የዳዊት ልጅ፥ የክርስቶስ የዘር ሐረግ (ማቴ. 1፡1-17)

የቅድመ-አያቶችህን ስም ወደ ኋላ ተመልሰህ ምን ያህል ልትቆጥር ትችላለህ? አምስት ወይስ ሰባት ትውልዶች? በአገራችን በኢትዮጵያ ብዙ ሰዎች የዘር ግንዳቸውን ቢያንስ እስከ ሰባት የዘር ሐረግ በጥንቃቄ ይቆጥራሉ። ለኢትዮጵያውያን የዘር ሐረግ መቁጠር እጅግ አስፈላጊ ቢሆንም፥ ለአይሁድ ሕዝብ ግን ከዚያ በበለጠ ሁኔታ እጅግ ወሳኝ መለኮታዊ ጉዳይ ነበር። አንድ እውነተኛ አይሁዳዊ የዘር ሐረጉን የአይሁዶች አባት እስከሆነው እስከ አብርሃም ድረስ በግልጽ መቁጠር መቻል አለበት።

በተለይም አንድ አይሁዳዊ በሕጉ መሠረት የተስፋ ቃል የተገባለትን ካህን ወይም ንጉሥ ያህል ታላቅ መለኮታዊ ሥልጣን ለመያዝ ከፈለገ፥ ይህንን የዘር ሐረግ ማረጋገጫ ማቅረቡ የግድ ነበር። በብሉይ ኪዳን ታሪክ ሁሉ ውስጥ፥ በተለይም አስፈላጊ የሆኑ ቅዱሳን ግለሰቦችና የኪዳን የቤተሰብ መስመሮች በሚመሠረቱበት ጊዜ፥ የዘር ሐረግ ምዝገባዎችን በተደጋጋሚ እናገኛለን፦

• በኦሪት ዘፍጥረት መጽሐፍ ከአዳም ጀምሮ እስከ ኖኅ ልጆች ድረስ የአይሁዶች መነሻ የዘር ሐረግ በጥንቃቄ ተመዝግቧል (ዘፍጥ. ምዕ. 5)።
• በተመሳሳይ ሁኔታ የሊቀ-ካህናቱ የአሮንና የሌዋውያን የዘር ሐረግ በሥርዓት ተዘርዝሯል (ዘኁል. 3፡1-4)።
• በኋላም የታላቁ ንጉሥ የዳዊት የዘር ሐረግ ከይሁዳ ነገድ ተነሥቶ በይፋ ተገልጧል (ሩት 4፡18-22)።

ስለሆነም ሐዋርያው ማቴዎስ ናዝሬቱ ኢየሱስ እውነተኛ አይሁዳዊ ብቻ ሳይሆን፥ የንጉሥ ዳዊትም ሕጋዊ የዘር ሐረግ ወራሽ መሆኑን በስነ-ጽሑፍ በመግለጽ ወንጌሉን በክብር ይጀምራል። ይህም ክርስቶስ በብሉይ ኪዳን ትንቢት የተነገረለት እውነተኛ መሢሕ ለመሆን ከሚያስፈልጉ ዐበይት መለኮታዊ መመዘኛዎች አንዱን ፍጹም አድርጎ እንዳሟላ ያሳያል፤ እርሱ ከዳዊት የዘር ሐረግ የተገኘ እውነተኛ የአይሁድ ንጉሥ ነበር።

ከማቴዎስ የዘር ሐረግ አወቃቀር የምንማራቸው 6 ታላላቅ ነጥቦች

ከዚህ ከተመዘገበው መለኮታዊ የትውልድ ሐረግ መዋቅር ውስጥ የሚከተሉትን 6 ታላላቅ መንፈሳዊ ነጥቦች በጥንቃቄ ልንመለከት እንችላለን፦

