“ኢየሱስም መልሶ፡- መንግሥቴ ከዚህ ዓለም አይደለችም፤ መንግሥቴስ ከዚህ ዓለም ብትሆን፥ ወደ አይሁድ እንዳልሰጥ ሎሌዎቼ ይዋጉልኝ ነበር” (ዮሐ 18:36)። ይህ ቃል ኢየሱስ በሮማዊው ገዥ በጲላጦስ ፊት ቆሞ ስለ ራሱ መንግስት ባህሪ፣ አላማና ምንጭ የሰጠው ታላቅ የፖለቲካና የመንፈሳዊነት ማብራሪያ ነው። “ከዚህ ዓለም አይደለችም” ማለቱ መንግስቱ የምድራዊ ስልጣንን፣ ኃይልንና ሰይፍን መሰረት ያደረገች አለመሆኗን ያሳያል።
በታሪካዊ አውድ፣ የአይሁድ የሃይማኖት መሪዎች ኢየሱስን ለጲላጦስ አሳልፈው የሰጡት “ራሱን ንጉስ በማድረግ በቄሳር ላይ አመጽ ያስነሳል” በሚል የሀሰት የፖለቲካ ክስ ነበር (ሉቃ 23:2)። ጲላጦስም “የአይሁድ ንጉስ አንተ ነህን?” ብሎ በጠየቀው ጊዜ፣ ጌታ ኢየሱስ ንጉስነቱን አላስተባበለም፤ ነገር ግን የእርሱ ንጉስነት የሮምን መንግስት በጦር መሳሪያ የሚገዳደር ምድራዊ ስልጣን አለመሆኑን በግልጽ አስረዳው።
በዚህ ንግግር ውስጥ ያለው ውጥረት በምድራዊ ፖለቲካዊ ኃይልና በመለኮታዊ መንፈሳዊ ኃይል መካከል ነው። የምድር መንግስታት ዙፋናቸውን የሚያቆሙት በሰይፍ፣ በደም መፋሰስና በጉልበት ነው። የክርስቶስ መንግስት ግን የምትቆመው በእውነት፣ በፍቅርና በጸጋ ላይ ነው። ሎሌዎቹ (ደቀ መዛሙርቱ) በሰይፍ እንዳይዋጉ የከለከለውም (ዮሐ 18:11) መንግስቱ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሰዎችን ልብ በመለወጥ የምትሰራ ስለሆነች ነው።
የክርስቶስ መንግስት ምንጭዋ ከሰማይ የሆነ ዘላለማዊት መንግስት ነች። እርሱ የመጣው ለፖለቲካ ነጻነት ሳይሆን፣ የሰውን ልጅ ከኃጢአትና ከዲያብሎስ ባርነት ነጻ ለማውጣት ነው። መስቀሉ ዙፋኑ፣ የእሾህ አክሊሉ ዘውዱ ሆኖ በእውነት ለሚያምኑት ሁሉ ንጉስ ሆኗል።
የእግዚአብሔር መንግስት እሴት ከዓለም እሴት ፍጹም የተለየ ነው። ቃሉ ለእኛም ተስፋችንን በምድራዊ የፖለቲካ ስርአት ላይ ከማድረግ ይልቅ፣ በሰዎች ልብ ውስጥ በምትሰራውና ዘላለም በምትጸናው በክርስቶስ ሰማያዊ መንግስት ላይ እንድናደርግ አጥብቆ ያሳስበናል። አሸናፊነታችን በእውነትና በፍቅር እንጂ በሰይፍ አይደለም።
ክርስቶስ የልብ ንጉስ ነው። “ዓለም በጉልበት ሲገዛ፣ የክርስቶስ መንግስት ግን በጸጋና በእውነት የሰውን ነፍስ ለዘላለም ትማርካለች” እንደሚባለው፣ የዚህች የማታልፍ መንግስት ዜጎች መሆናችን ትልቁ ክብራችን ነው።
ኢየሱስ አምላክ ነውን? ኢየሱስ አምላክ መሆኑን ለምን ማመን አለብኝ? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አምላክ መሆኑን ማመን የክርስትና እምነት የልብ ምትና መሠረት ነው። ወንጌላዊው ዮሐንስ ይህንን ታላቅ መለኮታዊ እውነት ሲያብራራ፣ በመጀመሪያው ቃል እንደነበረ፣ ቃልም በእግዚአብሔር ዘንድ እንደነበረ፣ ቃልም እግዚአብሔር እንደነበረ በግልጽ አውጇል (ዮሐንስ 1:1)። በዚህ የቅዱስ መጽሐፍ ክፍል "ቃል" ወይም በግሪኩ "ሎጎስ" የተባለው ሐረግ፣ የሰውን ሥጋ ለብሶ ወደ ምድር የመጣውን ኢየሱስ ክርስቶስን የሚያመለክት ሲሆን፣ እርሱ ከዘላለም የነበረ ፍጹም አምላክ መሆኑን በግልጽ ያሳያል። የኢየሱስን አምላክነት ማመን ለዘላለም ሕይወት ዋነኛ ቅድመ ሁኔታ ነው።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ ስንመለከተው፣ አይሁዳውያን በአንድ አምላክ ብቻ ማመንን (ሞኖቴይዝም) አጥብቀው የሚከተሉ ሕዝቦች ነበሩ። እግዚአብሔር ብቻውን ፈጣሪና አዳኝ እንደሆነ ያምኑ ነበር (ኢሳይያስ 43:10-11)። በዚህ ጥብቅ የአንድ አምላክ እምነት ውስጥ፣ ኢየሱስ መጥቶ ራሱን ከእግዚአብሔር ጋር እኩል ማድረጉ በወቅቱ ለነበሩት የሃይማኖት መሪዎች እጅግ ፈታኝና አስደንጋጭ ነበር። ነገር ግን ኢየሱስ የብሉይ ኪዳን ትንቢቶች የተፈጸሙበት፣ አብን በምድር ላይ የገለጠውና ከአብ ጋር አንድ የሆነው ራሱ እግዚአብሔር ወልድ መሆኑን በተአምራቱና በትምህርቱ አረጋግጧል።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ የኢየሱስ አምላክነት በብዙ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማስረጃዎች የተደገፈ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ስለ ክርስቶስ ሲናገር፣ በእርሱ የመለኮት ሙላት ሁሉ በሰውነት ተገልጦ እንደሚኖር አስተምሯል (ቆላስይስ 2:9)። ኢየሱስ ኃጢአትን ይቅር የማለት ሥልጣን እንዳለው አሳይቷል፤ ይህ ደግሞ በእግዚአብሔር ብቻ የሚደረግ ተግባር ነው (ማርቆስ 2:7)። በተጨማሪም፣ ክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ መነሳቱ፣ የሕይወት ምንጭ የሆነው አምላክ ራሱ መሆኑን የሚያረጋግጥ ወደር የሌለው መለኮታዊ ማኅተም ነው።
