አንደኛ ጢሞቴዎስ መቼ ተጻፈ?

የአንደኛ ጢሞቴዎስን የተጻፈበትን ጊዜ ለመረዳት ሐዋርያው በመልእክቱ ውስጥ "ወደ አንተ ፈጥኜ እንድመጣ ተስፋ አድርጌ ይህን እጽፍልሃለሁ" ያለውን ቃል መመልከት ጠቃሚ ነው (1 ጢሞቴዎስ 3:14)። ይህ ቃል መጽሐፉ የተጻፈው ጳውሎስ በነፃነት እየተንቀሳቀሰና አብያተ ክርስቲያናትን እየጎበኘ በነበረበት ወቅት መሆኑን ያመለክታል። መጽሐፉ የተጻፈበትን ትክክለኛ ጊዜ ማወቅ የቤተ ክርስቲያንን የመጀመሪያ ታሪክና የአመራር እድገት ደረጃ በሚገባ ለመረዳት ዓይነተኛ ቁልፍ ነው።

በታሪካዊ አውድ ስንመለከት ጳውሎስ በሮም ከነበረው የመጀመሪያ እስራት ከተፈታ በኋላ ያደረገው የአገልግሎት ዘመን መኖሩን የጥንት ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ይመሰክራል። ጳውሎስ የመጀመሪያ እስራቱን ከጨረሰ በኋላ ወደ ተለያዩ ቦታዎች ተጉዟል፤ በዚህም ጊዜ ጢሞቴዎስን በኤፌሶን ትቶት ራሱ ወደ መቄዶንያ አቅንቷል (1 ጢሞቴዎስ 1:3)። በመሆኑም ይህ መልእክት የተጻፈው በሮማውያን የዘመን አቆጣጠር በስልሳዎቹ መጀመሪያ ዓመታት አካባቢ መሆኑን ታሪክ ጸሐፊዎች ያብራራሉ።

የሕግና የመጽሐፍ ቅዱስ ማስረጃዎች እንደሚያሳዩት የአንደኛ ጢሞቴዎስ መጽሐፍ የተጻፈበት ጊዜ የቤተ ክርስቲያን መዋቅር በደንብ መደራጀት ከጀመረበት ወቅት ጋር ይገጥማል። በመጽሐፉ ውስጥ የተዘረዘሩት የኤጲስ ቆጶሳትና የዲያቆናት መመዘኛዎች (1 ጢሞቴዎስ 3:1-13) ቤተ ክርስቲያን ከማደግ አልፋ ወደ ጽኑ አስተዳደራዊ ሥርዓት እየገባች እንደነበር ያሳያሉ። ይህ የሚያመለክተው መልእክቱ የተጻፈው ወንጌል በስፋት ከተሰበከ በኋላ የውስጥ አደረጃጀት በእጅጉ ባስፈለገበት ወቅት መሆኑን ነው።

በሥነ መለኮታዊ አውድ የመጽሐፉ የተጻፈበት ጊዜ ቤተ ክርስቲያን ከሐሰት ትምህርት እራሷን እንድትጠብቅ ከተሰጠው ማስጠንቀቂያ ጋር በእጅጉ ይያያዛል። ጳውሎስ በመንፈስ ቅዱስ ምሪት ወደፊት የሚነሱትን የሐሰት አስተማሪዎች አደጋ አስቀድሞ በማየት ፈጣን እርምጃ መውሰድ አስፈልጎት ነበር (1 ጢሞቴዎስ 4:1)። ይህ የተጻፈበት ጊዜ የሚያሳየው እግዚአብሔር ሕዝቡን አደጋ ከመምጣቱ በፊት በቃሉ እውነት አስቀድሞ እንደሚያስታጥቅና እንደሚያዘጋጅ ነው።

በዚህ ጉዳይ ላይ ያለው ታሪካዊ ውጥረት ጳውሎስ በሮም ከነበረው እስራት በኋላ ስላደረገው ጉዞ በሚነሱት የተለያዩ ክርክሮች ውስጥ ይገኛል። አንዳንድ ምሁራን ጳውሎስ በሮም ከነበረው የመጀመሪያ እስራት አላመለጠም ብለው ሲሞግቱ፥ የኖላዊ መልእክታት ግን ከእስር በኋላ የነበረውን ነፃ አገልግሎት በግልጽ ያሳያሉ። ይህ ውጥረት የእግዚአብሔር ቃል የታሪክን ክፍተቶች በመሙላት መለኮታዊውን የድነት ዕቅድ እንዴት እንደሚገልጥልን የሚያሳይ ግሩም ማረጋገጫ ነው።

ቃሉ ለእኛም ጊዜን በአግባቡ የመዋጀትና ለእግዚአብሔር መንግሥት ሥራ የመትጋትን ሚስጥር ያስተምረናል። ጳውሎስ ጊዜ ሳይሰጥ ቤተ ክርስቲያንን በቃሉ እንዳነጸ ሁሉ፥ እኛም በሕይወታችን የተሰጠንን ጊዜ ለእግዚአብሔር ክብር ልንጠቀምበት ይገባል። "ትክክለኛው መልእክት በትክክለኛው ጊዜ ሲደርስ ትውልድን ይታደጋል" እንደሚባለው ሁሉ የእግዚአብሔር ቃል በጊዜው ደርሶልን እኛንም ዛሬ እየመራን ይገኛል።