• ፩. ከአብርሃም መጀመሩ (አይሁዳዊ ይዘት)፦ ማቴዎስ የክርስቶስን የዘር ሐረግ የጀመረው የአይሁዶች አባት ከሆነው ከአብርሃም ነው (ማቴ. 1፡1-2)። ይህም ክርስቶስ በሥጋ ንጹሕ አይሁዳዊ እንደሆነና የአብርሃም የኪዳን በረከት ወራሽ መሆኑን ያሳያል። በአንጻሩ ግን ሉቃስ ፍጹም ሰው በሆነው በክርስቶስ ሁለንተናዊ አዳኝነት ላይ በማተኮር፥ የዘር ሐረጉን ወደ ኋላ ወስዶ ከመላው የሰው ዘር አባት ከአዳም ይጀምራል (ሉቃስ 3፡38)።
• ፪. የ 14 ትውልዶች የቁጥር ምድብ (Gematria)፦ በመጀመሪያው ወንጌል ውስጥ የቀረቡት የዘር ሐረጎች በሦስት ታላላቅ የ 14 ትውልዶች ምድብ በጥንቃቄ ተከፍለው ተቀምጠዋል፦ ከአብርሃም ጀምሮ እስከ ንጉሥ ዳዊት ድረስ 14 ትውልድ፥ ከንጉሥ ዳዊት ጀምሮ እስከ ባቢሎን ምርኮ ድረስ 14 ትውልድ፥ እንዲሁም ከባቢሎን ምርኮ ጀምሮ እስከ ክርስቶስ ልደት ድረስ 14 ትውልዶች ተዘርዝረዋል (ማቴ. 1፡17)። ማቴዎስ በኢየሱስ መለኮታዊ መሢሕነት ላይ ብቻ በማተኮር፥ እርሱን ለማመልከት የግሪክ ትርጉሙ «የተቀባው» የሆነውን «ክርስቶስ» የሚለውን ታላቅ የስም ማዕረግ ብቻ ይጠቀማል።
• ፫. በትውልድ ሰንሰለት ውስጥ ያሉ መዘለሎች፦ በማቴዎስ አጻጻፍ ውስጥ «አባት» ወይም «ወለደ» የሚለው ቃል ሁልጊዜ ቀጥተኛ የአንድ ትውልድ አባትነትን ብቻ የሚያሳይ አይደለም፤ ይልቁንም በአንዳንድ ታሪካዊ ሁኔታዎች ቃሉ «የዘር ግንዱን ወይም አያትን» የሚል ሰፊ ፍቺ ነበረው። ምክንያቱም ማቴዎስ የ 14 ቱን ወጥ የቁጥር ምድብ ለመጠበቅ ሲል፥ በዝርዝሩ ውስጥ በአይሁድ ነገሥታት ታሪክ የነበሩ አያሌ ትውልዶችን ሆን ብሎ ዘልሏል። ለምሳሌ ማቴዎስ «ኢዮራም ዖዝያንን ወለደ» ብሎ ከፍሏል (ማቴ. 1፡8)፤ ነገር ግን በ 2ኛ ዜና መዋዕል 21፡4-26፡23 ባለው እውነተኛ የታሪክ መዝገብ መሠረት፥ ከንጉሥ ኢዮራም በኋላ ወደ ዙፋኑ የመጡት አሃዝያ፥ ኢዮአስ፥ አሜስያስና ከዚያም በኋላ ዖዝያን (አዛርያስ) እንደሚመጡ በግልጽ እንመለከታለን።
• ፬. የአራቱ አሕዛብ ሴቶች ስውር ምስጢር፦ ማቴዎስ በንጉሥ ዳዊት የዘር ሐረግ ውስጥ የገቡትን አራት የተለዩ ሴቶች ስም ለይቶ መዝግቧል።
  • የመጀመሪያዋ፦ ይሁዳን በደል የፈጸመባትና ፋሬስን የወለደችው ትዕማር የምትባል ከነዓናዊት ሴት ናት (ዘፍጥ. ምዕ. 38)።
• • ሁለተኛዪቱ፦ በኢያሪኮ ከተማ ውስጥ የእስራኤልን ሰላዮች በታማኝነት የሸሸገችው ረዓብ ናት (ኢያሱ ምዕ. 2)።
• • ሦስተኛዪቱ፦ ቦዔዝን አግብታ የንጉሡ የዳዊት ቅድመ-አያት ለመሆን የበቃችው ታማኟ ሞዓባዊቷ ሩት ናት (ሩት ምዕ. 4)።
• • የመጨረሻዋ፦ ንጉሥ ዳዊት በሥጋ ምኞት ዝሙት የፈጸመባትና ሰሎሞንን የወለደችው የኬጢያዊው የኦሪዮን ሚስት (ቤርሳቤህ) ናት (2ኛ ሳሙ. ምዕ. 11)።