ይህ እውነት በዘመኑ ከፍተኛ ውጥረት ፈጥሮ ነበር። ፈሪሳውያንና ሰዱቃውያን ኢየሱስን ሊገድሉት የፈለጉበት ዋነኛው ምክንያት "ራሱን ከአምላክ ጋር እኩል አድርጓል" በሚል ክስ ነበር። ኢየሱስ "አብርሃም ሳይወለድ እኔ ነኝ" ባላቸው ጊዜ፣ አይሁዳውያን የእግዚአብሔርን ስም በራሱ ላይ እንደጠራ ስለገባቸው ሊወግሩት ድንጋይ አንስተው ነበር (ዮሐንስ 8:58)። ይህ ውጥረት የሚያሳየው፣ ኢየሱስ ተራ ነቢይ ወይም መምህር ነኝ ብሎ አለማስተማሩንና ይልቁንም የዓለማት ፈጣሪ መሆኑን መመስከሩን ነው።
ኢየሱስ አምላክ ካልሆነ፣ በመስቀል ላይ የከፈለው የሞት ዋጋ የዓለምን ኃጢአት ለማስተሰረይ በቂ አይሆንም ነበር። እኛ ድነናል፣ ኃጢአታችንም ተሰርዟል ብለን በድፍረት የምንመሰክረው፣ ደሙን ያፈሰሰልን ሥጋን የለበሰው የዘላለም አምላክ መሆኑን ስለምናምን ነው። አምላካችን በሰማይ ሆኖ ዝም ብሎ የሚያዝ ሳይሆን፣ ወደ እኛ ወርዶ ራሱን የሰዋ አፍቃሪ ጌታ መሆኑን ማወቃችን ለእምነታችን ጽኑ መሠረት ነው።
ስለዚህ፣ የኢየሱስን አምላክነት መቀበል የእውነተኛው አምልኮ ማዕከል ነው። ሐዋርያው ቶማስ ከትንሣኤ በኋላ የጌታን ጠባሳ ባየ ጊዜ በፍርሃትና በአክብሮት ተንበርክኮ፣ ጌታዬ አምላኬም በማለት ታላቅ የምስክርነት ቃል ሰጥቷል (ዮሐንስ 20:28)። እኛም ዛሬ በአምልኮ፣ በጸሎትና በምስጋና ፊታችንን ወደ እርሱ ስንመልስ፣ እያመለክን ያለነው የሁሉ ፈጣሪና የበላይ የሆነውን አምላክ መሆኑን አውቀን፣ በሙሉ ልብ ልንገዛለት ይገባናል።
የድል አድራጊው መግባት ትርጉም ምንድን ነው? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም በክብር መግባቱ በወንጌላት ውስጥ ከተመዘገቡት ታላላቅ ክስተቶች አንዱ ሲሆን፣ የክርስቶስን መሲሕነትና ንጉሥነት በይፋ ያወጀ ታሪካዊ አጋጣሚ ነው (ማቴዎስ 21:1-9)። ይህ ክስተት በነቢዩ ዘካርያስ የተነገረውን "አንቺ የጽዮን ልጅ ሆይ፥ እጅግ ደስ ይበልሽ… እነሆ፥ ንጉሥሽ ጻድቅና አዳኝ ነው፤ ትሑትም ሆኖ በአህያም… ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል" የሚለውን ትንቢት ፍጻሜ ያሳያል (ዘካርያስ 9:9)። "ሆሣዕና" የሚለው የሕዝቡ ጩኸትም "እባክህ አሁን አድን" የሚል ጥልቅ መንፈሳዊ ልመናና የአምልኮ ቃል ነው።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ በዚያን ዘመን ነገሥታትና የጦር አበጋዞች ጦርነትን አሸንፈው ወደ ከተማ ሲገቡ፣ በታላቅ ግርማ በፈረስ ላይ ተቀምጠው ነበር የሚገቡት። ፈረስ የጦርነት፣ የኃይልና የጭካኔ ምልክት ነበር። ነገር ግን ኢየሱስ ወደ ከተማዋ የገባው በአህያ ውርንጫ ላይ ተቀምጦ ነው። አህያ የሰላም፣ የትሕትና እና የየዋህነት ምልክት ነው። በዚህም ድርጊቱ፣ እርሱ የመጣው የሮምን መንግሥት በሰይፍ ሊገለብጥ ሳይሆን፣ የሰውን ልብ በሰላምና በፍቅር ሊገዛ መሆኑን ለሕዝቡ አሳይቷል።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ይህ የድል አድራጊው መግባት የክርስቶስን የካህንነትና የንጉሥነት ተልዕኮ በአንድነት የሚያሳይ ነው። ሕዝቡ የዘንባባ ዝንጣፊዎችን ይዘው መቀበላቸው፣ በብሉይ ኪዳን የዳስ በዓልን ሥርዓት የሚያስታውስ ሲሆን፣ ክርስቶስ እውነተኛው መዳኛና መሸሸጊያ መሆኑን ያመለክታል። ኢየሱስ ይህንን አቀባበል ዝም ብሎ የተቀበለው፣ ከዓለም መመሥረት ጀምሮ የታቀደው የመስቀሉ ሞት ሰዓት ስለደረሰና ራሱን የፋሲካ በግ አድርጎ ለማቅረብ ጊዜው ስለደረሰ ነው (ዮሐንስ 12:23)።
በዚህ ታሪካዊ ክስተት ውስጥ የነበረው ውጥረት እጅግ ከፍተኛ ነበር። ሕዝቡ ኢየሱስን እንደ ምድራዊ ንጉሥ አድርገው ስለጠበቁት፣ ከሮማውያን ቅኝ ግዛት ነጻ የሚያወጣቸው መስሏቸው ነበር። በሌላ በኩል ደግሞ ፈሪሳውያን ሕዝቡ ጌታን በማምለኩ እጅግ ተበሳጭተው ዝም እንዲያሰኛቸው ጠይቀውት ነበር (ሉቃስ 19:39)። ኢየሱስ ግን የሰዎችን ሥጋዊ ምኞትም ሆነ የፈሪሳውያንን ክፋት ወደ ጎን ትቶ፣ ሰዎችን ከኃጢአት እስራት ነጻ ወደሚያወጣበት ወደ መስቀሉ ጉዞ አተኮረ።
ዛሬም ቢሆን ብዙ ጊዜ ክርስቶስን የምንፈልገው ለጊዜያዊና ለሥጋዊ ድላችን ብቻ ሊሆን ይችላል። ሆኖም፣ እውነተኛው ንጉሣችን ክርስቶስ በልባችን ዙፋን ላይ ሲቀመጥ፣ የሚገዛን በትሕትናና በሰላም ነው። እኛም ለጌታችን ክብር የሕይወታችንን ልብስ አንጥፈን፣ ፈቃዳችንን ሁሉ ለእርሱ በማስገዛት፣ በእውነተኛ አምልኮና በንጹሕ ልብ ልንቀበለው ይገባናል።
ስለዚህ የድል አድራጊው መግባት ትርጉም፣ የሰላሙ አለቃ የሆነው ክርስቶስ በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ ጣልቃ ገብቶ እውነተኛውን ድል ማምጣቱን ያውጃል። እርሱ ያሸነፈው በሰይፍ ሳይሆን በመስቀል ላይ ባፈሰሰው ደሙ ነው። ይህ ሰላማዊ ንጉሥ፣ በሚያምኑበት ሁሉ ልብ ውስጥ የዘላለም መንግሥቱን መሥርቷል። ክብርና ምስጋና ለሚመጣው ንጉሥ ይሁን በማለት፣ እኛም ዘወትር በአምልኮ ከፍ ልናደርገው ይገባል (ራእይ 5:12)።
