የኢየሱስ ክርስቶስ የትውልድ ሐረግ በማቴዎስ እና በሉቃስ ወንጌሎች ውስጥ ለምን በእጅጉ ይለያያል?

"የዳዊት ልጅ የአብርሃም ልጅ የኢየሱስ ክርስቶስ ትውልድ መጽሐፍ" (ማቴ 1:1) በማለት ወንጌላዊው ማቴዎስ ሲጀምር፣ ሉቃስ ደግሞ የትውልድ ሐረጉን እስከ አዳም እና እስከ እግዚአብሔር ድረስ ይወስደዋል (ሉቃ 3:38)። እነዚህ ሁለት የትውልድ ታሪኮች በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ትልቅ ሥፍራ አላቸው። ከግሪኩ ቋንቋ የመጣውና በአማርኛው "የትውልድ ሐረግ" ተብሎ የሚጠራው ጽንሰ ሃሳብ፣ የአንድን ሰው ሕጋዊ እና ሥጋዊ ማንነት ለማረጋገጥ የሚያገለግል ጥንታዊ ሥርዓት ነው። ነገር ግን ከዳዊት ጀምሮ እስከ ዮሴፍ ድረስ ያሉት ስሞች በሁለቱ ወንጌሎች መካከል መለያየታቸው፣ በብዙዎች ዘንድ ጥያቄንና ሥነ-መለኮታዊ ውጥረትን ሲፈጥር ቆይቷል።

ይህ ልዩነት የተፈጠረው ወንጌላውያኑ መጽሐፋቸውን የጻፉበት ዓላማ እና ዒላማ ያደረጉት አንባቢ የተለያየ በመሆኑ ነው። ማቴዎስ ወንጌሉን የጻፈው ለአይሁዳውያን በመሆኑ፣ ኢየሱስ ሕጋዊው የዳዊት ዙፋን ወራሽ እና የተስፋው ቃል ፍጻሜ መሆኑን ለማረጋገጥ ትኩረት አድርጓል። ስለዚህም የትውልድ መስመሩን በንጉሥ ሰሎሞን በኩል አድርጎ እስከ ዮሴፍ ድረስ ያመጣዋል (ማቴ 1:6)። በሌላ በኩል፣ ሉቃስ ወንጌሉን የጻፈው ለአሕዛብ በመሆኑ፣ ኢየሱስ የሰው ልጆች ሁሉ አዳኝ መሆኑን ለማሳየት የትውልድ መስመሩን በዳዊት ሌላኛው ልጅ በናታን በኩል አድርጎ ወደ ኋላ በመቁጠር እስከ መጀመሪያው ሰው አዳም ድረስ ይዘረዝረዋል (ሉቃ 3:31)።

በዚህ ታሪካዊ እና ሕጋዊ አውድ ውስጥ፣ ዋነኛው መፍትሔ የሚገኘው ሁለቱ ወንጌሎች የማንን የትውልድ ሐረግ እንደሚከተሉ በጥልቀት በመረዳት ነው። አብዛኛዎቹ ወንጌላውያን አገልጋዮችና የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን እንደሚስማሙት፣ ማቴዎስ የዮሴፍን የትውልድ ሐረግ ያቀርባል። በአይሁድ ባሕል መሠረት ሕጋዊ የንጉሥነት መብት የሚተላለፈው በአባት በኩል ስለሆነ፣ ዮሴፍ የኢየሱስ አሳዳጊ አባት በመሆኑ ኢየሱስ በሕግ የዳዊትን ዙፋን የመውረስ መብት አግኝቷል (ማቴ 1:16)። ሉቃስ ግን የማርያምን የትውልድ ሐረግ ነው የሚያቀርበው። ሉቃስ ዮሴፍን የኤሊ ልጅ ነው ሲል (ሉቃ 3:23)፣ በአይሁድ ባሕል አማቹን እንደ ልጅ የመቁጠር ልማድ ስለነበር፣ ዮሴፍ የማርያም አባት የኤሊ አማች መሆኑን ማመልከቱ ነው።

ይህ አቀራረብ ክርስቶስ ከዳዊት ዘር በሥጋ እንደሚወለድ የተነገረውን ትንቢት ፍጻሜ ያረጋግጥልናል። ኢየሱስ ከማርያም በመወለዱ በሥጋ የዳዊት ዘር መሆኑን ሐዋርያው ጳውሎስ በግልጽ ይመሰክራል (ሮሜ 1:3)። ስለዚህም ማቴዎስ ሕጋዊውንና ንጉሣዊውን መስመር ሲያሳይ፣ ሉቃስ ደግሞ ሥጋዊውንና ተፈጥሯዊውን የደም መስመር አሳይቶናል። በአይሁድ ሕግ ሴቶች በትውልድ ሐረግ ዝርዝር ውስጥ ብዙ ጊዜ ስለማይካተቱ፣ ሉቃስ የማርያምን መስመር በባሏ በዮሴፍ ስም ጠርቶ አስቀመጠው። ይህ ሥርዓት የእግዚአብሔርን ቃል ትክክለኛነትና የትንቢቶችን አስገራሚ ፍጻሜ ያሳያል።

ከዚህ ጥልቅ እውነት የምንማረው ታላቅ መንፈሳዊ ትምህርት አለ። እግዚአብሔር የሰውን ልጅ ለማዳን በታሪክ ውስጥ ሲሠራ፣ ፍጹም ባልሆኑ ሰዎች፣ በተሰበሩ ሕይወቶች እና ውስብስብ በሆኑ የቤተሰብ ታሪኮች ውስጥ አልፎ ነው። በሁለቱም የትውልድ ሐረጎች ውስጥ የተካተቱት ሰዎች ታሪክ፣ የእግዚአብሔር ጸጋ ሁሉንም ዓይነት የሰው ልጅ ጉድለት አልፎ ዓላማውን ከዳር ማድረስ እንደሚችል ያረጋግጥልናል። የክርስቶስ ሕጋዊ መብትም ሆነ ሥጋዊ ትውልድ በድንቅ ሁኔታ መጠበቁ፣ እግዚአብሔር ቃሉን ለመፈጸም ምን ያህል ታማኝ እንደሆነ ያስተምረናል።

በመጨረሻም፣ እነዚህ ሁለት የተለያዩ የሚመስሉ ግን የሚደጋገፉ የትውልድ ሐረጎች የኢየሱስን ሙሉ ማንነት ያጎላሉ። እርሱ ሕጋዊው ንጉሥ እንዲሁም እውነተኛው የሰው ልጅ ነው። "በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ የሚታየው ልዩነት ስህተት ሳይሆን፣ የክርስቶስን ማንነት በሙሉ ክብሩ የሚገልጥ ጥልቅ መገለጥ ነው" በሚለው መንፈሳዊ እውነት ልባችን ሊያርፍ ይገባል። ይህ እውነት ኢየሱስ ክርስቶስ የዓለም አዳኝ፣ የዳዊት ሥርና ዘር፣ የሚያበራም የንጋት ኮከብ መሆኑን በድጋሚ ያረጋግጥልናል (ራእ 22:16)።