የታናናሽ ነቢያት መሠረታዊ መልእክት ምንድን ነው?

"አንተም ወደ አምላክህ ተመለስ፤ ምሕረትንና ፍርድን ጠብቅ፣ ዘወትርም በአምላክህ ታመን" (ሆሴ 12፥6)። ይህ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የታናናሽ ነቢያትን መሠረታዊ እና ማዕከላዊ መልእክት ጠቅልሎ የሚያሳይ ኃይለኛ ጥሪ ነው። አሥራ ሁለቱ ታናናሽ ነቢያት በተለያዩ ዘመናት፣ ለተለያዩ ሕዝቦች እና በተለያዩ ታሪካዊ ክስተቶች ውስጥ ትንቢት ቢናገሩም፣ የመልእክታቸው የደም ስር ግን አንድ ነው። እርሱም ሕዝቡ ከኃጢአታቸው ንስሐ ገብተው ወደ እግዚአብሔር እንዲመለሱ፣ የእግዚአብሔርን ፍትሕ በተግባር እንዲያሳዩ፣ እና ስለሚመጣው የእግዚአብሔር ፍርድ እና መለኮታዊ ተስፋ እንዲዘጋጁ የሚያስጠነቅቅ የነጠረ የቃል ኪዳን ድምፅ ነው።

ታሪካዊውን ዳራ ስንመረምር፣ ታናናሽ ነቢያት ያገለገሉት እስራኤል እና ይሁዳ በከፍተኛ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የመንፈሳዊ ቀውስ ውስጥ በነበሩበት ዘመን ነው። የአሦር እና የባቢሎን ኃያላን መንግሥታት የእግዚአብሔርን ሕዝብ ለማጥፋት በተነሡበት፣ እንዲሁም ሕዝቡ የጣዖት አምልኮን በቤተ መቅደሱ ውስጥ በደባለቀበት ወቅት ነቢያቱ ተነሥተዋል። ሰዎቹ በውጫዊ ሃይማኖታዊ ሥርዓት ታውረው ውስጣዊውን የልብ ንጽሕና ትተውት ነበር። የነቢያቱ ዋነኛ ዓላማ ይህንን የተንሸዋረረ መንፈሳዊነት አጋልጦ፣ እውነተኛውን የእግዚአብሔርን ማንነት ለሕዝቡ ማሳየት ነበር።

በሕግ እና በሥነ መለኮት አንፃር፣ የታናናሽ ነቢያት መልእክት በእግዚአብሔር እና በእስራኤል መካከል የተደረገውን የሲና ተራራ ቃል ኪዳን መሠረት ያደረገ ነው። ነቢያቱ እንደ እግዚአብሔር የሕግ ጠበቆች በመሆን፣ ሕዝቡ የጣሰውን የቃል ኪዳን አንቀጽ (በተለይም ጣዖት አምልኮን እና ማኅበራዊ ግፍን) ያነባሉ። ፍትሕ እንደ ውኃ፣ ጽድቅም እንደማይደርቅ ፈሳሽ ይፍሰስ በማለት (አሞ 5፥24) እውነተኛ አምልኮ ከሕግ መከበር ጋር የተቆራኘ መሆኑን አጥብቀው ያስተምራሉ። እግዚአብሔር መሥዋዕትን ሳይሆን ምሕረትን፣ የሚቃጠለውንም ቍርባን ሳይሆን እግዚአብሔርን ማወቅ እንደሚፈልግ በግልጽ አውጀዋል።

በእነዚህ መጻሕፍት ውስጥ ያለው ዋነኛ መንፈሳዊ ውጥረት "የእግዚአብሔር ቀን" በሚለው ጽንሰ ሐሳብ ዙሪያ የሚያጠነጥን ነው። የእግዚአብሔር ቀን ኃጢአተኞች የሚቀጡበት አስፈሪ የፍርድ ዘመን መሆኑን ነቢያቱ አበክረው አስተምረዋል (ኢዩ 2፥1)። ይሁን እንጂ፣ ይህ የፍርድ መልእክት ሁልጊዜ ከተስፋ ጋር የተዋጀ ነው። እግዚአብሔር የሚቀጣው ለማጥፋት ሳይሆን ለማጥራት መሆኑን፣ ከጥፋት የተረፉት ቅሬታዎች ዳግም እንደሚሰበሰቡ፣ እና በመጨረሻም መሲሑ መጥቶ እውነተኛ ሰላምን እና ጽድቅን በምድር ላይ እንደሚተክል ጽኑ ተስፋ ሰጥተዋል።

የታናናሽ ነቢያት መልእክት የሰውን ልጅ ድካም እና የእግዚአብሔርን ታላቅ ፍቅር የሚያሳይ ድንቅ ማሳያ ነው። ምንም እንኳ ሕዝቡ ደጋግመው ቢያምፁም፣ የእግዚአብሔር ምሕረት ግን ከቁጣው ይበልጣል። ዮናስ ለነነዌ ሰዎች የሰበከው የንስሐ ጥሪ፣ ሆሴዕ አመንዝራ ሚስቱን ዳግም በመቀበል ያሳየው የእግዚአብሔር የማይለወጥ ፍቅር፣ ለሰው ልጅ የተሰጠ ትልቅ የማዳን ተስፋ ነው። ነቢያቱ የሕዝቡን ማኅበራዊ ሕመም፣ የድሆችን መበደል እና የሙስናን አስከፊነት ሳይፈሩ ተጋፍጠዋል።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች ክርስትናችን የውጫዊ ሥርዓት ብቻ ሳይሆን የልብና የተግባር ለውጥ ጭምር መሆን እንዳለበት ያሳስበናል። እግዚአብሔር ዛሬም ማኅበራዊ ፍትሕን፣ ቅድስናን እና ንስሐን ከእኛ ይፈልጋል። "የእግዚአብሔር ልብ የሚደሰተው በከንፈራችን ዝማሬ ብቻ ሳይሆን፣ በሕይወታችን በሚንጸባረቀው ፍትሕና ርኅራኄ ነው" እንደሚባለው፣ የታናናሽ ነቢያትን ጩኸት አዳምጠን ሕይወታችንን በቃሉ ሚዛን ላይ ልናስተካክል ይገባል።