በወንጌላት ውስጥ ኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱን የጠራበት ቅደም ተከተል ለምን ይለያያል?

"በገሊላ ባሕር አጠገብ ሲመላለስ ጴጥሮስ የሚባለውን ስምዖንንና ወንድሙን እንድርያስን መረባቸውን ወደ ባሕር ሲጥሉ አየ፤ አጥማጆች ነበሩና። እርሱም፦ በኋላዬ ኑና ሰዎችን አጥማጆች እንድትሆኑ አደርጋችኋለሁ አላቸው" (ማቴ 4:18-19) በማለት ወንጌላዊው ማቴዎስ የደቀ መዛሙርቱን ጥሪ ይጀምራል። ነገር ግን በዮሐንስ ወንጌል ላይ እንድርያስ መጀመሪያ ኢየሱስን እንዳገኘና በኋላም ጴጥሮስን ወደ እርሱ እንዳመጣው እናነባለን (ዮሐ 1:40-42)። በግሪኩ "ማቴቴስ" ተብሎ የሚጠራውና በአማርኛው "ደቀ መዝሙር" ወይም ተማሪ የሚለው ጽንሰ ሃሳብ፣ ጌታን በቅርበት መከተልን የሚያሳይ ነው። ይህ የጥሪ ቅደም ተከተል በወንጌላት መካከል መለያየቱ፣ ታሪክን በጊዜ ቅደም ተከተል ለሚፈልጉ የመጽሐፍ ቅዱስ አንባቢዎች ዘንድ ጥያቄንና ሥነ-መለኮታዊ ውጥረትን ሲፈጥር ይታያል።

ይህ ልዩነት የተፈጠረው ወንጌላውያኑ ታሪኩን የጻፉት በዘመን ቅደም ተከተል (ክሮኖሎጂካል) ሳይሆን፣ ለማስተላለፍ በፈለጉት ሥነ-መለኮታዊ ትኩረት በመሆኑ ነው። በታሪካዊ እና ባሕላዊ አውድ ስንመለከተው፣ በአይሁድ ባሕል አንድ ሰው የረቢ (መምህር) ደቀ መዝሙር የሚሆነው በአንድ ጊዜ ክስተት ሳይሆን በሂደት ነበር። ዮሐንስ የጻፈው በይሁዳ አካባቢ የነበረውን የመጀመሪያውን ትውውቅ ሲሆን፣ ይህ ወቅት ደቀ መዛሙርቱ ለመጀመሪያ ጊዜ ኢየሱስን እንደ መሲሕ ያወቁበት ጊዜ ነበር (ዮሐ 1:41)። ማቴዎስ፣ ማርቆስ እና ሉቃስ ግን ትኩረት ያደረጉት በገሊላ ባሕር አጠገብ በተደረገው፣ ሥራቸውን ትተው ሙሉ በሙሉ ጌታን እንዲከተሉ በተደረገው የሙሉ ጊዜ አገልግሎት ጥሪ ላይ ነው።

የጸሐፊዎቹ ሥነ-መለኮታዊ ዓላማም ሌላው ለልዩነቱ ምክንያት የሆነ ታላቅ ጉዳይ ነው። ወንጌላውያን ጸሐፊዎች ታሪክን የሚዘግቡት ለማስተላለፍ የፈለጉትን መንፈሳዊ እውነት መሠረት አድርገው ነው። ማቴዎስ ኢየሱስን እንደ ኃያል ንጉሥ አድርጎ ስለሚያቀርብ፣ ጥሪውን የንጉሥ የሥልጣን ቃል አድርጎ ያቀርበዋል። ሉቃስ በበኩሉ፣ ጴጥሮስ አሳ በማጥመድ ተዓምር ውስጥ የኢየሱስን ጌትነትና የራሱን ኃጢአተኝነት ተረድቶ በንስሐ መውደቁን በማጉላት የእግዚአብሔርን ጸጋ ያሳያል (ሉቃ 5:8)። ስለዚህም እያንዳንዱ ወንጌላዊ የክርስቶስን ጥሪ ከተለያየ አቅጣጫ አብርቶ ያሳየናል።

በዚህ ታሪካዊ ዳራ ውስጥ ያለውን ውጥረት ለመፍታት፣ የደቀ መዛሙርቱ ጥሪ በሦስት የተለያዩ ደረጃዎች እንደተከናወነ መረዳት ወሳኝ ነው። አብዛኛዎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን እንደሚስማሙት፣ አንደኛው ደረጃ ዮሐንስ የጻፈው የመጀመሪያው ትውውቅና እምነት ነው (ዮሐ 1:35-42)። ሁለተኛው ደረጃ ደግሞ ሲኖፕቲክ ወንጌላት የጻፉት የሙሉ ጊዜ አገልግሎት ጥሪ ነው፤ በዚህ ጊዜ መረባቸውን ትተው ተከተሉት (ማቴ 4:20)። ሦስተኛው እና የመጨረሻው ደረጃ፣ ኢየሱስ ወደ ተራራ ወጥቶ ከደቀ መዛሙርቱ መካከል ዐሥራ ሁለቱን ሐዋርያት አድርጎ በይፋ የሾመበት ጊዜ ነው (ማር 3:13-15)። እነዚህ የተለያየ ጊዜ የነበራቸው ጥሪዎች፣ የደቀ መዝሙርነትን የዕድገት ሂደት ያሳያሉ።

ከዚህ የጥሪ ታሪክ እጅግ ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ እና ሕይወታዊ ትምህርት እናገኛለን። እግዚአብሔር ሰዎችን ወደ ማዳን ሥራው እና ወደ አገልግሎት ሲጠራ፣ የሰውን ልጅ አቅምና የተፈጥሮ ሂደት በጠበቀ መልኩ ነው። ጌታ መጀመሪያ ራሱን ይገልጥልናል፣ ቀጥሎም ከዓለም ነገሮች ተለይተን እንድንከተለው ይጠራናል፣ በመጨረሻም ለታላቅ መንፈሳዊ አገልግሎት ይቀባናል። ደቀ መዛሙርቱ ወዲያውኑ ፍጹማን አልነበሩም፤ ነገር ግን የእግዚአብሔር ጸጋ ደረጃ በደረጃ እያሳደጋቸው፣ የዓለምን ታሪክ የሚቀይሩ ኃያላን ሐዋርያት አደረጋቸው። የኛም መንፈሳዊ ጉዞ እንዲሁ በሂደት የሚያድግ የጸጋና የእምነት እርምጃ ነው።

በመጨረሻም፣ የወንጌላት ልዩነት የክርስቶስን ጥሪ ሙሉነት እና ጥልቀት ያሳየናል እንጂ የስህተት መዛግብት አይደሉም። "የእግዚአብሔር ጥሪ የአንድ ጊዜ ክስተት ሳይሆን፣ ከእርሱ ጋር የጠበቀ ኅብረት በማድረግ መንፈሳዊ ማንነታችንን የሚቀርጽ የሕይወት ዘመን ጉዞ ነው" በሚለው መንፈሳዊ እውነት ልባችን ሊጸና ይገባል። በእኛም ውስጥ መልካሙን ሥራ የጀመረው ጌታ፣ እስከ ኢየሱስ ክርስቶስ ቀን ድረስ ከዳር እንደሚያደርሰው በማመን ጥሪአችንን በታማኝነት ልንፈጽም ይገባል (ፊል 1:6)።