ኢየሱስ ይወደው የነበረው ደቀ መዝሙር ማን ነው? መልስ በዮሐንስ ወንጌል ውስጥ በተደጋጋሚ "ኢየሱስ ይወደው የነበረው ደቀ መዝሙር" የሚል ሐረግ እናገኛለን (ዮሐንስ 13:23)። ይህ ሐረግ የሚያመለክተው የወንጌሉን ጸሐፊ ሐዋርያው ዮሐንስን ራሱን ነው። ዮሐንስ ይህንን ስያሜ የተጠቀመው በኩራት ወይም ከሌሎች ሐዋርያት የተሻለ ሆኖ ስለተሰማው ሳይሆን፣ የክርስቶስ ፍቅር በሕይወቱ ውስጥ ካመጣው ጥልቅ ተጽዕኖ የተነሳ፣ ማንነቱን ከጌታ ፍቅር ጋር አቆራኝቶ ለማቅረብ በመፈለጉ ነው። ይህ የፍቅር ምስክርነት የዮሐንስን ሕይወት ፍጹም የቀየረ ታላቅ መለኮታዊ እውነት ነው።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ በዚያን ዘመን በምግብ ማዕድ ዙሪያ መቀመጥ የሚከናወነው ወለል ላይ በተነጠፉ ምንጣፎች ላይ በጎን ተጋድሞ ነበር። በዚህ አቀማመጥ መሠረት፣ በክብር ቦታ ላይ የተቀመጠው ሰው አጠገብ ያለው ሰው፣ ጭንቅላቱ ወደ ታላቁ ሰው ደረት ይጠጋ ነበር። ዮሐንስ በመጨረሻው እራት ላይ በኢየሱስ ደረት ላይ ተጠግቶ መገኘቱ፣ ከጌታ ጋር የነበረውን ጥልቅ መንፈሳዊ ቅርበትና ወዳጅነት የሚያሳይ ባህላዊ መግለጫ ነው። ዮሐንስ ከጴጥሮስና ከያዕቆብ ጋር በመሆን የክርስቶስ የቅርብ ወዳጆች ከሚባሉት ሦስቱ አንዱ ነበር (ማርቆስ 9:2)።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ዮሐንስ የራሱን ስም ከመጥቀስ ይልቅ "ኢየሱስ ይወደው የነበረው" ማለቱ ታላቅ የትሕትና ትምህርት ነው። ስሙን በመተው የክርስቶስን ጸጋ ከፍ አድርጓል። ማንነታችንን የሚገልጸው የራሳችን ማንነት ሳይሆን የእግዚአብሔር ፍቅር መሆኑን ያስተምራል። ዮሐንስ ይህንን ፍቅር በጥልቀት ስለተረዳ፣ በመልእክቶቹ ውስጥ "እግዚአብሔር ፍቅር ነው" የሚለውን ጥልቅ ሥነ መለኮታዊ እውነት በስፋት አብራርቷል (1ኛ ዮሐንስ 4:8)። ክርስቶስን ማወቅ ማለት የእርሱን አፍቃሪነት መቅመስ ማለት ነው።
በዚህ ሐረግ ዙሪያ ያለው ውጥረት፣ ኢየሱስ አድልዎ ያደርግ ነበር ወይ የሚል ጥያቄ ሊያስነሳ መቻሉ ነው። ሆኖም፣ ኢየሱስ ሁሉንም ደቀ መዛሙርት እኩል የወደደ ቢሆንም፣ ዮሐንስ ግን ራሱን ለጌታ ፍቅር ይበልጥ ክፍት አድርጎ ነበር። ጴጥሮስ ጌታን ሦስት ጊዜ ሲክድ፣ ዮሐንስ ግን በፍርሃት ሳይሸነፍ እስከ ቀራንዮ መስቀል ሥር ድረስ ጌታውን ተከትሎ ነበር (ዮሐንስ 19:26)። ይህ የሚያሳየው፣ የእግዚአብሔር ፍቅር ለሁሉ የተሰጠ ቢሆንም፣ ያንን ፍቅር አምኖ የመቀበልና የመለማመድ ደረጃ ግን በሰዎች ምላሽ እንደሚወሰን ነው።
እኛም እያንዳንዳችን ራሳችንን "ኢየሱስ የሚወደው ደቀ መዝሙር" ብለን መጥራት እንችላለን። ማንነታችን፣ ክብራችንና ዋጋችን የተመሠረተው በዓለም ስኬት ላይ ሳይሆን፣ ክርስቶስ እኛን ለማዳን በመስቀል ላይ ባሳየው ታላቅ ፍቅር ላይ ነው። ዛሬ በሚያጋጥመን ውጣ ውረድ ሁሉ ውስጥ፣ በእርሱ ፍቅር እንደታቀፍን ማወቃችን ማዕበሉን እንድናልፍ ጽኑ መጽናኛ ይሆነናል።
በማጠቃለያ፣ ዮሐንስ ራሱን በዚህ ስም መጥራቱ፣ የክርስቶስ ፍቅር ሰውን እንዴት እንደሚለውጥ የሚያሳይ ሕያው ምስክር ነው። "የነጎድጓድ ልጅ" የነበረው ዮሐንስ፣ በፍቅር ተለውጦ "የፍቅር ሐዋርያ" ለመሆን በቅቷል። እኛም በጌታ አጠገብ በመሆን፣ ቃሉን በማሰላሰልና ከእርሱ ጋር ጥልቅ ኅብረት በማድረግ፣ የዚህን ታላቅ ፍቅር ተካፋዮች ልንሆን ተጠርተናል (ዮሐንስ 15:9)።
በላይኛው ክፍል ውስጥ ምን ተከናወነ? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከመሰቀሉ በፊት ባለው ምሽት ከደቀ መዛሙርቱ ጋር በኢየሩሳሌም በሚገኝ አንድ ሰፊ የላይኛው ክፍል ውስጥ የፋሲካን ራት በልቷል (ማርቆስ 14:15)። ይህ በወንጌላት ታሪክ ውስጥ እጅግ ትልቅ ሥፍራ የሚሰጠው ምሽት ሲሆን፣ የብሉይ ኪዳን የፋሲካ ሥርዓት አብቅቶ፣ የአዲስ ኪዳን የጸጋ ዘመን የተጀመረበት ታሪካዊ የማሸጋገሪያ ጊዜ ነው። በዚህ የላይኛው ክፍል ውስጥ የተከናወኑት ድርጊቶች የክርስትና እምነት ማዕዘናትና ቤተ ክርስቲያን እስከ ዛሬ የምትፈጽማቸው ቅዱሳን ሥርዓቶች የተመሠረቱበት ነው።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ አይሁዳውያን ከግብጽ ባርነት የወጡበትን ቀን ለማሰብ በየዓመቱ የፋሲካን በግ በማረድ ያከብሩ ነበር። ነገር ግን በዚህኛው የፋሲካ ምሽት፣ ኢየሱስ ራሱ የእግዚአብሔር በግ ሆኖ መቅረቡን አወጀ። ማዕዱ ላይ ሳሉ፣ ጌታ ማበሻ ታጥቆ የደቀ መዛሙርቱን እግር በማጠብ ወደር የሌለውን የትሕትናና የአገልጋይነትን ምሳሌ አሳያቸው (ዮሐንስ 13:5)። ይህ ድርጊት በወቅቱ ለነበሩት ደቀ መዛሙርት፣ መሪነት ማለት ባሪያ ሆኖ ማገልገል መሆኑን በተግባር ያስተማረ ታላቅ የባህል አብዮት ነበር።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ የላይኛው ክፍል ዋነኛ ክስተት የጌታ እራት (ቅዱስ ቁርባን) መመሥረቱ ነው። ኢየሱስ እንጀራውን አንሥቶ ባርኮ "ይህ ስለ እናንተ የሚሰጥ ሥጋዬ ነው" አለ፤ ጽዋውንም አንሥቶ "ይህ ስለ ብዙዎች ኃጢአት ይቅርታ የሚፈስ የአዲስ ኪዳን ደሜ ነው" በማለት ሰጣቸው (ማቴዎስ 26:26-28)። ይህ መለኮታዊ ሥርዓት ክርስቶስ ለሰው ልጆች ደህንነት ሲል በመስቀል ላይ የሚያቀርበውን የራሱን መስዋዕትነት የሚያሳይ ሲሆን፣ አማኞች ከእርሱ ሕይወት ጋር ያላቸውን ዘላለማዊ ኅብረት የሚያረጋግጥ ነው።