  ማቴዎስ በወንጌሉ መግቢያ ላይ እነዚህን አራት ሴቶች ብቻ ለይቶ የጠቀሰው ለምንድን ነው? ማቴዎስ እግዚአብሔር ለአማኞች የሚሰጠው መለኮታዊ በረከትና ጽድቅ በነጻ ጸጋ እንጂ፥ አንድ ሰው የትክክለኛ ንጹሕ ቤተሰብ አባል ስለሆነ ብቻ በሥጋ የሚያገኘው ነገር እንዳልሆነ ለማመልከት ፈልጎ ነው (ኤፌ. 2:8)። ከዚህም በላይ ይህ ታሪክ እግዚአብሔር ገና ከአዲስ ኪዳን መነሳት በፊት በጥንቱ ዘመን አሕዛብን ወደ መለኮታዊ ቤተሰቡ ለመቀላቀል ፈቃደኛ መሆኑን የሚያመለክት ትልቅ ምስጢር ነው፤ ማቴዎስ ከሚያስተምረን ታላላቅ ትምህርቶች አንዱ፥ እግዚአብሔር ለአሕዛብም ለአይሁዶችም እኩል የማዳን ዕቅድ እንዳለው ነው።
• ፭. የዮሴፍ ሕጋዊ አባትነት ድርሻ፦ የማቴዎስ ወንጌል የዘር ሐረግ አወቃቀር የቀጥታ የአሳዳጊ አባቱን የዮሴፍን ሕጋዊ የዘር መስመር ይከተላል። ማቴዎስ ክርስቶስ ከዮሴፍ ጋር የነበረውን ግንኙነት በወንጌሉ ውስጥ የገለጸው እጅግ በተጠንቀቅና በጥንቃቄ ነበር፤ ዮሴፍ የድንግል ማርያም ሕጋዊ ባል ነበር እንጂ፥ የክርስቶስ ሥጋዊና ተፈጥሯዊ አባት ፈጽሞ አልነበረም (ማቴ. 1፡16)። ምንም እንኳ በወቅቱ የነበሩትና ምስጢሩን በሚገባ የማያውቁት ሰዎች የዮሴፍ እውነተኛ ሥጋዊ አባቱ እንደሆነ አድርገው በስሕተት ቢያስቡም (ሉቃስ 3፡23)። ዮሴፍ የክርስቶስ ሕጋዊ አባት እንጂ ሥጋዊ አባቱ አልነበረም። ይሁንና በአይሁድ ባህልና ሕግ መሠረት፥ የንግሥና ሉዓላዊ መብቶችና የዙፋን ውርስ የሚተላለፉት በባህሉ በወንዱ እንጂ በሴቷ የዘር ሐረግ በኩል በቀጥታ አልነበረም። ይህ ሕግ ግለሰቡ ሥጋዊ አባት ባይሆንም እንኳ (በጉዲፈቻና በሕጋዊ አባትነት) ፍጹም የጸና እውነት ነበር። ስለሆነም በሕጋዊ ገጽታው ዳዊታዊ የንግሥና ውርስ መብቶች ወደ ክርስቶስ የሚተላለፉት በዮሴፍ በኩል ነበር። እንግዲህ ክርስቶስ የዮሴፍ ሕጋዊ ልጁ ባይሆን ኖሮ፥ ወይም ዮሴፍ ራሱ የዳዊት የዘር ሐረግ ወራሽ ባይሆን ኖሮ፥ ኢየሱስ እንደ ዳዊት ልጅ ወደ ዳዊት የንግሥና ዙፋን ለመውጣት ምንም ዓይነት ሕጋዊ መብት አይኖረውም ነበር፤ ደግሞም መሢሕ ለመሆን አይችልም ነበር። ስለዚህ ማርያም ከዳዊት ወገን መሆኗ ብቻ በሕጉ ፊት ለብቻው በቂ አልነበረም፤ የዮሴፍ ሕጋዊ አባትነትም የግድ አስፈልጎ ነበር።
• ፮. በሰሎሞን መስመር የመጣው የዘር ሐረግ ምስጢር፦ የማቴዎስ ወንጌል የዳዊትን የዘር ሐረግ በንጉሥ ሰሎሞንና በይሁዳ በነገሡት ነገሥታት መስመር በኩል በጥንቃቄ ይዘረዝራል። በአንጻሩ ግን ሉቃስ የዳዊትን የዘር ሐረግ የተከተለው ካልነገሡቱ የዳዊት ልጆች መካከል አንዱ በሆነው በነቢዩ ናታን መስመር በኩል ወደ ላይ ነበር (ሉቃስ 3፡31)።

