ይህ ጥያቄ በእውነትም እጅግ ጥልቅ፣ ሚዛናዊነትን የሚጠይቅ እና ብዙዎችን ግራ የሚያጋባ አንገብጋቢ ጉዳይ ነው። በዘመናችን አእምሮ ስናስበው፣ መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ባርነት የሰጠው ሕግ የእግዚአብሔርን አፍቃሪነት የሚጻረር ሊመስል ይችላል። ነገር ግን ይህንን የብሉይ ኪዳን ሕግ ከታሪክ ዳራው እና ከእግዚአብሔር አጠቃላይ የማዳን ዓላማ አንጻር ስንመረምረው፣ መጽሐፍ ቅዱስ የሰውን ልጅ አሳዳሪነት እንጂ ጨቋኝ ባርነትን እንደማይደግፍ እናያለን።
ይህንን እውነት በሚከተሉት መሠረታዊ መንፈሳዊ እና ታሪካዊ መርሆች አብራራዋለሁ፡-
1. የመጽሐፍ ቅዱስ “ባርነት” ከዘመናዊው ጭካኔ የተለየ ነበር
ዛሬ “ባርነት” ስንል ወደ አእምሮአችን የሚመጣው፣ ሰዎችን ጠልፎ በመውሰድ በዘር ላይ ተመሥርቶ እንደ እንስሳ የሚሸጡበትን አሰቃቂውን ሥርዓት ነው። የእግዚአብሔር ቃል ግን እንዲህ ዓይነቱን ጠለፋ ሞት የሚያስፈርድ አሰቃቂ ኃጢአት አድርጎ ይኮንነዋል፤ ማንም ሰው ሰውን ሰርቆ ቢሸጥ ወይም በእጁ ቢገኝ፥ እርሱ ፈጽሞ ይገደል (ዘጸ 21:16)። በእስራኤል የነበረው ሥርዓት ከባርነት ይልቅ “የኮንትራት ሠራተኛነት” (Indentured Servitude) ነበር። ሰዎች በብድር ምክንያት ሲከስሩ፣ ራሳቸውን መመገብ ሲያቅታቸው፣ ወይም ዕዳቸውን መክፈል ሲሳናቸው በፈቃዳቸው የሚያገለግሉበት ሥርዓት ነበር።
2. ሕጉ የተሰጠው ለማጽደቅ ሳይሆን ሥርዓት ለማስያዝ ነው
በጥንቱ የዓለም ክፍል፣ የባሪያ አሳዳሪነት ሥርዓት በሁሉም አሕዛብ ዘንድ የተንሰራፋ የኢኮኖሚ መሠረት ነበር። እግዚአብሔር ይህንን ሥርዓት የፈጠረው አይደለም፤ ነገር ግን በኃጢአት የወደቀው የሰው ልጅ የፈጠረውን ክፉ ሥርዓት በአንድ ጊዜ ከማጥፋት ይልቅ፣ የባሪያዎችን መብት በማስከበር ሥርዓት (Regulation) አበጀለት። ጌታችን ኢየሱስ ስለ ፍቺ ሲጠየቅ፣ ሙሴ ስለ ልባችሁ ጥንካሬ ሚስቶቻችሁን ትፈቱ ዘንድ ፈቀደላችሁ፤ ከጥንት ግን እንዲህ አልነበረም ብሏል (ማቴ 19:8)። በተመሳሳይ፣ እግዚአብሔር በዘመኑ ለነበረው ልበ ጠንካራ ማኅበረሰብ፣ የባሪያዎችን ሰብአዊነት የሚጠብቅ ሕግጋትን ሰጠ።
3. ለባሪያዎች የተሰጠው ታይቶ የማይታወቅ ሰብአዊ መብት
በዙሪያቸው በነበሩት አሕዛብ (እንደ ግብፅ፣ ባቢሎንና ሮም) ባሪያ እንደ ዕቃ የሚቆጠርና ጌታው የመግደልም ሆነ የማቁሰል ፍጹም መብት ያለው ነበር። የእግዚአብሔር ሕግ ግን ይህንን በጭካኔ የመቀጥቀጥና የመግደል መብት ገፈፈው፡-