በዚህ ምሽት የነበረው መንፈሳዊ ውጥረት እጅግ ከባድ ነበር። በአንድ በኩል ክርስቶስ በፍቅር ሲያገለግል፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከእነርሱ አንዱ አሳልፎ እንደሚሰጠው ይፋ አደረገ። ይሁዳ አስቆሮታዊ ከክፍሉ በወጣ ጊዜ፣ ኢየሱስ ለቀሩት ደቀ መዛሙርት የመጨረሻውን የኑዛዜ ትምህርት ሰጣቸው፤ አዲሱን የፍቅር ትእዛዝ አስተማራቸው፣ አጽናኙን መንፈስ ቅዱስ እንደሚልክላቸው ተስፋ ሰጣቸው (ዮሐንስ 14:16)። የሐዘንና የፍርሃት ድባብ ቢኖርም፣ ኢየሱስ በታላቁ የሊቀ ካህንነት ጸሎቱ ለቤተ ክርስቲያን አንድነት ወደ አብ ጸለየ።
የላይኛው ክፍል የኅብረት፣ የትሕትናና የጸጋ መገለጫ ነው። ዛሬ እኛም በጌታ ማዕድ ዙሪያ ስንሰበሰብ፣ እርሱ ስለ እኛ የከፈለውን ዋጋ በማሰብ ራሳችንን ለእርሱ ክብር አሳልፈን ልንሰጥ ይገባናል። በተጨማሪም፣ ጌታችን የወንድሞቹን እግር እንዳጠበ፣ እኛም አንዱ የሌላውን ድካም በመሸፈን፣ በትሕትናና በፍቅር እርስ በርሳችን ልናገለግል ተጠርተናል (ገላትያ 5:13)።
በማጠቃለያ፣ በላይኛው ክፍል ውስጥ የተከናወነው ድርጊት የክርስቶስን አፍቃሪ ልብ ሙሉ በሙሉ ያሳያል። እግዚአብሔር አዳኝ የሆነውን ልጁን ሰጥቶናል፤ ወልድ ሥጋና ደሙን አቅርቦልናል፤ መንፈስ ቅዱስ ደግሞ አጽናኝ ሆኖ ተስፋ ተሰጥቶናል። ይህ ሦስትነት ያለው መለኮታዊ ጸጋ፣ ቤተ ክርስቲያን እስከ ጌታ ዳግም ምጽዓት ድረስ በድል አድራጊነት እንድትጓዝ የሚያስችላት የሕይወት ስንቅ ነው።
ጴጥሮስ ኢየሱስን ሦስት ጊዜ መካዱን አስመልክቶ የዶሮ መጮህ ትርጉሙ ምንድን ነው? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሐዋርያው ጴጥሮስ፣ ዶሮ ሳይጮህ ሦስት ጊዜ እንደሚክደው የተናገረው ትንቢት ፍጻሜ፣ በወንጌላት ውስጥ ከተመዘገቡት ልብ ሰባሪ ታሪኮች አንዱ ነው (ሉቃስ 22:34)። ይህ የዶሮ መጮህ ድምፅ ተራ የተፈጥሮ ክስተት ብቻ ሳይሆን፣ የእግዚአብሔር ቃል ፍጹም እውነት መሆኑን የሚያረጋግጥ፣ የሰው ልጅን ደካማነት የሚያጋልጥና ወደ ንስሐ የሚያነቃቃ መለኮታዊ ደወል ነው። ዶሮው በጮኸ ጊዜ፣ የጴጥሮስ ትዕቢት ተሰብሮ የእግዚአብሔር ጸጋ በር ተከፍቷል።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ በሮማውያን የሰዓት አቆጣጠር ሌሊቱ በአራት ክፍሎች (ትጋቶች) ይከፈል ነበር። ሦስተኛው የሌሊት ክፍል፣ ማለትም ከሌሊቱ ስድስት ሰዓት እስከ ዘጠኝ ሰዓት ያለው ጊዜ "የዶሮ ጩኸት" በመባል ይታወቅ ነበር (ማርቆስ 13:35)። አንዳንድ የታሪክ ምሁራን ይህ የሮማውያን ወታደሮች ሰዓት መለወጣቸውን የሚያሳውቁበት የጡሩምባ ድምፅ ሊሆን እንደሚችል ቢገልጹም፣ አብዛኛዎቹ ግን ቃል በቃል የተፈጥሮ ዶሮ ጩኸት መሆኑን ያምናሉ። ያም ሆነ ይህ፣ ድምፁ የሌሊቱን ማብቂያና የጠዋቱን መቅረብ የሚያበስር ነበር።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ የዶሮው መጮህ የሰው ልጅ በራሱ ጉልበት መቆም እንደማይችል የሚያሳይ የማንቂያ ደወል ነው። ጴጥሮስ በራሱ ጥንካሬ ተማምኖ "ከአንተ ጋር ወደ ወኅኒም ወደ ሞትም ለመሄድ የተዘጋጀሁ ነኝ" ብሎ ነበር (ሉቃስ 22:33)። ነገር ግን ሥጋ ደካማ በመሆኑ፣ በትንሽ አገልጋይ ፊት ጌታውን ካደ። ዶሮው ሲጮህ ጴጥሮስ የጌታን ቃል አስታወሰ፤ የክርስቶስ ቃል ከሰው ልጅ ተለዋዋጭ ስሜት በላይ የጸናና የማይለወጥ መሆኑን አረጋገጠ። ይህ መንፈሳዊ መነቃቃትን ያሳያል።
በዚህ ሁኔታ ውስጥ የነበረው ውጥረት፣ የጴጥሮስ ፍርሃትና የክርስቶስ ፍቅር መፋጠጥ ነው። ጴጥሮስ ጌታውን ሦስተኛ ጊዜ ሲክድ፣ ወዲያው ዶሮ ጮኸ፤ በዚያች ቅጽበት ጌታ ዘወር ብሎ ጴጥሮስን ተመለከተው (ሉቃስ 22:61)። ይህ የክርስቶስ እይታ የቁጣ ሳይሆን፣ የልብን ጥልቀት የሚሰብር የርኅራኄና የፍቅር እይታ ነበር። ይህ እይታ የጴጥሮስን ልብ ሰብሮ ወደ ውጭ ወጥቶ አምርሮ እንዲያለቅስ አደረገው፤ ይህም እውነተኛ የንስሐ እንባ ነበር።
እኛም እንደ ጴጥሮስ በሥጋዊ ጥንካሬያችን ተማምነን፣ በተግባራችን ጌታን የምንክድበት ጊዜ ሊኖር ይችላል። ሆኖም፣ እግዚአብሔር ዛሬም በተለያዩ መንገዶች "መንፈሳዊ ዶሮዎችን" በሕይወታችን ያጮሃል፤ በቃሉ፣ በሕሊና ወቀሳ ወይም በወዳጆች ምክር አማካኝነት ሊያነቃን ይሞክራል። እነዚህን ድምፆች ስንሰማ፣ ልባችንን ሳናደነድን እንደ ጴጥሮስ በእንባ ወደ ጌታ መመለስ ይኖርብናል (1ኛ ዮሐንስ 1:9)።
