ስለ መጽሐፍ ቅዱስ መለኮታዊ አጻጻፍ (እስትንፋሰ እግዚአብሔርነት) ያሉ የተለያዩ አመለካከቶች ምንድን ናቸው?

የመጽሐፍ ቅዱስን እስትንፋሰ እግዚአብሔርነት (2 ጢሞቴዎስ 3:16) መሠረት በማድረግ፥ እግዚአብሔር ጸሐፊዎቹን እንዴት እንደመራቸው ለማስረዳት በሥነ መለኮት ምሁራን ዘንድ የተለያዩ አመለካከቶች (ቲዮሪዎች) ቀርበዋል። እነዚህ አመለካከቶች እግዚአብሔር ለሰው ልጅ የሰጠው ራእይ ወደ ጽሑፍ ሲለወጥ፥ በመንፈስ ቅዱስና በጸሐፊው መካከል የነበረው መስተጋብር ምን ይመስል ነበር የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ የሚሞክሩ ናቸው።

የመጀመሪያዎቹ ሁለት አመለካከቶች አንዱ "ቃል በቃል የማጻፍ አመለካከት" (ሜካኒካል) ሲሆን፣ ሌላው ደግሞ "የተፈጥሮ ችሎታ አመለካከት" ነው:: የመጀመሪያው አመለካከት እግዚአብሔር እያንዳንዱን ቃል ጸሐፊዎቹ እንደ ማሽን (ታይፕራይተር) ሆነው እንዲጽፉ አድርጓል ይላል፤ ይህ ግን የጸሐፊዎቹን የተለያየ የቋንቋ ዘይቤ አይገልጽም። ሁለተኛው ደግሞ ጸሐፊዎቹ ልክ እንደ ታላላቅ ባለቅኔዎች የራሳቸው የሆነ የተፈጥሮ ሊቅነት ነበራቸው እንጂ ልዩ መለኮታዊ ምሪት አልነበራቸውም ይላል፤ ይህም የመጽሐፉን መለኮታዊ ምንጭ የሚክድ አደገኛ አመለካከት ነው።

በመቀጠል የሚነሱት አመለካከቶች "ከፊል መሪነት" እና "የጽንሰ ሐሳብ መሪነት" ናቸው። ከፊሉ አመለካከት መጽሐፍ ቅዱስ ስለ መዳንና ሥነ ምግባር የሚናገረው ክፍል ብቻ በእግዚአብሔር የተጻፈ ሲሆን፥ ታሪክና ሳይንስ ነክ የሆኑት ግን የሰው ሐሳብ ስለሆኑ ስህተት ሊኖራቸው ይችላል ይላል። የጽንሰ ሐሳብ መሪነት በበኩሉ እግዚአብሔር ሐሳቡን ብቻ ሰጥቶ ቃላቱን ግን ጸሐፊዎቹ በራሳቸው ፈቃድ መርጠዋል ይላል። ሁለቱም አመለካከቶች የእግዚአብሔርን ቃል ፍጹምነት ዝቅ የሚያደርጉ ናቸው።

ትክክለኛውና መጽሐፍ ቅዱሳዊው አመለካከት ግን "ምሉዕና ቃላዊ የእስትንፋሰ እግዚአብሔርነት አመለካከት" ነው። ይህ መሠረታዊ አቋም፥ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያሉ ቃላት በሙሉ (ቃላዊ) እንዲሁም የመጽሐፉ ክፍሎች በሙሉ (ምሉዕ) በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ያለምንም ስህተት የተጻፉ መሆናቸውን ያረጋግጣል። መንፈስ ቅዱስ የሰዎቹን ስብዕና ሳይሰርዝ የተጠቀሙባቸው ቃላት ግን ራሱ እግዚአብሔር የፈለጋቸው ትክክለኛ ቃላት እንዲሆኑ መርቷቸዋል፤ ሐዋርያውም "መንፈስ በሚያስተምረው ቃል እንጂ የሰው ጥበብ በሚያስተምረው ቃል አንናገርም" በማለት ይህንን አጽድቆታል (1 ቆሮንቶስ 2:13)።

የእነዚህ አመለካከቶች ልዩነት በሰው ልጅ የዕለት ተዕለት እምነት ላይ ትልቅ ተጽዕኖ አለው። መጽሐፍ ቅዱስ በከፊል ብቻ የእግዚአብሔር ቃል ነው ብሎ የሚያምን ሰው፥ የትኛው ቃል የእግዚአብሔር እንደሆነና የትኛው የሰው እንደሆነ ለመለየት በመቸገር በጥርጣሬ ውስጥ ይወድቃል። ነገር ግን ቃሉ ሁሉ ፍጹም እንደሆነ የሚያምን አማኝ በመከራውም ሆነ በደስታው ጊዜ በማይናወጥ መሠረት ላይ ይቆማል።

ቃሉ ለእኛም የመጽሐፍ ቅዱስን ፍጹም ባለሥልጣንነት አጥብቀን እንድንይዝ ያበረታታናል። ቃሉ በሙሉ ያለ አንዳች ስህተት በእግዚአብሔር የተሰጠ መሆኑን ማመን የጤናማ ክርስትና መሠረት ነው። "ቃሉ ሁሉ ፍጹም ካልሆነ፥ እምነት መቆሚያ መሠረት ያጣል" እንደሚባለው ሁሉ፥ እኛም መላው መጽሐፍ ቅዱስ ሕያውና ኃይል ያለው የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን አምነን በሕይወታችን ሁሉ ልንታዘዘው ይገባል።