በማቴዎስ ወንጌል ላይ የተጻፈውና በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ሞት ጊዜ የተፈጸመው የቅዱሳን ትንሣኤ እጅግ ጥልቅ የሆነ መለኮታዊ ሚስጥር አለው። ቅዱስ ቃሉ እንደሚነግረን፣ "መቃብሮችም ተከፈቱ፥ ተኝተው ከነበሩትም ከቅዱሳን ብዙ ሥጋዎች ተነሡ፤ ከትንሣኤውም በኋላ ከመቃብሮች ወጥተው ወደ ቅድስት ከተማ ገቡና ለብዙዎች ታዩ" (ማቴዎስ 27:52-53)። በዚህ ክፍል ውስጥ "መቃብሮች" የሚለው ቃል የሞትን የማያዳግም እስራት ሲያመለክት፣ "ተኝተው የነበሩ ቅዱሳን" የሚለው አገላለጽ ደግሞ በእምነት ሞተው የነበሩትን የብሉይ ኪዳን ጻድቃን ይወክላል። ይህ አስገራሚ ክስተት ቤተ መቅደሱ መጋረጃ ከተቀደደበትና ምድር ከተናወጠችበት ታላቅ ኃይል ጋር አብሮ የተፈጸመ፣ አዲስ መንፈሳዊ ዘመን መጀመሩን ያበሰረ ታላቅ አዋጅ ነው።
በታሪካዊ እና ባህላዊ አውድ ስንመለከተው፣ በአይሁድ ማኅበረሰብ ዘንድ መቃብር ከጠንካራ አለት ተፈልፍሎ የሚሠራና በከባድ ድንጋይ የሚዘጋ፣ የሞትና የመበስበስ የመጨረሻ ማረፊያ ተደርጎ ይቆጠር ነበር። ሞት የሰው ልጅ ሁሉ መጨረሻና ወደ ሲኦል (ሙታን ስፍራ) መውረጃ እንደሆነ ይታመን ነበር። ነገር ግን ኢየሱስ በመስቀል ላይ ሆኖ መንፈሱን አሳልፎ በሰጠበት ቅጽበት፣ ታላቅ የምድር መናወጥ ሆኖ አለቶች መሰንጠቃቸውና መቃብሮች መከፈታቸው ተፈጥሯዊው ሥርዓት በመለኮታዊ ኃይል መናወጡን ያሳያል። ይህ ሁኔታ በማይደፈረው የሞት ግዛት እና በእግዚአብሔር የሕይወት ኃይል መካከል ከፍተኛ የሆነ መንፈሳዊ ውጥረት መፈጠሩን እና ሞት ለፈጣሪው ኃይል እጅ መስጠቱን የሚያሳይ ሕያው ምስክር ነው።
ከሥነ መለኮት እና ከሕግ አንጻር ሲታይ፣ የኢየሱስ ሞት እና የእነዚህ ቅዱሳን ከሞት መነሳት እጅግ የተቆራኘ ሕጋዊ ትርጉም አለው። በእግዚአብሔር ሕግ መሠረት የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነው (ሮሜ 6:23)፤ ሞትም በሰው ልጆች ላይ ሕጋዊ ሥልጣን ነበረው። ሆኖም ኢየሱስ ፍጹም ንጹሕ ሆኖ ሳለ በእኛ ፈንታ የኃጢአትን ዕዳ በመስቀል ላይ በከፈለ ጊዜ፣ የሞት ሕጋዊ መብት ሙሉ በሙሉ ተሻረ። የእነዚህ ቅዱሳን ወዲያውኑ ከሞት መነሳት፣ የክርስቶስ ሞት የኃጢአትን ዕዳ መክፈሉን እና የሞትን ኃይል መስበሩን የሚያረጋግጥ መለኮታዊ ደረሰኝ ወይም ሕጋዊ ማረጋገጫ ነበር። ኢየሱስ በሞቱ፣ በሞት ላይ ሥልጣን ያለውን ዲያብሎስን ሻረው (ዕብራውያን 2:14)።
ከዚህም ባሻገር፣ እነዚህ ቅዱሳን ከኢየሱስ ትንሣኤ በኋላ ወደ ቅድስት ከተማ ገብተው ለብዙዎች መታየታቸው ሌላ ጥልቅ የሆነ የትንቢት ፍጻሜን ያሳያል። ኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታን በኩር ሆኖ መነሳት ስለነበረበት (1ኛ ቆሮንቶስ 15:20)፣ እነዚህ ቅዱሳን በመቃብር ውስጥ ቆይተው እርሱ ከተነሳ በኋላ ወደ ኢየሩሳሌም መግባታቸው መለኮታዊውን ሥርዓት የጠበቀ ነበር። በኢየሩሳሌም ለነበሩት የሃይማኖት መሪዎች እና ሕዝብ የእነዚህ ቅዱሳን መታየት፣ ኢየሱስ መሲሕ መሆኑን፣ አሮጌው የሞትና የኩነኔ ሥርዓት ማብቃቱን፣ እንዲሁም በነቢያት የተነገረው የትንሣኤ ዘመን በይፋ መጀመሩን የሚያሳይ ሊካድ የማይችል ሕያው ምስክርነት እና ታላቅ መንፈሳዊ ውጥረት የፈጠረ ክስተት ነበር።