በማጠቃለያ፣ የዶሮው መጮህ የውድቀት መጨረሻ ሳይሆን፣ የአዲስ ጅማሬ ምልክት ነው። ጴጥሮስ አለቀሰ፣ ንስሐ ገባ፣ ጌታም ከትንሣኤው በኋላ በይቅርታ አድሶ ታላቅ ሐዋርያ አደረገው። የቱንም ያህል በኃጢአት ብንወድቅ፣ የክርስቶስ የጸጋ እይታ ዛሬም ወደ እኛ ይመለከታል። ንስሐ ለሚገባ ልብ፣ የእግዚአብሔር ምሕረት ሁልጊዜም አዲስ ነው።
ኢየሱስ በምድር ላይ ባሳለፋቸው የመጨረሻ ሰዓታት ምን ተከናወነ? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በምድር ላይ ባሳለፋቸው የመጨረሻ ሰዓታት፣ የሰው ልጅ ታሪክ ከተፈጠረ ጀምሮ ታይቶ የማያውቅ ታላቅ የመከራ፣ የፍርድና የማዳን ሥራ ተከናውኗል። እነዚህ የመጨረሻ ሰዓታት፣ ጌታ በጌቴሴማኒ አትክልት ሥፍራ ውስጥ ጸልዮ ከተያዘበት ጊዜ አንሥቶ፣ በመስቀል ላይ ሆኖ መንፈሱን ለአባቱ አደራ እስከሰጠበት ጊዜ ድረስ ያለውን የጨለማና የድል ጊዜ ያጠቃልላል (ማርቆስ 15:33-37)። በእነዚህ ሰዓታት ውስጥ፣ የሰማይ አምላክ የሰውን ልጅ የኃጢአት ዕዳ ለመክፈል ፍጹም መሥዋዕት ሆኗል።
በታሪካዊና ሕጋዊ አውድ፣ ኢየሱስ በነዚህ ሰዓታት ውስጥ ስድስት ጊዜ ፍርድ ቤት ቀርቧል። ሦስት ጊዜ በአይሁድ የሃይማኖት መሪዎች (በሐና፣ በቀያፋና በሸንጎ) ፊት፣ እንዲሁም ሦስት ጊዜ በሮማውያን ባለሥልጣናት (በጲላጦስ፣ በሄሮድስና ዳግመኛ በጲላጦስ) ፊት ቆሟል። ምንም ዓይነት ወንጀል ሳይገኝበት፣ በሐሰት ተከሶ፣ ተዘባብተውበት፣ ምራቅ ተተፍቶበትና አሰቃቂ የሆነውን የሮማውያንን ጅራፍ ተገርፎ፣ የገዛ መስቀሉን ተሸክሞ ወደ ቀራንዮ ተራራ ተጉዟል። ይህ የሚያሳየው የሰው ልጅ ሕግና ፍትሕ በእግዚአብሔር ልጅ ላይ ምን ያህል እንደተጣመመ ነው።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ እነዚህ የመጨረሻ ሰዓታት የኃጢአት ማስተሰረያ ሥራ የተፈጸመባቸው ናቸው። ኢየሱስ በቀራንዮ መስቀል ላይ ከጠዋቱ ሦስት ሰዓት እስከ ቀኑ ዘጠኝ ሰዓት ተሰቅሏል። ከስድስት ሰዓት ጀምሮ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ ሆነ፤ ይህ ጨለማ እግዚአብሔር አብ የዓለምን ኃጢአት በልጁ ላይ ሲጭንና ከእርሱ ፊቱን ሲመልስ የታየ መለኮታዊ ፍርድ ነው (2ኛ ቆሮንቶስ 5:21)። በመጨረሻው ሰዓት ኢየሱስ መንፈሱን ሲሰጥ፣ በቤተ መቅደስ ውስጥ የነበረው መጋረጃ ከላይ እስከ ታች ተቀደደ፤ ይህም ወደ እግዚአብሔር የሚያስገባው የጸጋ መንገድ ለሁሉ መከፈቱን ያረጋግጣል።
በዚህ ጊዜ የነበረው መንፈሳዊ ውጥረት ወደር የሌለው ነበር። የዓለም ኃጢአትና የእግዚአብሔር ቅዱስ ቁጣ በክርስቶስ ላይ ተገናኙ። ጌታ በአካላዊ ሥቃይ ብቻ ሳይሆን፣ "አምላኬ አምላኬ ስለ ምን ተውከኝ?" እስኪል ድረስ ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ መለየት ደርሶበታል (ማቴዎስ 27:46)። ሰይጣን ያሸነፈ ቢመስልም፣ ክርስቶስ ግን በሞቱ ሞትን እየሻረ፣ በጨለማው ኃይል ላይ የመጨረሻውን የድል አክሊል እየተቀዳጀ ነበር።
ጌታችን በእነዚህ የመጨረሻ ሰዓታት የተቀበለው መከራ እኛ ልንቀበለው ይገባን የነበረው የኃጢአታችን ቅጣት ነው። እርሱ ስለ እኛ ቆሰለ፣ እርሱ ስለ እኛ ታመመ። ይህንን ታላቅ የፍቅር ዋጋ ስናስብ፣ ሕይወታችንን ለእርሱ ክብር አሳልፈን ከመስጠት ውጭ ሌላ ምላሽ ሊኖረን አይችልም። ኃጢአትን መጥላትና በቅድስና መኖር የዚህ የጸጋ ሥራ ምላሽ ሊሆን ይገባዋል (1ኛ ጴጥሮስ 2:24)።
በማጠቃለያ፣ በክርስቶስ የመጨረሻ ሰዓታት ውስጥ የሰው ልጅ ጭካኔ ቢታይም፣ ከሁሉ በላይ ጎልቶ የወጣው ግን የእግዚአብሔር ወሰን የለሽ ፍቅር ነው። ሞት የመጨረሻው ቃል አልነበረም፤ ክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ ተነስቷልና። በእነዚያ ሰዓታት የተከፈለው ዋጋ ለዘላለም የሚያድን ኃይል አለው፤ በእርሱ ለሚያምኑ ሁሉ የዘላለም ሕይወት በረከት ሆኖላቸዋል።
ኢየሱስ በዮሐንስ 19፡11 ላይ የባሰ ኃጢአት ሲል ምን ማለቱ ነበር? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሮማዊው አገረ ገዥ በጲላጦስ ፊት ቆሞ ሲፈረድበት፣ “ስለዚህ ለእጅህ አሳልፎ የሰጠኝ ኃጢአቱ የባሰ ነው” በማለት እጅግ ጥልቅ የሆነ የፍርድና የኃላፊነት መለኮታዊ እውነት ተናግሯል (ዮሐንስ 19:11)። በዚህ ንግግር "የባሰ ኃጢአት" የሚለው ሐረግ፣ ሁሉም ኃጢአት በእግዚአብሔር ፊት እኩል እንዳልሆነ፣ ይልቁንም ሰዎች ባላቸው የብርሃን ወይም የእውቀት መጠን ልክ በኃጢአታቸው ላይ የሚሰጠው የፍርድ ክብደት እንደሚለያይ በግልጽ ያሳያል። የኃጢአት መጠን ከእውቀት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አለው።
