"ትንቢት ከቶ በሰው ፈቃድ አልመጣምና፥ ዳሩ ግን በእግዚአብሔር ተልከው ቅዱሳን ሰዎች በመንፈስ ቅዱስ ተነድተው ተናገሩ" (2 ጴጥሮስ 1፥21)። ይህ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የነቢያት ሁሉ መልእክት ምንጭ አንድ መለኮታዊ መንፈስ መሆኑን በግልጽ ያሳያል። በመጽሐፍ ቅዱስ አደረጃጀት ውስጥ የትንቢት መጻሕፍት "ታላላቅ ነቢያት" እና "ታናናሽ ነቢያት" ተብለው በሁለት ይከፈላሉ። ይህ ክፍፍል የተደረገው የነቢያቱን ክብር፣ የሥልጣን እርከን፣ ወይም የመልእክታቸውን መንፈሳዊ ክብደት ለማነጻጸር ሳይሆን፣ የጻፉትን የመጽሐፍ ርዝመት (የገጽ መጠን) ብቻ መሠረት በማድረግ ነው።
ታሪካዊውን አደረጃጀት ስንመለከት፣ ታላላቅ ነቢያት የሚባሉት አምስት መጻሕፍት ናቸው፤ እነርሱም ኢሳይያስ፣ ኤርምያስ፣ ሰቆቃወ ኤርምያስ፣ ሕዝቅኤል እና ዳንኤል ናቸው። እነዚህ መጻሕፍት ሰፊ ታሪካዊ ዘገባዎችን፣ በርካታ ምዕራፎችን እና ጥልቅ ራእዮችን ይዘዋል። በሌላ በኩል፣ ታናናሽ ነቢያት የሚባሉት ሆሴዕ፣ ኢዩኤል፣ አሞጽ፣ አብድዩ፣ ዮናስ፣ ሚክያስ፣ ናሆም፣ ዕንባቆም፣ ሶፎንያስ፣ ሐጌ፣ ዘካርያስ እና ሚልክያስ ናቸው። በጥንቱ የዕብራይስጥ የብራና ጥቅል አሠራር፣ እነዚህ አሥራ ሁለቱ አጫጭር መጻሕፍት በአንድ ላይ ተጠቅልለው "አሥራ ሁለቱ" በሚል አንድ መጽሐፍ ተደርገው ይቆጠሩ ነበር።
በሕግ እና በሥነ መለኮት እይታ፣ የታላላቆቹም ሆነ የታናናሾቹ ነቢያት መጻሕፍት እኩል የሆነ መለኮታዊ እስትንፋስ ያላቸው የእግዚአብሔር ቃላት ናቸው። ሁሉም ነቢያት የእስራኤልን ሕዝብ ወደ ቃል ኪዳኑ ሕግ እንዲመለሱ የጠሩ እና ስለ መጪው መሲሕ የተነበዩ የእግዚአብሔር መልእክተኞች ናቸው። የሕዝቅኤል ሰፊ የትንቢት መጽሐፍ ከእግዚአብሔር እንደመጣ ሁሉ፣ አንድ ምዕራፍ ብቻ ያለው የአብድዩ መልእክትም ያንኑ ያህል ሕጋዊ እና መለኮታዊ ሥልጣን አለው። የቃሉ ኃይል በገጹ ብዛት ሳይሆን በተናጋሪው አምላክ ላይ የተመሠረተ ነው።
በእነዚህ መጻሕፍት ውስጥ ያለው መንፈሳዊ ውጥረት እያንዳንዱ ነቢይ ከተነሣበት ዘመን እና ከተጋፈጠው ተግዳሮት ጋር የተያያዘ ነው። ታላላቆቹ ነቢያት አብዛኛውን ጊዜ የብሔሩን አጠቃላይ ውድቀት እና የዘመናት ታሪክ በስፋት ሲተነትኑ፣ ታናናሾቹ ነቢያት ደግሞ በተወሰኑ እና አጣዳፊ በሆኑ ብሔራዊ ወይም ግለሰባዊ ኃጢአቶች ላይ ያተኩራሉ። ለምሳሌ፣ ኢሳይያስ ስለ አዲሱ ሰማይና አዲሱ ምድር በስፋት ሲተነብይ፣ ሐጌ ደግሞ በቀጥታ በወቅቱ ስለነበረው የቤተ መቅደስ ግንባታ መቋረጥ ይሞግታል። ሁሉም በአንድነት የሚያስተጋቡት የእግዚአብሔርን ቅድስና ነው።
በነዚህ ነቢያት ሕይወት ውስጥ የምናየው አስገራሚው የሰው ልጅ ገጽታ የዳራቸው መለያየት ነው። አንዳንዶቹ ቤተ መንግሥት ውስጥ ያደጉ የከፍተኛ ማኅበረሰብ አባላት ሲሆኑ፣ ሌሎቹ ደግሞ እረኞች እና የገጠር ሰዎች ነበሩ። እግዚአብሔር የሰውን የትምህርት ደረጃ ወይም ምድራዊ ክብር ሳይሆን፣ ለቃሉ መታዘዝን ብቻ ይመለከታል። ታላላቅም ሆኑ ታናናሽ ነቢያት የራሳቸውን ሕይወት አደጋ ላይ ጥለው የሰማዩን አምላክ ድምፅ ለትውልዳቸው አሰምተዋል።
ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች የእግዚአብሔርን ቃል ሙሉነት እና የአገልግሎት ስጦታ ልዩነት እንድንረዳ ያስተምረናል። ታላቅ ወይም ታናሽ የሚባለው የአገልግሎታችን መጠን ሳይሆን የተጠራንበት ኃላፊነት ልክ ነው። "የእግዚአብሔር ቃል ታላቅነቱ በገጹ ብዛት ሳይሆን፣ በተነገረው እውነት ኃይል ውስጥ ነው" እንደሚባለው፣ እኛም ጌታ በሰጠን የአገልግሎት ድርሻ ታማኞች በመሆን መለኮታዊውን ኃላፊነት ልንወጣ ይገባል።