስን ወይም ታሪካዊ ሽንፈትን እንደ ነውር ስለሚቆጥሩት ፈጽሞ አይመዘግቡም ነበር። ሰናክሬም ኢየሩሳሌምን ለመውሰድ ጫፍ ደርሶ በድንገት ከበባውን ትቶ ወደ ነነዌ መመለሱ፣ መጽሐፍ ቅዱስ የሚናገረውን የሠራዊቱን ድንገተኛ መጥፋት በግልጽ የሚያረጋግጥ የታሪክ ማረጋገጫ (Argument from silence) ነው። ሌሎቹን ከተሞች ሁሉ አጥፍቶ፣ ዋና ከተማዋን ሳይዝ መመለሱ ሽንፈቱን ያሳያል።
4. የግሪካዊው ታሪክ ጸሐፊ ምስክርነት
ከክርስቶስ ልደት በፊት በ5ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የነበረው ታዋቂው ግሪካዊ ታሪክ ጸሐፊ ሄሮዶተስ (Herodotus)፣ የአሦር ሠራዊት በድንገተኛ አደጋ መመታቱን ጽፏል። በዘገባው መሠረት፣ በሌሊት የመጡ የመስክ አይጦች (በዘመኑ የቸነፈርና የመቅሰፍት ተምሳሌት ናቸው) የአሦራውያንን የቀስት ክሮች፣ የጋሻ ማሰሪያዎች እና መሣሪያዎች በልተው ስለጨረሱ፣ ሠራዊቱ መሣሪያ አልባ ሆኖ ለመሸሽ እንደተገደደ አስፍሯል። ይህ ዓለማዊ ታሪክ፣ መጽሐፍ ቅዱስ የሚናገረውን በአንድ ሌሊት የተፈጸመውን ድንገተኛ መለኮታዊ ምት (መቅሰፍት) በተዘዋዋሪ ያረጋግጣል።
ማጠቃለያ
የተወደዳችሁ፣ አርኪኦሎጂ እና ታሪክ የእግዚአብሔርን ቃል እውነተኛነት እያረጋገጡ እንጂ እየካዱ አልመጡም። ሰናክሬም በሠራዊቱ ብዛትና በሰውኛ ኃይሉ ሲመካ፣ አምላካችን ግን ስለ ራሴና ስለ ባሪያዬ ስለ ዳዊት ይህችን ከተማ አድናት ዘንድ እጋርዳታለሁ ብሎ ለሕዝቡ ተዋጋ (2ነገ 19:34)። ዛሬም ቢሆን በእኛ አቅም ልንወጣው የማንችለው ከባድ የሕይወት ውጊያ ወይም ከበባ ቢገጥመን፣ የእግዚአብሔር መላእክት ስለ እኛ እንደሚዋጉ አውቀን፣ እንደ ሕዝቅያስ በጸሎት በእግዚአብሔር ፊት መውደቅን ልንለማመድ ይገባናል። ማዳን በእግዚአብሔር ዘንድ ነውና ጠላትን ፈጽሞ ልንፈራ አይገባም።