በታሪካዊና ሕጋዊ አውድ፣ ጲላጦስ ክርስቶስን ለመስቀል ሥልጣን እንዳለው ሲመካ፣ ኢየሱስ ግን ያ ሥልጣን ከላይ ከእግዚአብሔር የተሰጠው መሆኑን አስታውሶታል። ጲላጦስ የሮም መንግሥት ወኪል እንደመሆኑ፣ የሞት ፍርድ የመስጠት ሕጋዊ ሥልጣን ነበረው። ጲላጦስ ንጹሕ የሆነውን ክርስቶስን ለሞት አሳልፎ በመስጠቱ ታላቅ ኃጢአት ቢሠራም፣ እርሱ ያደረገው በአይሁድ መሪዎች ተገፋፍቶና የፖለቲካ ሥልጣኑን ለማስጠበቅ ስለነበር፣ ኃጢአቱ ከአይሁድ መሪዎች ኃጢአት ጋር ሲነጻጸር አነስተኛ ነበር።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ክርስቶስን አሳልፈው የሰጡት እንደ ቀያፋ ያሉ የሃይማኖት መሪዎች እና ይሁዳ አስቆሮታዊ፣ የባሰ ኃጢአት ሠርተዋል። ለምን ቢባል? የአይሁድ መሪዎች የብሉይ ኪዳንን ሕግና ትንቢት ጠንቅቀው ያውቁ ነበር። የክርስቶስን ተአምራት በዓይናቸው አይተዋል፣ ትምህርቱንም ሰምተዋል። ነገር ግን በምቀኝነትና በክፋት ሆን ብለው የብርሃኑን ጌታ ገደሉት (ዮሐንስ 15:22)። በእውቀት ላይ ተመሥርቶ የሚደረግ አመጽ፣ ካለማወቅ ከሚደረግ ኃጢአት ይልቅ በእግዚአብሔር ፍርድ ፊት እጅግ የከበደ ነው።
በዚህ ችሎት ውስጥ ያለው ውጥረት፣ የሰው ልጅ ሥልጣንና የእግዚአብሔር ሉዓላዊነት መጋጨታቸው ነው። ጲላጦስ የእግዚአብሔርን ልጅ እየፈረደበት እንደሆነ አላወቀም፤ የሃይማኖት መሪዎቹ ግን እያወቁ ተቃወሙት። እግዚአብሔር ለሰው ልጆች ሥልጣንን የሰጠው ፍትሕን እንዲያቆሙ ቢሆንም፣ እነርሱ ግን ያንን ሥልጣን ፍትሕን ለማጣመም ተጠቀሙበት። የባሰ ኃጢአት ሠሪዎቹ ሆን ብለው እውነትን የሚያፍኑት ናቸው።
እኛ የእግዚአብሔርን ቃል፣ የክርስቶስን ፍቅርና የመንፈስ ቅዱስን እውነት አውቀናል። ስለዚህ በእውቀት ውስጥ ሆነን ሆን ብለን ኃጢአት ብንሠራ፣ ፍርዳችን ከማያውቁት ሰዎች ይልቅ እጅግ የከበደ ይሆናል (ሉቃስ 12:48)። እግዚአብሔር የሰጠንን ብርሃን፣ እውቀትና ጸጋ አክብረን በቅድስና ልንመላለስ ይገባናል። ማወቅ ኃላፊነትን ያመጣል።
በማጠቃለያ፣ ኢየሱስ ስለ "የባሰ ኃጢአት" መናገሩ የእግዚአብሔርን ፍትሐዊነት ያረጋግጣል። እግዚአብሔር ሁሉንም በእኩል ሚዛን አይመዝንም፤ ይልቁንም ለእያንዳንዱ ሰው በሰጠው የብርሃን መጠን ይፈርዳል። ዛሬ በእውነት ብርሃን የምንመላለስ ሁሉ፣ ይህንኑ ብርሃን ላለመቃወም እጅግ ልንጠነቀቅና በንስሐ ሕይወት ልንጸና ይገባናል (ዕብራውያን 10:26)።
የክርስቶስ የመጨረሻዎቹ ሰባት ቃላት ምንድን ናቸው? ትርጉማቸውስ? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቀራንዮ መስቀል ላይ ተሰቅሎ እያለ የተናገራቸው ሰባት አጫጭር ቃላት፣ የመላው ወንጌል ማጠቃለያና የእግዚአብሔር ጸጋ ጥልቅ መገለጫዎች ናቸው። እነዚህ ቃላት በታላቅ ሥቃይ ውስጥ ሆነው የተነገሩ ቢሆንም፣ የዓለምን ደህንነት የሚፈጽም መለኮታዊ ዓላማ ያዘሉ ናቸው። የመጀመሪያው ቃል፣ "አባት ሆይ፣ የሚያደርጉትን አያውቁምና ይቅር በላቸው" የሚል ሲሆን (ሉቃስ 23:34)፣ ይህም የክርስቶስን ፍጹም አፍቃሪነትና ለጠላቶቹ ምሕረትን የሚለምን የካህንነት አገልግሎቱን ያሳያል።
ሁለተኛው ቃል ለንስሐተኛው ወንበዴ የተነገረው፣ "እውነት እልሃለሁ፣ ዛሬ ከእኔ ጋር በገነት ትሆናለህ" የሚለው ነው (ሉቃስ 23:43)። ይህ ቃል ደህንነት በጸጋና በእምነት ብቻ እንደሚገኝ፣ ማንም ሰው በመጨረሻዋ ሰዓት እንኳ ንስሐ ቢገባ ምሕረት እንደሚያገኝ ያረጋግጣል። ሦስተኛው ቃል ለእናቱ ለማርያምና ለሐዋርያው ዮሐንስ የተነገረው፣ "አንቺ ሴት፥ እነሆ ልጅሽ… እነኋት እናትህ" የሚለው ሲሆን (ዮሐንስ 19:26-27)፣ ጌታችን በሥቃይ ውስጥ ሆኖ እንኳ ለቤተሰቡ ያለውን ሰብዓዊ አሳቢነትና የቤተ ክርስቲያንን አዲስ መንፈሳዊ ቤተሰብነት ያሳያል።
አራተኛው ቃል፣ ከቀኑ በዘጠኝ ሰዓት የተሰማው የሥቃይ ጩኸት፣ "ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ… አምላኬ አምላኬ ስለ ምን ተውከኝ?" የሚል ነው (ማቴዎስ 27:46)። ይህ የክርስቶስ ቃል የዓለምን ኃጢአት ሲሸከም ከእግዚአብሔር አብ ጋር የነበረው መለኮታዊ ኅብረት በጊዜያዊነት መቋረጡንና የኃጢአትን ከባድነት የሚያሳይ ነው። አምስተኛው ቃል "ተጠማሁ" ሲሆን (ዮሐንስ 19:28)፣ ክርስቶስ ፍጹም ሰው በመሆኑ የተቀበለውን አካላዊ ሥቃይና መጽሐፍ ቅዱስ ሊፈጸም የተናገረውን ያሳያል።
ስድስተኛው ቃል እጅግ ታላቅ የሆነው የድል አዋጅ፣ "ተፈጸመ" የሚለው ነው (ዮሐንስ 19:30)። ይህ ቃል የብሉይ ኪዳን ትንቢቶች፣ የካሳ መስዋዕትና የሰው ልጅ የማዳን ሥራ በሙሉ ከዳር መድረሱን ያረጋግጣል። ሰባተኛውና የመጨረሻው ቃል ደግሞ፣ "አባት ሆይ፥ ነፍሴን በእጅህ አደራ እሰጣለሁ" የሚል ነው (ሉቃስ 23:46)። ይህ ክርስቶስ በሞቱ ላይ ፍጹም ሥልጣን እንዳለውና በፈቃዱ ሕይወቱን ለአባቱ እጅ አሳልፎ እንደሰጠ የሚያሳይ የሰላምና የመታመን ቃል ነው።
እነዚህ ሰባት ቃላት የክርስትና ሕይወት መሠረት ናቸው። ይቅርታ ማድረግን፣ በተስፋ መሞላትን፣ ሌላውን ማሰብን፣ ኃጢአትን መጥላትን፣ የእግዚአብሔርን ቃል መፈጸምን፣ የጸጋውን ማዳን ማመንንና በመጨረሻም ሕይወትን ለእግዚአብሔር አደራ መስጠትን ከእነዚህ ቃላት እንማራለን። ክርስቶስ የሞተው እኛ የዘላለምን ሕይወት እንድናገኝ ነው (ሮሜ 5:8)።
