ታላላቅ ነቢያት እና ታናናሽ ነቢያት ምንድን ናቸው?

"በነቢያትም እጅ አበዛሁ፣ በነቢያትም እጅ ምሳሌዎችን ሰጠሁ" (ሆሴ 12፥10)። መጽሐፍ ቅዱስን ስናጠና፣ የብሉይ ኪዳን የትንቢት መጻሕፍት "ታላላቅ ነቢያት" እና "ታናናሽ ነቢያት" በሚል በሁለት አበይት ክፍሎች ይመደባሉ። ይህ ምደባ ለብዙዎች ግራ መጋባትን ሊፈጥር ቢችልም፣ መሠረታዊው ትርጉሙ ግን የመልእክታቸውን መንፈሳዊ ክብደት ወይም የእግዚአብሔርን ቃል እውነተኛነት የሚለካ ሳይሆን፣ የመጻሕፍቱን ርዝመትና መጠን (የገጽ ብዛት) ብቻ የሚገልጽ ነው። በእግዚአብሔር ፊት ሁሉም ነቢያት እኩል የትንቢት መንፈስ ተሸካሚዎች ናቸው።

ታላላቅ ነቢያት ተብለው የሚጠሩት ኢሳይያስ፣ ኤርምያስ (ከነ ሰቆቃወ ኤርምያስ)፣ ሕዝቅኤል እና ዳንኤል ናቸው። እነዚህ መጻሕፍት በይዘታቸው እጅግ ሰፊ፣ በምዕራፎቻቸው ብዛት ብዙ፣ እንዲሁም የሚሸፍኑት የታሪክና የትንቢት ዘመን እጅግ ረጅም በመሆኑ "ታላላቅ" የሚለውን ስያሜ አግኝተዋል። ለምሳሌ፣ የኢሳይያስ መጽሐፍ ስልሳ ስድስት ምዕራፎችን የያዘ ሲሆን፣ የነገሥታትን መውደቅና መነሳት፣ እንዲሁም የመሲሑን መምጣት በሰፊውና በጥልቀት ያብራራል። በመሆኑም በጥንቱ የአይሁድ የብራና ጥቅልሎች ላይ እያንዳንዱ ታላቅ ነቢይ የየራሱ የሆነ ትልቅ የብራና ጥቅልል ነበረው።

በሌላ በኩል፣ ታናናሽ ነቢያት ተብለው የሚጠሩት ከአሥራ ሁለቱ ነቢያት ማለትም ከሆሴዕ እስከ ሚልክያስ ያሉት መጻሕፍት ናቸው። እነዚህ መጻሕፍት አጫጭር በመሆናቸው ምክንያት፣ በጥንቱ የአይሁድ ሥርዓት ሁሉም በአንድ ላይ ተጠቅልለው በአንድ የብራና መጽሐፍ ላይ ይሰፍሩ ስለነበር "ዐሥራ ሁለቱ" በመባል ይታወቃሉ። አጭር ቢሆኑም፣ በውስጣቸው የያዙት የፍትሕ፣ የንስሐ፣ የእግዚአብሔር ፍቅር እና የፍርድ መልእክት ግን እጅግ ጥልቅና ኃይለኛ ነው። የአሞጽ የፍትሕ ጥሪ ወይም የሆሴዕ የእግዚአብሔርን ታማኝ ፍቅር የሚያሳይ መልእክት ከታላላቆቹ ነቢያት ትምህርት በምንም አያንስም።

በዚህ ምደባ ዙሪያ የሚነሳው ትልቁ ውጥረት፣ የሰው ልጅ አእምሮ "ትንሽ" ወይም "አጭር" የሆነውን ነገር ዋጋ የማሳነስ ዝንባሌ ማሳየቱ ነው። ይሁን እንጂ መጽሐፍ ቅዱሳዊው እውነት ይህንን ሃሳብ ይሰብረዋል። እግዚአብሔር ሰፊውን የዓለም ታሪክ በዳንኤል በኩል በረጅም ራእይ እንዳሳየ ሁሉ፣ በኦብድያ በኩል ደግሞ በአንድ አጭር ምዕራፍ የኤዶምያስን ውድቀትና የእግዚአብሔርን መንግሥት መመስረት በኃይል አውጇል (ኦብ 1፥21)። ስለዚህ፣ የትንቢቱ ኃይል ያለው በቃላቱ ብዛት ሳይሆን፣ ቃሉን በሚናገረው በእግዚአብሔር መንፈስ ላይ ነው።

ይህ ትምህርት በዘመናችን ላለን የእምነት ሰዎች በእግዚአብሔር ቃል ላይ ሊኖረን ስለሚገባው አመለካከት ጥልቅ ትምህርት ይሰጠናል። አንዳንድ ጊዜ በሕይወታችን እግዚአብሔር ረጅም ጊዜ ወስዶ ሰፊ ማብራሪያ ሲሰጠን፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ በአጭርና በቀጥተኛ ቃል የሕይወታችንን አቅጣጫ ሊቀይር ይችላል። ሁሉንም የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች፣ ረጅምም ሆኑ አጭር፣ በእኩልነት ልናነብ፣ ልናጠናና ልንታዘዝ ይገባል፤ ምክንያቱም ሁለቱም ሕይወትን የሚቀይር የሕያው እግዚአብሔር እስትንፋስ አለባቸውና።

በማጠቃለያው፣ ታላላቅም ሆኑ ታናናሽ ነቢያት ያገለገሉት አንድ ትልቅ አምላክን እና አንድ ዘላለማዊ ዓላማን ነው። የእነዚህ ነቢያት ሕይወትና መልእክት የሚያስተጋባው እውነት፣ "እግዚአብሔር በረጅምም ሆነ በአጭር ቃል፣ ለሕዝቡ የሚያስፈልገውን የሕይወት እንጀራ ያለ አድልዎ ይመግባል" የሚለውን ነው።