የቅዱሳኑ ከመቃብር መውጣት የሚያስተምረን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሞት ላይ ፍጹም ድልን እንደተቀዳጀ ነው። እኛም በሕይወታችን ውስጥ ተስፋ የሚያስቆርጡ፣ እንደ ተዘጋ መቃብር የጨለሙና ያለቁ የሚመስሉ ከባድ ፈተናዎች ሲገጥሙን፣ መቃብርን የከፈተው የክርስቶስ ኃይል ዛሬም ከእኛ ጋር መሆኑን ማወቅ ይኖርብናል። ሥጋዊ ሞትንም ሆነ ምድራዊ መከራን መፍራት አይገባንም፤ ምክንያቱም የክርስቶስ ሞት እኛን ከሞት እስራት ነጻ አውጥቶ የዘላለም ሕይወትን አጎናጽፎናል። በእርሱ ያመኑ ሁሉ ሞትን ተሻግረው ወደ እግዚአብሔር የዘላለም ከተማ እንደሚገቡ ጽኑ ተስፋ አለን።
በመጨረሻም፣ በኢየሱስ ሞት ጊዜ የተፈጸመው የቅዱሳን ትንሣኤ፣ ወደፊት በክርስቶስ ዳግም ምጽዓት ለሚሆነው የታላቁ የሙታን ትንሣኤ መቅድም እና ማረጋገጫ ነው። የሰው ልጅ መጨረሻ መቃብር ሳይሆን ከእግዚአብሔር ጋር የሚኖረው የከበረ ሕይወት መሆኑን ይህ ክስተት ያትማል። በመስቀል ላይ የፈሰሰው ደም ድንጋይን የመሰነጠቅ፣ መቃብርን የመክፈት እና ሕይወትን የመስጠት ወደር የሌለው ኃይል አለው። ቅዱስ ቃሉ ይህንን የሞትን መሸነፍ እና የሕይወትን ድል ሲያጠቃልል፣ "ሞት ድል በመነሣት ተዋጠ። ሞት ሆይ፥ መውጊያህ የት አለ? ሲኦል ሆይ፥ ድል መንሣትህ የት አለ?" (1ኛ ቆሮንቶስ 15:54-55) በማለት ዘላለማዊውን የክርስቶስን አሸናፊነት ዘወትር እንድናውጅ ያስተምረናል።
በማቴዎስ 27፡54 ላይ የመቶ አለቃው “ይህ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነበረ” ማለቱ መንፈሳዊ ትርጉሙ ምንድን ነው?
ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቀራንዮ መስቀል ላይ ነፍሱን አሳልፎ በሰጠ ጊዜ፣ የመቶ አለቃውና ከእርሱ ጋር ኢየሱስን የሚጠብቁት “ይህ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነበረ” ብለው መመስከራቸው፣ በሰው ልጅ የድነት ታሪክ ውስጥ እጅግ ታላቅ ሥነ-መለኮታዊ እና ትንቢታዊ ትርጉም ያለው ክስተት ነው (ማቴዎስ 27፡54)። ይህ ክፍል የሚጀምረው ክርስቶስ በታላቅ ድምፅ ጮኾ ነፍሱን ከሰጠ በኋላ፣ የቤተ መቅደሱ መጋረጃ ከላይ እስከ ታች ለሁለት ከተቀደደበት እና ምድር ከተናወጠችበት መለኮታዊ ክስተት ቀጥሎ ነው። እዚህ ላይ “የመቶ አለቃ” የተባለው በሮማውያን ሠራዊት ውስጥ መቶ ወታደሮችን የሚያዝ፣ አረማዊ (የጣዖት አምላኪ) የሆነ እና የክርስቶስን የሞት ፍርድ ለማስፈጸም የተመደበ የውጭ አገር ዜጋ ሲሆን፣ “የእግዚአብሔር ልጅ” የሚለው ምስክርነቱ ደግሞ የአይሁድ የሃይማኖት መሪዎች የካዱትን የክርስቶስን መለኮታዊ ማንነት አንድ አረማዊ ወታደር በአደባባይ ማመኑን የሚያሳይ ነው። ኢየሱስ ይህንን ምስክርነት በመስቀሉ ሥር እንዲሰማ ሲያደርግ፣ የድነት በር ከአይሁድ አልፎ ለአሕዛብ ሁሉ መከፈቱን ለማብራራት ነው።