የኢኮንያን (የኢዮአቄም) መርገም እና የድንግል ልደት ምስጢር

ይህ በሁለቱ ወንጌላት መካከል ያለው የዘር መስመር መለያየት የተከሰተው ለምንድን ነው? የወንጌላውያን ነገረ-መለኮት ምሁራን ክርስቶስ የብሉይ ኪዳንን መመዘኛዎች ሁሉ እንዴት በጥበብ እንዳሟላ የሚያስረዱ በመሆናቸው፥ ሁለቱም የዘር ሐረጎች እኩል አስፈላጊዎች መሆናቸውን ይናገራሉ።

በብሉይ ኪዳን ታሪክ መጨረሻ ላይ፥ አይሁድ በኃጢአታቸው ምክንያት ወደ ባቢሎን ምርኮ ሊሄዱ ሲሉ፥ እግዚአብሔር በይሁዳ ይነግሥ በነበረው በክፉው ንጉሥ በኢዮአቄም ልጅ በኢኮንያን (ዮአኪን) ላይ እጅግ አስፈሪ የሆነ መለኮታዊ መርገም በነቢዩ በኤርምያስ በኩል እንዲህ ሲል በጥብቅ ደነገገ፦

«እግዚአብሔር እንዲህ ይላል፦ ከዘሩ በዳዊት ዙፋን ላይ የሚቀመጥ፥ በይሁዳም ላይ ከእንግዲህ ወዲህ የሚነግሥ ሰው አይገኝምና ይህንን ሰው መካን፥ በዘመኑም ነገር የማይቀናው ሰው ብላችሁ ጻፉ።» (ኤርምያስ 22፡30)

የእግዚአብሔር መለኮታዊ ርግማን የኢኮንያን (የኢዮአቄም) ቀጥተኛ የሥጋ ትውልዶች በሙሉ ድጋሚ በእስራኤልና በይሁዳ ዙፋን ላይ ንጉሥ ወይም መሢሕ ሆነው እንዳይገዙ ሙሉ በሙሉ ይከለክል ነበር። ሐዋርያው ማቴዎስ ግን የክርስቶስን የዘር ሐረግ ሲዘረዝር፥ በታሪክ መስመር በዚሁ በኢኮንያን (በኢዮአቄም ዘር) በኩል አሳልፎታል (ማቴ. 1፡11)።

እንግዲህ እዚህ ላይ ታላቅ ሥነ-መለኮታዊ ጥያቄ ይነሳል፦ «ኢየሱስ የኢኮንያን (የኢዮአቄም) ዘር ከሆነ፥ ይህ መለኮታዊ መርገም በእርሱ ላይ አይሠራምን? በዳዊትስ ዙፋን ላይ ለዘላለም እንዴት ሊነግሥ ይችላል?»

የዚህ ታላቅ ምስጢር መለኮታዊ መልስ የሚገኘው በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ከድንግል ማርያም በተአምር መወለድ ውስጥ ነው!

• ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአሳዳጊ አባቱ በዮሴፍ በኩል የኢኮንያንን መስመር ስለተከተለ፥ ዮሴፍ ለልጁ በሕግ የሰጠውን የዳዊትን የንግሥና ሕጋዊ የመግዛት መብት (Legal Right to the Throne) ብቻ ሙሉ በሙሉ ወረሰ።
• ነገር ግን ኢየሱስ ከዮሴፍ ዘር በተፈጥሮ ሥጋ ፈጽሞ ስላልተወለደ፥ እርሱ የኢኮንያን ቀጥተኛ የሥጋ ትውልድና የደም ዘር ፈጽሞ አልነበረም። ስለዚህ የኢኮንያን የደም መርገም በኢየሱስ ላይ ቅንጣት ታክል ሊሠራ አልቻለም።

በሥጋና በተፈጥሮ ረገድ ግን ክርስቶስ ከድንግል ማርያም ማኅፀን በመንፈስ ቅዱስ ተአምር በመወለዱ ምክንያት፥ እርሱ የዳዊት ሌላኛው ልጅ የነበረውና ያ መለኮታዊ መርገም ፈጽሞ ያልነካው የነቢዩ ከናታን እውነተኛ የሥጋ ትውልድ ወገን ነበር (ሉቃስ 3:31)።

በዚህ እጅግ አስደናቂ በሆነ መለኮታዊ ጥበብ ምክንያት፥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በኢዮአቄም (በኢኮንያን) መርገም ሥር ሳይደመርና ሳይኮነን፥ በአንድ በኩል በዮሴፍ በኩል የዳዊትን የዙፋን ሕጋዊ መብት ሙሉ በሙሉ ወረሰ፤ በሌላ በኩል ደግሞ በማርያም በኩል የዳዊት እውነተኛ የሥጋ ልጅ ሆኖ በመወለድ በመሢሕነትና በንጉሥነት ለዘላለም የማገልገል መለኮታዊ መብትን በታሪክ አገኘ።

፩. የውይይት ጥያቄ፦ ይህ አስደናቂ የታሪክ መዋቅርና ምስጢር፥ እግዚአብሔር አምላክ ለዳዊት ልጅ ለመሢሑ (ለኢየሱስ) ቀድሞ በነቢያት በኩል የገባቸውና የወጠናቸው የዘላለም የማዳን ዕቅዶች በሙሉ፥ በሰዎች ውድቀትና ኃጢአት ሳይተከቱ በታሪክ መስመር ውስጥ ፍጹም በጥበብ መሟላታቸውንና መፈጸማቸውን እንዴት በክብር ያሳየናል?

ምንጭ፦ «የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ»፣ በኤስ.አይ.ኤም (SIM) ጽሑፍ ክፍል የታተመና የተዘጋጀ መጽሐፍ ነው። ለዚህ አስደናቂና ለቤተ ክርስቲያን ተሐድሶ ለሚሆን ታላቅ አገልግሎታቸው እግዚአብሔር አምላክ ዘመናቸውንና አገልግሎታቸውን አብዝቶ ይባርክ።