የሮሜ መልእክት መቼ ተጻፈ?

የሮሜ መልእክት የተጻፈበትን ጊዜ ለማወቅ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያሉትን ታሪካዊ ፍንጮች ማስተዋል ወሳኝ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በመልእክቱ ማብቂያ ላይ፣ "አሁን ግን ለቅዱሳን ለማገልገል ወደ ኢየሩሳሌም እሄዳለሁ፤ የመቄዶንያና የአካይያ ምዕመናን በኢየሩሳሌም ለሚገኙ ድሆች ቅዱሳን የገንዘብ እርዳታ ለማድረግ ወደዋልና" በማለት ይገልጻል (ሮሜ 15:25-26)። ይህ ጥቅስ መልእክቱ የተጻፈበትን ጊዜ ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። ጳውሎስ ይህን መዋጮ የሰበሰበው በሦስተኛው የሚስዮናዊነት ጉዞው ማብቂያ ላይ መሆኑን ከሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ እንረዳለን።

ታሪካዊና መልክዓ ምድራዊ አውዱን ስንመረምር፣ ይህ መልእክት የተጻፈው በቆሮንቶስ ከተማ እንደነበር ጠንካራ ማስረጃዎች አሉ። ጳውሎስ በቆሮንቶስ ሦስት ወር ባሳለፈበት ጊዜ ይህን መልእክት እንዳዘጋጀው ይታመናል (የሐዋ 20:2-3)። በተጨማሪም፣ ጳውሎስ የክንክራኦስ ቤተ ክርስቲያን አገልጋይ የነበረችውን ፌቤንን ለሮሜ ክርስቲያኖች አደራ ሲሰጥ እናያለን (ሮሜ 16:1)። ክንክራኦስ የቆሮንቶስ ወደብ እንደመሆኗ፣ ፌቤን ይህን መልእክት ይዛ ወደ ሮም እንደተጓዘች የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊዎች ይስማማሉ።

በጊዜ ስሌት (ክሮኖሎጂ) መሠረት፣ አብዛኞቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን የሮሜ መልእክት የተጻፈው በ57 ዓ.ም. ወይም በ58 ዓ.ም. አጋማሽ አካባቢ እንደሆነ ይስማማሉ። ይህ ጊዜ በሮማውያን ታሪክ ውስጥ ቄሣር ኔሮ መንግሥቱን በጀመረባቸው በመጀመሪያዎቹ ሰላማዊ ዓመታት ውስጥ ነበር። በዚያን ጊዜ በሮም የነበሩ ክርስቲያኖች ገና ከባድ ስደት አልገጠማቸውም ነበር። ጳውሎስም ወደ ስፔን ለመሄድ ባቀደው መሠረት፣ በሮም በኩል ለማለፍና የሮም ቤተ ክርስቲያን ለዚህ ሚስዮናዊ ጉዞው ድጋፍ እንድታደርግለት በማሰብ መልእክቱን አስቀድሞ ልኳል (ሮሜ 15:24)።

የመልእክቱ ጊዜ በቤተ ክርስቲያኒቱ ውስጥ ከነበረው ውስጣዊ ውጥረት ጋር በጥብቅ የተያያዘ ነው። ሮማዊው ቄሣር ቀላውዴዎስ በ49 ዓ.ም. አይሁዳውያንን ከሮም ከተማ አባርሮ ነበር። በኋላም ቀላውዴዎስ ሲሞትና ኔሮ ሲተካ፣ አይሁዳውያን ወደ ሮም መመለስ ጀመሩ። በዚህ ጊዜ፣ አሕዛብ ክርስቲያኖች ይመሯት በነበረችው ቤተ ክርስቲያን ውስጥ፣ ከተመለሱት አይሁድ ክርስቲያኖች ጋር የባሕልና የሕግ አተገባበር ውጥረት ተፈጠረ። ጳውሎስ ይህን መልእክት የጻፈው ልክ በዚህ ወሳኝ የታሪክ ወቅት፣ ሁለቱንም ወገኖች በወንጌል ጸጋ አንድ ለማድረግ ነው።

ቃሉ ለእኛም እግዚአብሔር ጊዜንና ሁነቶችን እንዴት ለክብሩ እንደሚጠቀምበት ያስገነዝበናል። ጳውሎስ በቆሮንቶስ በነበረበት የዕረፍት ጊዜ፣ በሮም ላለችው ቤተ ክርስቲያን ያለውን አሳብ በመንፈስ ቅዱስ ምሪት አደራጅቶ ጻፈ። እግዚአብሔር የዘመኑን ፖለቲካዊ ለውጦች (የአይሁድን ወደ ሮም መመለስ) ተጠቅሞ፣ እስከ ዛሬ ድረስ ቤተ ክርስቲያንን የሚያንጽ ታላቅ የሥነ መለኮት መጽሐፍ እንዲጻፍ አደረገ። የጌታ ጊዜ ሁልጊዜ ፍጹም ነው።

በማጠቃለያ፣ የሮሜ መልእክት የተጻፈበትን ዘመን ማወቃችን፣ የእግዚአብሔር ቃል በታሪክ ውስጥ ሥር የሰደደና ለተጨባጭ ችግሮች ምላሽ የሚሰጥ መሆኑን ያረጋግጥልናል። "እግዚአብሔር ትክክለኛውን መልእክት፣ በትክክለኛው ጊዜ፣ በትክክለኛው ሰው በኩል ያስተላልፋል" እንደሚባለው፣ በ57 ዓ.ም. የተጻፈው ይህ መልእክት የዚያን ዘመን ቤተ ክርስቲያን ክፍተት የሞላ፣ ዛሬም ድረስ የእምነታችን ጽኑ መሠረት ሆኖ የሚኖር ሕያው ቃል ነው።