አስቀድሞ መወሰን ምንድን ነው? መጽሐፍ ቅዱሳዊስ ነውን?

አስቀድሞ መወሰን በክርስትና ሥነ-መለኮት ውስጥ እጅግ ጥልቅ ከሆኑ ትምህርቶች አንዱ ሲሆን፣ እግዚአብሔር ከዓለም መፈጠር በፊት በራሱ ሉዓላዊ ፈቃድ ሰዎችን ለድነትና ለልጅነት ቀድሞ የመምረጡን መለኮታዊ አሠራር ያመለክታል። ሐዋርያው ጳውሎስ “በበጎ ፈቃዱ እንደ ወደደ፣ በኢየሱስ ክርስቶስ ሥራ ለእርሱ ልጆች ልንሆን አስቀድሞ ወሰነን” በማለት ይህ አስተምህሮ ሙሉ በሙሉ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሆኑን ያረጋግጣል (ኤፌሶን 1፥5)።

በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ይህ ርዕስ ከፍተኛ ውይይት ሲደረግበት ቆይቷል። በተለይም አውግስጢኖስና በኋላም ጆን ካልቪን የእግዚአብሔርን ሉዓላዊነት አጥብቀው ሲያስተምሩ፣ አርሚኒየስ ደግሞ የሰውን ነፃ ፈቃድ የሚያጎላ ትምህርት አምጥቷል። ነገር ግን የጥንቱ የአይሁድ አስተሳሰብ የእግዚአብሔርን ፍጹም መሪነትና የሰውን ኃላፊነት በአንድነት አጣምሮ የሚያምን ነበር። መጽሐፍ ቅዱስም ይህንን የእግዚአብሔርን ቀድሞ ማወቅና መምረጥ በግልጽ ያስተምራል።

በሥነ-መለኮታዊ ትንታኔ፣ “ፕሮኦሪዞ” የሚለው የግሪክ ቃል ቀድሞ ድንበርን ማበጀት ወይም መጨረሻውን አስቀድሞ ማወቅ ማለት ነው። እግዚአብሔር እኛን የመረጠን እኛ መልካም ስለነበርን ወይም ወደፊት መልካም እንደምንሠራ ስላየ ሳይሆን፣ በራሱ ፍጹም ፍቅርና ጸጋ ብቻ ነው። “ልጁ በብዙ ወንድሞች መካከል በኩር ይሆን ዘንድ፣ አስቀድሞ ያወቃቸው የልጁን መልክ እንዲመስሉ አስቀድሞ ደግሞ ወስኖአልና” በማለት የዚህን ውሳኔ የመጨረሻ ግብ ያሳያል (ሮሜ 8፥29)።

የዚህ ትምህርት ውጥረት በእግዚአብሔር ሉዓላዊነትና በሰው ልጅ ነፃ ፈቃድ መካከል ባለው ሚዛን ላይ ነው። እግዚአብሔር አስቀድሞ ከወሰነ የሰው ልጅ ወንጌልን የመቀበልም ሆነ ያለመቀበል ኃላፊነት የለበትም ወይ? የሚል ጥያቄ ይነሳል። መጽሐፍ ቅዱስ ግን ሁለቱንም እውነታዎች አብሮ ያስተምራል። እግዚአብሔር በጸጋው ይመርጣል፤ የሰው ልጅ ደግሞ ያንን ወንጌል አምኖ በመቀበል ኃላፊነቱን ይወጣል። ይህ የሰው ልጅ አእምሮ ሙሉ በሙሉ ሊረዳው የማይችለው መለኮታዊ ምሥጢር ነው።

ቃሉ ለእኛም ታላቅ መንፈሳዊ መጽናናትንና መረጋጋትን ይሰጠናል። መዳናችን የተመሠረተው በእኛ ደካማ ፈቃድ ላይ ሳይሆን፣ ዓለም ከመፈጠሩ በፊት በተደረገ መለኮታዊ ውሳኔ ላይ መሆኑን ስናውቅ የድነት ዋስትናችን ይጠነክራል። እንዲሁም እግዚአብሔር በራሱ ጸጋ እንደመረጠን ስለምናውቅ ትዕቢትን አስወግደን በትሕትና እንድንመላለስ ያደርገናል።

በማጠቃለያው፣ አስቀድሞ መወሰን የእግዚአብሔር ፍቅር መገለጫ ነው። “ዓለም ሳይፈጠር በፊቱ ቅዱሳንና ነውር የሌለን በፍቅር እንሆን ዘንድ በክርስቶስ መረጠን” በሚለው ቃል ጸንተን፣ ለዚህ ታላቅ የጸጋ ስጦታ እግዚአብሔርን እያመሰገንን በተጠራንበት ቅድስና ልንመላለስ ይገባል (ኤፌሶን 1፥4)።