በጥንታዊው የመካከለኛው ምሥራቅ ታሪክ እና በሮማውያን ባህል ውስጥ፣ በመስቀል ላይ መሞት እጅግ አሳፋሪ፣ የውርደት እና የባሪያዎች ቅጣት ነበረ። ነገር ግን ይህ የሮም ወታደር የክርስቶስን አሟሟት፣ የተፈጥሮን መናወጥ፣ እና ኢየሱስ ጠላቶቹን ይቅር ማለቱን ሲመለከት፣ ይህ የተሰቀለው ሰው ተራ ወንጀለኛ ሳይሆን የክብር ጌታ መሆኑን ተገነዘበ። ሊቀ ካህናቱ እና ፈሪሳውያን የብሉይ ኪዳን ሕግን እያነበቡ የክርስቶስን አምላክነት ሲክዱ እና ሲያፌዙበት፣ ምንም ዓይነት መንፈሳዊ ዳራ ያልነበረው አሕዛባዊ ወታደር ግን የክርስቶስን ጌትነት ማመኑ፣ በወቅቱ በነበረው ማኅበረሰብ ዘንድ እጅግ አስገራሚ እና ከፍተኛ የመንፈሳዊ ንቃት ውጥረት የፈጠረ ታላቅ ድል ነበር። ይህ የሚያሳየው፣ የእግዚአብሔር መንግሥት በሥጋዊ ትምክህት ሳይሆን በመለኮታዊ መገለጥ ብቻ እንደምትገኝ ነው።
የዚህ ቃል ሥነ-መለኮታዊ ክብደት የሚያጠነጥነው በመስቀሉ የማዳን ኃይል ላይ ነው። ክርስቶስ አስቀድሞ “እኔም ከምድር ከፍ ከፍ ያልሁ እንደ ሆነ ሁሉን ወደ እኔ እስባለሁ” በማለት እንደተናገረው፣ የመስቀሉ ውርደት የሰዎችን ልብ ወደ እግዚአብሔር የመሳብ መለኮታዊ ኃይል አለው (ዮሐንስ 12፡32)። እኛ የጴንጤቆስጤ አማኞች እንደምናምነው፣ የመስቀሉ ቃል ለሚጠፉት ሞኝነት ቢመስልም፣ ለእኛ ለምንድነው ግን የእግዚአብሔር ኃይል ነው (1ኛ ቆሮንቶስ 1፡18)። ጠላት የሰዎችን ልብ አሳውሮ ወንጌልን እንዳይቀበሉ በሚዋጋበት በዚህ ዘመን፣ መንፈሳዊ ውጊያን ለማሸነፍ የእግዚአብሔር ቃል እንደሚነግረን የመንፈስን ሰይፍ እርሱም የእግዚአብሔርን ቃል መያዝ አለብን (ኤፌሶን 6፡17)። የዚህ ወታደር ምስክርነት የሚያረጋግጠው፣ የእግዚአብሔር ቃል እና የመንፈስ ቅዱስ ኃይል እጅግ የደነደነውን የሮማዊ ገዳይ ልብ እንኳ ሰብሮ ወደ ንስሐ እና ወደ እውነተኛ ምስክርነት ማምጣት እንደሚችል ነው።
ከዚህ ቃል የምንማረው ታላቅ ሰብዓዊ እና መንፈሳዊ እውነታ ቢኖር፣ የክርስቶስ ጸጋ ማንኛውንም ዓይነት የኃጢአት ዳራ ያለውን ሰው ማዳን የሚችል መሆኑን ነው። ቃሉ ለእኛም ዋነኛ ማንነታችን እና መንፈሳዊ ጥንካሬያችን፣ ጌታን በማያውቅ ዓለም ውስጥ ሆነን “ይህ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነው” በማለት በድፍረት መመስከር ላይ የተመሠረተ መሆኑን በጥልቀት ያስታውሰናል። የእግዚአብሔር ቤተሰብ አባል መሆን ማለት፣ በሃይማኖታዊ ልማድ ብቻ መመላለስ ሳይሆን፣ የመስቀሉን ኃይል አይቶ በተሰበረ ልብ የክርስቶስን ጌትነት በአደባባይ ማወጅ ማለት ነው።
በመጨረሻም፣ ይህ የመቶ አለቃው ምስክርነት በክርስትና ጉዟችን ውስጥ ምንጊዜም ቢሆን በመስቀሉ ኃይል እንድንመካ አጥብቆ ያሳስበናል። እውነተኛ የክርስትና ሕይወት ማዕከል መሆን ያለበት፣ በራሳችን የጽድቅ ሥራ መታመን ሳይሆን፣ የክብር ጌታ ስለ እኛ የከፈለውን ዋጋ አይቶ ማምለክ ነው። በመሆኑም፣ “እውነተኛው መንፈሳዊ መገለጥ የሚለካው በሃይማኖታዊ ዕውቀት ብዛት ሳይሆን፣ ድንጋዮች በተሰነጠቁበት እና ምድር በተናወጠችበት በቀራንዮ መስቀል ሥር ቆሞ፣ የተሰቀለውን ክርስቶስን የሕይወት ጌታ እና የእግዚአብሔር ልጅ አድርጎ በመቀበል ነው” የሚለውን ታላቅ መንፈሳዊ እውነት ዘወትር በልባችን ልናኖረው ይገባል።