በማጠቃለያ፣ የክርስቶስ የመጨረሻዎቹ ሰባት ቃላት በመስቀል ላይ የተጻፉ የፍቅር ደብዳቤዎች ናቸው። የሰው ልጅ በኃጢአት ምክንያት ሊሰማው የሚገባውን ፍርድ እርሱ በራሱ ላይ ወስዶ፣ በእነዚህ ቃላት አማካኝነት የሕይወትን በር ከፍቶልናል። ዛሬ በእምነት እነዚህን ቃላት በልባችን ስናሰላስል፣ የጌታን ጸጋ ጥልቀት ይበልጥ እያስተዋልን በእርሱ ፍቅር ውስጥ እናርፋለን።
ሁሉ እንደ ተፈጸመ ማለቱ ምን ማለት ነው? (ዮሐንስ 19፡28) መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀል ላይ ሆኖ "ሁሉ እንደ ተፈጸመ" ወይም በግሪኩ "ቴቴለስታይ" ብሎ ሲናገር፣ በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ እጅግ ታላቅ የሆነውን መለኮታዊ የድል አዋጅ እያወጀ ነበር (ዮሐንስ 19:28)። ይህ ቃል በወቅቱ የነበሩ ሰዎች በንግድ፣ በሕግና በወታደራዊው ዓለም በስፋት የሚጠቀሙበት ሲሆን፣ "ዕዳ ሙሉ በሙሉ ተከፍሏል" ወይም "የታዘዘው ግዳጅ ተጠናቋል" የሚል ጥልቅ ትርጉም አለው። ክርስቶስ ይህንን ቃል ሲናገር፣ የሰውን ልጅ ለማዳን ከአብ የተቀበለውን ተልዕኮ ከዳር ማድረሱን ማረጋገጡ ነው።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ በዚያን ዘመን አንድ ሰው ዕዳ ካለበትና ዕዳውን ሙሉ በሙሉ ከከፈለ፣ አበዳሪው በሰነዱ ላይ "ቴቴለስታይ" ብሎ ይጽፍበታል። ይህ ማለት ከእንግዲህ ወዲህ ምንም የሚጠየቀው ዕዳ የለም ማለት ነው። ኢየሱስ ክርስቶስ ይህንን ቃል በተጠቀመ ጊዜ፣ የሰው ልጅ በኃጢአት ምክንያት በእግዚአብሔር ፍትሕ ፊት የነበረበትን የሞት ዕዳ በገዛ ደሙ ሙሉ በሙሉ መክፈሉን እያወጀ ነበር። በተጨማሪም የብሉይ ኪዳን የሊቀ ካህናት ሥርዓት፣ የእንስሳት መስዋዕትና ጥላ የነበሩት ሕጎች ሁሉ በአዲሱ ኪዳን መተካታቸውን ያመለክታል (ዕብራውያን 10:14)።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ይህ ቃል የብሉይ ኪዳን ትንቢቶች በሙሉ በክርስቶስ ሕይወትና ሞት መፈጸማቸውን ያሳያል። ስለ መሲሑ መከራ፣ ሞትና የኃጢአት ስርየት በነቢያት የተነገረው ሁሉ አንድም ሳይቀር ተፈጽሟል። የማዳን ሥራ በክርስቶስ በኩል ፍጹም ሆኗል፤ የሰው ልጅ በራሱ ጥረት ወይም በሥራ ጽድቅ የሚጨምረው ምንም ዓይነት ነገር የለም። ደህንነት ሙሉ በሙሉ በእግዚአብሔር ጸጋ የተሰጠ ስጦታ መሆኑን ይህ ታላቅ አዋጅ በግልጽ ያትታል (ኤፌሶን 2:8-9)።
በዚህ የድል አዋጅ ውስጥ የነበረው ውጥረት፣ በሰውኛ እይታ ክርስቶስ የተሸነፈ በሚመስልበት በዚያ የሞት ሰዓት መነገሩ ነው። ሮማውያንና አይሁዳውያን ኢየሱስን የገደሉት አሸናፊ መስሏቸው ነበር፤ ሰይጣንም የድል ዘውድ የደፋ መስሎት ነበር። ነገር ግን እውነተኛው አሸናፊ ክርስቶስ ነበር። መስቀሉ የሽንፈት ሳይሆን፣ የኃጢአት፣ የሞትና የሰይጣን ኃይል የተሰበረበት፣ የዓለም ቤዛነት የተፈጸመበት ታላቅ የድል መድረክ ነው (ቆላስይስ 2:15)።
ደህንነታችን የተረጋገጠው ክርስቶስ "ተፈጸመ" ብሎ ባወጀው መለኮታዊ ቃል ላይ ነው። የኃጢአታችን ዕዳ ተከፍሏል፤ ስለዚህ እግዚአብሔርን ለማስደሰት ብለን የገዛ ጽድቃችንን ለመመሥረት መድከም አያስፈልገንም። ማመን ያለብን በተጠናቀቀው የክርስቶስ ሥራ ላይ ብቻ ነው። ሰይጣን ባለፈው ኃጢአታችን ሲወቅሰን፣ እኛ ደግሞ ዕዳችን በመስቀል ላይ ሙሉ በሙሉ እንደተከፈለ በማስታወስ ልንቃወመው ይገባል።
በማጠቃለያ፣ "ተፈጸመ" የሚለው ቃል የክርስትና እምነት የልብ ምት ነው። ጌታ የጀመረውን የማዳን ሥራ ከዳር አድርሶታል። እኛም በዚህ ፍጹም በሆነ የጸጋ ሥራ ታምነን፣ የእግዚአብሔርን ልጅ በማምለክና በማመስገን የድሉ ተካፋዮች ሆነን በነጻነት ልንመላለስ ይገባናል (ሮሜ 8:1)።
ኢየሱስ በመስቀል ላይ ሆኖ “ተጠማሁ” ያለው ለምንድን ነው? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቀራንዮ መስቀል ላይ በከፍተኛ ሥቃይ ውስጥ ሆኖ “ተጠማሁ” ብሎ መናገሩ፣ የክርስቶስን ፍጹም ሰውነት፣ በመስቀል ላይ የተቀበለውን እጅግ አሰቃቂ አካላዊ ሥቃይና የብሉይ ኪዳን ትንቢቶችን ፍጻሜ በአንድነት የሚያሳይ ጥልቅ ቃል ነው (ዮሐንስ 19:28)። የሕይወት ውኃ ምንጭ የሆነው፣ ለሳምራዊቷ ሴት "የምሰጠውን ውኃ የሚጠጣ ለዘላለም አይጠማም" ያለው ጌታ (ዮሐንስ 4:14)፣ እኛ የሕይወትን ውኃ እንድንጠጣ እርሱ ራሱ የሞት ጥማትን በመስቀል ላይ ቀመሰ።