- በሞት መቀጣት፡- በዘጸአት 21 ላይ የተጻፈው ቃል፣ ጌታው ሲቀጠቅጠው የገደለውን ሳይሆን ለባሪያው የተቆረቆረ ሕግ ነው። ሰውም ባሪያውን ወይም አገልጋዩን በበትር ቢመታ፥ ከእጁም በታች ቢሞት፥ ፈጽሞ ይበቀል ይላል (ዘጸ 21:20)። ይህም ማለት ጌታው የነፍስ ግድያ ፍርድ ይቀበላል ማለት ነው፤ ይህ በዚያን ዘመን ፈጽሞ የማይታሰብ የባሪያዎች የመኖር መብት ማረጋገጫ ነበር።
- በአካል ጉዳት ነጻ መውጣት፡- ጌታው ባሪያውን ቢመታና አካሉን ቢያጎድል ባሪያው ያለ ምንም ካሳ ነጻ ይወጣ ነበር። ሰውም የባሪያውን ዓይን ወይም የአገልጋዩን ዓይን ቢመታ ቢያጠፋውም፥ ስለ ዓይኑ አርነት ይስደደው (ዘጸ 21:26)።
- የሰባት ዓመት ነጻነት፡- ማንም ሰው ለዘላለም ባሪያ ሆኖ አይቀርም ነበር። ዕብራዊ ባሪያ ብትገዛ ስድስት ዓመት ያገልግልህ፤ በሰባተኛውም ዓመት በከንቱ አርነት ይውጣ (ዘጸ 21:2)።
4. በሐዲስ ኪዳን የባርነት መሠረት ፈርሷል
እግዚአብሔር የእስራኤልን ሕዝብ ከግብፅ ባርነት እንዳወጣው፣ ዋነኛ ዓላማው የሰውን ልጅ ከሥጋም ሆነ ከመንፈስ ባርነት ነጻ ማውጣት ነው። በሐዲስ ኪዳን ወንጌል በዓለም ላይ ሲሰበክ፣ የሰዎችን ልብ በመለወጥ የባርነትን ሥርዓት ከሥሩ መንግሎ ጥሎታል። ሐዋርያው ጳውሎስ የክርስቶስን ወንጌል ሲያስተምር፣ አይሁዳዊ ወይም የግሪክ ሰው የለም፥ ባሪያ ወይም ጨዋ ሰው የለም፥ ወንድም ሴትም የለም፤ ሁላችሁ በክርስቶስ ኢየሱስ አንድ ሰው ናችሁና በማለት የሰውን ሁሉ እኩልነት አውጇል (ገላ 3:28)። እንዲሁም ጳውሎስ የሸሸውን ባሪያ አናሲሞስን ወደ ጌታው ወደ ፊልሞና ሲመልሰው፣ ከእንግዲህ ወዲህ እንደ ባሪያ አይሆንም፥ ነገር ግን… እንደ ተወደደ ወንድም ነው ብሎ ጽፏል (ፊልሞ 1:16)።
ማጠቃለያ
የሙሴ ሕግ በዘጸአት 21 ላይ የሰጠው መመሪያ ባርነትን ለማጽደቅ ሳይሆን፣ በጊዜው በነበረው ጨካኝ ሥርዓት ውስጥ የባሪያዎችን ሰብአዊ መብት ለመጠበቅ፣ ሕይወታቸውን ለማትረፍና የጭካኔ ቅጣትን ለመገደብ የተሰጠ የሽግግር ሕግ ነው። አምላካችን የነጻነት አምላክ ነው! በመጨረሻም በልጁ በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ፍጹም የሆነውን መንፈሳዊና ሥጋዊ ነጻነት ለሰው ልጅ ሁሉ አውጇል። እኛም ዛሬ የዚህ ክቡር ነጻነት ተካፋዮች በመሆናችን አምላካችንን ልናከብረው ይገባል!