የክርስቲያን አምልኮን ብዝኀነትና ጥልቀት ለማሳየት ቃሉ ሲያስተምር “በመዝሙርና በዝማሬ በመንፈሳዊም ቅኔ እርስ በርሳችሁ እየተነጋገራችሁ” ይላል (ኤፌሶን 5:19፣ ቆላስይስ 3:16)። እነዚህ ሦስት ቃላት በግሪኩ ‘ፕሳልሞስ’፣ ‘ሁምኖስ’ እና ‘ኦዴ ፕኔውማቲኮስ’ የሚባሉ ሲሆን፣ የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ሕይወቷን የምትገልጽባቸውን የተለያዩ የአምልኮና የምስጋና መንገዶች ያሳያሉ።
“መዝሙር” (ፕሳልሞስ) የሚለው ቃል በዋነኛነት የሚያመለክተው በብሉይ ኪዳን ያሉትን የዳዊትንና የሌሎችንም መዝሙራት ነው። እነዚህ መዝሙራት ብዙ ጊዜ በበገና ወይም በሌላ የሙዚቃ መሣሪያ ታጅበው ለእግዚአብሔር የሚቀርቡ ምስጋናዎች ነበሩ። የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች አይሁዳውያን እንደመሆናቸው፣ የእግዚአብሔርን ሉዓላዊነትና ታሪክ በሚተርኩት በእነዚህ ቅዱሳን መጻሕፍት አማካይነት የጋራ አምልኮአቸውን ያካሂዱ ነበር።
“ዝማሬ” (ሁምኖስ) የሚለው ቃል ደግሞ በቀጥታ ለጌታ ለኢየሱስ ክርስቶስ አምላክነትና አዳኝነት የሚቀርቡ አዳዲስ የውዳሴ መዝሙሮችን ያሳያል። እነዚህ ዝማሬዎች የክርስቶስን ሥጋ መልበስ፣ ሞቱን፣ ትንሣኤውንና ክብሩን የሚያውጁ ሥነ መለኮታዊ ይዘት ያላቸው ግጥሞች ናቸው። በጥንቷ ቤተ ክርስቲያን አማኞች ስለ ክርስቶስ ማንነት የጻፏቸው እነዚህ ውዳሴዎች የእምነታቸው ጠንካራ መገለጫ ነበሩ።
“መንፈሳዊ ቅኔ” (ኦዴ ፕኔውማቲኮስ) በበኩሉ፣ በመንፈስ ቅዱስ ቅጽበታዊ መሪነት የሚፈልቅ፣ ከውስጥ የሚወጣ የልብ አምልኮ ነው። ይህ ዓይነቱ አምልኮ አስቀድሞ ከተጻፈ ግጥም ይልቅ፣ አማኙ በመንፈስ ተሞልቶ በዚያን ሰዓት ለእግዚአብሔር የሚያቀርበው ጥልቅ የሆነ የፍቅር፣ የልመና ወይም የምስጋና መፍሰስ ነው። ይህ ቅኔ የአማኙንና የመንፈስ ቅዱስን ጥብቅ ኅብረት ያሳያል (1ኛ ቆሮንቶስ 14:15)።
ቃሉ ለእኛም የአምልኮአችንን ስፋት እንድንረዳ ያደርገናል። አምልኮ በአንድ ዓይነት መንገድ ብቻ የተገደበ አይደለም። ጥልቅ በሆኑት መጽሐፍ ቅዱሳዊ መዝሙራት፣ ስለ ክርስቶስ በተጻፉ ሥነ መለኮታዊ ዝማሬዎች፣ እንዲሁም በመንፈስ ቅዱስ በሚመራ መንፈሳዊ ቅኔ እግዚአብሔርን ልናመልክ ይገባል። እነዚህ ሁሉ በአንድነት ሲጣመሩ ቤተ ክርስቲያን ጤናማ የአምልኮ ሕይወት ይኖራታል።
በማጠቃለያው፣ እነዚህ ልዩ ልዩ የምስጋና መንገዶች እግዚአብሔርን ለማክበርና እርስ በርስም ለመተናነጽ የተሰጡን መለኮታዊ ስጦታዎች ናቸው። ቃሉ በሙላት ሲኖርና በመንፈስ ስንሞላ፣ ልባችን የውዳሴ ምንጭ ይሆናል። ስለዚህ በጸጋው ዙፋን ፊት ሁልጊዜ በማመስገን፣ በመዝሙር፣ በዝማሬና በመንፈሳዊ ቅኔ አምላካችንን ማክበር የዘላለም ተልእኳችን ነው።