በታሪካዊና ሕክምናዊ አውድ፣ የሮማውያን ስቅላት እጅግ አሰቃቂ የሞት ቅጣት ነበር። ኢየሱስ ከመሰቀሉ በፊት ሌሊቱን ሙሉ ሲንገላታ፣ ብዙ ደም ሲፈስሰውና በጅራፍ ሲገረፍ አድሯል። ይህ ከፍተኛ የሆነ የደም መፍሰስና የሰውነት ፈሳሽ ማጣት፣ እጅግ ከባድ የሆነ ጥማትን ያስከትላል። ኢየሱስ "ተጠማሁ" ያለው ይህንን ከባድ አካላዊ እውነታ ለመግለጽ ነው። እርሱ መለኮት ቢሆንም፣ የሰውን ሥጋ ለብሶ በምድር ላይ ሲመላለስ ረሃብና ጥማት ይሰማው የነበረ ፍጹም ሰው መሆኑን ይህ ቃል ያረጋግጣል።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ወንጌላዊው ዮሐንስ ኢየሱስ ይህንን የተናገረው "መጽሐፍ ሊፈጸም" እንደሆነ አጽንኦት ሰጥቷል። በመዝሙረ ዳዊት ላይ ስለ መሲሑ መከራ ሲነገር "በጉሮሮዬም ውስጥ ምላሴ ተጣበቀ… ለጥማቴም ሆምጣጤ አጠጡኝ" የሚል ትንቢት ሰፍሮ ይገኛል (መዝሙር 22:15፣ 69:21)። ክርስቶስ በመስቀል ላይ ሆኖ በሥቃይ ውስጥም ቢሆን የእግዚአብሔርን ቃል ትንቢት እያንዳንዷን ፊደል እየፈጸመ ነበር። ጌታ የጠማው አካላዊ ውኃን ብቻ ሳይሆን፣ የሰውን ልጅ የመዳን ፍሬ ነበር።
በዚህ ሁኔታ ውስጥ ያለው መንፈሳዊ ውጥረት፣ ፈጣሪ ፍጡራኑን ውኃ ሲለምን መታየቱ ነው። ባሕርንና ውቅያኖስን የፈጠረው ጌታ፣ በገዛ ፍጡራኑ እጅ ተሰቅሎ አንዲት ጠብታ ውኃ ጠየቀ። ይህ የሚያሳየው የእግዚአብሔርን ልጅ ራስን ዝቅ ማድረግና ለሰው ልጅ ያለውን ወሰን የለሽ ፍቅር ነው። የሰው ልጅ በገሃነም ሊቀበለው ይገባ የነበረውን የጥማትና የሥቃይ ፍርድ (ሉቃስ 16:24)፣ ክርስቶስ በመስቀል ላይ በራሱ አካል ተሸከመው።
ክርስቶስ የተጠማው እኛ በመንፈስ ቅዱስ ጸጋ ረክተን እንድንኖር ነው። ዛሬ ነፍሳችን የዓለምን ምኞትና ኃጢአት እየጠማት የምትሰቃይ ከሆነ፣ ወደ ሕይወት ውኃ ምንጭ ወደ ክርስቶስ መምጣት አለብን። እርሱ ድካማችንንና ሥቃያችንን በራሱ አካል ስለቀመሰው፣ በችግራችን ጊዜ ሊራራልንና ሊረዳን የሚችል ታላቅ ሊቀ ካህናት አለን (ዕብራውያን 4:15)።
በማጠቃለያ፣ "ተጠማሁ" የሚለው ቃል የክርስቶስን መከራ እውነተኛነት ያሳያል። እርሱ ሥቃያችንን ተካፈለ፤ እኛም የእርሱን ክብር ተካፈልን። የጌታን የጥማት ጩኸት ስንሰማ፣ ለነፍሳችን መዳን የተከፈለውን እጅግ ውድ ዋጋ ማስታወስና ለዚህ ታላቅ ፍቅር ምላሽ በመስጠት ለክብሩ መኖር ይገባናል።
በመስቀል ላይ ለኢየሱስ ሆምጣጤ የሰጡት ለምንድን ነው? መልስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀል ላይ "ተጠማሁ" ባለ ጊዜ፣ በዚያ የነበሩት ሰዎች በሰፍነግ ሆምጣጤ (የመጻጸ የወይን ጠጅ) አድርገው በሂሶጵ ዘንግ አድርገው ወደ አፉ አቀረቡለት (ዮሐንስ 19:29)። ይህ ድርጊት በሥጋዊ እይታ የተለመደ የጦር ሜዳ ልምድ ቢመስልም፣ በመንፈሳዊና በትንቢታዊ መነጽር ሲታይ ግን እግዚአብሔር አስቀድሞ በነቢያት በኩል የተናገረው ቃል በትክክል መፈጸሙን የሚያሳይ ታላቅ ማረጋገጫ ነው። የዓለም መድኃኒት የሆነው ክርስቶስ የዓለምን መራራነት ቀመሰ።
በታሪካዊና ባህላዊ አውድ፣ ይህ "ሆምጣጤ" ወይም በሮማውያን አጠራር "ፖስካ" የተባለው መጠጥ፣ የሮማውያን ወታደሮችና ተራው ሕዝብ ጥማትን ለማርካት የሚጠጡት ርካሽና ውኃ የተቀላቀለበት የመጻጸ የወይን ጠጅ ነበር። ኢየሱስ ከመሰቀሉ በፊት ሥቃይን የሚያስታግስና አእምሮን የሚያደነዝዝ ከርቤ የተቀላቀለበት የወይን ጠጅ ሊሰጡት ሞክረው፣ እርሱ ግን ጽዋውን በሙሉ ንቃት ለመጠጣት ሲል አልተቀበለውም ነበር (ማርቆስ 15:23)። አሁን ግን ጥማቱን ለማስታገስና የመጨረሻውን የድል ቃል በግልጽ ለመናገር ሲል ይህንን ተራ ሆምጣጤ ተቀበለ።
ከሥነ መለኮታዊ አንጻር፣ ለክርስቶስ ሆምጣጤ መሰጠቱ የብሉይ ኪዳን ትንቢት ፍጻሜ ነው። ዳዊት በመንፈስ ቅዱስ ተመርቶ፣ "በመብሌ ውስጥ ሐሞት ጨመሩ፥ ለጥማቴም ሆምጣጤ አጠጡኝ" በማለት የመሲሑን መከራ በግልጽ ተንብዮ ነበር (መዝሙር 69:21)። ይህ ሆምጣጤ የሰው ልጅ በኃጢአት ምክንያት ያፈራውን መራራ ፍሬ ይወክላል። ክርስቶስ ይህንን መራራ ጽዋ የጠጣው፣ እኛ የሕይወትንና የደስታን ጣፋጭ ወይን ጠጅ እንድንጠጣ ነው።
በዚህ ክስተት ውስጥ ያለው ውጥረት፣ የሰው ልጅ ክፋትና የእግዚአብሔር የማዳን ዓላማ በአንድነት መታየታቸው ነው። ሰዎች ለጌታ ያቀረቡት መራራ የሆነውን ሆምጣጤ ሲሆን፣ እርሱ ግን በምላሹ የዘላለምን ሕይወት ጣፋጭ ጸጋ አፈሰሰላቸው። ሂሶጵ የሚባለው ዕፅ ደግሞ፣ በብሉይ ኪዳን እስራኤላውያን ከግብጽ ሲወጡ የፋሲካውን በግ ደም በበራቸው ላይ ለመቀባት የተጠቀሙበት መሆኑ (ዘጸአት 12:22)፣ ክርስቶስ እውነተኛው የፋሲካ በጋችን መሆኑን ጥልቅ በሆነ ምሳሌያዊ መንገድ ያሳያል።
በሕይወታችን ውስጥ ዓለም መራራ የሆነውን ሆምጣጤ (መከራ፣ ጥላቻ፣ ስደት) ሊያጠጣን ይችላል። ነገር ግን ጌታችን ይህንን የመራራነት ጽዋ አስቀድሞ ስለጠጣው፣ የኛንም መራራ ሕይወት ወደ ጣፋጭ የጸጋ ሕይወት የመቀየር ኃይል አለው። እኛም የክርስቶስን ፈለግ ተከትለን ዓለም ለሚያቀርብልን መራራነት በክፋት ሳይሆን በፍቅርና በይቅርታ ምላሽ ልንሰጥ ተጠርተናል (ሮሜ 12:14)።
በማጠቃለያ፣ ኢየሱስ ሆምጣጤውን ከተቀበለ በኋላ "ተፈጸመ" ብሎ ራሱን ዘንበል በማድረግ ነፍሱን አሳልፎ ሰጠ (ዮሐንስ 19:30)። እርሱ ይህንን መራራ መጠጥ የተቀበለው፣ የሞትን መራራነት ድል አድርጎ እኛን ወደ ዘላለም ሕይወት ማዕድ ለማቅረብ ነው። እኛም ለዚህ ታላቅ የጸጋ ሥራ ዘወትር በምስጋናና በአምልኮ ልንኖር ይገባናል።